Unofficial canvass ng PPCRV para sa party-lists (Macky Macaspac)

Progressive party-lists slammed the Commission on Election’s (Comelec) indefinite suspension of the canvass of votes for party-lists, calling it “unnecessary,” “suspicious,” and casting only further doubt on the credibility of the elections.

Comelec Chairman Sixto Brillantes ordered the party-list canvass suspended on the first day of the national canvass until further notice, saying that several party-lists objected to the inclusion of votes cast for 12 party-lists disqualified by the Supreme Court and the poll body.

But according to Bayan Muna Rep. Colmenares, “We never asked for a suspension of the canvassing of party-list votes.”

The lawmaker said that Comelec merely had to abide by its own decision, which has been decided with finality and without an appeal or motion for reconsideration.

“The fact remains that these groups were disqualified by both the high court and Comelec and remained disqualified due to their failure to appeal. The indefinite stall will deny representation to sectors for at least a month,” said Colmenares.

The 12 party-lists disqualified from the race are: A-Ipra, Abang Lingkod, Anad, Atong Paglam, Kap, Senior Citizens, Smart, 1st Kabagis, Bantay, Cocofed, Binhi and Ang Galing Pinoy.

‘Elementary mathematics’

“There is no need for the Comelec to stop the party-list count. The Comelec can simply subtract the votes cast for the disqualified groups from the total party-list votes. This is elementary mathematics,” Katribu Party-list spokesperson Kakay Tolentino meanwhile said.

Tolentino said that Comelec’s move may be aimed towards rigging the outcome of the party-list elections, easing out progressive party-lists that truly represent marginalized sectors.

Katribu noted widespread electoral anomalies. For instance, several areas populated by indigenous groups like Cordillera and Caraga have experienced a delay in transmission of votes. 99% of PCOS machines in Palawan were also unable to function as well as in several other areas across Metro Manila. In Baguio and Compostela Valley, failure of elections has been declared because of switched ballots.

“[The disdain and nonchalance of Comelec and the Aquino administration] regarding these anomalies is insulting and a serious infringement and violation of the right of the people to suffrage,” said Tolentino.

Meanwhile, Lito Bais of the farmers’ group Unyon ng Manggagawa sa Agrikultura (UMA), a supporter of Anakpawis Party-list, also said that Comelec is only using the disqualification case against the 12 party-lists to justify the suspension of the party-list canvassing.

“We are worried that the longer the poll body delays the canvassing, the more that the party-list results would be highly susceptible to tampering,” Bais, a farmer from Hacienda Luisita, said.

Bais called on the Filipino people to be vigilant against these so-called “maneuvers” by the Aquino administration. “They are hell bent to reduce, or worse, deny, progressives [who continue to uphold a pro-people agenda] in Congress,” he said.

With reports from Jovianne Figueroa

“I do not want to waste my vote. It’s very important to choose the right leaders for our country I chose the candidates who are pro-migrant Filipinos,” saad ni Mary Anne Granada, ang huling bumoto sa Overseas Absentee voting sa Dubai. (Kuha ni Angel Tesorero) .

Dalawang mukha ng katatapos na Overseas Absentee Voting (OAV) ang makikita sa Dubai at Hongkong, dalawa sa mga bansang may malaking bilang ng migrante at manggagawang Pilipino.

Idineklara ni Philippine Consul General Frank Cimafranco na tagumpay ang katatapos na OAV sa Dubai dahil ito aniya ay “mapayapa, malinis at maayos.”
Ngunit lumabas na matumal na 3,543 sa kabuuang 55,842 rehistradong botante sa Dubai at Northern Emirates ang bumoto.

Batid ni Cimafranco na malaki ang potensiyal ng Dubai na magtagumpay ang OAV dahil sa dami ng mga Pilipinong naroon. Dugtong pa niya na ikinampanya ng konsulado ang halalan sa mga paaralan, simbahan, kainan, malls, maging sa mga opisina at pagawaaan ng mga Pilipino. “We should have reached at least 10,000 voters,” aniya.

Sa bilang na lumabas sa midterm elections para sa labindalawang senador, lumabas na nanguna si Chiz Escudero sa 2,389 boto.

Sinundan siya nina Alan Peter Cayetano (2,354), Loren Legarda (2,225), Aquilino Pimentel III (2,171), Richard Gordon (1,909), Juan Edgardo Angara (1,797), Risa Hontiveros (1,788), Antonio Trillanes III (1,773), Bam Aquino (1,728), Gringo Honasan (1,560), Ramon Magsaysay Jr. (1,515).

Nakakuha si Teddy Casiño ng Makabayan Coalition ng 1,000 boto.

Samantala, nakakuha ang Migrante ng 291 boto, habang humamig ang Gabriela Partylist ng 203, at Bayan Muna ng 153.

Kung matumal ang OAV sa Dubai, nakakalap ng malaking bilang ng mga botante ang mga nasa Hongkong.

Nakakuha ang Migrante Partylist ng 10,201 boto at pinangunahan ang mga partylist sa naturang bansa, habang kumamal ng 12,568 boto si Casiño upang makapasok sa ikapitong puwesto sa botohan sa Hongkong.

Samantala, nakapasok sa top 12 ang lima sa pitong kandidato na nai-endorso ng Makabayan Coalition, na sina Grace Poe-Liamansares, Chiz Escudero, Loren Legarda, Koko Pimentel, Alan Cayetano, Cynthia Villar at Jun Magsaysay.

Pinuri ni Eman Villanueva ang bolunterismo at organisadong kampanya nila, na suportado ng mga malalaking pederasyon at alyansa ng mga OFW sa Hongkong. “It is the untiring sacrifices and volunteerism of our members and friends that made us the most visible and most-loved partylist in this OAV in Hong Kong”, saad niya.

Dugtong pa niya na kung anuman ang lumabas na resulta ng halalan, magpapatuloy sila sa kanilang adbokasiya para sa karapatan at kagalingan ng mga OFW. “This is our commitment and we will honor this with or without a seat in Congress,” pagtatapos ni Villanueva .

Sira-sirang PCOS machines. Mahahabang pila. Nawawalang pangalan sa opisyal na listahan ng botante. Nawawalang signal. Mali-maling quick counts.

Ito ang naging eksena ng eleksiyon kahapon, Mayo 13. Hindi pa kasama rito ang mga insidente ng pandarahas, panggigipit, at iba pang iregularidad, mula sa botohan hanggang sa pagsasara ng botohan, pagpapadala ng resulta ng boto sa presinto hanggang sa canvassing ng  Commission on Elections (Comelec) sa lokal at pambansang antas.

Sa ilang nasaklawang mga lugar sa Metro Manila at karatig na bayan, nasaksihan ng istap at mga volunteer ng Pinoy Weekly ang mga problemang ito. Sa Twitter feed mula sa hashtag na #PWvote2013, naiulat din natin ang pagmonitor ng independiyenteng election watchdogs tulad Automated Election System Watch (@AESWatch_PH), Kontra Daya (@kontradaya) at National Movement for Free Elections (@Namfrel), gayundin ang ulat ng iba pang miyembro ng alternative media tulad ng Bulatlat.com, Tudla, Kodao, Davao Today, at iba pa.

Mga palpak na PCOS machines, “napakaliit na bilang” lang daw, sabi ng Comelec? (Macky Macaspac)

Pumasok rin mula rin sa mga probinsiya ang mga ulat ng independiyenteng mga grupo na nagbabantay sa halalan. Sa pamamagitan ng mga ulat na ito naipakita ang hitsura ng halalan na batbat ng iregularidad at problema.

Mahigit isang oras matapos magsara ng botohan, inanunsiyo ng Parish Pastoral Council for Responsible Voting (PPCRV), opisyal na citizen arm ng Comelec sa halalan, ang partial and unofficial results mula sa 1,418 presinto. Sa resultang ito, nakita na mahigit 14 milyon ang nakuhang boto ng kandidato sa pagkasenador may pinakamataas na boto, si Grace Poe.

Agad ang reaksiyon ng election watchdogs, na tinukoy ang statistical improbability ng pagkakaroon ng mahigit 14 milyong boto.

“(T)he PPCRV-KBP transparency server flashed on national television a numerically improbable total of around 10 million votes for the top senatorial spot while reporting only a total of 1,418 precincts. The error is significant, as a maximum of 1,000 voters per precinct should only yield a total of around 1,418,000 maximum votes,” pahayag ng Kontra Daya.

Binawi ng PPCRV ang naturang bilang, at sinabing may formatting error lang daw umano, at naayos na nila ang naturang problema. Iniulat ng Kontra Daya na inayos din agad ng Smartmatic ang source code sa bahagi nila bilang tugon sa paglabas ng napakalaking boto na di makatotohanan.

Nang i-adjust ang boto; humigit-kumulang 4.8 milyong boto na ang nakuha ni Poe matapos ang adjustment. Pero hindi rin sapat na ipinaliwanag ng PPCRV kung paano nakuha ang figure na ito.

Matatandaang nangyari na rin ito noong eleksiyong 2010, nang umabot sa isang punto na umabot sa 153 milyon ang total registered voters sa canvassing server — na mahigit pa sa populasyon ng Pilipinas noon. Mabilis umanong inayos ng Smartmatic ang source code.

Kahina-hinala para sa Kontra Daya ang biglang pag-aayos ng Smartmatic sa source code na ginagamit sa pagbilang at pagproseso ng mga boto. Anila, nakakapangambang akses ang Smartmatic sa source code, at puwede nitong bagu-baguhin ang source code. Sa kabila ito ng kawalan ng totoong source code review ng canvassing and consolidation server (CCS).

“(T)he public can never know what Smartmatic’s system for tallying and canvassing votes really is. It appears that they can also change the source code on the spot, which makes the whole election system a questionable and problematic exercise,” sabi pa ng Kontra Daya.

PPCRV command center sa Pope Pius XII Catholic Center (Macky Macaspac)

Samantala, nakakadagdag ng paghihinala ang presensisya ng isang opisyal ng Smartmatic sa data center ng PPCRV sa Pope Pius Center sa Manila bago naganap ang maling tally noong hapon ng Mayo 13, sabi ng AES Watch.

Sinabi ni Ernie del Rosario, IT expert ng AES Watch at dating IT director ng Comelec, na nakababahala ang presensiya noong hapon na iyon sa PPCRV ni Albert Castro Rico, na global service direct ng Smartmatic sa Asya Pasipiko. Siya rin umano ang project manager ng foreign technology supplier sa automated elections sa Autonomous Region for Muslim Mindanao (ARMM) noong 2008, at isa sa mga pumirma sa kontrata para sa poll automation sa pagitan ng Comelec at Smartmatic.

Sinang-ayunan ni Nelson Celis, co-convenor ng AES Watch at dating pangulo ng Philippine Computer Society, si Del Rosario. Aniya,“Smartmatic has no business dealing with a citizens’ arm that should exercise independence especially from a foreigner. Mr. Castro should explain what he was doing there.”

“There is no other reason I know why Smartmatic’s top operations man was at the PPCRV server – is PPCRV using Smartmatic’s CCS (consolidated canvassing system)?” sabi pa ni Celis.

Sinabi ni Del Rosario na anumang interbensiyon ng isang dayuhang kompanya sa operasyon ng civic arm ng Comelec sa eleksiyon ay kahina-hinala at dapat seryosong imbestigahan. Dating pinuno si Del Rosario ng Comelec Technical Working Group sa Poll Automation noong 2008 na nagbitiw dahil sa di-pagkakasunduo sa mga opisyal ng Comelec hinggil sa istandard ng kalidad ng automated elections na dapat ipatupad.

Sa press conference ng PPCRV ngayong araw, sinabi ni Henrietta de Villa ng PPCRV na hindi dapat umano maging isyu ang presensiya ni Rico ng Smartmatic sa kanilang data center. Dapat daw na nandoon talaga ang Smartmatic para obserbahan ang proseso. Sinabi naman ni Ana De Villa Singson, media director ng PPCRV, na matatagpuan din daw sa mismong data center nila ang transparency server ng Smartmatic.

Sa mga ulat sa midya at sa mga pahayag ng PPCRV, tila sinasabi nilang hindi dapat maging isyu ang naging problema sa maling tally. Sinabi naman ng Comelec na “tiny fraction” lamang ng 78,000 PCOS machines sa parehong bilang ng polling precincts ang nasira. Sinabi ni Comelec Chair Sixto Brillantes na din naman daw aabot sa 200 ang nasira.

Pero mahihinuha sa eksenang nasaksihan ng Pinoy Weekly, ng election watchdog groups at kahit ng midya na higit pa sa “tiny fraction” ang problema ng katatapos-lamang na eleksiyon.

May ulat ni Macky Macaspac

Slideshow: Mga larawan nina Boy Bagwis, Pher Pasion, Darius Galang, KR Guda, Macky Macaspac, King Catoy, Ilang-Ilang Quijano, Soliman A. Santos at Jovianne Figueroa

PCOS machines, atbp. ngayong halalan: Kailangang bantayan. (PW File Photo)

May makabuluhang pagbabago bang magaganap matapos ang halalan? Hindi tayo umaasa. Gayunman, pinahahalagahan natin ang halalan bilang demokratikong ehersisyong nilalahukan ng mga mamamayan — mga mamamayang gustong marinig ang boses, gustong makilahok sa pulitika, gusto ng makabuluhang pagbabago.

Tulad ng nakaraang halalan, sasaklawin ng Pinoy Weekly ang iba’t ibang lugar para imonitor ang mga botohan — lalo na’t inaasahang magkakaroon ng maraming  kalituhan, lokohan, at (posibleng) dayaan.

Gamit ang hashtag na #PWvote2013  iuulat ng mga mamamahayag ng Pinoy Weekly ang mga nasaksihang eksena sa botohan ngayong Mayo 13, 2013.

Patuloy ang pangungilala ni Mang Rexes Siena, 57, (kanan, katabi ni Garry Martinez ng Migrante Party-list), sa kanyang anak na istranded pa rin sa Saudi Arabia. (KR Guda)

Sa isang madilim na sulok ng kampuhan nakaupo si Mang Rexes Siena, 57 anyos. May ilaw sa karatig na mga KTV at sa headlights ng mga sasakyang dumaraan, at maliwanag din ang compound ng Department of Foreign Affairs (DFA). Sa harap nito, kung saan nakatirik ang kampo nina Mang Rexes, tanging rechargeable lamps lang ang liwanag.

Sa inuupuan ni Mang Rexes, tanaw ang malayong logo ng departamento. Pana-panahong tumatanaw siya rito, na para bang may hinahanap.

At may hinihintay. Pangalawang beses na silang nagkampo dito, sa DFA. Naghihintay pa rin sila ng katanggap-tanggap na tugon sa naturang ahensiya. Unang beses, noong Abril 28 at 29. Tinangka sila noon na itaboy ng mga guwardiya, pero naggiit si Mang Rexes at mga kasamahan niya. Kahit man lang kaunting inconvenience, maiparanas nila sa mga opisyal ng DFA. Hindi biro ang kinakaharap nila – lalo ang mga kaanak nila.

Nangungulila siya sa kanyang anak na si Jennifer. Mahigit tatlong taon na si Jennifer sa Riyadh, sa pangunahing destinasyon ng mga Overseas Filipino Worker (OFW) – Saudi Arabia. Nagkarelasyon siya roon, nagkaanak, pero nagkahiwalay sila ng karelasyon. Di na sikreto sa marami ang pagiging istrikto ng gobyerno roon: Kung may anak ka pero walang asawa, ikukulong ka at pahihirapan.

Pero hindi lang ito ang pinoproblema ni Mang Rexes sa anak niya. Cashier sa isang ospital si Jennifer, pero gusto niyang lumipat ng trabaho. Nang nag-aaplay na siya sa bagong trabaho bilang medical secretary, biglang nawala at di mahagilap ang kanyang employer sa ahensiya. Dala nito ang pasaporte niya. Hindi makapag-aplay ng trabaho at dahil sa hirap na mag-aplay sa embahada ng Pilipinas ng pasaporte, lumipas ang working visa ni Jennifer. Naging undocumented worker siya.

Maliban sa kanyang anak at apo, nasa Saudi rin ang kanyang asawa — bagamat dokumentado at matagal nang nagtatrabaho ito roon. (KR Guda)

“Kinakabahan na ako para sa anak ko,” sabi ni Mang Rexes. Noong nakaraang linggo, nakausap ng kapatid niya si Jennifer. Kailangan na raw talaga niyang umuwi. Umiiyak si Jennifer sa telepono. Kinakabahan na rin siya. Nagdeklara ang gobyerno ng Saudi ng crackdown sa undocumented na mga migrante sa kanilang bansa. Sa crackdown na ito, ikinukulong ang lahat ng mga nahuhuli.

May mga kuwentu-kuwento pa umano, bagamat di pa kumpirmado, na polisiya ng gobyerno ng Saudi na kung di dokumentado ang isang bata, naiiwan ito sa kustodiya ng gobyerno. Ibig sabihin, kung totoo nga ito, kahit ipadeport na si Jennifer, dahil walang dokumento ang kanyang anak (at apo ni Mang Rexes), di ito makakauwi ng Pilipinas.

Kaya kaunting sakripisyo lang umano para kay Mang Rexes ang matulog sa kampuhan ng Migrante sa harap ng DFA. Ilang beses man silang tangkaing paalisin, maninindigan sila – kung ibig sabihin naman ito’y makakauwi ang anak at apo niya.

Hindi nag-iisa si Mang Rexes sa kampuhan. Maraming kaanak na nandoon noong gabing iyon. Tulad niya, nanganganib ding ang kanilang mga kaanak na nasa Saudi ngayon. Papalapit na ang Hulyo 9 na dedlayn ng gobyernong Saudi para itodo nito ang crackdown, pero dahil sa maraming salik – pangunahin dito ang anila’y “papetiks-petiks” ng mga opisyal ng mga embahada at konsulado ng Pilipinas sa Saudi – hindi pa rin makauwi ang mga Pilipino na istranded ngayon sa Saudi.

Krisis humanitarian

Kasama’t nakikiisa sa kampuhan noong gabing iyon si Garry Martinez, tagapangulo ng Migrante International. Katunayan, at kung tutuusin, hindi inasahan ng mga kaanak na sumama sa kampuhan si Garry. Pangalawang nominado ng Migrante Party-list na tumatakbo sa party-list elections, abala siya sa pangangampanya, laluna’t huling linggo na lang ng eleksiyon.

Pero hindi umano maatim ni Garry na di maging bahagi ng kampuhan. “Humanitarian crisis na ang nagaganap ngayon sa Saudi,” paliwanag niya. Ikinuwento niya ang sitwasyon sa Saudi: ang crackdown na nagsimula noong Marso 28, at ang pagkabalot sa takot ng mga Pilipino dahil sa crackdown na ito.

Solidarity campout ng mga kaanak ng mga istranded na Pilipino sa Saudi, sa harap ng Department of Foreign Affairs sa Manila. (KR Guda)

“Martial law-style crackdown ang ginawa nila. Pinapasok ang mga ospital, mga eskuwelahan, mga bahay – kung nasaan ang mga undocumented na Pilipino. Hinihila sila, kinakaladkad. Marahas talaga,” kuwento niya. Nanguna ang Migrante-Middle East sa pag-ayuda sa mga undocumented. May ilang mga kaanak na nagpatuloy sa kanila – bagamat mapanganib din ito, absconding na ito at ilegal ang magpatuloy ng tinutugis ng gobyerno.

Target ng ispekulasyon sa hanay ng mga migrante kung bakit may crackdown. Tingin ni Garry, hindi ito nalalayo sa sitwasyon ng Saudi: tumitindi ang disimpleyo sa hanay ng mga lokal na mga manggagawa at kabataan sa Saudi. Maraming kabataan ang nakakapag-aral sa ibang bansa, pero pag-uwi nila sa Saudi, walang makuhang trabaho. “Nakaramdam na ng presyur ang Royal Family ng Saudi. May papalakas na diskuntento sa mga tao (sa Saudi),” aniya.

Dalawang taon na ang nakararaan mula nang pumutok ito, pero ramdam pa rin umano sa Saudi Arabia ang tinaguriang “Arab Spring” – ang sunud-sunod na protesta at pagpapabagsak sa mapanupil na mga rehimen sa Gitnang Silangan at Hilagang Aprika. Palagay ni Garry, unang tinatarget ng gobyernong Saudi ang mga manggagawa at mga migrante, dahil sila ang pinakaunang madaling maorganisa laban sa gobyernong mapanupil. Tinarget ng gobyerno ang undocumented na mga Pilipino.

Masugid na ikinampanya ng Migrante sa mga pandaigdigang institusyong pangkarapatang pantao ang problema ng mga Pilipino sa Saudi. Natulak ng kampanyang ito na magsalita ang mismong hari ng Saudi – at magbigay ng tatlong buwang palugit para ayusin ng mga undocumented ang kanilang legal na papeles.

Ang problema, ani Garry, “parang easy-easy yung mga opisyal (ng DFA).”

Grabeng problema

Jeddah Tent City ng istranded ng mga Pilipino doon

Ang naging kilos ng mga opisyal ng embahada, mga konsulado at ng DFA, ayon kay Garry, ay tila “wait-and-see” na aktitud sa lumalalang problema ng mga istranded na Pilipino sa Saudi. Patunay nito ang paggiit nila na wala pang implementing rules and regulations ang gobyernong Saudi kaugnay ng tatlong buwang palugit.

Pero giit ng Migrante, kung talagang may political will ang gobyernong Pilipino, hindi na nito hihintayin ang isang IRR. Sisiguruhin nitong ang mga Pilipinong nanganganib sa crackdown ay magkaroon ng sapat na dokumento para makauwi ng bansa. Isa sa mga balakid dito ang pagkuha umano ng “no objection certificate” – isang patunay na wala nang habol ang ahensiya o employer sa Pilipino kung kaya maaari na siyang umuwi ng Pilipinas. Para sa mga Pilipino, malaking paglabag ang polisiyang ito – na pinagkasunduan ng gobyernong Saudi at Pilipino – dahil tali sila sa employer at hindi basta-basta makakauwi kahit na inaabuso na sila ng mga ito.

Para kay Garry, kung may political will lang sana ang gobyernong Aquino, agad itong magdedemanda sa gobyernong Saudi na pabayaang umuwi na ang mga istranded na Pilipino. “Puwede niyang (Pangulong Aquino) ipatawag ang ambassador ng Saudi Arabia dito sa Pilipinas at sabihin ang demand natin. Maraming paraan,” ani Garry. Nakapagtatakang di ito ginagawa, kasi ginagawa naman ito ng mga gobyerno ng ibang bansa, halimbawa ng India at Indonesia.

Noong diyalogo ng Migrante sa DFA matapos magtayo ng kampo noong Abril 28, inireklamo na ni Garry ang katahimikan ni Pangulong Aquino sa isyu. Sagot ng mga opisyal ng DFA, maraming inaasikaso ang Pangulo.

Di natiis ni Garry, sinagot niya: “Buti nga ’yung love life niya (Aquino), naibabalita niya sa buong mundo, ang isyung ito, tahimik siya.”

Pagsupil sa kapwa Pinoy

Noong Abril, ispontayong nagkampo ang humigit-kumulang 100 migranteng Pinoy sa isang lote malapit sa konsulado ng Pilipinas sa Jeddah. Tinagurian na ito ngayong tent city, at kumakatawan sa humigit-kumulang 4,500 istranded na mga Pilipino sa Jeddah pa lamang. Pinagbabantaan na itong buwagin ng gobyernong Saudi.  Samantala, aktibo ang Migrante at ang mga Pilipino roon na pagbigay ng ayudang pagkain at iba pang rekurso sa mga nananatili sa tent city.

Samantala, sa Riyadh, ispontanyo ring kumilos ang mga migranteng Pilipino. Dinagsa nila ang compound ng embahada ng Pilipinas, gustong makipagdiyalogo kay Amb. Ezzidin Tago. Pero ayon sa mga Pilipino roon, sa halip na makipagharap ay pinagbantaan pa raw sila na pagtabuyan mula sa compound.

Para sa Migrante, kung may political will lang ang Pangulo, madali niyang masosolusyonan ang krisis ng mga migrante sa Saudi. (KR Guda)

Nanatili sila, at nagkampo sa isang lumang kantina ng embahada. “Hindi kami aalis,” sabi ng mga Pilipino, at mananatili umano sila doon. Aalis lamang sila kung tutuloy na sila sa airport para sa wakas ay makauwi sa Pilipinas. Aabot umano sila sa 150 doon.

Pinatayan sila ng kuryente, sabi ni Garry. Ilang araw lang ang nakararaan, pati ang pagpasok ng mga pagkain at mga rekurso, hinarang na rin. Pati mga Pilipinong nars at doktor, pinipigilan na rin, ayon sa Migrante-Middle East. Marami na kasing nagkakasakit doon, bagamat ayaw pa ring umalis.

Pati ang mga Pilipinong gusto sanang  pumasok sa embahada, mahigpit na kinokontrol na rin umano.  “Hirap na nga makaboto ang mga kababayan natin doon,” sabi ni Garry. Marami pa naman sana ang boboto sa Migrante na pinigilang makaboto, pabirong sabi niya. Pero ang seryoso, pagyurak umano ito sa kanilang right to suffrage (karapatang bumoto).

Kasama sa mga hindi pinapasok sa embahada ang anak ni Mang Rexes. “Gusto sana niyang makiisa, pero di siya pinapasok,” sabi ni Mang Rexes.

Nakapagtataka umano ito, sabi pa ni Garry. “Kung sa pelikula nga di ba, ginagawa ng bida ang lahat para makaapak sa embassy ng bansa niya, kasi sanctuary niya ito. Pero dito (sa Philippine Embassy sa Riyadh), baliktad.” Sa loob ng embassy, doon ka pa raw pagmamalupitan.

“Maling mensahe ang ipinapadala nila sa host countries (mga bansang nagho-host ng mga OFW),” sabi pa ni Garry. Ang mistulang mensahe ng gobyerno ni Aquino, okey lang na lapastanganin ng host country ang karapatan ng mga OFW – para maprotektahan lamang ang polisiya ng gobyerno na pag-eksport ng lakas-paggawa.

Sa ngayon, umaasa si Mang Rexes na ang mga aksiyon nila sa Riyadh, Jeddah at ang solidarity campout ng Migrante sa harap ng DFA sa Manila ay magtutulak sa gobyerno na gawin ang lahat para sa mga nanganganib na naistranded na mga Pilipino sa Saudi.

Alam umano nina Jennifer at ng mga nakakampo sa Jeddah at naka-occupy sa Riyadh ang pagkampo rin nina Mang Rexes, at “nai-inspire sila” na ipagpatuloy ang laban.

Peace advocates agree that the Aquino administration must continue to pursue peace negotiations with the National Democratic Front of the Philippines. (Jovianne Figueroa)

“A government instituted for peace and welfare of the people should be the last to give up on any measure intended for a just and lasting peace.”

Thus said Minnie Anne Calub of the National Council of Churches of the Philippines (NCCP), in a forum on the peace process.

Recently, however, various officials from the Government of the Philippines (GPH) have been expressing GPH’s intent to halt the peace negotiations with the Communist Party of the Philippines-National Democratic Front of the Philippines (CPP-NDFP) and resort to a “new approach” which they deem would be more productive than continuing the peace negotiations.

This has aroused great dismay from different Christian organizations and peace advocates in the country.

GPH chief negotiatior Alexander Padilla, Office of the Presidential Adviser on the Peace Process (OPAPP) Secretary Teresita Quintos-Deles, Defense Secretary Voltaire Gazmin and Presidential Spokesperson Edwin Lacierda all hinted about this “new approach” which involves “localized talks” under the framework of National Internal Peace and Security Plan (NIPSP) Oplan Bayanihan.

Various peace advocates, however, view this “new approach” as a betrayal of the previously signed agreements between GPH and NDFP like the Hague Joint Declaration of 1992.

As according to Rey Casambre of Philippine Peace Center, “This means that the Aquino government is running away from the GPH commitments and from the filipino people hoping that the peace talks would lead to just and lasting peace.”

Norma Dollaga from Pilgrims of Peace also expressed her growing disillusion with the government track on negotiating peace with the rebels. “If GPH will not honor the agreements that they have made thus far in peace talks with the NDF, how can they be trusted to honor subsequent major agreements especially in systemic reforms needed to deal a just and lasting peace?” she said.

Said Casambre about the localized peace talks under the “new approach”: “How can localized talks solve problems that are national in nature?” He added that economic policies are not made by provinces and regions, and must be examined and reformed in a national scale. This reforms, in turn are prerequisites to achieving genuine peace.

Bishop Elmer Bolocon from the Ecumenical Bishop’s Forum added that the Oplan Bayanihan framework is just an excuse for the government to solve the armed conflict through taking arms as well.

“Kahit na sinasabi ng pamahalaan na pro-human rights ang Oplan Bayanihan mukhang hindi yon ang nagaganap. (Even though the government says that Oplan Bayanihan is pro-human rights, it doesn’t look that way),” said Bolocon.

Oplan Bayanihan is a counterinsurgency program by the Aquino administration that runs from 2011 to 2016. It aims to “win peace” through non-combat strategies and providing social services to conflicted areas.

Human rights groups such as Karapatan, however, strongly criticized Oplan Bayanihan as a mere continuation of previous counter-insurgency programs of past administrations that resulted to massive human rights violations.

Roadblocks to peace

In a statement during the Foreign Correspondents Association of the Philippines (FOCAP) media forum, GPH’s Padilla said the presumed “death” of the peace process between the GPH and NDFP is the result of “endless roadblocks thrown by the NDF.”

Part of these “roadblocks” include the so-called precondition set by the NDFP to release their 14 NDFP consultants protected under Joint Agreement of Security and Immunity Guarantees (Jasig) before they come back to the table.

Peace advocates, however, clarified that the assertions made by NDFP such as the release of political prisoners are not a precondition. It is stated in The Hague Declaration that both parties, including the GPH shall make steps to build confidence on the peace process – the release of political prisoners, especially the 14 NDFP consultants, being only one step among many.

Dollaga said that it is not actually the NDFP “putting up the roadblocks.” She said they believe that the Aquino administration does not adhere to previously agreed upon pacts between the two parties.

This, in addition to the government’s insistence on pushing for their “new approach” kills the peace process and hinders peace altogether, Dollaga opined.

Genuine, lasting peace

Government officials also pointed out the NDFP’s alleged refusal to agree on a ceasefire before the start of formal talks. This after the Moro Islamic Liberation Front (MILF) last year signed a mutual ceasefire with GPH.

“Is the NDFP absolutely opposed to a ceasefire? Actually, no. The NDFP even proposed a truce which is stronger, more permanent and more productive than a ceasefire. Ang mas tanungin natin: Bakit ayaw ng GPH ’yung truce (The real question is: Why doesn’t GPH want a truce?),”  said Casambre.

He added that even though a ceasefire did happen between MILF and GPH, the reasons for the armed conflicts are not being addresed by the final agreements.

Casambre said that the Filipino people “do not just want a final negotiated peace agreement.” What we want, he said, is a final peace agreement that will result to a permanent peace, and one that addresses the very roots of the armed conflict.

“For a government that wants to walk the matuwid na daan (straight path), that’s not good enough. They should be making every effort to address the root causes [of the armed conflict],” said Sr. Pat Fox from the Religious Discernment of the Philippines.

“We pray for peace, but not a peace which includes a ceasefire. It’s not peace until the root causes of poverty, the root causes of the unrest are addressed. So we ask the government to take seriously the responsibility and continue the peace talks,” she concluded.

Maraming problema? Tinutulungan ng isang technician ang mga miyembro ng Board of Election Inspectors sa Buhangin Central Elementary School sa Davao City na ipasok sa PCOS machine ang CF card. (Marilou Aguirre-Tuburan/davaotoday.com)

Nagkakaisa ang mga eksperto sa Information Technology (IT) mula sa grupong Automated Election System Watch (AES Watch): Pasikat lang at di naaayon sa batas ang ginawang turnover ng SysTest Labs Inc. (SLI) (Colorado-based) ng election source code (na pag-aari ng Dominion) sa Commission on Elections (Comelec).

Matapos ito ng press conference ng Comelec na ipinakita ang naturang turnover, matapos ang malawakang panawagan sa IT community at election watchdogs na gawing mas transparent ang automated election system, na siyang sistema ng pagbotong ipapatupad sa botohan sa Mayo 13.

Wala umano masyadong naging silbi ang naturang turnover dahil marami pa ring di nasasagot na kuwestiyon kaugnay ng automated elections at ng source code na gagamitin sa halalan, ayon sa mga IT experts ng AES Watch.

Tanong din nila: Bakit ilang araw lang matapos ng pagsampa ng reklamo ng ilang mga mamamayan, kabilang  ang tumatakbong senador na si Sen. Richard Gordon, saka nilabas bigla ang source code?

Duda si Prop. Nelson Celis, tagapagsalita ng AES Watch, na may mapapala ang publiko sa pagpapakita raw ng pinakahuling “PR stunt” na ito ng Comelec.

“Photo-ops (photo opportunities) lang ba sa midya ang source code? Parehong source code ba ito na nasa firmware ng PCOS (na gagamitin sa botohan)? O ‘chopseuy source code’ ito na mula pa noong 2010 at 2011 (eleksiyon) – na hindi natesting – at gagamitin ngayong 2013? May karapatan ang mga mamamayan na malaman ang terms and conditions ng kasunduang Comelec-Dominion-Smartmatic-SLI at kung anong source code ang nasa CD (na binigay sa turnover),” sabi ni Celis, na hinirang bilang Most Outstanding Electronics Engineer sa IT noong 2012.

Sinabi pa ni Celis na makatadhana sa batas na dapat maraming beses na irebyu ng mga eksperto itong source code. Dahil di ito nagawa bago ang botohan sa Mayo 13, maaari pa ring managot ang Comelec sa di-pagtupad sa batas.

Nakasaad sa Sec. 11.5 ng Republic Act 9369, o ang Poll Automation Law, na kailangang masigurong  “the certification that the source code reviewed is one and same as that used by the equipment.”

Hindi rin inilathala ng Comelec ang hash code ng PCOS na naka-escrow sa Bangko Sentral ng Pilipinas, gayundin ang election management system (EMS) at canvassing and consolidation system (CCS), ayon pa kay Celis, na eksperto sa IT na tumulong sa pagbuo ng modernong batas sa halalan noong 2007.

“Niloko ng Comelec ang mga mamamayan noong 2010 sa usapin ng source code. Ngayon, gusto nila uli tayo lokohin,” ani Celis.

Sinabi naman ni Ernie del Rosario, dating Comelec IT director, na walang paraan para makumpirma na iyung source code ng PCOS na inilabas ng Comelec ay siyang naka-embed sa mahigit 80,000 PCOS machines na nakadeploy sa iba’t ibang bahagi ng bansa para sa halalan sa Lunes.

Sinabi naman ni Pablo Manalastas, IT fellow ng Center for People Empowerment in Governance (CenPEG), na “hindi naman masyado kailangan ng utak para makapag-conclude na para pakitang-tao lang ang mga media release na ito (hinggil sa source code). Wala tayong totoong source code na available ngayong 2013. Naisahan na naman tayo.”

“Nananatili ang mga bug (o problema sa software) ng binary program ng 2010 sa PCOS binary program na gagamitin sa halalan sa Mayo 13, kasama pa ang mga bug sa binary program ng halalan sa ARMM (Autonomous Region of Muslim Mindana) noong 2011 na di natesting at nagamit,” sabi ni Manalastas, na isang guro ng IT sa UP at Ateneo.

Ipinaliwanag pa ni Manalastas na ang bersiyon na ipinakitang source code ay ang bersiyon ng PCOS computer program ng Domininion na ginamit noon pang 2010. Kasama rin dito, na may kaunting modipikasyon lamang, ang code na ginamit noong 2011 ARMM elections.

“Pero hindi pa naayos ang mga bug na hiniling ng Comelec sa Smartmatic bilang kondisyon sa pagbili ng PCOS sa ilalim ng OTP provision ng kontratang 2009,” paliwanag pa ni Manalastas.

Mahigit 40 na bug ang hiniling ng Comelec na ayusin ng Smartmatic. Pero hindi umano naatugunan ng Dominion ang pag-aayos ng mga ito dahil sa legal na sigalot sa pagitan ng Smartmatic at Dominion sa Court of Delaware sa US.

Sinabi pa ni Manalastas na para matupad ng Comelec ang RA 9369, kailangang makakuha ito ng lisensiya mula sa Dominion para magrebyu ng sinumang pampulitikang partido o grupo ang source code at magpanukala ng pag-aayos ng bugs sa Dominion EMS at Dominion PCOS.

“Ito lang ang legal na paraan para makapagrebyu ng source code ng Dominion ang mga mamamayang Pilipino, sa pamamagitan ng interesadong mga partido-pulitikal,” sabi pa ni Manalastas.

Pero ang tanging lisensiyang ginagamit ngayon ng Smartmatic mula sa Dominion ay iyung kasama na sa 2009 license na nagbibigay ng karapatan sa Comelec na gumamit ng binary programs ng Dominion EMS at Dominion PCOS para sa eleksiyong 2010 lang.

“Naniniwala akong (halos nawala na) ang pag-asa natin para sa isang malinis, matapat, tumpak at seguradong kompiyuterisadong halalan ngayong 2013,” sabi pa ni Manalastas.

Si Eman Villanueva, pangatlong nominado ng Migrante Party-list, noong miting de avance ng partido sa Amoranto Stadium, Quezon City noong Mayo 6. Nasa larawan sa likod ang unang nominado ng Migrante na si Connie Bragas-Regalado at ang pangalawang nominado na si Garry Martinez. (KR Guda)

Bagong bayani kung kilalanin sila, pero bagong alipin kung ituring. Ganito ang kalagayan ng mga Pilipinong pilit itinutulak palabas ng bansa ng mismong gobyernong walang maibigay na nakabubuhay na trabaho para sa kanila.

Bitbit ang prinsipyong paglingkuran ang milyung-milyong Pilipinong manggagawa sa ibang bansa na humaharap sa maraming isyu – mula sa hindi makataong kalagayan sa paggawa hanggang sa pagharap sa parusang kamatayan at pagkibit-balikat ng pamahalaan sa mga problemang ito – mapangahas ngayong tinatahak ng Migrante Party-list ang pagkakaroon ng tunay na representante sa Kongreso.

“Isang tagumpay ngayon para sa mga migrante ang kilalanin ang lehislatura bilang paraan ng pakikibaka upang madala ang kanilang boses,” ayon kay Connie Bragas-Regalado, unang nominado ng Migrante Party-list.

Pagharap sa mga balakid

Ang mga nominado ng Migrante Party-list, kasama ang mga panauhin nila sa miting de avance na si Cynthia Villar, Nanay Mameng Deunida at Ruth Cervantes-Casino, asawa ni Teddy Casino. (KR Guda)

Para kay Regalado, bagamat may mga kongresista na pumapanig sa isyu ng mga migrante’y wala umanong tunay na repesentante na nagmumula sa kanilang hanay.

Hindi naman daw madali ang kanilang pagsabak sa larangang elektoral. Katunayan, ang constituency nila ay nasa ibang bansa, maliban na lamang sa mga kaanak na nandito sa Pilipinas. Pero sa kabila nito, mas higit ang kanilang kumpiyansang makakuha ng sapat na boto upang makapagluklok ng representante sa paglawak ng kasapian ngayon ng Migrante Party-list kumpara nitong mga nakaraang taon.

“Tulad ng iba pang progresibong mga party-list, nakararanas din kami ng mga pangigipit. Mismong kami muntik nang hindi kami makasali sa eleksiyong party-list. Maganda ngayon, mula 120 chapters noong 2004 ay nasa mahigit na 300 chapters na mayroon ang Migrante Party-list,” aniya.

Dagdag pa ni Regalado, nang magkaroon ng exit poll sa mga bumoto sa overseas absentee voiting sa Hong Kong, nasa numero uno ang Migrante (numero 96 sa balota).

“Bagamat mardyinalisado at walang sapat na pondo sa kampanya, inaasahan namin ang paglawak ng kasapian at mga kaanak ng mga migrante para maihatid ang Migrante Party-list sa Kongreso,” ayon kay Regalado.

Kalagayan ng mga OFW

Hindi lamang dahil hindi makalikha ng sariling trabaho sa kanyang mga mamamayan ang gobyerno kung bakit itinutulak nitong palayo ang kanyang mga mamamayan. Malaki umano ang kinikita ng pamahalaan sa mga Pilipinong lumalabas pa lamang ng bansa, ayon sa Migrante.

“Sa isang OFW na lalabas ng bansa, gagastos na ito ng nasa P26,000 para sa lahat ng papeles na kakailanganin niya mula sa gobyerno (NBI, Police, Passport, atbp.). Nasa 5,000 Pilipino ang lumalabas sa bansa kada araw upang makipagsapalaran. Dito pa lamang, malaki na ang kinikita ng gobyerno,” ayon kay Regalado.

Para sa Migrante, isang polisiya ng pamahalaan ang itulak ang mga mamamayang ito na mangibang-bansa, imbes na sa sariling bansa maglaan ng kagalingan ang mga Pilipino.

“Mula noong pag-upo ni Aquino, patuloy sa paglaki ang deployment ng mga manggagawa sa ibang bansa. Mula 1.6 milyon noong 2010, nasa 1.85 milyon na noong 2012 ang lumalabas ng bansa,” paliwanag pa ni Regalado.

Bagamat malaking pangako ang hatid ng pangingibang bansa, nalalagay sa panganib ang bawat overseas Filipino worker (OFW), saan mang bansa siya pumunta. Kasama sa mga nadodokumentong kinakaharap ng mga migranteng Pilipino ang diskriminasyon, pangungulila sa pamilya, di-makataong kalagayan sa paggawa, pang-aabuso, at iba pa.

“Tignan na lang natin kung paano tugunan ng gobyerno ang nangyayari ngayon sa Jeddah. Maging ang nangyari sa Sabah. Mas lalo pa sa mga bansang mayroong mga giyera kung saan kapos sa tulong ang nagagawa ng gobyerno,” ayon kay Regalado.

Isang tent city ang itinayo kamakailan ng mga istranded na mga OFW sa Jeddah. Sila ang mga Pinoy na nanganganib na makulong ng gobyernong Saudi dahil sa kakulangan ng legal na mga papeles o sa anumang dahilan. Ilang beses na umanong nakipagdiyalogo ang mga ito, pati ang Migrante, sa mga opisyal ng gobyerno, pero usad-pagong pa rin ang pagtugon ng huli.

Samantala, ayon sa Migrante, nasa 7,000 Pilipino ang nakakulong sa iba’t ibang bansa at nasa pito naman ang nasa death row ngayon sa iba’t ibang mga bansa. Walang legal assistance o maging medical assistance ang karamihan sa kanila. Isama pa sa datos ang nasa 10 bangkay ang inuuwi sa Pilipinas araw-araw – mga kaso ng misteryosong pagkamatay.

“Hindi dapat ituring ang mga OFW bilang gatasan lamang. Hindi isang simpleng usapin ang pagiging isang migrante at mawalay sa mga mahal sa buhay at gawing alipin ng sistema,” ayon kay Regalado.

Sa lansangan at sa Kongreso

Sa harap ng kawalan ng aksiyon ng gobyerno, at pagpapatuloy ng Labor Export Policy, ramdam umano ng mga migranteng Pilipino ang pangangailangan para sa representasyon nila sa Kamara.

Ayon sa Migrante Party-list, kanilang paglahok sa eleksiyon ang kanilang masasandigan upang maidala sa Kamara ang kanilang mga isyung matagal nang dala-dala sa lansangan.

Kabilang na dito ang tunay na serbisyo para sa mga migrante at hindi koleksiyon o negosyo. Tunay na proteksiyon para sa kanila at resolbahin ang puwersang migrasyon na pangunahing dahilan ng paglabas ng bansa.

“Mahalagang maisulong natin ang pambansang industriyalisasyon. Matutugunan nito ang kakulangan ng trabaho. Maraming Pilipino ang napipilitang lumabas ng bansa dahilan sa walang sapat na trabahong nakabubuhay para sa maraming mga Pilipino,” pagtatapos ni Regalado.

Farmer leader Estelita Tacalan, or Nanay Neneng, is feared to have been abducted by the military last April 27 (Contributed Photo)

A 60-year old farmer organizer from Northern Mindanao is feared to have been abducted by suspected military agents on the late afternoon of April 27, on her way to a meeting in Misamis Oriental.

According to reports, Estelita T. Tacalang left the regional headquarters of Makabayan, a coalition of progressive party-list groups, in Cagayan de Oro City, at nine in the morning of April 27. She was set to meet up with colleagues to plan for upcoming activities on Labor Day and the national elections.

However, at around six in the evening of the same day, Tacalang was still nowhere to be found. Her mobile number could also no longer be reached. She remains missing as of press time.

Tacalan, or Nanay Neneng, is a member of peasant group Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (KMP) and Anakpawis Party-list.

She has been active in campaigning for genuine land reform, social justice, and human rights. She protested against despotic landlords, lobbied peasant concerns in government offices, and supported campaigns against harassment by state sponsored surveillance operations, according to KMP’s publication, Alerto Pesante.

“Her disappearance can be attributed to her staunch position against anti-peasant policies and her genuine desire to change of the cruel and inhuman conditions experienced by the farmers in the grassroots,” KMP Northern Mindanao said in a statement.

The alleged abduction of Tacalang is said to coincide with President Aquino’s appointment of Brigadier General Ricardo Visaya as the new general Officer-in-Charge of Philippine Army’s 4^th Infantry Division, succeeding Major General Nestor Añonuevo.

Brig. Gen. Visaya shares the accusation of being responsible for the Hacienda Luisita massacre in 2004 and the abduction and torture of farmers Raymond and Reynaldo Manalo in 2006, together with Jovito Palparan, former commanding general of the 69th Infantry Battalion.

“He was also deployed in civil military operations in Metro Manila communities from February to September 2007, wherein numerous cases of threats, harassment, and intimidation of civilians occurred,” Alerto Pesante added.

KMP calls for the government, candidates, church leaders, and other concerned citizens to help in surfacing the woman leader. “We call on the family, friends, and the organized farmers whom Estelita had lived with, not to be cowed,” the group said.

The Rural Missionaries of the Philippines (RMP)-Northern Mindanao also expressed concern over Tacalang’s disappearance.

“KMP is our partner organization, and Nanay Neneng contributed much in organizing peasant women in the Region to fight for their socio-economic and political rights. We believed she has been under attack because of this peaceful human rights work,” RMP stated.