Youth activists picket the national office of the Commission on Higher Education to protest what they deem to be intensifying commercialization of education, by way of continuous increase of tuition and other fees. (Contributed Photo)

Progressive youth groups led by Kabataan Party-list stormed the office of the Commission on Higher Education (CHED) in Quezon City to condemn the increasing number of youths deprived of their right to quality and accessible education.

The groups asked the CHED and Aquino administration to exert more political will in refusing proposals from colleges and universities nationwide to increasse tuition and collect higher fees from their students for next school year.

April 1 marked the last day of filing of tuition increase proposals from school owners and administrators.

Pursuant to CHED Memorandum Order No. (CMO) 3, series of 2012, all higher education institutions that plan to increase tuition and other fees for the next academic year submitted proposals to appropriate CHED Regional Offices on or before April 1.

Some 451 colleges and universities nationwide have submitted tuition and other fee hike proposals for AY 2013-2014, including 95 proposals in the National Capital Region and 38 proposals in Western Visayas, according to CHED.

‘Bogus’ consultations

The National Union of Students of the Philippines through its “Tuition Monitor Network”, said it monitored many consultations that it called “bogus” or fake.

Many of these so-called consultations involved “merely informing the students” that there will be a tuition or other fees increase by the next term, said the NUSP.

Last month, NUSP has filed a complaint to CHED against top schools like the University of Sto. Tomas, Adamson University, and the University of the East who conduct “bogus consultations” on tuition increases.

In the said complaint, NUSP also questioned the tuition hike proposals of the following universities, among others:

• University of Sto. Tomas (5-percent tuition hike)
• University of the East-Recto (5-percent tuition hike)
• Lyceum University of the Philippines (5-percent tuition hike)
• University of the East-Caloocan (3.5-percent tuition hike)
• Colegio de San Juan de Letran (8 to 10-percent tuition hike)
• De La Salle University-Araneta (5-percent tuition hike)
• Adamson University (10-percent tuition hike)

“The schools we mentioned in the complaint we filed last month represent only the tip of the iceberg. Many schools not covered by our monitoring, especially in the provinces, blatantly violate CMO 3 yet are not reported,” said NUSP Spokesperson Sheryl Alapad.

CMO 3 mandates schools planning to increase tuition to conduct consultations among students and other constituents until February 28. Article VI of the said memorandum also states that within 30 days after the consultation period, students can file complaints and grievances for proposed fee increases that did not undergo proper consultation.

Instead of serving as the students’ defender against unabated tuition hikes, CHED – by virtue of its useless tuition policies – has morphed into a collaborator of profiteering schools, Alapad added.

According to Victor Villanueva, NUSP president, CHED should not allow tiered or ladderized tuition increases. The current guideline allows schools to increase tuition for incoming freshmen and transferees without having to undergo consultations.

Terry Ridon, president and first nominee of Kabataan Party-list. (Contributed Photo)

This ultimately gives schools the autocracy to increase tuition. Such is the case with De La Salle Araneta University (DLSAU), where current students opposed any form of tuition increase. DLSAU, however, intends to impose a 5% tuition increase for incoming freshmen and transferee students.

“CHED’s tuition policies expose the Aquino administration for being inutile in defending the youths’ right to education and perpetuating a system that transmogrifies education into a commodity that most Filipinos cannot afford,” Terry Ridon, Kabataan Party-list president and its first nominee, said.

For stronger regulation

Kabataan Rep. Raymond Palatino reiterated the need for a “strong tuition regulation law” that would give government agencies such as CHED “muscle and teeth” to control tuition and other fees in over 2,000 higher education institutions nationwide.

“The government’s current tuition regulation policy – CHED Memorandum Order 3 – is a toothless paper tiger. While the said policy lays down guidelines for proper consultations regarding fee increases, CHED has no proper mechanism to monitor compliance,” Palatino said.

In 2011, Palatino filed House Bill No. 4286 or the Tuition Regulation Bill which seeks to institutionalize a mechanism for the “strict regulation of the yearly increase of tuition and other fees.”

HB 4286 lays down strict guidelines on the imposition of tuition and other fees. These include rules regarding tuition increases and strict penalty clauses for erring higher education institutions.

Penalties include imprisonment and a fine that could go as much as P5-Million.

“The proposed bill basically empowers CHED to regulate tuition and other fees while also strengthening and institutionalizing the role of students, teachers and parents in the consultation process,” Palatino explained.

While the said bill has been backed by various student governments and organizations nationwide, it failed to get past the committee level during the 15th Congress. The youth solon said that Kabataan Party-list intends to refile the said bill if granted another term in Congress.

“CMO 3 is clearly not enough to stop the unabated tuition and other fee increases in the country. We need strong legislation to reform the deregulated and profit-oriented education system that we have today,” Palatino added.

Youth activists picket the main office of Commission on Elections (Comelec) in Intramuros, Manila to denounce politically-motivated “Comelec harassment”. (Contributed Photo)

Progressive party-list groups Kabataan and Piston denounced what they called “systematic harassment” by the Commission on Elections (Comelec) bent on disqualifying candidates critical of the Aquino administration.

Members of Kabataan and Piston held a picket-protest in front of the main office of the Comelec to condemn the election body for singling them out, while failing to penalize other candidates and party-list groups who happen to support, or are supported by, the administration.

“We march to Comelec not just to slam unsubstantiated charges against Kabataan and Piston. The youth slams the Aquino administration for assaulting progressive party-lists on all fronts – from mundane trumped-up disqualification cases to extrajudicial killings and illegal arrests of members and volunteers,” said Kabataan President Terry Ridon.

Despite submitting proof of compliance to election rules, including extensive photo documentation, Comelec still pursued the case, apparently adamant to disqualify said party-lists, according to Kabataan.

Kabataan believes that the harassments are part of the Aquino regime’s “grand scheme” to limit participation and even eradicate progressive party-lists.

“Such political harassment instigated by Comelec is part and parcel of the Aquino regime’s systematic attack against members of the Makabayan bloc, which the regime regards as its staunchest critic, being the only genuine opposition in the country’s current political arena,” Ridon explained.

Kabataan and Piston form part of the progressive alliance of parties called Makabayang Koalisyon ng Mamamayan (Makabayan).

Other attacks

Progressive senatorial candidate Teddy Casino. (Contributed Photo)

Meanwhile, several cases of harassment of members of Makabayan have been reported in the past weeks, including thefts and physical abuse of members especially in far-flung provinces showing that the Aquino regime has also used “punitive tactics” to violently harass members and volunteers, the group said.

Last February, Bayan Muna member Cristina Morales Jose was killed by suspected military elements in Davao. Jose was one of the leaders of Barug Katawhan, an organization of Typhoon Pablo victims.

“In our experience in past elections, human rights violations committed against members of progressive partylists escalate as the polls draw near. The Aquino administration’s abusive tactics are no different from his predecessors like Gloria Arroyo who also used all forces to limit the participation of progressive partylists,” Ridon said.

The disqualification case against Kabataan and Piston is only the tip of the iceberg. Progressive partylists have always been the subject of the regime’s ire, and it is not surprising that Aquino is using his puppets in Comelec to further his agenda of undermining genuine people’s participation, according to Ridon.

The youth leader said that as long as the poll body continues its politically motivated attacks against Kabataan and Piston, youth groups and other marginalized sectors will also continue protesting in the coming days.

“The youth will not take the regime’s attack sitting down. We will intensify the fight, in courts of law and in the streets,” Ridon ended.

Questionable monitoring

Progressive senatorial candidate Teddy Casiño questioned Comelec’s methods in monitoring the spending of candidates for advertising in TV and radio.

“In all honesty, I am surprised by reports that say I am among the top 5 candidates who have the longest TV airtime, leaving the impression that I am a big TV ad spender. That is farthest from the truth,” said Casiño.

Casiño revealed that Makabayan only spent P3.77-Million for his TV advertisments, amounting to a mere 15.5 minutes of airtime. This is a smaller amount than that of other senatorial candidates with deep pockets.

He said that the error in Comelec’s monitoring lies in its reliance on network logs and not actual monitoring.

“(T)he Commission had applied a disproportionate method of counting TV airtime, putting at par the national and provincial TV ads amid a large disparity in cost and reach. It is like treating as equal in height a midget and a giant,” Casiño added.

For its part, Bayan Muna, also questioned the Comelec monitoring result. Bayan Muna Representative and first nominee Neri Colmenares said he is surprised to hear that Bayan Muna is among the top advertisers in radio airtime usage.

“The news that we are named as one of the top advertisers in radio is surprising because we don’t even have enough funds to launch a nationwide campaign like other political parties and bogus party-lists. In reality, we rely heavily on our thousands of volunteers all over the nation to campaign for our party-list,” he said.

T-shirt na ginawa para kay Kristel Tejada ng mga estudyante ng UP Manila (Macky Macaspac)

Tinanganan niya ang pangakong magandang buhay na hatid ng edukasyon. Pursigido mula pagkabata, nag-uwi siya ng mga medalya ng karangalan sa pamilya na pangarap niyang maiangat mula sa kahirapan.

Pero hindi na ito matutupad matapos niyang kitlin ang sariling buhay, nang ipagkait sa kanya ang tanging pinanghahawakan sa buhay: ang karapatang makapag-aral.

Niyanig ng pagkamatay ni Kristel Tejada, 16, unang taon na mag-aaral ng Behavioral Science sa Unibersidad ng Pilipinas (UP) Manila, hindi lamang ang komunidad ng UP kundi maging ang sistema ng edukasyon na umano’y kumikitil sa pangarap ng milyun-milyong kabataan sa bansa.

Pag-aaral ang buhay

Mula pagkabata, hanggang grade school at high school, achiever si Kristel.

“Lahat ng contest sinasalihan niya. Napo-flourish siya at nakakaya niyang gawin iyon kahit na hirap kami sa buhay. Hirap man kami, gumagaan ang pakiramdam namin kapag nag-e-excel siya sa klase,” ayon kay Christopher Tejada, ama ni Kristel, sa panayam ng Pinoy Weekly.

Isang part-time na taxi driver ang ama ni Kristel. Hindi regular ang kanyang trabaho sa kalsada. Wala namang hanapbuhay ang kanyang ina na nag-aalaga sa kanyang mga anak. Panganay si Kristel sa apat na magkakapatid.

Dahil sa mahigpit na badyet ng pamilya, pumapasok si Kristel sa UP Manila na kendi lang ang baon para sa tanghalian. Pero papasok siya, basta’t may pamasahe lamang.

Maging ang kanyang mga propesor, hanga sa kanyang talino at determinasyong matututo.

Burol ni Kristel sa Little Theater ng UP Manila (Macky Macaspac)

“Paborito ni Kristel ang psychology. Hindi ‘yan nag-a-absent. Nag-absent lang ‘yan first two meetings, noong nahihiya pa siyang pumasok at noong hindi na siya pinayagang makapasok. Tahimik ‘yan sa klase, bihirang-bihira sasagot pero nakakatuwa na kapag sumagot siya, may laman at tama,” ayon kay Andrea Martinez, propesor ni Kristel.

Dagdag pa ng propesor, “Mahusay siyang writer. Kaya mataas ang grade na nakuha niya sa first exam niya. ‘Yung eagerness to learn at determination to study, nasa kanya.”

Apat na beses nagmakaawa

Hindi miminsan na lumapit ang mga magulang ni Kristel sa administrayon ng UP Manila upang maisalba ang pag-aaral ng kanilang anak, sa gitna ng kawalan nila ng kakayahang magbayad ng matrikula.

Ayon sa ama ni Kristel, sa unang beses, pumunta siya kay Vice-Chancellor for Academic Affairs Josephine de Luna para makiusap kung maaaring mag-apply ng loan. Pero sinagot siya umano na wala nang ibang pagpipilian si Kristel kundi ang maghain ng Leave of Absence (LOA).

“Sabi ko, ‘Ma’am, ano po ang Leave of Absence?’ Ang sabi niya, ‘Leave of Absence’ ibig sabihin hindi na siya papasok. Hindi na maki-credit.’ Nagulat ako, ‘Ma’am!?! Hindi na po siya papasok!?! Ibig sabihin, nasayang ‘yung mga pinasok na niya?’ Sabi ko, ‘Diyos ko, ginapang ko ang pamasahe ng anak ko. Pinangutang ko ang ganito at ganyan, tapos sasabihin niyo sa akin hindi na siya papasok?’” ayon sa ama ni Kristel.

Nakakita ng pag-asa ang ama ni Kristel nang papuntahin ang anak niya para kausapin ni de Luna. Umasa siyang baka sakaling magbago ang sitwasyon. Pagpunta sa opisina ng vice-chancellor, agad ibinigay ni Christopher ang isang sulat na nagpapakumbaba at nagsasabing kasalanan ng magulang kung bakit hindi nakabayad ng matrikula ang anak. Muli siyang umapela kung maaaring makapag-loan.

“Pero sabi niya (de Luna), ‘No. There’s no option.’ Tapos sabi niya sa anak ko, ‘And you have to file your leave of absence as soon as possible… Do you have anything to say for yourself?’ Diretsahan. Kinalabit ko ang anak ko, sabi ko, ‘Anak, magsalita ka…magmakaawa ka.’ Sa kabiglaan ng anak ko sabi na lang niya, ‘Ma’am, wala na po…’ Napahiya na siya eh.”

Naging simbolo si Kristel ng panawagang edukasyon para sa lahat (Macky Macaspac)

Pagkatapos noon, paulit-ulit na tinanong ni Kristel sa kanyang ama kung bakit ganoon ang nangyari, samantalang nag-aaral naman siya nang mabuti. “Sabi ko, ‘Anak, huwag ka mag-give up. Papasok ka. Huwag ka magpaapekto sa sinasabi nilang LOA. Gagawa pa tayo ng paraan,’” kuwento ng kanyang ama.

Sa ikatlong punta ni Christopher sa opisina ng vice chancellor, nagtanong siya, kung sakaling makapagpasulpot siya ng P7,000 kinabukasan, papayagan bang mag-enroll si Kristel? Nag-alok na kasi noon ang mga propesor ni Kristel, sa pangunguna ni Martinez, na pautangin muna ang pamilya.

“Sabi niya (de Luna), ‘Hindi rin. Deadline na eh,’” ayon sa ama ni Kristel.

Dumaan ang mga araw. Patuloy ang pagdurusa ni Kristel. Minsan, papasok siya, minsan hindi. Nag-umpisa na rin siyang makaranas ng diskriminasyon dahil nakiki-sit-in siya sa mga klase, pero hindi naman siya officially enrolled.

Nagdesisyon si Christopher na makiusap sa ika-apat na pagkakataon, at dumiretso na sa opisina ni Chancellor Manuel Agulto. Pero wala roon ang chancellor.

“Pagpunta ako roon, ibinigay sa akin ang isang scratch paper, at nakalagay doon: From the Office of the Vice-Chancellor, final decision: file LOA. So ibig sabihin, wala na. Ano pa magagawa namin? Final decision na eh,” ayon kay Christopher.

Para subukang kumita, nagtrabaho pa umano si Kristel bilang student assistant sa Office of Student Affairs. Pero hindi siya pinasahod dahil hindi raw siya officially enrolled. “Nagbigay siya ng serbisyo, tapos parang sasabihin sa kanya, hindi ka naman taga-rito eh. Lalo naging masakit iyon para sa kanya,” sabi ng ama ni Kristel.

Daan-daang estudyante ang nagpunta para mamaalam kay Kristel (Macky Macaspac)

Pagbasura sa STFAP

Magdadalawang dekada na ang STFAP (Socialized Tuition and Financial Assistance Program), na sinasabing isang mapanlinlang na mekanismo upang pagtakpan ang pagtaas ng matrikula sa unibersidad.

Sa pagkamatay ni Kristel, muling nag-init ang matagal nang panawagan ng mga estudyante na ibasura ang STFAP.

Dismayado ang mga magulang ni Kristel nang mailagay siya sa Bracket D, na may tuition fee ng P300 kada yunit. Sa bracket na iyon, dapat kumikita ang mga magulang ng estudyante ng P135,000 – P250,000 kada taon. Hindi sila sakop noon, giit ng ama ni Kristel.

Dagdag pa ni Christopher, wala siyang trabaho noong nag-a-apply siya sa STFAP, kaya’t ninanais nilang mapasok sa Bracket E2.“Pero ang nangyari, two weeks before namin maipasa ang application namin sa STFAP, nagkaroon ako ng trabaho. Pwede ko naman i-declare na wala akong trabaho. Kaso pinrotektahan ko si Kristel. Gusto ko maging honest. Kasi i-declare ko man o hindi, dapat nasa Bracket E2 pa rin kami. I-compute ko man, P426 kada araw na sahod, times 26 days per month, times 12 months, hindi pa rin aabot ng P135,000,” sabi ni Christopher.

Dagdag pa niya, “May tatlo pa akong anak na pinag-aaral bukod kay Kristel. Magrerenta pa kami. Hindi na kami kakain? Kaya hinamon ko sila (administrasyon ng UP), kaya niyo bang patunayan na nasa Bracket D ako? Wala namang nangyari. Nasaan ang hustisya doon?”

Paliwanag ni Mariz Zubiri, tagapangulo ng University Student Council, nakadepende ang STFAP sa pagsusubsidyo ng isang estudyanteng nasa mataas na bracket sa isang estudyanteng nasa mababang bracket. Lagi rin umanong nasa estudyante ang burden na patunayan na siya ay mahirap.

“Sabi nila ire-revise nila ang STFAP. Pero nakita natin na sa bawat pag-revise ng STFAP mas dumadami lang ang kinikita ng administrasyon ng UP, tapos mas tumataas ang tuition fee. Dapat ibasura na ito ng administrasyon,” ayon kay Zubiri.

Marso 22, funeral march ni Kristel na naging kilos-protesta (Amihan Euza)

Sinabi pa ni Zubiri na matagal nang nilalabanan ng mga estudyante ang ‘no late payment’ policy sa UP Manila, pero itinatanggi umano ng administrasyon na umiiral ito. “Masakit na hindi tayo pinakinggan ng administrasyon. Kinailangan pang may magbuwis ng buhay para maniwala ang lahat na totoo ang polisiya na ito.”

Sistemang ‘nakamamatay’

Samantala, ang pagkaltas sa badyet sa edukasyon ang itinuturong pangunahing dahilan kung bakit patuloy ang pagtaas ng matrikula at pagpapatupad ng represibong mga polisiya gaya ng STFAP at ‘no late payment’ policy, hindi lamang sa UP kundi maging sa iba’t ibang state universities and colleges (SUCs).

Kaya para sa marami, hindi sapat ang pahayag ni Agulto na ititigil pansamantala ang ‘no late payment’ policy. Higit pa umano rito ang usapin.

“Kailangang ibalik ang tunay na karakter ng UP, ‘yung mga estudyante niya bilang iskolar ng bayan. Maibabalik lamang ‘yun kung talagang buwis ng mamamayan ang nagpapaaral sa kanila, hindi ‘yung pera ng mga magulang nila. The fact na unti-unting tinatanggalan ng government subsidy ang UP at iba pang SUCs, unti-unti ring tinatalikuran ng gobyerno ‘yung responsibilidad niya sa edukasyon,” ayon kay Martinez.

Nangangamba ang iba’t ibang grupo na sa tulak ng gobyernong Aquino na maging self-sufficient ang SUCs sa balangkas ng Public-Private Partnerships, tiyak na magiging mas komersiyal pa ang katangian ng edukasyon. Patuloy na mababawasan ang badyet ng SUCs, at matutulak ang administrasyon ng mga pamantasan sa interes na kumita.

Nang sa wakas ay binawi ng UP Manila ang ID ni Kristel, pina-scan pa ito ng nanlulumong estudyante bago ibinigay.

(Mula kaliwa) Prop. Ed Villegas at Carl Marc Ramota ng UP Manila, mga magulang ni Kristel na sina Blesilda at Christopher (Amihan Euza)

“’Yun na kasi ang buhay niya eh,” pagmumuni-muni ng ama ni Kristel. “Kung ang isang bagay binigyan mo ng halaga, kapag tinanggal ‘yun, napakasakit. Sanay na sanay siyang mag-aral nang mabuti, tapos sasabihin sa kanya, huwag ka nang mag-aral kasi wala kang pera. Kaya noong isinabmit niya ‘yung ID niya, parang nawalan na rin siya ng buhay.”

Isang testamento ang pagkamatay ni Kristel sa lumalalang krisis sa edukasyon, ayon sa mga estudyante na naging inspirasyon ang paalalang hindi na dapat maulit pa ang nangyari kay Kristel.

Maging ang pamilya Tejada, namulat sa pangyayari. “Sana mas maging aware ‘yung kinauukulan na meron talagang mali, na may mga dapat itama sa mga polisiya sa edukasyon,” ayon kay Blesilda, ina ni Kristel.

Para naman kay Martinez, sana hindi masayang ang pagbubuwis ng buhay ni Kristel. “Sana magbunga ito ng mas makabuluhan pang mga pagbabago. Sa immediate, ‘yung pagrepaso sa mga polisiya na hindi makatarungan at hindi maka-estudyante. Dapat dagdagan din ang subsidyo ng gobyerno para sa SUCs.”

Giit pa ni Christopher, “Ang pagtutuunan natin, sistema. Kailangan mabago ang sistema para hindi na mahirapan ang iba pa. Sana maging eye opener itong nangyaring ito sa anak ko. Ayokong maranasan ng ibang ama na mangyari ito sa kanilang anak. Ako, gagawin ko rin ang lahat para sa adbokasiyang ito. Sana maayos natin ang sistema para wala nang sumunod kay Kristel.”

Sa pagkamatay ni Kristel, muling napaalala sa publiko na “nakamamatay,” ayon nga sa mga grupong kabataan, ang krisis ng edukasyon sa Pilipinas. Wala mang may nais na maulit ang sinapit ni Kristel, tiyak na marami pang iskolar ng bayan ang pagkakaitan ng karapatang mag-aral at mabuhay, hangga’t patuloy na lilimutin ng gobyerno na ang edukasyon ay isang karapatan.

Wake of Kristel Tejada at UP Manila’s Little Theater (Carl Marc Ramota)

Youth groups are dissatisfied with the announcement of  University of the Philippines Manila Chancellor Manuel Agulto that it has lifted the university’s “no late payment” policy, amid public protests following the suicide of Kristel Tejada, a student who was forced to go on leave for failing to pay her tuition fee.

Kabataan Party-list Rep. Raymond Palatino called it “a token move” by the UPM administration. “[It] is not even written in black-and-white – the administration is not bound by any legal documents and can easily implement the policy again,” he said.

The youth legislator questioned the existence of the policy in the first place. “With the implementation of such policy, UP has essentially barred access to those who cannot pay. Mahal na nga ang tuition, hindi ka pa pwedeng magbayad nang late,” Palatino said.

He instead called on President Aquino to release an executive order calling for a tuition moratorium in all colleges and universities nationwide, both private and public, and the scrapping of other “anti-student” policies such as the (Socialized Tuition and Financial Assistance Program).

“The Aquino administration has washed its hands off the issue early on by saying that the matter of tuition regulation is the Commission on Higher Education’s (CHED) concern. Isn’t our president aware that he has direct control over CHED and can in fact revoke anti-student policies and even call for a tuition rollback in UP if he’s really up to it?” Palatino said.

According to the youth group Anakbayan, around 300 universities and colleges increase tuition and other fees by around 10 to 15% yearly, despite staunch opposition from student councils and groups.

Anakbayan, meanwhile, is calling for more radical measures to reverse the policy of tuition increases. “The education system needs an overhaul,” said Vencer Crisostomo, Anakbayan chairperson.

He called for the junking of Education Act of 1982 and other education-related laws and policies, which resulted to a “commercialized” and “colonial” education system.

“Education should be a Filipino education, scientific and mass-oriented. We need progressive education which will serve the people and the nation. Right now, the education system we have is a curse. It is profit and foreign-oriented, it is anti-poor,” he said.

Kabataan Party-list also defended the “chair burning” of students the Polytechnic University of the Philippines (PUP) Sta. Mesa last Monday.

Palatino said that it was only just for students to demand a “clear and unequivocal statement” from the PUP administration that no tuition hike will be pursued. He lauded the protest action, which forced the PUP President Emmanuel de Guzman to promise that there will be no tuition hike in PUP.

“PUP is one of the last bastions of affordable education in the country. Its administration, sadly, has continually pushed for increases and deceptive schemes such as the implementation of a socialized tuition policy akin to UP’s STFAP,” he said.

Palatino added that the chairs burned in the symbolic activity were already “condemned equipment.”

Mga lider-estudyante na bumubuo ng Tuition Monitor ng Kabataan Party-list at National Union of Students of the Philippines, kasama si Konsehal DJ Bagatsing ng Manila. Patuloy umano nilang imomonitor ang mga balak ng mga pamantasan na magtaas ng matrikula at mga bayarin, at lalabanan ito. (Pher Pasion)

Buwan ng pagmamahalan ang Pebrero: pagmamahal ng bayarin sa edukasyon sa Pilipinas.

Ito ang pahayag ng National Union of Students of the Philippines (NUSP) sa kanilang inilunsad ng Tuition Monitor Network (TMN) sa Maynila upang mangalap ng mga datos sa pagtataas ng mga bayarin sa mga pamantasan sa nasabing lugar.

Batay sa kanilang mga pag-aaral, inaasahang magtaas na naman ng bayarin sa matrikula at iba pang singilin ang iba’t ibang pamantasan sa bansa — at walang ginagawa ang mga ahensiya ng gobyerno para pigilan ito.

Lumalabas umanong umabot sa 257 pamantasan ang nagtaas ng bayarin noong nakaraang taon. Pinayagan ito ng Commission on Higher Education (CHED), na hindi man lamang nag-imbestiga kung daanan ba ang taas-matrikula at taas-singil sa mga konsultasyon sa mga estudyante, ayon sa NUSP.

Nakapagtala rin ang NUSP na 108 porsiyentong average na pagtaas sa matrikula noong nakaraang taon sa buong bansa. Nasa 148% naman ang average na pagtaas sa National Capital Region.

Isang alyansa ang TMN na binuo ng NUSP para magbantay sa mga bayarin sa mga pamantasan at pagbibigay ng impormasyon sa mga rekisitos na kailangan bago magtaas ng bayarin.

Nagsimula nang mangalap at maglunsad ng mga konsultasyon ang TMN sa Lungsod ng Quezon sa Unibersidad ng Pilipinas-Diliman, Cebu, Davao at Negros.

Panimulang datos

Napipilitan ang maraming kabataan na maghigpit ng sinturon, o kaya’y di na lang mag-aral, dahil sa mga taas-bayarin, ayon sa Tuition Monitor. (Pher Pasion)

Sa Pebrero, nagmamadaling magkaroon ng konsultasyon para sa pagtaas ng matrikula dahil hanggang Pebrero 28 lamang ang pagpapasa sa CHED ng pahintulot.

“Pero hindi umano konsultasyon ang nagaganap, kundi pagpapaabot lamang sa mga mag-aaral na magkakaroon ng pagtataas,” ayon sa NUSP.

Tumaas na nang 75 porsiyento ang matrikula sa University of Santo Tomas sa nakalipas na sampung taon — mula P71 noong 2003 tungo sa P1,249 kada unit sa kasalukuyan, paliwanag ni Mary Jean Lazo ng Alliance of Concerned Thomasians sa TMN-Manila.

“May redundant fees din sa amin sa anyo ng development umano; special development fee na P500-P2,000 depende sa kolehiyo, information development fee at physical infrastructure and development fee,” ayon kay Lazo.

Nakaamba raw ang pagtaas ng kanilang guidance and counseling fee, athletic fee, library fee, at singil sa National Service Training Program o NSTP at Reserved Officers Training Corps o ROTC.

“May mga bayarin din gaya ng installment fee na tumaas mula P600 patungong P1,500. Kaya ka nga nag-i-installment dahil wala kang pambayad. Tapos may penalty fee na P1,500 kapag hindi ka nakabayad agad. At kung credit card ang gagamitin, may 3.5 porsiyentong bank charge,” ayon kay Lazo.

Sa Colegio de San Juan de Letran naman, may plano ang Center for Planning ang Finance na magtaas nang 7 porsiyento sa kanilang matrikula, ayon kay Paolo Domingo, public relation officer ng Alyansa Letranista.

“Kami raw kasi ang nagpapasuweldo sa Letran-Bataan, kaya magtataas daw sila. Tapos ‘yung ginagawang basic education building din ang dahilan. Parang kami ang nagbabayad para sa elementary building tuloy,” ayon kay Domingo.

Nasa P50,000 na dating P40,000 ang matrikula ni Xyza Maleriado, senator for broadcasting ng Alyansa Letranista. Aniya, mahal daw ang kanilang facilities na ginagamit sa kanilang kolehiyo sa komunikasyon.

Nasa P5,155 ang miscellaneous fee, P6,000 ang supplementary fee at P8,300 naman ang laboratory fee, sabi pa ni Maleriado. Paliwanag pa niya, marami ang mga estudyanteng nagbabayad na hindi nakakagamit ng mga pasilidad sa Letran.

Sa Feati University naman, tumaas nang 5 porsiyento ang matrikula noong nakaraang taon at pinangangambahan itong maulit sa susunod na academic year, ayon kay Bong Reyes, presidente ng student council.

“Bukod pa rito, may mga bayarin din kami gaya ng Seminar Survey Inspection Field Trip na P600 kada semestre pero hindi naman kami kada semestre nagkakaroon ng field trip,” sabi pa ni Reyes.

Nasa P40,000 ang matrikula ni Reyes para sa unang semestre. Umaabot sa P12,000 dito ang miscellaneous fee at P1,100 kada unit ang kanyang binabayaran.

“May mga hindi na nga nakapag-enroll dahil sa sobrang taas ng bayarin. ‘Yung iba, kahit ‘yung remaining balance, hindi na kayang bayaran kaya nahinto,” ayon kay Reyes.

Napagtagumpayan

Sa Polyteknikong Unibersidad ng Pilipinas (PUP), napagtagumpayan ng mga mag-aaral ang pag-refund ng P505 sa kanilang miscellaneous fee noong nakaraang semestre dahil sama-samang pagkilos ng mga mag-aaral.

“Hindi dumaan sa konsultasyon ang pagtaas ng miscellaneous fee na P305 para sa PE uniform, P150 sa medical at P50 naman sa insurance. Hindi kami nasabihan sa konseho at nagulat na lang ang lahat sa bayarin na ito,” ani Cristel Constantino, konsehal mula sa konseho ng mga mag-aaral sa PUP.

Bagamat may pagtatangka na tanggalin ang redundant fees sa PUP gaya ng athletic fee at sports developmental fee na hindi aabot sa P150 kada semetre, plano umano ng administrasyon na pag-isahin na lamang ito.

Dahil sa planong ito, pinangangambahan ng mga estudyante na tataas nang P150 ang singil sa kanila. Batay din umano ito sa inisyal nilang nakalap na impormasyon sa konseho, ayon kay Constantino.

Iniulat naman ni Iza Isip, secretary general ng NUSP-National Capital Region, ang nakaambang pagtaas ng matrikula sa Trinity University of Asia at Technological University of the Philippines na parehong wala pang petsa ng konsultasyon.

Nasa 200% umano ang itinaas ng matrikula sa buong system ng TUP noong nakaraang taon mula P50 patungong P150.

Isa pang problema ng TUP ang pagbabayad ng candidate’s fee na P3,800 para sa mga tatakbo sa konseho dahil wala umanong pondo ang unibersidad para rito, ayon kay Isip.

CHED Memo No.3

Ipinaliwanag din ng TMN ang inilabas ng CHED ang Memorandum No. 3, na naglalayong maging gabay umano ng mga pamantasan sa pagtataas ng mga bayarin.

Ayon sa TMN, kasama ang tuition at miscellaneous fee rito at kaiba sa CHED Memo No.13 na ginagamit noon na tuition lamang ang sakop. Pagbigay-katwiran umano ito ng miscellaneous fee, ayon sa TMN.

“Pero hindi covered ng CHED Memo No. 3 ang mga freshman kaya malakas ang loob ng mga administrasyon na magtaas ng matrikula sa mga first year. Pero kailangan pa rin nating tugunan ito,” ayon kay Issa Baguisi, pangkalahatang kalihim ng NUSP-National.

Ang problema pa, ayon kay Baguisi, polisiya mismo ng administrasyong Aquino ang unti-unting pagbabawas ng pondo sa mga state universities and colleges.

 Ito umano ang dahilan kung bakit may mga ladderized tuition increase na ginagawa ang mga pamantasan tulad ng Philippine Normal University. Socialized tuition fee and assistance program naman ang anyo nito sa UP.

“Kailangan ding may representatives ang mga mag-aaral mula sa konseho, organizations at publikasyon na hindi lalampas sa 10 kung may mga konsultasyon. Dapat itong malaman ng mga mag-aaral sa pagpapaskil sa loob ng kampus na mabilis na mapapansin. Aabot sa 15-araw pa bago ang konsultasyon,” ani Baguisi.

Dagdag pa dito, may karapatan umano ang mga mag-aaral na humingi ng financial statements para malaman kung saan napupunta mga karagdagang bayarin sa tuwing may proposal ng tuition increase.

Maaari ring magkaroon ng sariling sarbey ang mga mag-aaral kung may kakayahan bang pangpinansiya ang mga mag-aaral sa pagtaas ng matrikula.

“Kung hindi matutuloy ang konsultasyon, hindi rin magkakaroon dapat ng pagtaas sa tuition at iba pang bayarin,” ayon kay Baguisi.

Pinahihintulutan din umano ang paghahain ng reklamo 30-araw pagkatapos ng konsultasyon.

“Kailangang maging sustinido ang paglaban dahil ang Pebrero paghahain pa lamang ‘yan ng mga pagtaas at Marso hanggang Abril ang approval ng mga ito. Kaya dapat tuluy-tuloy ang paglaban,” ayon kay Baguisi.

Paglawak ng suporta

Nakiisa naman si City Councilor DJ Bagatsing sa isinusulong ng TMN. Pinanguhan ni Councilor Bagatsing ang city ordinance sa Maynila ang pagbabawal ng “no-permit, no-exam policy.”

Ito rin ang siyang isa sa isinusulong ng Kabataan Party-list sa Kamara at may sariling bersiyon naman sa Senado si Sen. Manuel Villar.

Nagpasa din umano si Bagatsing ng resolusyon para itulak ang Kamara na imbestigahan ang mga bayarin gaya ng development fee, athletic fee, energy fee at iba pang bayarin sa pribadong mga pamantasan sa Maynila.

“I will not be behind you. But I will be beside you para rito,” ayon kay Bagatsing.

Isinusulong ng Kabataan sa Kamara ang Tuition Regulation Bill para bigyan ng hangganan ang maaaring magtaas ng tuition.

Layon naman ng Tuition Moratorium Bill na itigil ang pagtaas ng bayarin sa mga pamantasan na isinulong sa panahong dumaan sa matinding kalamidad ang bansa at matinding krisis pang-ekonomiya.

“Kung nag-lobby ang school administrations sa Kamara para huwag matuloy ang mga batas na ito, mas lalo dapat tayong mag-ingay at mag-lobby para matupad ang mga ito at maipasa,” ayon kay Baguisi.

Mga lider-estudyante mula sa iba’t ibang pamantasan, nagkaisa para imonitor ang pagtaas ng matrikula sa kanilang mga pamantasan. (Kontribusyon)

Inaasahan ng mga lider-estudyante na mahaharap muli sila sa maraming paglaban sa pagtaas ng matrikula sa iba’t ibang pamantasan sa susunod na semestre.

Dahil dito, nagkaisa sila para imonitor ang pagtaas ng matrikula at ikampanya ang pagtutol dito ng mga estudyante.

Pinangunahan ng National Union of Students of the Philippines (NUSP), kasama ang mga konseho mula sa Unibersidad ng Pilipinas (UP), Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas (PUP), Feati University, De La Salle University-Araneta (DLSAU), at University of the East-Caloocan, ang pagbubuo ng Tuition Monitor Network (TMN).

Layon ng TMN na mangalap ng mga datos tungkol sa inihahaing mga pagtaas ng mga bayarin sa mga pamantasan sa darating na pasukan. Binabantayan din ang paraan ng konsultasyon sa pagitan ng administrasyon at mga mag-aaral.

Layon din nito na mangalap ng datos upang pag-aaral ang mga naunang pagtaas ng mga bayarin sa mga pamantasan sa buong bansa.

“Hindi kaya ng mga mag-aaral ang panibagong bugso ng pagtataas ng matrikula at iba pang bayarin sa mga pamantasan. Nagtulak ang patuloy na pagtaas ng mga bayarin sa pag-dropout ng mga kabataan sa mga pamantasan,” ayon kay Isabelle Baguisi, pangkalahatang kalihim ng NUSP.

Patuloy ang pagtataas ng matrikula at bayarin ng mga administrasyon ng mga pamantasan kahit na hindi pumapayag ang mga mag-aaral dito. Hindi rin umano sumusunod ang karamihan sa mga pamantasan sa demokratiko at tunay na konsultasyon, ayon kay Baguisi.

“Nagiging information-dissemination ang mga konsultasyon sa halip na makinig nang tunay sa mga mag-aaral at mga magulang na hindi nagnanais ng mga pagtaas ng bayarin,” dagdag ni Baguisi.

Taun-taon ang mga reklamo mula sa iba’t ibang pamantasan pero hindi nagkakaroon ng resolusyon ng mga reklamong ito, ani Baguisi. Binabalewala umano ng mga pamantasan ang mga reklamong ito dahil wala rin kongkretong aksiyong ginagawa ang mga may pananagutan na ahensiya gaya ng Commission on Higher Education (CHED), ayon kay Orly Putong, tagapangulo ng UP Diliman’s School of Library and Information Science Student Council.

“Nangangalap kami ng mga paunang datos na nagsisiwalat ng di-demokratikong mga konsultasyon. Nais naming itulak lahat ng may pananagutan upang makinig sa aming mga panawagan para sa de-kalidad at abot-kayang edukasyon,” ayon kay Baguisi.

Hindi umano dapat umasa ang mga mag-aaral sa CHED para protektahan ang interes ng mga mag-aaral laban sa pagtaas ng mga bayarin. Kailangang umasa ang mga mag-aaral sa kolektibo nitong lakas at pagkilos upang mapagtagumpayan ang laban sa mga pagtaas na ito, ayon kay Raven Desporado ng Central Student Council ng Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas (PUP).

“Sa PUP, halimbawa, sa pamamagitan ng sama-samang pagkilos ng mga mag-aaral at konseho nagawang ibalik sa mga mag-aaral ang binayaran nilang medical fee, gawing optional ang PE uniform at gawing responsable ang PUP system administration sa x-ray fee ng mga nasa unang taon,” ayon kay Desporado.

Ayon naman kay Robert Ryan Gatbonton, presidente ng Supreme Student Council of DLSAU, kanilang pinangangalagaan ang interes ng kabataan, mag-aaral at kanilang mga magulang lalo na’t nagpapatupad at nangungulekta ang mga administrasyon ng mga pamantasan ng mga bayarin nang walang konsultasyon mula sa mga mag-aaral.

Redundant na at labis ang presyo ng ibang mga bayarin.

Protesta ng kabataan kontra sa programang K+12 ng administrasyong Aquino. (Pher Pasion/PW File Photo)

Kinondena ng Kabataan Party-list at ACT Teachers’ Party-list ang anila’y minadaling pagpapasa sa second reading ng House Bill 6643 o ang K+12 sa Kamara sa kabila ng anila’y hindi pa pagiging handa ng Department of Education para sa implementasyon nito.

“Sa pagtatanong ko sa plenaryo, inamin ng pangunahing mga nagpasa ng K+12 Bill na ang Department of Education ay nasa pilot-testing pa lang ng curricular reforms ng K+12. Ang punto ko: bakit minamadali ng Kongreso na ipasa ang panukalang batas na ito imbes na maghintay para sa pagtatasa ng pilot-testing?” ayon kay Kabataan Rep. Raymond Palatino.

Pahayag naman ni ACT Teachers Rep. Antonio Tinio, lumabas sa deliberasyon ng plenaryo noong committee hearing na bigo ang mga may akda ng K+12 na patunayan ang kahandaan ng DepEd upang epektibong maipatupad ang buong programa.

Sinabi ni Mai Uichanco, pangkalahatang kalihim ng League of Filipino Students, na magkakaroon ng hindi magagandang epekto sa mga mag-aaral ang pagmamadali sa pagpapasa ng programa. Hindi pa umano natutugunan ng DepEd ang mga kakulangan sa sektor ng batayang edukasyon at itinutulak ngayon ang K+12 kahit na ang mga paaralan, ang mga guro at maging ang DepEd mismo ay hindi pa handa.

Naniniwala naman ang National Union of Students of the Philippines (NUSP) na ang pangangailangan sa murang lakas-paggawa sa daigdig ang motibo sa likod ng K+12. Bahagi ito ng neoliberal na mga polisiyang itinutulak ng imperyalistang mga bansa sa pamamagitan ng pandaigdigang mga institusyong pampinansiya tulad ng World Bank, International Monetary Fund at Asian Development Bank.

“Kailangang pag-aaralan muli ng DepEd ang kurikulum ng K+12. Nangangamba kami sa integrasyon ng teknikal at bokasyonal na mga kurso sa hayskul…Imbes na pagtuturo sa mga mag-aaral ng batayang subjects na kakailanganin nila upang makapag-ambag sa pambansang pagpapaunlad, inihahanda pa ng gobyerno ang mga mag-aaral para ieksport,” ayon kay Issa Baguisi, pangkalahatang kalihim ng NUSP.

Sa ilalim ng K+12 kurikulum, tuturuan ang mga mag-aaral ng apat na preparatoryong teknikal at bokasyonal na mga kurso sa Grade 7 at Grade 8.

Sa Grade 9-12, makapamimili ang mga mag-aaral ng kanilang ispesyalisasyon, katulad ng mga kurso sa Technical Education and Skills Development Authority (Tesda), kabilang ang aquaculture, pananahi, carpentry, caregiving, at iba pa.

“Kung ipapatupad natin ang K+12, maipapangako ba natin na ang mga magsisipagtapos sa K+12 ay magkakaroon ng trabaho? Hindi, hindi natin ito mapapangako. Maging ang mga nagsipagtapos sa kolehiyo hirap sa paghahanap ng trabaho,” dagdag ni Palatino.

Taliwas naman sa administrasyong Aquino, hindi masusulusyunan ng K+12 ang kawalan ng trabaho sa bansa. Isang panlilinlang umano na sabihing ang pagsasaayos ng problema sa edukasyon ang magreresolbasa kawalan ng trabaho, ayon kay Roger Soluta, pangkalahatang kalihim ng Kilusang Mayo Uno (KMU).

“Ang problema ay ang pagdepende ng administrasyong Aquino sa dayuhang mga mamumuhunan upang makapaglikha ng trabaho. Ang kailangan ng gobyerno ay pagtulak ng mga polisiya para sa tunay na repormang agraryo at pambansang industriyalisasyon,” dagdag ni Soluta.

Kabataan Rep. Raymond Palatino (Kontribusyon)

Election budget at hindi empowerment budget.

Ganito ilarawan ng Kabataan Party-list ang PhP2-Trilyong pambansang badyet para sa 2013 ng administrasyong Aquino na naipasa sa Kongreso sa third reading na nauna pa maging sa taunang General Appropriations Bill. Kasi naman, anila, lumabas sa diskusyon sa Kongreso na lulan ng naipasang badyet ang higit na pork barrel, dole-outs, at fat bonuses, na pawang mga alyadong politiko umano ni Pangulong Aquino ang makikinabang lalo na ang Liberal Party.

Pinakamataas ang nakalaan para sa Department of Education na may PhP292.7-Bilyon, pero mababa ito sa PhP339-B panukalang badyet na kailangan para sa implementasyon ng K+12 na programa sa susunod na taong pang-akademiko.

Samantala, sumunod na may pinakamalaking badyet ang Department of Public Works and Highways (DPWH) na may nakalaang PhP152.9-B. Ayon sa administrasyong Aquino, ang DPWH na ang siyang pangkalahatang ahensiya na responsable sa lahat ng proyektong pang-inprastraktura ng gobyerno. Para sa kabataan, nakakapagduda ito.

“Sa unang tingin, maaaring walang anumang mali sa ganitong pagkakategorya. Pero gusto naming tanungin: Isinentro ba ng gobyerno ang lahat ng proyekto nito sa imprastraktura sa isang ahensiya upang maging mas madali para sa mga kasapakat nito na makatanggap ng kickback mula sa mga overpriced at mga maanomalyang proyekto? Imbes na dumaan ito sa iba’t ibang ahensiya, ang mga pulitiko’y kailangan na lamang makipag-usap sa DPWH,” sabi ni Kabataan Rep. Raymond Palatino.

Dagdag ng Kabataan, pahihintulan ng badyet na ito ang “national hiring spree” na may mahigit PhP60-B pondo para sa 160,000 bagong manggagawa sa gobyerno. Nangangahulugan umano ito na sa kabila ng patuloy na pagtanggi ng Palasyo, sa pagkakaroon ng underspending o mababang paglalaan ng gobyerno sa nakalipas na dalawang taon. Nagkaroon umano ngayon ng pondo para sa bagong trabaho sa gobyerno sa panahon ng eleksiyon.

Lumaki din ang pondong inilaan para sa programang Conditional Cash Transfer ng administrasyong Aquino mula PhP39-B tungong PhP44-B para sa 2013.

Samantala, magkakaroon naman ng PhP5-B pondo sa 2013 mula sa PhP1.7-B badyet nito ngayong taon ang Payapa at Masaganang Pamayanan (Pamana) na isang pangkapayapaan at pangkaunlarang programa ng gobyerno sa liblib na mga pamayanan.

Ayon kay Palatino, habang nakasama na ang badyet ng Pamana sa alokasyon sa ibang mga ahensiya ng gobyerno, mananatili ang PhP5-B pondo sa kontrol ng Office of the Presidential Adviser on the Peace Process (Opapp).

“Nung tanungin naming ang OPAPP kung hanggang saan ang kanilang papel sa paghawak ng pondong ito, sinabi nilang kanila lamang itong imomonitor at maglalaan ng oversight. Samantala, ang mga departamento na may alokasyon ng Pamana ay hindi sigurado kung saan gagamitin ang mga pondong ito, na lumalabas na Opapp ang siyang magiging direktang may kontrol sa badyet na ito,” sabi pa ni Palatino.

Ayon pa sa Kabataan, hindi rin dapat ipagmalaki ng administrasyong Aquino at DBM ang ulat na pagtaas ng badyet para sa state universities and colleges (SUCs).

Para sa SUCs, kulang pa rin ang PhP37.1-B ilalaang badyet. Nasa Php54.6-B ang kabuang panukalang badyet na kailangan ng SUCs, samantalang nasa 67.98 porsiyento lamang ng kabuuang kailangan ng 110 SUCs ang nasa badyet ng DBM.

“Ipinapakita ng datos ng DBM na ang PhP37.1-B naapprubahang badyet ng DBM para sa SUCs sa susunod na taon ay mas mababa nang Php17.5-B sa aktuwal na kailangan ng SUCs,” sabi pa ng Kabataan.

Simbolo ng pag-abandona sa edukasyon ng administrasyong Aquino ang kabaong na bitbit ng mga kabataang estudyante sa martsa ng mga ito patungong Mendiola noong Setyembre 21, araw ng ika-40 anibersaryo ng batas militar. (Gregorio Dantes Jr.)

Kulminasyon ang martsa sa Mendiola ng isang linggong protesta ng kabataang estudyante mula sa iba’t ibang kolehiyo at pamantasan sa Metro Manila. (Darius Galang)

Bumulwak sa kalsada patunging Mendiola, Manila ang libu-libong kabataang estudyante para iprotesta ang anila’y di pa rin pagprayoritisa ng administrasyong Aquino sa sektor ng edukasyon. At nagmartsa sila sa mismong araw ng pagbabalik-tanaw sa isa sa pinakamadilim na bahagi ng kasaysayan ng bansa – ang ika-40 anibersaryo ng batas militar ng diktadurang Marcos.

Nagprotesta ang mga estudyante dahil sa plano umano ng administrasyong Aquino na unti-unting talikuran ang tungkulin nito sa edukasyon. Nangyayari na umano ito sa pamamagitan ng pagkaltas sa badyet ng State Universities and Colleges (SUCs), pagdagdag sa matrikula at iba pang singilin sa kolehiyo, panunupil sa mga estudyanteng tumututol sa direksiyong tinatahak ng administrasyon at ang tinaguriang Road Map on Public Higher Education Reform.

Laman ng naturang road map ng administrasyong Aquino at Commission on Higher Education ang tuluyang pagbitiw sa pag-aloka ng sapat na badyet sa SUCs at sektor ng edukasyon sa taong 2016 at pagtulak sa SUCs na maging self-sufficient sa pamamagitan ng komersalisasyon.

Ngayon pa lamang, anila, nararamdaman na ng SUCs ang epekto ng pagtutulak ng gobyerno na ikomersalisa ang edukasyon. Kasama na rito ang mga pagbabago sa bracketing ng iskemang socialized tuition sa Unibersidad ng Pilipinas. Sa iskemang ito, ayon sa Student Alliance for the Advancement of Democratic Rights in UP (Stand-UP), mistulang kinakailangang patunayan ng estudyante na mahirap siya bago siya bigyan ng diskuwento sa matrikula. Nasa P1,000 kada yunit ang matrikula sa UP Diliman, pero ang ilang estudyanteng sinasabing bahagi ng “millionaires’ bracket” ay pagbabayarin ng P1,500 kada yunit.

Sa Polytechnic University of the Philippines (PUP) naman, pinalitan ng mga estudyante ang pangalan ng kanilang paaralan sa main gate na “People’s University of the Philippines.” Nais nila bigyan-diin na kailangang manatiling nagbibigay ng edukasyong pambansa, siyentipiko at maka-masang ang pamantasan. Nagprotesta rin ang mga mag-aaral mula sa PUP College of Nutrition and Food Science laban sa merging ng mga kolehiyo sa kanilang unibersidad.

Mga estudyante mula sa UP sa Diliman at Manila, gayundin sa PUP, Eulogio “Amang” Rodriguez Institute of Science and Technology (Earist), at maging private universities tulad ng University of Sto. Tomas ang lumahok sa tinaguriang strike week ngayong nakaraang linggo.

Sinimulan ang pagkilos sa pamamagitan ng isang programa upang hikayatin ang mga mag-aaral mula sa iba’t ibang kolehiyo na makiisa sa malawakang walk-out ganap na alas-11:30 ng umaga.

Mapagmatyag sa protesta

Noong Setyembre 19, nagpatuloy naman ang protesta sa kabila ng masamang panahon.

Dinaluhan ng mga delegado mula sa mahigit sampung eskuwelahan sa Metro Manila ang private school caucus sa De La Salle College of St. Benilde upang talakayin ang kasalukuyang estado ng kabataan sa ilalim ng administrasyon Aquino.
Kabilang sa mga dumalo ang Far Eastern University, University of the East, University of Sto. Tomas, DeLasalle University, College of St. Benilde, San Beda College, Philippine Womens University, STI Taft, New England College at marami pang iba.

Tampok sa mga naging usapin ang walang puknat na pagtaas ng matrikula at ang pagiging inutil ng pamahalaan upang pigilan ito. Nagkaroon din simbolikong protesta matapos ang programa ng mga mag-aaral.
Sa UP Diliman, nagpatuloy ang barikada kaugnay ng kampanyang ibasura ang Socialized Tuition and Financial Assistance Program (STFAP) at irolbak ang kanilang matrikula. Kinondena naman ng CEGP Visayas sa pangunguna ni CEGP Vice President for Visayas Karl Doceo ang lumalalang paglabag sa karapatang pantao at militarisasyon sa bansa.
Ayon kay Doceo, “Walang pinagkaiba ang administrasyong Arroyo at Aquino. Sa kasalukuyan, patuloy pa ring nakakaranas ng military harassment ang marami sa mga lider estudyante at mamamahayag pangkampus.”

Patuloy pa rin umanong nangunguna ang Armed Forces of the Philippines pagdating sa paglabag sa karapatang pantao. Ayon sa datos ng Karapatan, 99 na extrajudicial killings at 11 kaso ng sapilitang pagdukot na ang naitatala sa mahigit dalawang taong panunungkulan ni Aquino.

Si Joselito Lagon Jr., pangrehiyong tagapagsalita ng Kabataang Artista para sa Tunay na Kalayaan, na isa sa mga hinuli at pinahirapan ng pulis. (Kontribusyon)

Kinondena ng Kabataan Party-list ang pag-aresto at pagkulong sa mga kabataang aktibista sa Davao City.

Inaresto ang apat na kabataan matapos magprotesta laban sa demolisyon ng mga kabahayan sa pinagtatalunang Bariquit Compound, Bugac, Maa noong Agosto 25.

“Hindi lamang ilegal na inaresto ang kapwa naming kabataan, sila rin ay minaltrato at inabuso ng mga pulis. Ang mga kabataang ito na nagpoprotesta lamang upang ipaglaban ang mga karapatan ng mga pinagsasamantalahan. At paano tumugon ang gobyerno? Sa pamamagitan ng dahas,” ayon kay Kabataan Rep. Raymond Palatino.

Nakalaya ang apat matapos makapagpiyansa noong Agosto 26.

Ayon sa lokal na balangay ng Anakbayan sa Davao City, tinatayang 20 armadong miyembro ng Davao City Talomo Police ang dumating sa Bariquit Compound bandang alas otso ng umaga noong Agosto 24 upang ipatupad ang demolition order.

Nagkaroon ng tensiyon sa pagitan ng mga nagpoprotesta at Talomo Police nang tangkang pigilan ng mga residente at progresibong grupo ang demolisyon.

Sa gitna ng tensiyon, hinuli ng mga pulis sina Toto Bolcan, tagapagsalita ng Kalipunan ng Damayang Mahihirap (Kadamay) Balangay ng Davao City; Joselito Lagon Jr., pangrehiyong tagapagsalita ng Kabataang Artista para sa Tunay na Kalayaan (Karatula); Wyrlo Enero miyembro ng League of Filipino Students (LFS); at sina Johnny Boy Urbina at John Michael Lim na parehong miyembro ng Anakbayan.

Ayon sa mga saksi, pinagsusuntok at kinuryente ang mga kabataan bago sila isinakay sa police mobile. Pinawalan naman agad si Bolcan sa police station sa kawalan ng ebidensiya, habang ikinulong ang apat na kabataang aktibista sa Talomo Police Station at inilipat sa Davao City Police Station.

“Ang paggamit ng dahas laban sa kabataan ay nagpapakita kung gaano isinasawalang bahala ng mga awtoridad ang karapatang pantao. Mariin naming kinokondena ang paglabag na ito sa karapatang pantao,” ayon kay Palatino.

Tinangkang pigilan ng progresibong mga organisasyon at mga residente ng Bariquit Compound, na kilala rin bilang Le Jardin, ang demolition order sa lugar na dala umano ng Villa Abrille na nagsasabing may karapatan sa nasabing compound.

Pinagtatalunan ng mga residente ng Le Jardin at Villa Abrille ang nasabing compound mula 2011. Pinaplano umano ng Villa Abrille na idebelop sa isang subdivision ang nasabing lugar kapag napaalis ang mga kasalukuyang naninirahan sa lugar.

Sa nagdaang mga buwan, umigting ang pagtatalo sa lugar kung saan patuloy ang panghaharas ng mga awtoridad sa mga residente sa pamamagitan ng pagtatayo ng barikada, paninira ng mga pananim at pagputol sa suplay ng tubig at kuryente sa lugar.

Nagsampa ng sari-saring kaso ang Talomo Police laban sa apat na aktibista. Sina Lagon, Urbina at Lim ay kinasuhan umano ng direct assault, disobedience/resistance to a person in authority, at physical injuries. Si Enero naman ay kinasuhan umano ng destruction of government property.

Nagsagawa ng serye ng vigil at protesta ang Anakbayan para sa pagpapalaya ng apat. Pinag-aaralan naman ng Kabataan Party-list ang pagsasampa ng countercharges laban sa pulisya ng Talomo.

“Saludo kami sa mga kabataang aktibista sa kanilang pakikibaka para sa karapatan ng mga pinagsasamantalahan, kahit na ang kapalit nito ay ang sarili nilang kalayaan. Gayun din, kinokondena naming ang pag-aabuso ng mga awtoridad sa partikular na kaso,” ayon kay Palatino.