“I do not want to waste my vote. It’s very important to choose the right leaders for our country I chose the candidates who are pro-migrant Filipinos,” saad ni Mary Anne Granada, ang huling bumoto sa Overseas Absentee voting sa Dubai. (Kuha ni Angel Tesorero) .

Dalawang mukha ng katatapos na Overseas Absentee Voting (OAV) ang makikita sa Dubai at Hongkong, dalawa sa mga bansang may malaking bilang ng migrante at manggagawang Pilipino.

Idineklara ni Philippine Consul General Frank Cimafranco na tagumpay ang katatapos na OAV sa Dubai dahil ito aniya ay “mapayapa, malinis at maayos.”
Ngunit lumabas na matumal na 3,543 sa kabuuang 55,842 rehistradong botante sa Dubai at Northern Emirates ang bumoto.

Batid ni Cimafranco na malaki ang potensiyal ng Dubai na magtagumpay ang OAV dahil sa dami ng mga Pilipinong naroon. Dugtong pa niya na ikinampanya ng konsulado ang halalan sa mga paaralan, simbahan, kainan, malls, maging sa mga opisina at pagawaaan ng mga Pilipino. “We should have reached at least 10,000 voters,” aniya.

Sa bilang na lumabas sa midterm elections para sa labindalawang senador, lumabas na nanguna si Chiz Escudero sa 2,389 boto.

Sinundan siya nina Alan Peter Cayetano (2,354), Loren Legarda (2,225), Aquilino Pimentel III (2,171), Richard Gordon (1,909), Juan Edgardo Angara (1,797), Risa Hontiveros (1,788), Antonio Trillanes III (1,773), Bam Aquino (1,728), Gringo Honasan (1,560), Ramon Magsaysay Jr. (1,515).

Nakakuha si Teddy Casiño ng Makabayan Coalition ng 1,000 boto.

Samantala, nakakuha ang Migrante ng 291 boto, habang humamig ang Gabriela Partylist ng 203, at Bayan Muna ng 153.

Kung matumal ang OAV sa Dubai, nakakalap ng malaking bilang ng mga botante ang mga nasa Hongkong.

Nakakuha ang Migrante Partylist ng 10,201 boto at pinangunahan ang mga partylist sa naturang bansa, habang kumamal ng 12,568 boto si Casiño upang makapasok sa ikapitong puwesto sa botohan sa Hongkong.

Samantala, nakapasok sa top 12 ang lima sa pitong kandidato na nai-endorso ng Makabayan Coalition, na sina Grace Poe-Liamansares, Chiz Escudero, Loren Legarda, Koko Pimentel, Alan Cayetano, Cynthia Villar at Jun Magsaysay.

Pinuri ni Eman Villanueva ang bolunterismo at organisadong kampanya nila, na suportado ng mga malalaking pederasyon at alyansa ng mga OFW sa Hongkong. “It is the untiring sacrifices and volunteerism of our members and friends that made us the most visible and most-loved partylist in this OAV in Hong Kong”, saad niya.

Dugtong pa niya na kung anuman ang lumabas na resulta ng halalan, magpapatuloy sila sa kanilang adbokasiya para sa karapatan at kagalingan ng mga OFW. “This is our commitment and we will honor this with or without a seat in Congress,” pagtatapos ni Villanueva .

Patuloy ang pangungilala ni Mang Rexes Siena, 57, (kanan, katabi ni Garry Martinez ng Migrante Party-list), sa kanyang anak na istranded pa rin sa Saudi Arabia. (KR Guda)

Sa isang madilim na sulok ng kampuhan nakaupo si Mang Rexes Siena, 57 anyos. May ilaw sa karatig na mga KTV at sa headlights ng mga sasakyang dumaraan, at maliwanag din ang compound ng Department of Foreign Affairs (DFA). Sa harap nito, kung saan nakatirik ang kampo nina Mang Rexes, tanging rechargeable lamps lang ang liwanag.

Sa inuupuan ni Mang Rexes, tanaw ang malayong logo ng departamento. Pana-panahong tumatanaw siya rito, na para bang may hinahanap.

At may hinihintay. Pangalawang beses na silang nagkampo dito, sa DFA. Naghihintay pa rin sila ng katanggap-tanggap na tugon sa naturang ahensiya. Unang beses, noong Abril 28 at 29. Tinangka sila noon na itaboy ng mga guwardiya, pero naggiit si Mang Rexes at mga kasamahan niya. Kahit man lang kaunting inconvenience, maiparanas nila sa mga opisyal ng DFA. Hindi biro ang kinakaharap nila – lalo ang mga kaanak nila.

Nangungulila siya sa kanyang anak na si Jennifer. Mahigit tatlong taon na si Jennifer sa Riyadh, sa pangunahing destinasyon ng mga Overseas Filipino Worker (OFW) – Saudi Arabia. Nagkarelasyon siya roon, nagkaanak, pero nagkahiwalay sila ng karelasyon. Di na sikreto sa marami ang pagiging istrikto ng gobyerno roon: Kung may anak ka pero walang asawa, ikukulong ka at pahihirapan.

Pero hindi lang ito ang pinoproblema ni Mang Rexes sa anak niya. Cashier sa isang ospital si Jennifer, pero gusto niyang lumipat ng trabaho. Nang nag-aaplay na siya sa bagong trabaho bilang medical secretary, biglang nawala at di mahagilap ang kanyang employer sa ahensiya. Dala nito ang pasaporte niya. Hindi makapag-aplay ng trabaho at dahil sa hirap na mag-aplay sa embahada ng Pilipinas ng pasaporte, lumipas ang working visa ni Jennifer. Naging undocumented worker siya.

Maliban sa kanyang anak at apo, nasa Saudi rin ang kanyang asawa — bagamat dokumentado at matagal nang nagtatrabaho ito roon. (KR Guda)

“Kinakabahan na ako para sa anak ko,” sabi ni Mang Rexes. Noong nakaraang linggo, nakausap ng kapatid niya si Jennifer. Kailangan na raw talaga niyang umuwi. Umiiyak si Jennifer sa telepono. Kinakabahan na rin siya. Nagdeklara ang gobyerno ng Saudi ng crackdown sa undocumented na mga migrante sa kanilang bansa. Sa crackdown na ito, ikinukulong ang lahat ng mga nahuhuli.

May mga kuwentu-kuwento pa umano, bagamat di pa kumpirmado, na polisiya ng gobyerno ng Saudi na kung di dokumentado ang isang bata, naiiwan ito sa kustodiya ng gobyerno. Ibig sabihin, kung totoo nga ito, kahit ipadeport na si Jennifer, dahil walang dokumento ang kanyang anak (at apo ni Mang Rexes), di ito makakauwi ng Pilipinas.

Kaya kaunting sakripisyo lang umano para kay Mang Rexes ang matulog sa kampuhan ng Migrante sa harap ng DFA. Ilang beses man silang tangkaing paalisin, maninindigan sila – kung ibig sabihin naman ito’y makakauwi ang anak at apo niya.

Hindi nag-iisa si Mang Rexes sa kampuhan. Maraming kaanak na nandoon noong gabing iyon. Tulad niya, nanganganib ding ang kanilang mga kaanak na nasa Saudi ngayon. Papalapit na ang Hulyo 9 na dedlayn ng gobyernong Saudi para itodo nito ang crackdown, pero dahil sa maraming salik – pangunahin dito ang anila’y “papetiks-petiks” ng mga opisyal ng mga embahada at konsulado ng Pilipinas sa Saudi – hindi pa rin makauwi ang mga Pilipino na istranded ngayon sa Saudi.

Krisis humanitarian

Kasama’t nakikiisa sa kampuhan noong gabing iyon si Garry Martinez, tagapangulo ng Migrante International. Katunayan, at kung tutuusin, hindi inasahan ng mga kaanak na sumama sa kampuhan si Garry. Pangalawang nominado ng Migrante Party-list na tumatakbo sa party-list elections, abala siya sa pangangampanya, laluna’t huling linggo na lang ng eleksiyon.

Pero hindi umano maatim ni Garry na di maging bahagi ng kampuhan. “Humanitarian crisis na ang nagaganap ngayon sa Saudi,” paliwanag niya. Ikinuwento niya ang sitwasyon sa Saudi: ang crackdown na nagsimula noong Marso 28, at ang pagkabalot sa takot ng mga Pilipino dahil sa crackdown na ito.

Solidarity campout ng mga kaanak ng mga istranded na Pilipino sa Saudi, sa harap ng Department of Foreign Affairs sa Manila. (KR Guda)

“Martial law-style crackdown ang ginawa nila. Pinapasok ang mga ospital, mga eskuwelahan, mga bahay – kung nasaan ang mga undocumented na Pilipino. Hinihila sila, kinakaladkad. Marahas talaga,” kuwento niya. Nanguna ang Migrante-Middle East sa pag-ayuda sa mga undocumented. May ilang mga kaanak na nagpatuloy sa kanila – bagamat mapanganib din ito, absconding na ito at ilegal ang magpatuloy ng tinutugis ng gobyerno.

Target ng ispekulasyon sa hanay ng mga migrante kung bakit may crackdown. Tingin ni Garry, hindi ito nalalayo sa sitwasyon ng Saudi: tumitindi ang disimpleyo sa hanay ng mga lokal na mga manggagawa at kabataan sa Saudi. Maraming kabataan ang nakakapag-aral sa ibang bansa, pero pag-uwi nila sa Saudi, walang makuhang trabaho. “Nakaramdam na ng presyur ang Royal Family ng Saudi. May papalakas na diskuntento sa mga tao (sa Saudi),” aniya.

Dalawang taon na ang nakararaan mula nang pumutok ito, pero ramdam pa rin umano sa Saudi Arabia ang tinaguriang “Arab Spring” – ang sunud-sunod na protesta at pagpapabagsak sa mapanupil na mga rehimen sa Gitnang Silangan at Hilagang Aprika. Palagay ni Garry, unang tinatarget ng gobyernong Saudi ang mga manggagawa at mga migrante, dahil sila ang pinakaunang madaling maorganisa laban sa gobyernong mapanupil. Tinarget ng gobyerno ang undocumented na mga Pilipino.

Masugid na ikinampanya ng Migrante sa mga pandaigdigang institusyong pangkarapatang pantao ang problema ng mga Pilipino sa Saudi. Natulak ng kampanyang ito na magsalita ang mismong hari ng Saudi – at magbigay ng tatlong buwang palugit para ayusin ng mga undocumented ang kanilang legal na papeles.

Ang problema, ani Garry, “parang easy-easy yung mga opisyal (ng DFA).”

Grabeng problema

Jeddah Tent City ng istranded ng mga Pilipino doon

Ang naging kilos ng mga opisyal ng embahada, mga konsulado at ng DFA, ayon kay Garry, ay tila “wait-and-see” na aktitud sa lumalalang problema ng mga istranded na Pilipino sa Saudi. Patunay nito ang paggiit nila na wala pang implementing rules and regulations ang gobyernong Saudi kaugnay ng tatlong buwang palugit.

Pero giit ng Migrante, kung talagang may political will ang gobyernong Pilipino, hindi na nito hihintayin ang isang IRR. Sisiguruhin nitong ang mga Pilipinong nanganganib sa crackdown ay magkaroon ng sapat na dokumento para makauwi ng bansa. Isa sa mga balakid dito ang pagkuha umano ng “no objection certificate” – isang patunay na wala nang habol ang ahensiya o employer sa Pilipino kung kaya maaari na siyang umuwi ng Pilipinas. Para sa mga Pilipino, malaking paglabag ang polisiyang ito – na pinagkasunduan ng gobyernong Saudi at Pilipino – dahil tali sila sa employer at hindi basta-basta makakauwi kahit na inaabuso na sila ng mga ito.

Para kay Garry, kung may political will lang sana ang gobyernong Aquino, agad itong magdedemanda sa gobyernong Saudi na pabayaang umuwi na ang mga istranded na Pilipino. “Puwede niyang (Pangulong Aquino) ipatawag ang ambassador ng Saudi Arabia dito sa Pilipinas at sabihin ang demand natin. Maraming paraan,” ani Garry. Nakapagtatakang di ito ginagawa, kasi ginagawa naman ito ng mga gobyerno ng ibang bansa, halimbawa ng India at Indonesia.

Noong diyalogo ng Migrante sa DFA matapos magtayo ng kampo noong Abril 28, inireklamo na ni Garry ang katahimikan ni Pangulong Aquino sa isyu. Sagot ng mga opisyal ng DFA, maraming inaasikaso ang Pangulo.

Di natiis ni Garry, sinagot niya: “Buti nga ’yung love life niya (Aquino), naibabalita niya sa buong mundo, ang isyung ito, tahimik siya.”

Pagsupil sa kapwa Pinoy

Noong Abril, ispontayong nagkampo ang humigit-kumulang 100 migranteng Pinoy sa isang lote malapit sa konsulado ng Pilipinas sa Jeddah. Tinagurian na ito ngayong tent city, at kumakatawan sa humigit-kumulang 4,500 istranded na mga Pilipino sa Jeddah pa lamang. Pinagbabantaan na itong buwagin ng gobyernong Saudi.  Samantala, aktibo ang Migrante at ang mga Pilipino roon na pagbigay ng ayudang pagkain at iba pang rekurso sa mga nananatili sa tent city.

Samantala, sa Riyadh, ispontanyo ring kumilos ang mga migranteng Pilipino. Dinagsa nila ang compound ng embahada ng Pilipinas, gustong makipagdiyalogo kay Amb. Ezzidin Tago. Pero ayon sa mga Pilipino roon, sa halip na makipagharap ay pinagbantaan pa raw sila na pagtabuyan mula sa compound.

Para sa Migrante, kung may political will lang ang Pangulo, madali niyang masosolusyonan ang krisis ng mga migrante sa Saudi. (KR Guda)

Nanatili sila, at nagkampo sa isang lumang kantina ng embahada. “Hindi kami aalis,” sabi ng mga Pilipino, at mananatili umano sila doon. Aalis lamang sila kung tutuloy na sila sa airport para sa wakas ay makauwi sa Pilipinas. Aabot umano sila sa 150 doon.

Pinatayan sila ng kuryente, sabi ni Garry. Ilang araw lang ang nakararaan, pati ang pagpasok ng mga pagkain at mga rekurso, hinarang na rin. Pati mga Pilipinong nars at doktor, pinipigilan na rin, ayon sa Migrante-Middle East. Marami na kasing nagkakasakit doon, bagamat ayaw pa ring umalis.

Pati ang mga Pilipinong gusto sanang  pumasok sa embahada, mahigpit na kinokontrol na rin umano.  “Hirap na nga makaboto ang mga kababayan natin doon,” sabi ni Garry. Marami pa naman sana ang boboto sa Migrante na pinigilang makaboto, pabirong sabi niya. Pero ang seryoso, pagyurak umano ito sa kanilang right to suffrage (karapatang bumoto).

Kasama sa mga hindi pinapasok sa embahada ang anak ni Mang Rexes. “Gusto sana niyang makiisa, pero di siya pinapasok,” sabi ni Mang Rexes.

Nakapagtataka umano ito, sabi pa ni Garry. “Kung sa pelikula nga di ba, ginagawa ng bida ang lahat para makaapak sa embassy ng bansa niya, kasi sanctuary niya ito. Pero dito (sa Philippine Embassy sa Riyadh), baliktad.” Sa loob ng embassy, doon ka pa raw pagmamalupitan.

“Maling mensahe ang ipinapadala nila sa host countries (mga bansang nagho-host ng mga OFW),” sabi pa ni Garry. Ang mistulang mensahe ng gobyerno ni Aquino, okey lang na lapastanganin ng host country ang karapatan ng mga OFW – para maprotektahan lamang ang polisiya ng gobyerno na pag-eksport ng lakas-paggawa.

Sa ngayon, umaasa si Mang Rexes na ang mga aksiyon nila sa Riyadh, Jeddah at ang solidarity campout ng Migrante sa harap ng DFA sa Manila ay magtutulak sa gobyerno na gawin ang lahat para sa mga nanganganib na naistranded na mga Pilipino sa Saudi.

Alam umano nina Jennifer at ng mga nakakampo sa Jeddah at naka-occupy sa Riyadh ang pagkampo rin nina Mang Rexes, at “nai-inspire sila” na ipagpatuloy ang laban.

Si Eman Villanueva, pangatlong nominado ng Migrante Party-list, noong miting de avance ng partido sa Amoranto Stadium, Quezon City noong Mayo 6. Nasa larawan sa likod ang unang nominado ng Migrante na si Connie Bragas-Regalado at ang pangalawang nominado na si Garry Martinez. (KR Guda)

Bagong bayani kung kilalanin sila, pero bagong alipin kung ituring. Ganito ang kalagayan ng mga Pilipinong pilit itinutulak palabas ng bansa ng mismong gobyernong walang maibigay na nakabubuhay na trabaho para sa kanila.

Bitbit ang prinsipyong paglingkuran ang milyung-milyong Pilipinong manggagawa sa ibang bansa na humaharap sa maraming isyu – mula sa hindi makataong kalagayan sa paggawa hanggang sa pagharap sa parusang kamatayan at pagkibit-balikat ng pamahalaan sa mga problemang ito – mapangahas ngayong tinatahak ng Migrante Party-list ang pagkakaroon ng tunay na representante sa Kongreso.

“Isang tagumpay ngayon para sa mga migrante ang kilalanin ang lehislatura bilang paraan ng pakikibaka upang madala ang kanilang boses,” ayon kay Connie Bragas-Regalado, unang nominado ng Migrante Party-list.

Pagharap sa mga balakid

Ang mga nominado ng Migrante Party-list, kasama ang mga panauhin nila sa miting de avance na si Cynthia Villar, Nanay Mameng Deunida at Ruth Cervantes-Casino, asawa ni Teddy Casino. (KR Guda)

Para kay Regalado, bagamat may mga kongresista na pumapanig sa isyu ng mga migrante’y wala umanong tunay na repesentante na nagmumula sa kanilang hanay.

Hindi naman daw madali ang kanilang pagsabak sa larangang elektoral. Katunayan, ang constituency nila ay nasa ibang bansa, maliban na lamang sa mga kaanak na nandito sa Pilipinas. Pero sa kabila nito, mas higit ang kanilang kumpiyansang makakuha ng sapat na boto upang makapagluklok ng representante sa paglawak ng kasapian ngayon ng Migrante Party-list kumpara nitong mga nakaraang taon.

“Tulad ng iba pang progresibong mga party-list, nakararanas din kami ng mga pangigipit. Mismong kami muntik nang hindi kami makasali sa eleksiyong party-list. Maganda ngayon, mula 120 chapters noong 2004 ay nasa mahigit na 300 chapters na mayroon ang Migrante Party-list,” aniya.

Dagdag pa ni Regalado, nang magkaroon ng exit poll sa mga bumoto sa overseas absentee voiting sa Hong Kong, nasa numero uno ang Migrante (numero 96 sa balota).

“Bagamat mardyinalisado at walang sapat na pondo sa kampanya, inaasahan namin ang paglawak ng kasapian at mga kaanak ng mga migrante para maihatid ang Migrante Party-list sa Kongreso,” ayon kay Regalado.

Kalagayan ng mga OFW

Hindi lamang dahil hindi makalikha ng sariling trabaho sa kanyang mga mamamayan ang gobyerno kung bakit itinutulak nitong palayo ang kanyang mga mamamayan. Malaki umano ang kinikita ng pamahalaan sa mga Pilipinong lumalabas pa lamang ng bansa, ayon sa Migrante.

“Sa isang OFW na lalabas ng bansa, gagastos na ito ng nasa P26,000 para sa lahat ng papeles na kakailanganin niya mula sa gobyerno (NBI, Police, Passport, atbp.). Nasa 5,000 Pilipino ang lumalabas sa bansa kada araw upang makipagsapalaran. Dito pa lamang, malaki na ang kinikita ng gobyerno,” ayon kay Regalado.

Para sa Migrante, isang polisiya ng pamahalaan ang itulak ang mga mamamayang ito na mangibang-bansa, imbes na sa sariling bansa maglaan ng kagalingan ang mga Pilipino.

“Mula noong pag-upo ni Aquino, patuloy sa paglaki ang deployment ng mga manggagawa sa ibang bansa. Mula 1.6 milyon noong 2010, nasa 1.85 milyon na noong 2012 ang lumalabas ng bansa,” paliwanag pa ni Regalado.

Bagamat malaking pangako ang hatid ng pangingibang bansa, nalalagay sa panganib ang bawat overseas Filipino worker (OFW), saan mang bansa siya pumunta. Kasama sa mga nadodokumentong kinakaharap ng mga migranteng Pilipino ang diskriminasyon, pangungulila sa pamilya, di-makataong kalagayan sa paggawa, pang-aabuso, at iba pa.

“Tignan na lang natin kung paano tugunan ng gobyerno ang nangyayari ngayon sa Jeddah. Maging ang nangyari sa Sabah. Mas lalo pa sa mga bansang mayroong mga giyera kung saan kapos sa tulong ang nagagawa ng gobyerno,” ayon kay Regalado.

Isang tent city ang itinayo kamakailan ng mga istranded na mga OFW sa Jeddah. Sila ang mga Pinoy na nanganganib na makulong ng gobyernong Saudi dahil sa kakulangan ng legal na mga papeles o sa anumang dahilan. Ilang beses na umanong nakipagdiyalogo ang mga ito, pati ang Migrante, sa mga opisyal ng gobyerno, pero usad-pagong pa rin ang pagtugon ng huli.

Samantala, ayon sa Migrante, nasa 7,000 Pilipino ang nakakulong sa iba’t ibang bansa at nasa pito naman ang nasa death row ngayon sa iba’t ibang mga bansa. Walang legal assistance o maging medical assistance ang karamihan sa kanila. Isama pa sa datos ang nasa 10 bangkay ang inuuwi sa Pilipinas araw-araw – mga kaso ng misteryosong pagkamatay.

“Hindi dapat ituring ang mga OFW bilang gatasan lamang. Hindi isang simpleng usapin ang pagiging isang migrante at mawalay sa mga mahal sa buhay at gawing alipin ng sistema,” ayon kay Regalado.

Sa lansangan at sa Kongreso

Sa harap ng kawalan ng aksiyon ng gobyerno, at pagpapatuloy ng Labor Export Policy, ramdam umano ng mga migranteng Pilipino ang pangangailangan para sa representasyon nila sa Kamara.

Ayon sa Migrante Party-list, kanilang paglahok sa eleksiyon ang kanilang masasandigan upang maidala sa Kamara ang kanilang mga isyung matagal nang dala-dala sa lansangan.

Kabilang na dito ang tunay na serbisyo para sa mga migrante at hindi koleksiyon o negosyo. Tunay na proteksiyon para sa kanila at resolbahin ang puwersang migrasyon na pangunahing dahilan ng paglabas ng bansa.

“Mahalagang maisulong natin ang pambansang industriyalisasyon. Matutugunan nito ang kakulangan ng trabaho. Maraming Pilipino ang napipilitang lumabas ng bansa dahilan sa walang sapat na trabahong nakabubuhay para sa maraming mga Pilipino,” pagtatapos ni Regalado.

First day of the solidarity campout for OFWs stranded in Saudi Arabia. The family members of stranded OFWs, as well as Migrante Party-list, called on the resignation of DFA officials amid the worsening “humanitarian crisis” of OFWs in Saudi. (Boy Bagwis)

More relatives of overseas Filipino workers (OFWs) stranded in Jeddah, Saudi Arabia are joining in the “solidarity campout” in front of the Department of Foreign Affairs (DFA) in Manila.

On the second day of the solidarity campout, Migrante Party-list announced that relatives of hundreds of OFWs camped out in Jeddah (their campout is called “Jeddah Tent City”) to reiterate their demand for free, immediate and mass repatriation of their loved ones.

Said Garry Martinez, Migrante Party-list second nominee and Migrante International chairperson: “The families that came in yesterday and today have stranded OFW relatives not only in Jeddah but also in Riyadh, Dammam and Al Khobar.”

He added that more OFWs from the Jeddah Tent City have called on their kin to support the solidarity campout, which has blossomed into various nationwide protests in different provinces in the country.

“They are more resolved now more than ever to stand their ground and to rely on collective action to make the Aquino government listen to their demands,” said Martinez.

During the first day of the solidarity campout, families of stranded OFWs staged simultaneous protest actions at the OWWA satellite office in Lucena and the DFA satellite office in Davao City.

“We expect more protest actions from families to erupt for as long as the Aquino government continues to display inaction,” he said.Martinez announced that families in General Santos will also be holding a rally at the DFA satellite office in the province today, while families from Central Luzon will troop to the DFA satellite office in Pampanga on May 2.

Dialogue with DFA?

Jeddah Tent City of stranded OFWs

Upon putting up camp in front of the DFA office, the top three department officials — “the Three Kings of DFA,” said Martinez — sought a dialogue with Migrante and the OFWs’ relatives.

Asec. Raul Hernandez, Usec. Rafael Seguis and even DFA Sec. Alberto del Rosario, at different times, went to the campout to talk to the families.

“For the longest time, however grave the situation of an OFW, those three would always speak to the media about the plight of OFWs but couldn’t be bothered to hold audience with them. (Their approaching the campout) is in itself is a victory and the families realize this,” explained Martinez.

Martinez said the DFA officials wanted them to leave the solidarity campout as a condition to a dialogue. “But we said no,” he said.

Migrante said that in a dialogue, they will continue to insist that all families of OFWs present at the campout should be accommodated. “They want to limit the number of people to five and we cannot agree to that. All the families here deserve to voice out their demands,” said Martinez.

Martinez explained that what is now happening to OFWs in Jeddah and other parts of Saudi Arabia is a “humanitarian crisis, a calamity.”

“We cannot simply accept that the OFWs and families are still being made to wait in deference to these so-called processes. What the government needs to show now is political will, plain and simple. Since the Tent City was put up, not one OFW has been repatriated. Not a single one,” Martinez said.

He also said that the stranded OFWs insist to the Philippine consulates that they be transferred to adequate shelters.

Tragic death

72-year-old OFW Mateo Amaro, who allegedly died while being stranded in Saudi

Meanwhile, one of the OFWs seeking assistance from the Philippine consulate in Jeddah for his repatriation died last week, according to reports from Migrante in Saudi Arabia.

Migrante Party-list Vice Chairperson John Leonard Monterona identified the OFW as a certain Danilo Grefadilyo, a native from Sorsogon.

Monterona added that per report, OFW Grefadilyo died inside the PH consulate building where the Filipino Workers’ Resource Center (FWRC) is also located.

“His exact age can’t be known yet as of this posting, but it is believed that he is more than 60 year old,” Monterona citing reports from Migrante colleagues in Jeddah, where around 2,500 stranded OFWs have camped out beside the PH Consulate building since April 10, 2013.

“From those who have known OFW Grefadilyo and his friends, they told us that he has been seeking assistance for repatriation from the PH Consulate since last year as he was diagnosed with ulcer and being old already,” Monterona added.

For background on the plight of stranded OFWs in Saudi Arabia:

Article: Ang bagong kahulugan ng ‘katas ng Saudi’

Video: Migrant stories – Stranded in Saudi Arabia

UPDATE (3PM): Photos of the second day of  the solidarity campout:

Second day of the solidarity campout in front of the Department of Foreign Affairs. (Boy Bagwis)

More relatives of stranded OFWs came and supported the campout on its second day. (Boy Bagwis)

Relatives of stranded OFWs and their supporters, during the second day of the solidarity campout. (Boy Bagwis)

The relatives pressed for immediate and free repatriation of OFWs victimized by crackdowns in Saudi Arabia. (Boy Bagwis)

Placards carrying the relatives’ and Migrante’s calls. (Boy Bagwis)

Pero malamang para sa lampas 2,500 mga Pilipinong nakakampo ngayon sa embahada ng Pilipinas sa Jeddah, Kingdom of Saudi Arabia, hindi lang stress kundi trauma ang kanilang nararamdaman. Hindi tatak ng isang biyahero kundi tatak ng kanilang paghihirap at kawalan ng seguridad sa nasabing kaharian ang kanilang pagiging stranded.

Andoks, bilog, OS, TNT, stranded – iba’t iba man ang tawag sa iba’t ibang bansa, tinutukoy nito ang mga OFW na binansagang ilegal dahil walang hawak na akmang dokumento sa pananatili at pagtatrabaho sa bansang kinalalagyan nya.

Kahit pa sino ang tanungin, walang magsasabi na pipiliin niya ang maging undocumented tulad din naman na walang magsasabi na mas nanaisin nya ang magtrabaho at mamuhay sa labas ng Pilipinas kung mayroon lamang sapat at disenteng kabuhayan sa Pilipinas.

Ilegal daw sila at kailangang arestuhin at parusahan.

Pero bago muna sila maging undocumented, nariyan muna ang kondisyon ng pang-aabuso at pagsasamantala. Bago sila maging mga runaway tulad ng karamihan ng naka-camp out sa Jeddah ay dinanas muna nila ang paglabag sa kanilang mga karapatan.

Kung tutuusin, tip of the iceberg pa lamang ang mga nagkakampo sa Jeddah. Tinatayang lalampas ng apat na milyon ang mga Pilipinong undocumented sa buong mundo. Dagdag pa, ayon sa balita ng Migrante-Middle East, lampas 7,000 mga Pilipinong stranded ang nagparehistro noon pang nakaraang taon nang magsabi ang gobyerno ng Pilipinas ng programa nito para sa repatriation.

Ang camp out ng mga stranded ay patunay lamang na palpak na naman at walang katotohanan ang pangakong mapapauwi sila ng gobyernong Aquino.

Tatak daw ng isang byahero ang maging stranded sa ibang bansa.

Ang masasabi ko lang: ang kahirapan, desperasyon sa kabuhayan, kapabayaan ng pamahalaan – yan naman ang tatak ng mga istranded na OFWs.

Subalit ang mas nakakapagngitngit ay ang kanyang sinabi na hindi dadagdagan ng mga pulitiko sa ating bansa ang badyet sa OAV kung hindi tataas ang bilang ng mga bumobotong overseas Filipino workers (OFWs).

Kelan pa naging batayan ng pagtataguyod sa karapatang bumoto ang usapin kung marami ba o hindi ang bumoboto? Kelan pa naging pragmatismo at praktikalidad ang prinsipyong gumagabay sa pagrespeto ng estado ng karapatang bumoto?

Muli, tila ibinabalik na naman sa ating OFWs ang sisi kung bakit papaliit ang bilang ng lumalahok sa OAV at dumadami ang kapalpakan sa kondukta nito dahil sa kakulangan sa badyet.

Kasalanan ng masang OFWs kung bakit kakaunti ang PCOS machines abroad at kung bakit ang voting centres ay limitado at malalayo sa kung saan naroon ang OFWs. Kasalanan ng OFWs kung bakit hindi sila naaabot ng manaka-nakang anunsiyo ng mga embahada ng registration at mismong pagboto sa OAV.

Kasalanan ng OFWs kung bakit nawawalan na sila ng ganang bumoto dahil sa wala namang tunay na pagbabagong natutupad sa mga ipinangako ng mga pulitikong sila mismo ngayong tumitipid sa karapatan ng OFWs.

Walang pinagkaiba ito sa paninisi kay Kristel Tejada at sa kanyang mga magulang kung bakit nangyari ang trahedya sa kanya. O kaya naman ay sa mga squatter na marahas na dinemolish ang mga kabahayan dahil “pinili” nilang maging iskuwater. O kaya ay ang paninisi sa isang OFW dahil nalagay siya sa isang mapang-abusong sitwasyon.

Kasalanan ng masa.

Ang masang biktima ng pagkakait ng karapatan ang siya ring may sala.

Baliktad na talaga ang kaisipan ng estado ni Aquino at ng makasariling mga pulitiko.

Isinalang ng isang botante ang kanyang balota sa Precinct Count Optical Scan (PCOS) machine. Nagsimula na ang OAV sa Dubai. (Angel Tesorero)

Mabagal man, umusad na ang isang-buwan na overseas absentee voting para sa mga Pilipino na nasa Dubai.

Kaunti lamang ang mga pumunta sa unang araw. Wala pang isang daan sa tinatayang 55,000 ang ang nakaboto sa Konsulada ng Pilipinas sa Dubai.

Ngunit “normal” lamang ito, ayon kay Philippine Consul General Frank Cimafranca. “Tiyak na dadami rin sila sa mga susunod na araw ngunit hinihikayat ko an gating mga kababayan na bumoto ng maaga,”

Hinihikayat ni Cimafranca ang pagboto ng maaga para. “Hindi na dapat nila hintayin ang mga huling araw dahil magiging (inconvenient) ito sa lahat,” aniya.

Hanggang Mayo 13 ang nakatakdang panahon para bumoto ng 12 senador at isang party-list para sa midterm elections. Hikayat ni Cimafranca na tupdin ng mga Pinoy sa Dubai ang kanilang tungkuling bumoto at piliin ang nararapat na lider na magtataguyod ng interes at adbokasiya para sa isyu ng mga migrante.

Isa sa mga partido ng mga Pilipino sa ibayong dagat na lumalahok sa eleksiyon ang Migrante Sectoral Party-list (MSP), na aktibong nanghihikaya sa kapwa mga OFW na bumoto.

“Maraming isyu ang dapat agarang harapin tulad ng pagbabasura sa mga pahirap na authentication fee na sinisingil ng Konsulado. Nagagamit ang pondong ito para sa mga visit visa ng kanilang mga kaanak,” saad ni Teresita Apitan, tagapangulo ng MSP sa UAE.

Isinusulong rin ng naturang party-list ang tunay na representasyon sa Kongreso para sa kanilang sektor.

“Gusto naming ng malakas na mga batas na sisiwata sa human trafficking. Gusto rin namin ng mga batas na magbibigay-suporta sa namomoroblemang mga Pilipino tulad ng pagkakaroon ng regular at maaasahang suportang legal at mga magbibigay ng mahusay na stress debriefing,” dugtong ni Apitan.

Kailangan din ng pagtuon sa istranded na mga Pilipino sa Kish, Iran, pati na rin sa paparaming bilang ng contract substitution sa mga Pilipinong manggagawa na may mabababang sahod, pagtatapos ni Apitan.

Katunayan, ‘yan ang pinanghahawakan ng marami sa ating mga kababayang napilitang magtrabaho sa labas ng bansa bunga ng kagipitan. Pag-asa na may mababago sa kanyang buhay.

At marahil, ‘yan din ang mismong pag-asa na dapat magtulak sa atin na lumahok sa overseas absentee voting na magsisimula na ngayong Sabado.

Kahit pa nga tila ang Commission on Elections (Comelec) at ang gobyernong Aquino ay naabutan na namang nakababa ang salawal at kapos na kapos ang paghahanda para sa ikaapat na OAV.

Matapos ang halos 10 taon simula ng unang OAV, hindi pa rin nagbabago ang trato dito ng gobyerno. Kapos ang badyet, kapos ang impormasyon, kapos ang edukasyon at batbat pa rin ng problema; ang paglulunsad ng OAV ay tila symbolic na lamang. Kumbaga, masabi lang na may OAV.

Subalit lalahok, at dapat lamang lumahok, pa rin ang mga OFW sa eleksiyon. Dahil hindi naman masama ang umasa.

Ang delikado ay ang bulag na umasa.

‘Yung umasa na dahil lamang sa pangako ay magkakaroon ng katuparan ang pagbabago. O kaya ay bulag na umasa na magbubunga ng malawakan at matagalang  pagbabago ang eleksiyon.

Ilang  halalan na ba ang dumaan na ang niresultang pamamahala ay pag-sisistematisa pa ng labour export program at hindi ang pagpapalakas ng sariling ekonomiya? Ilang halalan na ba ang dumaan na nagpalit-palit lamang ang mga nakaupo subalit iniwan na lamang sa kangkungan ang mga OFW?

Maraming eleksiyon na ang dumaan subalit ang pagsasama-sama ng mga OFW ang nagbigay pa rin ng kahit kaunting luwag sa kalagayan ng migrante. Sa bawat tagumpay na nakamit sa kanilang mga isyu, nasa unahan nito ang organisadong kilusan ng migrante. Maging ang anumang pagbabagong ibubunga sa sitwasyon ng OFWs mula sa eleksiyong ito ay mangyayari lamang kung iisa ang kilos ng mga migrante.

Kaya totoong hindi masama ang umasa. Kung ang pag-asa ay nasa aktibong pakikibaka.

Hindi na bago ang “lokalisasyon” ng mga bansang nag-i-import ng dayuhang mga manggagawa.

Dahil kapag may krisis sa daigdig, parang korong umaawit ang labor-importing countries na bibigyan ng trabaho ang lokal na mga mamamayan – para pahupain ang kanilang diskuntento – sa pamamagitan ng pag-kontrol sa pasok at labas sa mga migrante.

Para bang tayo ang lumikha ng krisis. Para bang dahil nga sa atin ay nawawala ang mga trabaho. Para bang mga linta tayo na walang ginagawa kundi manipsip lamang ng serbisyo.

Kung tutuusin, hindi ba tayo’y mismong iniluwal ng krisis at ang murang lakas-paggawa ng migrante ay isa sa pangunahing pinipiga para hindi lubusang sumabog ang krisis?

Panakip-butas sa ugat ng problema – ‘yan ang trato sa mga migrante. Scapegoat, ika nga, na nagpapaypay pa sa diskriminasyon, xenophobia, sobinismong pambansa at sa panghahati sa hanay ng mga manggagawa.

Samantala bilang labour-exporting country, tipikal din ang tugon ng gobyerno ng Pilipinas sa ganitong sitwasyon: WALA.

Dahil sa pagpalo ng krisis, ang tanaw agad ng pamahalaan ay kung paano hindi maapektuhan ang industriya ng labour export program (LEP). Sa hina ng pundamental na kalagayang pang-ekonomiya ng Pilipinas, ang tanging tugon nito sa krisis ay isustine ang walang-patid na kita mula sa LEP sa pamamagitan ng pagsasawalang-kibo sa mga patakaran ng ibang bansa na lumalabag na sa karapatan ng mga migrante, o kaya nama’y pag-postura ng ban sa deployment sa ibang bansa subalit todo-bukas naman sa iba.

Lokalisasyon man o labour-export, ipit sa gitna ang mga migranteng manggagawa.

Disente at makabubuhay na trabaho sa Pilipinas: ‘yan ang nasa ubod ng hinihinging rescue ng mga migranteng Pilipino, sa KSA man o sa ibang panig ng mundo.

Isang taon matapos tangkain ni Evangeline Vallejos, isang kababayan natin na DH sa Hong Kong simula pa 1986, na hamunin ang hindi pagpahintulot sa kanyang mag-apply para sa right of abode (permanent residency), pininal ng korte na hindi eligible ang FDWs sa dahilang hindi sila “ordinarily residing” sa nasabing teritoryo.

Ano ang ibig sabihin nila ng “ordinarily residing”? Simple lang: iba ang kundisyon sa pamumuhay at paggawa ng mga FDWs.

Pero ang hindi binanggit ng gobyerno at maging ng korte, ang mismong kundisyon na ito ay nilikha ng mga patakarang kanilang ipinatutupad upang panatilihing mura ang lakas-paggawa ng FDWs at panatilihing alipin ang kanilang estado.

Pinakamalala na rito ang New Conditions of Stay, o Two-Week Rule sa mas popular na tawag, na naglalagay sa mga FDWs sa kondisyong kailangan nyang tanggapin ang mga pang-aabuso para manatili siyang may trabaho. Dagdagan pa ng mandatory live-in arrangement na nagtatali sa kanila sa kondisyong walang limit ang oras sa trabaho, walang limit sa tipo ng trabaho, at walang limit din sa abuso. Nariyan pa ang kontrol ng gobyerno sa sahod sa pamamagitan ng proseso ng Minimum Allowable Wage dahil hindi isinali ang mga FDW sa legislated minimum wage at kumpleto na ang recipe ng pang-aalipin sa FDWs!

Tunay ngang iba ang kundisyon at pamumuhay ng mga FDWs dahil tulad din ng iba pang mga migrante, lalo na yaong mga tinatawag na unskilled o semiskilled, intensiyunal ang paglalagay sa kanila sa mababa at bulnerableng posisyon.

Sila ay nilikha bilang subclass ng mga manggagawa na todo-todong pinagsasamantalahan at pinagkakaitan ng karapatan.

Sila yaong itinuturing ngayon bilang alipin ng makabagong panahon.