Pinoy Weekly » Istorya ng Linggo http://pinoyweekly.org/new Philippine news, analysis, and investigative stories Wed, 04 Mar 2015 17:07:12 +0000 en-US hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.1.1 ‘Walang coordination’ | #Link4Justice para sa katotohanan, pananagutan pinaharangan ng Palasyo http://pinoyweekly.org/new/2015/02/walang-coordination-sa-anibersaryo-ng-edsa-link4justice-ng-ibat-ibang-grupo-para-sa-katotohanan-pananagutan-hinarang-ng-mga-pulis/ http://pinoyweekly.org/new/2015/02/walang-coordination-sa-anibersaryo-ng-edsa-link4justice-ng-ibat-ibang-grupo-para-sa-katotohanan-pananagutan-hinarang-ng-mga-pulis/#comments Thu, 26 Feb 2015 04:08:48 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=33887 Batay sa maraming ulat, at batay sa pag-amin din mismo ng nakausap ng mga demonstrador na opisyal ng National Capital Region Police Office (NCRPO) ng Philippine National Police (PNP), iniutos ng “mga nakatataas” sa kanila ang pagharang sa mga mananalangin at magsasagawa ng human chain — tinaguriang #Link4Justice — mula Kampo Crame hanggang EDSA Shrine.

Isang araw bago ang protesta, Pebrero 24, humingi ng pakikipag-usap ang hepe ng NCRPO na si Gen. Carmelo Valmoria sa mga organisador ng aktibidad. Sa naturang pulong, sinabi pa ni NCRPO Deputy Regional Director Gen. Diosdado Valeroso na di na kailangan ng permit ang mga demonstrador. Magpapapakat pa umano sila ng 200 pulis para lumahok sa human chain — kung papayagan ng mga superior nito.

Pero iba nga ang naganap. Madaling araw, inanunsiyo ng Metro Manila Development Authority (MMDA) na irere-route nito ang trapiko sa EDSA. Kinumand ng mga opisyal ng administrasyon at PNP ang pulisya na punuin ng bantay ang EDSA Shrine at harangan ang mga magsasagawa ng human chain. Dahil dito, katakut-takot na trapik ang naganap, lalo pa’t kaiba noong nakaraang mga taon, dineklara ng Palasyo na working holiday ang anibersaryo ng pag-aalsa sa EDSA nitong Pebrero 25.

Sa madaling salita, hindi agad na nakoordina sa NCRPO ang plano ng administrasyong Aquino na harangin ang mga protesta at pigilan ang interfaith rally at human chain — katulad ng “kawalan ng koordinasyon” ng lumusob na police commandos sa Mamasapano, Maguindanao eksaktong isang buwan ang nakakaraan.

“Ang pagharang ng pulisya ay bahagi ng masalimuot na plano ng gobyernong Aquino para limitahan ang daloy ng mga tao sa EDSA,” pahayag ni Renato Reyes Jr., pangkalahatang kalihim ng Bagong Alyansang Makabayan (Bayan). “Hindi para sa pagprotekta sa publiko ang mga pagharang. Nilagay ito para protektahan ang Presidente at tanging ang Presidente.”

Tinatayang aabot sa 7,000 katao ang hinarang ng mga pulis sa Santolan, bago pa man makarating ng Kampo Crame, alas-tres ng hapon. <b>KR Guda</b>

Tinatayang aabot sa 7,000 katao ang hinarang ng mga pulis sa Santolan, bago pa man makarating ng Kampo Crame, alas-tres ng hapon. KR Guda

Naglunsad na ng human chain ang ilang taong-simbahan, personalidad at lider-progresibo sa harap ng Kampo Crame. Pero dahil sa pagkaharang sa Santolan, sinubukan nilang sunduin ang mga demonstrador. Hinarang din sila ng mga pulis. <b>KR Guda</b>

Naglunsad na ng human chain ang ilang taong-simbahan, personalidad at lider-progresibo sa harap ng Kampo Crame. Pero dahil sa pagkaharang sa Santolan, sinubukan nilang sunduin ang mga demonstrador. Hinarang din sila ng mga pulis. KR Guda

Naggiit ang mga lider-progresibo at taong-simbahan para masundo sila at maituloy ang human chain. <b>KR Guda</b>

Naggiit ang mga lider-progresibo at taong-simbahan para masundo sila at maituloy ang human chain. KR Guda

Nakipagtawanan si Elmer "Ka Bong" Labog, tagapangulo ng Kilusang Mayo Uno, sa mga pulis, na nagsabing hindi raw nila gustong mangharang pero nautusan lang sila. <b>KR Guda</b>

Nakipagtawanan si Elmer “Ka Bong” Labog, tagapangulo ng Kilusang Mayo Uno, kasama sina Satur Ocampo, Liza Maza at Lito Ustarez ng KMU, sa mga pulis, na nagsabing hindi raw nila gustong mangharang pero nautusan lang sila. KR Guda

Kuha ni <b>Pher Pasion</b>

Kuha ni Pher Pasion

"Nasaan ang Pangulo?" <b>Pher Pasion</b>

“Nasaan ang Pangulo?” Pher Pasion

Ipinaliwanag ni Mae Paner (a.k.a. "Juana Change") kung paano sinalungat ng PNP ang salita nitong papayagan at susuportahan ang human chain. <b>KR Guda</b>

Ipinaliwanag ni Mae Paner (a.k.a. “Juana Change”) kung paano sinalungat ng PNP ang salita nitong papayagan at susuportahan ang human chain. KR Guda

Nanawagan ang mga demonstrador, hindi lang para sa SAF 44, kundi pati sa mga Moro at sibilyang apektado ng pagdanak-ng-dugo sa Mamasapano. <b>Macky Macaspac</b>

Nanawagan ang mga demonstrador, hindi lang para sa SAF 44, kundi pati sa mga Moro at sibilyang apektado ng pagdanak-ng-dugo sa Mamasapano. Macky Macaspac

Nag-alay ng awitin si Jess Santiago (gitna) at Heber Bartolome (kaliwa) sa mga demonstrador. <b>KR Guda</b>

Nag-alay ng awitin si Jess Santiago (gitna) at Heber Bartolome (kaliwa) sa mga demonstrador. KR Guda

Nanalangin si Bishop Broderick Pabillo para sa mga demonstrador, matapos ipaliwanag ng obispo ang naging negosasyon sa PNP NCRPO. <b>KR Guda</b>

Nanalangin si Bishop Broderick Pabillo para sa mga demonstrador, matapos ipaliwanag ng obispo ang naging negosasyon sa PNP NCRPO. KR Guda

Simula ng human chain, ng mga lider ng iba't ibang grupo tulad ng Scrap Pork Network, at sina Teddy Casino ng Bayan, Liza Maza at Mae Paner. <b>KR Guda</b>

Simula ng human chain, ng mga lider ng iba’t ibang grupo tulad ng Scrap Pork Network, at sina Teddy Casino ng Bayan, Liza Maza at Mae Paner. KR Guda

Kuha ni <b>Macky Macaspac</b>

Kuha ni Macky Macaspac

Muling nakipagnegosasyon si Fr. Ben Alforque (kanan) sa mga pulis, kasama si Dr. Carol Araullo (pangalawa mula sa kaliwa) ng Bayan. <b>Pher Pasion</b>

Muling nakipagnegosasyon si Fr. Ben Alforque (kanan) sa mga pulis, kasama si Dr. Carol Araullo (pangalawa mula sa kaliwa) ng Bayan at Nardy Sabino ng Promotion for Church People’s Response (pangatlo mula sa kaliwa). Pher Pasion

Nanawagan na rin ang Migrante International ang pagbibitiw ni Aquino. <b>Pher Pasion</b>

Nanawagan na rin ang Migrante International ang pagbibitiw ni Aquino. Pher Pasion

Kasabay human chain, nagmartsa ang mga lider at iba pang kasamahan nila patungong Cubao. <b>Macky Macaspac</b>

Kasabay human chain, nagmartsa ang mga lider at iba pang kasamahan nila patungong Cubao. Macky Macaspac

Masigasig na nag-ingay ang mga kabataan na lumahok sa human chain. <b>KR Guda</b>

Masigasig na nag-ingay ang mga kabataan na lumahok sa human chain. KR Guda

Kuha ni <b>KR Guda</b>

Kuha ni KR Guda

Kuha ni <b>KR Guda</b>

Kuha ni KR Guda

Kuha ni Pher Pasion

Kuha ni Pher Pasion

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2015/02/walang-coordination-sa-anibersaryo-ng-edsa-link4justice-ng-ibat-ibang-grupo-para-sa-katotohanan-pananagutan-hinarang-ng-mga-pulis/feed/ 1
PHOTO STORY | Land and struggle in Maguindanao http://pinoyweekly.org/new/2015/02/photo-story-land-and-struggle-in-maguindanao/ http://pinoyweekly.org/new/2015/02/photo-story-land-and-struggle-in-maguindanao/#comments Thu, 19 Feb 2015 07:51:33 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=33793
For peaceful prayer
Masjid Dimaukom or the pink mosque in Datu Saudi Ampatuan, Maguindanao. Pink, they say, stands for peace. KR Guda
Street life
Life is normal in the streets of Datu Odin Sinsuat, Maguindanao.
Life after death
Despite the traumatic events of January 25, life continues in Brgy. Tukanalipao. KR Guda
Watching the hearings
In Brgy. Tukanalipao in Mamasapano town of Maguindanao province, a resident fixes her electric fan as she begins to watch the Senate hearings on the Mamasapano debacle. KR Guda
Busy with school
Students in Linantangan Elementary School are busy with school work even as more than half of their classmates are still yet to return to school after the attack in Mamasapano. KR Guda
'Math Park'
A mother and child in Linantangan Elementary School, after dismissal of classes. KR Guda
Signs of times
A child passes by the military camp of the 1st Mechanized Infantry Brigade of the Philippine Army in Shariff Aguak, Maguindanao. The signs offer congratulations to the Philippine President for signing the agreement with the Moro Islamic Liberation Front. KR Guda
Souvenirs
Residents put up pictures of women residents in a hut in Tukanalipao proper. KR Guda
Fellow cops
The People's Fact-Finding Mission members interview members of the local police station in Mamasapano, Maguindanao regarding the bloodbath that occured on January 25. KR Guda
Therapy
Students gather outside their classrooms during a psycho-social intervention by the Children's Rehabilitation Center in Linantangan Elementary School. KR Guda
Where they died
Fallen and unharvested corn crops now remain where the bodies of fallen police commandos were found. KR Guda
Remnant
A Tukanalipao resident shows a bullet, purportedly from an M-60 machine gun, that pierced through their houses after SAF members reportedly opened fire on their houses. KR Guda
Recounting the dead
A local police describes to the People's Fact Finding Mission members how the locals brought to them the bodies of the 44 SAF members after the bloody encounter. KR Guda
'As big as a fist'
A human rights worker points to the huge hole reportedly caused by indiscriminate firing of SAF commandos in the highway during the bloody encounter. A child looks on. KR Guda
Wooden witness
A farmer, with his bicycle, passes by the wooden bridge which was the site of the bloody clash between Moro fighters and police commandos. KR Guda
Survived but traumatized
Samra's child looks on as his mother tells the story of how her other child, the 8-year-old Sarah, was shot and killed during the police commandos' raid in Sitio Inugog in Mamasapano, Maguindanao. Samra herself was grazed by a bullet in her right cheek. KR Guda
From one dynasty to another
The image of the Philippine President, Benigno Aquino III with the Mamasapano mayor, Tahirodin Benzar Ampatuan, inside the town hall. The Ampatuans were themselves implicated in a bloody massacre of 54 people, more than half of which were journalists, in 2009. The case remains unclosed until today. KR Guda
Bangsamoro state
A sign indicating that a different "government" is in operation as one enters Camp Darapanan in Sultan Kudarat, Maguindanao. KR Guda
Sentinel
"You don't have to avoid showing my face," an MILF fighter says, standing guard inside a modern building where central committee members of the MILF hold meetings. "I don't have anything to hide." KR Guda
Real politics
Ghadzali Jaafar, MILF's vice-chairman for political affairs, discusses to visitors the situation in their ranks after the Mamasapano incident. KR Guda
Standing guard
An MILF fighter stands guard outside a modern building that is home to the central committee of the MILF in Camp Darapanan, Sultan Kudarat, Maguindanao. KR Guda
Battle-ready
Tanks perennially stationed in Army checkpoints. KR Guda
Red alert
Members of the local unit of the Special Action Force of the Philippine National Police have their own checkpoint near Cotabato City. KR Guda
Not business as usual
A sign announcing that an agreement between the Aquino administration and the MILF has to come soon--or there will be consequences--stands in front of a huge factory in Sultan Kudarat, Maguindanao. KR Guda
A quiet life in Liguasan
A simple house stands amid the sprawling beauty of Liguasan Marsh, which is reportedly home to a vast reserve of natural gas, which is coveted by many multinational corporations. KR Guda

The bloodbath in Mamasapano, Maguindanao once again brought to media (and therefore public) attention the armed struggle being waged by various revolutionary, Bangsamoro groups for more than a century now.

Philippine senators, in their own inquiry, and riding on a wave of Islamophobia and anti-Moro sentiment, questioned the Moro Islamic Liberation Front (MILF)’s description of itself as a “revolutionary organization”. The senators thus betrayed an ignorance of the long history of Bangsamoro revolutionary struggle to determine their own future amid political and economic impositions from what they call “imperial Manila” and exploitation of their natural resources by foreign and local elite interests.

After the MILF’s signing of a comprehensive agreement with the Philippine government, progressive pundits were alarmed that the Bangsamoro struggle may have been compromised, especially after the United States government–which had expressed its desire to tap into the rich natural gas reserves in Liguasan Marsh–were adamantly supportive of the agreement. The MILF dismissed the warnings, saying that peace has to happen sometime, and that the agreement with the Aquino government, as well as the Bangsamoro Basic Law, was the closest thing to a principled peace that they could achieve.

That was before Mamasapano happened, of course. On January 25, the town of Mamasapano, which was clearly an MILF controlled territory, was subjected to a night-to-dawn police operation by dozens of police commandos ostensibly targetting two “known terrorists”. We all know what happened next.

Even in the bloodbath’s aftermath, the MILF affirmed its commitment to the peace process with the Aquino government. Meanwhile, other groups like the Bangsamoro Islamic Freedom Fighters (BIFF) and factions of the old Moro National Liberation Front (MNLF) now call for a continuation of the armed struggle. With what we now know of the Mamasapano operation, it is clear that the Manila-based government, and its patron US government, did not have the Bangasamoro people’s interests at heart.

The people of Maguindanao, as well as all of Moro Mindanao, will have to brace themselves of an even longer struggle for self-determination and peace.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2015/02/photo-story-land-and-struggle-in-maguindanao/feed/ 0
Hustisya, hangad sa mga biktima sa Mamasapano (di lang SAF 44) http://pinoyweekly.org/new/2015/02/hustisya-hangad-sa-mga-biktima-sa-mamasapano-di-lang-saf-44/ http://pinoyweekly.org/new/2015/02/hustisya-hangad-sa-mga-biktima-sa-mamasapano-di-lang-saf-44/#comments Wed, 18 Feb 2015 06:13:49 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=33748 Sarah Lawani, 18, asawa ni Badrudin Langalan na ginapos sa kamay at binti at natagpuang patay kasama ng nasawing mga miyembro ng SAF. <b>KR Guda</b>

Sarah Lawani, 18, asawa ni Badrudin Langalan na ginapos sa kamay at binti at natagpuang patay kasama ng nasawing mga miyembro ng SAF. KR Guda

Halata ang kalungkutan sa mukha ni Sarah Lawani, 18. Tila parati siyang natutulala. Marami ang sumusuportang kaanak niya, at siyempre suportado rin siya ng buong komunidad sa Brgy. Tukanalipao, sa bayan ng Mamasapano sa Maguindanao. Pero hindi nito mapapawi ang agad na pagkawalay ng asawang si Badrudin.

Lalong nakalulungkot dahil misteryoso ang pagkamatay ng asawa. Madaling araw noong Enero 25, tumungo si Badrudin sa kanyang taniman at di na muling nakitang buhay.

Lampas ng tulay na kahoy na tumatawid sa makipot at maputik na ilog sa gitna ng taniman ng mais, nakita ang katawan ni Badrudin, hapon na ng Enero 25. Nakagapos ang kamay at binti niya. Kasama niyang natagpuang patay ang mga miyembro ng Special Action Force ng Philippine National Police (SAF-PNP).

Sa panayam ng Pinoy Weekly sa mga residente ng barangay, walang nakakita o nakakalam kung ano ang nangyari kay Badrudin. Gayunman, ang hinala nila’y binihag siya ng SAF commandos na nasa blocking force ng operasyon. Posibleng direktang pinatay siya ng mga commando para di na makapag-ingay. O kaya naipit sa palitan-ng-putok sa pagitan ng SAF at mga mandirigma ng Moro Islamic Liberation Front (MILF) at Bangsamoro Islamic Freedom Fighters (BIFF) hanggang alas-dos ng hapon noong araw na iyon.

Anu’t anuman, naiwan na si Sarah para itaguyod ang mag-isang anak nila. “Sayang, bata pa si Badrudin, pero marami siyang alam. Maabilidad siya. Magaling siya gumawa ng bahay. Magaling siya magkarpintero,” sabi ni Omar (di tunay na ngalan), kagawad ng barangay at kapitbahay nina Sarah.

Isa lang si Badrudin sa mga mukha ng trahedya ng Mamasapano noong Enero 25 na di masyadong naikukuwento sa publiko dahil sa pokus ng midya sa 44 na napaslang na SAF commandos.

Samrah Sampulna, 38, ina ng 8-anyos na si Sarah Pananggulon na nasawi sa pag-atake ng SAF sa Sityo Inugog, Mamasapano. <b>KR Guda</b>

Samrah Sampulna Mamasalaga, 42, ina ng 8-anyos na si Sarah Pananggulon na nasawi sa pag-atake ng SAF sa Sityo Inugog, Mamasapano. KR Guda

Special child

Katulad ni Sarah, tila tulala rin si Samra Sampulna Mamasalaga, 42, nang makapanayam ng Pinoy Weekly sa isang pampublikong health center sa Tukanalipao proper noong Pebrero 9. May benda si Samra sa kanang pisngi.

Noong Enero 25, natutulog sila sa kanilang tahanan sa Sityo Inugog (na nasa hangganan ng tatlong barangay ng Mamasapano: Tukanalipao, Pidsandawan at Pimbalkan), bandang alas-kuwatro ng umaga nang magising sila ng isang putok.

“Parang granada,” sabi ni Samra. Hindi niya tiyak kung anong klaseng putok. Matagal na rin kasi mula nang huling magkaroon ng armadong labanan sa lugar nila. Basta ang tiyak, napakalakas nito at nagising sila. Saka nagliparan ang mga bala.

Inakay niya at ng asawa niyang si Toot Pananggulon Mamasalaga, 43, palabas ng bahay ang dalawa nilang anak. Di pa man nakakalabas, makaramdam na siya ng daplis ng bala sa kanang pisngi. Nakita rin niyang bumagsak ang kanyang asawa. Pero di nila agad na napansin ang 8-anyos na anak na babae, si Sarah Pananggulon, na tinamaan na pala sa tagiliran.

Kahit tinamaan, nakatakbo pa silang mag-asawa, kasama ang isa pang mas maliit na anak. Pero hindi na nila nasaklolo ang 8-anyos na si Sarah. Special child si Sarah, ani Samra; hindi ito nagsasalita.

Tumakbo sila sa bahay ng kapatid ni Toot sa Brgy. Pidsandawan, kung saan sila tumagal nang mahigit isang linggo. Tuwing umaga, bumabalik si Toot sa taniman sa Sityo Inugog, pero di siya nagpapagabi rito—sa takot pa ring madamay sa putukan o makatapak sa mga “granada” na maaaring naiwan daw sa lugar.

Kapitbahay din nila si Pinang Abdurradjak, 38. Mga alas-kuwatro ng umaga, habang nananalangin, nakarinig din si Pinang ng mga putok. Buntis siya sa unang anak nila ng asawa niya. Sa takot na madamay sa putukan, agad silang lumikas sa bahay. Tumakbo sila sa direksiyon ng pinakamalapit na evacuation center na eskuwelahan ng mga bata. Pero nadapa si Pinang at dinugo. Dinala siya ng asawa sa medical center kung saan nila napag-alamang namatay na ang sanggol sa sinapupunan niya.

Kabilang sila sa tinatayang 1,500 residente ng iba’t ibang barangay ng Mamasapano na nagsilikas sa kanilang mga tahanan sa gitna ng putukan. Marami sa kanila, hindi pa ganap na nakakabalik nang maganap ang fact-finding mission noong Pebrero 9 hanggang 11.

Sa Linantangan Elementary School, ang nabanggit na ginawang evacuation center ilang kilometro ang layo mula sa Tukanalipao proper, nag-aaral ang aabot sa 500 estudyante. Pero ayon kay Pacita Abdul, 57, principal ng eskuwela, noong binisita ng misyon ay humigit-kumulang 200 pa lang ang pumapasok. Ang marami sa kanila, ayon kay Eule Bonganay ng Children’s Rehabilitation Center, may trauma pa rin sa matinding putukan sa kanilang lugar.

May ilang bata, nang tanungin kung ano ang gusto nila maging paglaki nila, sinabing “sasali kami sa Freedom”. “Freedom” ang maikling katawagan sa BIFF.

Pinakita ng isang residente ang malaking bala na tumagos sa kanilang bahay na mula sa direksiyon ng posisyon ng mga naka-istambay na SAF commandos at tangke nila sa haywey ng Brgy. Tukanalipao at Brgy. Tuka. <b>KR Guda</b>

Pinakita ng isang residente ang malaking bala na tumagos sa kanilang bahay na mula sa direksiyon ng posisyon ng mga naka-istambay na SAF commandos at tangke nila sa haywey ng Brgy. Tukanalipao at Brgy. Tuka. KR Guda

Nagsilikas

Walang kuryente sa Tukanalipao o sa Sityo Inugog maghapon ng Enero 24, kuwento ni Omar. Kung sinadya ito o hindi, hindi na nila alam. Pero hindi naman madalas ang brownout nitong huling mga linggo bago ang petsang nabanggit.

Kaya noong gabing iyon, walang kamalay-malay ang buong barangay na mga alas-10 ng gabi pa lang ay pinapasok na pala sila ng dose-dosenang SAF commandos, habang nakapuwesto naman ang 300 SAF sa haywey ng Tukanalipao at Brgy. Tuka.

Tantiya ng mga residente na nagsimula ang unang putukan nang mga alas-dos ng madaling araw at tumagal ng mga alas-kuwatro ng umaga, bago ang pananalangin nila (4:30 ng umaga). “Nagsitakbuhan silang taga-Inugog papunta rito sa Tukanalipao proper,” sabi ni Omar. Kahit ang ibang residente ng proper, umalis na rin sa takot. Mga alas-kuwatro rin ng umaga, nagsimula muli ang putukan, pero, ayon kay Omar, mas malapit na ang mga putok sa proper. Yumpala, sa may tulay na kahoy na ang putukan, mga isa’t kalahating kilometro ang layo sa sentro ng Tukanalipao. Rinig na rinig umano nila ang putukan.

Kinuwento ng mga residente ng Tukanalipao na nakatira sa tabi ng haywey, maging sila’y lumikas na rin. Ito’y dahil nagsimula na ring magpaputok ng machine gun ang mga tangkeng nakapuwesto sa haywey, sa bahagi ng 300 SAF. Butas-butas ang kanilang mga bahay.

Kasama sa mga nagsilikas si Guinaid Boto, 54. Kuwento niya, mga alas-otso ng umaga pumunta si Guinaid sa damuhan kung nasaan ang kanyang alagang mga baka. Papunta roon, dumaan siya sa proper at nakita ang mga taong nag-uusap-usap. “May mga taong nagtatakbuhan papunta roon,” sabi niya. Dahil dito, di na siya bumalik sa bahay niya.

Kinabukasan, Enero 26, na siya bumalik sa damuhan. “Pero wala na ang isang baka ko,” aniya. Bumalik si Guinaid sa evacuation center. Pebrero 4 na siya bumalik sa bahay niya. Doon niya nakita ang malaking butas sa kanyang dingding. Ganito rin ang kalagayan ng mga katabing bahay: may malalaking butas, “kasya ang kamao”, aniya. Kuwento ng isang kapitbahay, nagpaputok nga ang tangke ng SAF mula sa haywey.

Pagkakasangkot ng Kano

Isiniwalat ng ilang residente na sangkot ang mga sundalong dayuhan (“maputi, matangkad, asul ang mata”) sa madugong operasyon ng SAF na diumano’y target ang dalawang “teroristang” sina Marwan at Abdul Basit Usman.

Samantala, naibalita naman sa ilang pahayagan ang pagkakasangkot ng militar ng US sa iba’t ibang aspekto ng “Operation Exodus” – ang katawagan ng SAF sa naturang operasyon. Lumalabas din sa pagsiwalat ng iba’t ibang mamamahayag—batay sa anonymous sources sa loob ng administrasyong Aquino at militar at pulisya—na alam at direktang sangkot si Pangulong Aquino, suspendidong PNP Chief Alan Purisima at Executive Secretary Paquito Ochoa sa naturang operasyon, habang di naman alam, o huli na nang mapagsabihan, si Interior Sec. Manuel Roxas III, PNP OIC Leonardo Espina at ang mga yunit ng militar na malapit sa lugar.

Dahil dito, itinuturo ng marami, kabilang ang mga oposisyunistang kongresista sa Kamara na mula sa Makabayan Bloc, na may direktang pananagutan si Aquino at ang gobyernong US sa pagkamatay ng 44 SAF commandos, 18 rebeldeng Moro at di-bababa sa dalawang sibilyan.

Para sa mga tagapanguna ng People’s Fact-Finding Mission (PFFM)–ang misyon na nilahukan ng Pinoy Weekly para imbestigahan ang mga paglabag ng mga karapatang pantao sa Mamasapano—may dahilan para sabihing nilabag ng administrasyong Aquino (na siyang may command responsibility sa SAF) ang General Agreement on the Cessation of Hostilities o ceasefire agreement sa pagitan nito at ng MILF.

Sa kabilang panig, idinidiin naman ng ilang pulitiko, kabilang si Sen. Alan Peter Cayetano, ang MILF na maaaring gumamit umano ng sobrang puwersa para puksain ang 44 nasawing SAF. Lalong napalakas ito ng bidyo ng diumano’y pagpatay sa sugatang miyembro ng SAF na kumakalat ngayon sa social media.

Sa inisyal na mission report nito, inirekomenda ng mga tagapanguna ng PFFM na magbuo ng isang independiyenteng koponan na mag-iimbestiga sa pagdanak-ng-dugo sa Mamasapano noong Enero 25. Anila, kailangang palalimin pa nito ang pag-imbestiga sa aktuwal na pagkakasangkot ni Aquino at aktuwal na pagkakasangkot ng isang dayuhang bansa tulad ng Estados Unidos.

Sa paraang ito lang mabibigyang-hustisya, hindi lang ang nasawing 44 SAF commandos, kundi ang mga mandirigmang Moro at walang kalaban-labang mga sibilyan ng Mamasapano.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2015/02/hustisya-hangad-sa-mga-biktima-sa-mamasapano-di-lang-saf-44/feed/ 0
More Mamasapano residents witnessed deep US involvement in botched operation http://pinoyweekly.org/new/2015/02/more-mamasapano-residents-testify-to-deep-us-involvement-in-botched-operation/ http://pinoyweekly.org/new/2015/02/more-mamasapano-residents-testify-to-deep-us-involvement-in-botched-operation/#comments Tue, 17 Feb 2015 03:14:39 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=33690 Mission members pass through the wooden bridge in Brgy Tukanalipao. <b>KR Guda</b>

Mission members pass through the wooden bridge in Brgy Tukanalipao. KR Guda

Testimonies of many residents of Brgy. Tukanalipao in Mamasapano town of Maguindanao province further point to direct US military involvement in the botched Jan. 25 operation that killed 44 police commandos, 18 Moro fighters and at least two civilians.

All the witnesses, who spoke on the condition of anonymity, told members of a fact-finding mission led by human rights groups Suara Bangsamoro, Kawagib, and Kalinaw Mindanao, as well as to Pinoy Weekly, that they saw at least one Caucasian fatality among the remains of Special Action Force (SAF) members after the armed encounter in Tukanalipao.

Residents of Brgy. Pidsandawan recall the presence of purported spy planes or drones every day for about seven days before the actual botched operation. They asked that their faces not be shown to public. <b>KR Guda</b>

Residents of Brgy. Pidsandawan recall the presence of purported spy planes or drones every day for about seven days before the actual botched operation. They asked that their faces not be shown to public. KR Guda

A male farmer told mission members that he helped carry the body of the said Caucasian fatality. Asked how he knew that the body was that of a Caucasian, the purported witness pointed to a Caucasian member of the mission who is a British citizen.

Pinoy Weekly joined the fact-finding mission of the said groups in Mamasapano on February 8 to 11.

As reported by Pinoy Weekly on January 30,  another witness earlier talked to the Suara Bangsamoro’s spokesperson, Jerome Succor Aba, and said he saw a white, blue-eyed body among the fatalities composed mainly of fallen SAF commandos in Brgy. Tukanalipao.

Another resident said he was able to get the boots of the Caucasian fatality. The boots, he said, were even too big even for a member of the community with the biggest set of feet.

Here is part of a transcript of an interview, translated in Filipino from Maguindanaoan, between Amirah Lidasan of Suara Bangsamoro and three male residents of Tukanalipao, who also asked not to be named:

Man 1: Maraming namatay doon.

Amirah: Saan?

Man 1: Kasama nito…

Man 1: ‘Yung sinasabi nila sa atin na tayo yung masama.

Amirah: Sa MILF na ano ito? (Kwana kasi)

Man 1: Ipagpalagay natin na kami na yun nagmumukhang may kasalanan pero hindi mangyayari yun kung hindi sila pumunta dito…kasi ang media kapag may sinasabi kami kakaunti lang at pinagpipilian lang nila ang kinukuha nila.

Man 2: Nandun yung mga malalaking tao diba?

Man 1: Oo nandun yun. Malalaki talaga sila. yung boots nila malalaki…..kasi yun lalaki sa amin na may pinakamalaking paa nung sinuot niya yung boots maluwag pa.

Man 2: Doon din yung mga kasama nila mga blue-eyed. (Man said “bul’g”, which means blue)

Amirah: Mga ilan sila?

Man 1: Hindi namin sigurado kung ilan ang dami nila. Pero dito sila dumaan (may tinuturo). Sinasabi nila, mga 60 or 80 ang bilang nila pero ako doon ako maniwala na 65 silang lahat kasama nung mga blue-eyed mga 20 yung dumaan doon (may tinuturong lugar).

Man 2: Mas maraming namatay kaysa buhay. Kasi hindi na nila nadala yung ibang bangkay.

Man 3: Yung sapatos na yung ebidensya.

Amirah: May sapatos kayo?

Man 3: Kahit yung kutsilyo galing U.S. Magaganda ang itsura.

Mission member Eule Bonganay of the child rights advocates’ group Children’s Rehabilitation Center (CRC) said students from the Linantangan Elementary School who were part of a psycho-social activity said they also saw the Caucasian fatality. Asked how they were sure it was a Caucasian, the children pointed to the British Caucasian member of the mission.

Residents of Brgy. Tukanalipao, as well as that of Pidsandawan, Lusay and Tuka also testified to the presence of unmanned aerial vehicles or drones hovering over their communities.

“It was noisy, and disturbed our sleep,” said one resident. The drones purportedly flew over at least four barangays in Mamasapano at least seven days before the bloody encounter. “It flickered in the dark,” as another resident described it.

Residents of Brgy. Pidsandawan and Tuka described the drone as “like an airplane.”

Aside from the use of drones as well as actual US soldiers in the botched operation, media outlets have also independently reported on the involvement of US government, from intelligence gathering to the operation itself.

But the witnesses’ revelations to the fact-finding mission point directly to US involvement in the actual combat operation in Mamasapano, which is a violation of the 1987 Constitution which bans foreign troops from directly engaging in armed combat in the country.

This interview by Kilab Multimedia–which joined the fact-finding mission–shows a Tukanalipao resident describing a body of “foreign-looking person” that he helped carry after the bloody encounter on January 25.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2015/02/more-mamasapano-residents-testify-to-deep-us-involvement-in-botched-operation/feed/ 0
US soldier allegedly among those killed, civilians terrorized in Mamasapano http://pinoyweekly.org/new/2015/01/us-soldier-allegedly-among-those-killed-civilians-terrorized-in-mamasapano/ http://pinoyweekly.org/new/2015/01/us-soldier-allegedly-among-those-killed-civilians-terrorized-in-mamasapano/#comments Fri, 30 Jan 2015 05:47:11 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=33535 PW-mamasapano-maguindanao-encounter-featured

 

At least one American soldier died during the fierce fighting between Philippine government police commandos and the Moro Islamic Liberation Front (MILF) and Bangsamoro Islamic Freedom Fighters (BIFF) in Mamasapano, Maguindanao on January 25, witnesses said.

Jerome Succor Aba, spokesperson of Moro human rights group Suara Bangsamoro, said that they were able to interview a 40-year-old farmer in Brgy. Tukanalipao, Mamasapano. The witness said he saw at least one body of a”blue-eyed”, Caucasian soldier minutes after the deadly encounter that led to the deaths of at least 44 members of the Special Action Force (SAF) of the Philippine National Police (PNP).

Aba declined to reveal the name of the witness for security reasons.

“They (civilian residents of Brgy. Tukanalipao) were the first ones to arrive in one of the two areas where the encounters happened,” said Aba. The civilians arrived in the area after troops of the MILF withdrew to the Islamic Center in Sitio Inubog, Brgy. Pembalkan, Mamasapano, he added.

The farmer was even able to touch the nose of the dead soldier, Aba said. The farmer described to Aba the said soldier as “blue-eyed”.

The farmer, as well as other civilians who arrived in the area, also said he saw one particular helicopter, among others that shortly arrived in the area, hover over the bodies to carry “specific bodies,” he added.

Jerome Succor Aba of Suara Bangsamoro (left) interviews residents who fled Brgy. Tukanalipao in Mamasapano, Maguindanao during the bloody encounter on Jan. 25. Photo courtesy of <b>Suara Bangsamoro</b>

Jerome Succor Aba of Suara Bangsamoro (left) interviews residents who fled Brgy. Tukanalipao in Mamasapano, Maguindanao during the bloody encounter on Jan. 25. Photo courtesy of Suara Bangsamoro

Suara Bangsamoro said they were also able to gather testimonies of other witnesses who saw the bodies of what to them appeared to be American soldiers. The witnesses were not able to identify to which specific military units the bodies of supposed US troops belonged.

The Moro group’s revelation about US military’s direct involvement in the top secret operation that ostensibly targeted suspected terrorists  Zulkifli bin Hir aka Marwan of Jemaah Islamiyah and Abdulbasit Usman of Abu Sayyaf came after reports of four Americans seen in Mamasapano in the aftermath of the clashes surfaced.

The US Embassy in Manila said that the American soldiers in Mamasapano were there to “assist in evacuating the dead and wounded” and were not directly involved in the operation, MindaNews.com has reported.

The 1987 Philippine Constitution and the PH-US Visiting Forces Agreement forbid foreign military troops from engaging in direct military operations in the Philippines.

Civilian casualties

Suara Bangsamoro also revealed that at least five Moro individuals were killed during the operation in Mamasapano, hours before the actual encounter.

Aba said that the local government of Mamasapano said to him that at least five individuals died in a masjid (Islamic Center) in Sitio Inubog, Brgy. Tukanalipao. Aba related that some witnesses said the victims were praying and some were sleeping when the SAF fired upon them. They were shot on suspicion that Jemaah Islamiyah members were among them.

Three unidentified civilians were wounded, said Aba.

SAF commandos also reportedly fired upon the house of one Tots Panangulon, “on suspicion that terrorists were hiding there,” he said. Panangulon’s child, which Aba said was named Sarah, was killed, while he and his wife Samrah reportedly sustained gunshot injuries.

Suara also revealed a reported death of one Badrudin Langalan, a farmer, who was reportedly found hogtied and dead at the wooden bridge of Brgy. Tukanalipao.

“His body was riddled with bullets, his eyes gouged out. According to his wife, Sarah Lawani Langalan, his husband the victim passed through the bridge to go to Brgy. Tukanalipao to have his cellphone charged. The wife suspects that Langalan was chanced upon by SAF commandos during the encounter,” said Aba.

Aba also said that more than 1,500 civilian residents have already evacuated from Sitio Inubog, Brgy. Pembalkan and Brgy. Tukanalipao.

Suara called for a thorough investigation “to ferret out the reported human rights violations to shed light on the impact of the police operation on the civilians in the area. Civilians bore the brunt of the botched operations. They were made to suffer on suspicion that they were harboring terrorists.”

Both the Philippine government and MILF, which declared ceasefire and are in the process of concluding the peace process pending the passage of the Bangsamoro Basic Law, vowed to investigate the incident.

(LOOK: Photos | 1,500 civilians flee from fighting in Mamasapano)

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2015/01/us-soldier-allegedly-among-those-killed-civilians-terrorized-in-mamasapano/feed/ 2
Usapang pangkapayapaan ng GPH-MILF nanganganganib dahil sa engkuwentro sa Mamasapano, Maguindanao http://pinoyweekly.org/new/2015/01/usapang-pangkapayapaan-ng-gph-milf-nanganganganib-dahil-sa-engkuwentro-sa-mamasapano/ http://pinoyweekly.org/new/2015/01/usapang-pangkapayapaan-ng-gph-milf-nanganganganib-dahil-sa-engkuwentro-sa-mamasapano/#comments Tue, 27 Jan 2015 08:04:43 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=33476 Satellite map ng Mamasapano, Maguindanao. Mula sa <b>Google Earth</b>

Satellite map ng Mamasapano, Maguindanao. Mula sa Google Earth

Ikinababahala ng mga grupong pangkarapatang pantao ang posibleng muling pagsiklab ng digmaan sa Mindanao. Matapos ito ng engkuwentro ng Special Action Force (SAF) ng Philippine National Police (PNP) at Moro Islamic Liberation Front (MILF) at Bangsamoro Islamic Freedom Force (BIFF) sa Mamasapano, Maguindanao noong Enero 25, 2015.

Pinangangambahan ng Suara Bangsamoro na maaaring sumiklab ang digmaan kung maghihiganti ang kapulisan at aayudahan pa ng militar dahil sa pagkamatay ng di-bababa sa 43 pulis at pagkasugat ng 12 iba pa. Sinabi ng naturang grupo na malaki ang magiging epekto ng insidente sa kasaukuyang negosasyon ng gobyerno at MILF.

Nananawagan din ang Suara Bangsamoro na imbestigahan ang diumano’y bigong anti-terror operations ng PNP-SAF na nauwi sa isang engkuwentro.

“Kailangang ipaliwanag ng PNP-SAF kung paano nauwi sa isang paglusob at reyd ang paghain nila ng warrant of arrest sa miyembro ng Jemaah Islamiyah na si Basit Usman at Zulkigli Bin Hir alyas Marwan,” sabi ni Jerome Aladdin Succor Aba, tagapagsalita ng Suara Bangsamoro.

Kilala na erya ng MILF ang Brgy. Enog-og.

‘Walang koordinasyon’

Sabi pa ni Aba, hindi alam ng AFP – MILF Ceasefire Joint Committee at maging sa lokal na kapulisan ang operasyon ng SAF. “Maaaring napuwersa ang lokal na komand ng MILF na gumanti sa operasyon ng SAF,” aniya.

Dagdag niya, maaaring nakatanggap ang PNP ng maling impormasyon na sa lugar na ito nagtatago ang mga miyembro ng Jemaah Islamiyah.

Nagtamo ang magkabilang panig ng casualty at sugatan, bukod pa sa dislokasyon ng mga residente sa naturang lugar.

“Ilan sa mga bakwit (evacuees) ang nagsabing hinalughog at pinagbabaril ng mga miyembro ng SAF ang kanilang mga bahay at inaresto ang ilang Moro na pinaghihinalaang nagbibigay ng impormasyon sa mga rebelde,” sabi ni Aba.

Sa pahayag sa midya, sinabi ni PNP officer-in-charge, Deputy Director General Leonardo Espina na 392 SAF ang lumahok sa naturang operasyon, at malaki ang paniniwala nila na napatay si Zulkigli Bin Hir.

Di umano binabalewala ng Suara Bangsamoro ang ilang kuro-kuro na bahagi ang insidente ng isang malaking disenyo para guluhin ang kasaukuyang prosesong pangkapayapaan.

Samantala, sinuspinde na ng Senado at Kamara ang deliberasyon ng Bangsamoro Basic Law.

“Iyong desisyon na isuspinde ang pagtalakay sa BBL, at ang mga pahayag ni Rep. Rodolfo Biazon na kumukuwestiyon sa kakayanan ng isang gobyernong Bangsamoro na magtayo ng sariling kapulisan at puwersa militar ay pagpapakita ng diskriminasyon,” sabi naman ni Amira Lidasan, tagapagsalita ng Suara Bangmoro.

Dahil sa pangyayaring ito, may batayan umanong magduda sa katapatan ng gobyerno na ipatupad ang Comprehensive Agreement on the Bangsamoro, aniya.

“Isa pang nakakabahala ang pag-alok ng milyong dolyar na pabuya para mahuli ng PNP-SAF ang isang terorista,” ani Lidasan. Dagdag ni Lidasan, matagal nang paulit-ulit na lumalabas ang intelligence report na may Jemaah Islamiyah sa mga lugar ng Bangsamoro, pero wala naman daw nahuhuli sa mga ito, bagkus mga sibilyan ang nagiging biktima ng paglabag sa karapatang pantao.

Moro women victims of human rights violations speak up in Maguindanao forum

Kababaihang Moro na biktima ng paglabag sa karapatang pantao sa panahon ng sigalot sa pagitan ng MILF at gobyerno, sa isang porum. PW File Photo

Lehitimong operasyon?

Iginiit naman ni Department of Interior and Local Government (DILG) Sec. Manuel Roxas III na legal ang operasyon at hindi ito pananabotahe sa usapang pangkapayapaan.

“Ito ay isang lehitimong law enforcement action sa paghahanap kay Marwan at Basit Usmad. We will not give you details kung paano nalaman itong dalawang target na ito. As for now, ‘yan ang basehan ng engkuwentro na nangyari,” sabi ni Roxas sa midya.

Sabi pa niya na misencounter daw ang nangyari at tapat daw ang gobyerno sa usapang pangkapayapaan. “Inaasahan namin na sa pag-uusap ng negotiating panel ng pamahalaan at pamunuan ng MILF. Naparating (ng gobyerno sa MILF) na hindi ito kabahagi ng pananabotahe sa usapin ng kapayapaan. Ito’y isang misecnounter lamang. Umiiwas ang SAF sa pag-atake sa kanila ng BIFF,” sabi ni Roxas.

Sinabi naman ng Bagong Alyansang Makabayan (Bayan), alyansa ng makabayang mga organisasyon, na lalong nakakapagduda ang pag-amin ni Roxas na alam niya ang operasyon ng SAF-PNP sa teritoryo ng MILF.

“Kung simula’t sapul ay alam ng mga opisyal ng gabinete ang operasyong pulisya na ito, hindi ba nasa posisyon sila para ikoordina ito sa MILF Peace Panel? Hindi ba’t dapat maalam sila sa mga mekanismo ng tigil-putukan? Hindi ba dapat nakikipag-ugnayan sa MILF ang Office of the Presidential Adviser on the Peace Process?” tanong ni Renato Reyes Jr., pangkalahatang kalihim ng Bayan.

Sinabi pa ni Reyes na sa pagbansag sa pangyayaring ito bilang “misencounter”, mistulang nakakapaghugas-kamay ang matataas na mga opisyal ng gobyerno tulad ni Roxas mula sa pananagutan.

“Tinitingnan ang problema sa tactical level lang at hindi mula sa punto-de-bista ng mismong mga gumagawa ng polisiya,” ani Reyes.

Pagkakasangkot ng US

Kasama rin sa pinaiimbestigahan ng Suara Bangsamoro ang presensiya ng mga sundalong Amerikano sa rescue and retrieval operations sa mga bangkay at sugatang pulis. Kinukuwestiyon ng grupo ang pagpapahintulot ng gobyerno na manghimasok ang mga tropa ng Amerikano.

“Ikinokondisyon ng gobyerno ang presensiya ng mga tropang Kano, na kailangang (naroon) sila sa conflict areas at para sa gawaing humanitarian. Pero ang totoo, dahil ito sa pagsunod ng gobyerno ng Pilipinas sa kampanyang anti-terror ng Estados Unidos at dito nakabalangkas ang mga operasyong pulis/militar kahit mali ang mga impormasyon,” ani Lidasan.

Kinuwestiyon din ng Bayan ang pagkakasangkot ng militar ng US sa operasyon ng SAF-PNP sa Mamasapano.

“Nagbibigay ba ng impormasyon ang US sa lokasyon at mga aktibidad ni Marwan?  Isa ba itong operasyong kontra-terorista na dinirehe ng US?” tanong pa ni Reyes.

Sinabi pa niya na matatandaang sangkot na dati ang US sa mga operasyong militar na dapat na pumatay kay Marwan sa isang airstrike noong 2012. US ang nagbigay ng intelligence reports at air supports sa operasyon ng Armed Forces of the Philippines na inisyal na nag-ulat na namatay si Marwan–pero hindi pala.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2015/01/usapang-pangkapayapaan-ng-gph-milf-nanganganganib-dahil-sa-engkuwentro-sa-mamasapano/feed/ 0
Natatanging Progresibo ng 2014 http://pinoyweekly.org/new/2015/01/natatanging-progresibo-ng-2014/ http://pinoyweekly.org/new/2015/01/natatanging-progresibo-ng-2014/#comments Wed, 31 Dec 2014 20:05:04 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32950 PW-natatanging-progresibo-2014-01-featured


Nasa dulo
na naman tayo ng taon—at nasa unahan ng bago. Tulad ng nakaraan, pagkakataon ito para balikan ang huling 12 buwan, para sa mga tagumpay at kabiguan, para sa tumampok at lumubog. Sa Pinoy Weekly, taun-taon na naming inilalabas ang listahang ito para balikan ang tagumpay ng progresibong mga puwersa sa nakaraang taon. Pagkilala ito sa mga nag-ambag, kolektibo man o indibidwal. Pero, higit dito, nagsisilbing inspirasyon ito para sa susunod na taon, para higitan ang mga tagumpay at isulong ang progresibong pagbabago.

Natatanging progresibong kilos-protesta

PW-natatanging-progresibo-2014-manilakbayanMahigit 300 katutubo, magsasaka at indibidwal mula sa iba’t ibang sektor sa buong isla ng Mindanao ang naglakbay mula sa kanilang mga komunidad patungong kabisera ng bansa, Maynila, noong kalagitnaan ng Nobyembre hanggang Disyembre 10 para sa Manilakbayan ng Mindanao. Ang layunin ng lakbay: Ihayag ang isyung dapat naman talagang binibigyan-pansin ng midya at pinaglalaanan ng panahon ng gobyerno—ang malawakang paglabag ng karapatang pantao sa maraming komunidad ng mga katutubo at magsasaka sa Mindanao. Halos kadikit ng malulupit na operasyong militar ang malalaking komersiyal na pagmimina na sumasaklaw sa mga lupaing katutubo at agrikultural, kung kaya matindi ang paglaban ng mga mamamayan. Sa mga operasyong militar, malaganap ang paglabag ng karapatang pantao, mula sa pamamaslang sa mga lider-katutubo hanggang pag-okupa sa mga eskuwelahan at iba pang gusaling sibilyan.

Ipinakita ng mga Manilakbayani ang kolektibong determinasyon na labanan ang pang-aabuso. Sa pagdaan nila sa Bikol, sinalubong sila ng pakikiisa ng maraming Bikolano. Gayundin sa Timog Katagalugan. Marami sa mga miyembro ng mga organisasyong masa sa Timog Katagalugan ang sumama pa sa paglakbay ng mga Mindanaoan mula Quezon, Laguna at Cavite patungong Maynila. Sa mahigit isang buwan nila sa Kamaynilaan, inikot ng mga Manilakbayani ang mga unibersidad, komunidad at estasyon ng radyo at telebisyon (kahit na madalas na di-nailalabas ang kanilang mga isyu rito), at nakasama nila ang iba’t ibang sektor. Tunay na nakakabilib na pagpapamalas ng pagkakaisa at militansiya ang Manilakbayan.

Honorable Mentions: Muling dumagsa ang mga mamamayan sa protesta kontra sa State of the Nation Address (SONA) ni Pangulong Aquino noong Hulyo; sa kabila ng pagbomba ng water cannons, nanindigan ang mahigit 30,000 katao para ilantad ang tunay na lagay ng bayan. Tatlong buwan matapos ang pagragasa ng bagyong Yolanda sa Eastern Visayas, nagmartsa silang mga biktima, humigit-kulumang 10,000 katao, mula Samar at Leyte, patungong Tacloban City para ipahayag ang kriminal na pagpapabaya ng administrasyong Aquino sa kanilang mga biktima. Matapos ito, tumungo ang ang mga lider ng People Surge sa Kamaynilaan para ikampanya sa iba’t ibang ahensiya at midya ang kanilang kalagayan. Inulit—at hinigitan pa—nila ito sa protesta sa Tacloban noong isang taong anibersaryo ng Yolanda. Nitong Disyembre 26, kahanga-hanga ang matapang na pagdalo ng 10,000 katao mula sa iba’t ibang probinsiya ng rehiyong Caraga sa kabundukan ng Surigao del Sur sa Mindanao para dumalo sa malaking pagdiriwang para sa ika-46 anibersaryo ng Communist Party of the Philippines. Sa naturang pagtitipon, nabigyan ng pokus ang hangad ng mga mamamayan na maipagpatuloy ang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng rebolusyonaryong kilusan at gobyerno ng Pilipinas.

Natatanging progresibong organisasyong masa

PW-natatanging-progresibo-2014-people-surgeIpinakita ng mga biktima ng bagyong Yolanda na nagbigkis sa ilalim ng People Surge ang kahanga-hangang pagkakaisa para singilin ang isang “pabayang” gobyerno na anila’y inuuna pa ang pagpapabor sa dayuhan at malalaking mamumuhunan sa Eastern Visayas sa halip na tugunan ang aktuwal na pangangailangan ng mga mamamayan doon. Isang taong nangampanya ang People Surge, mula sa tarangkahan ng Department of Social Welfare and Development, Department of Interior and Local Government, Department of Energy, tanggapan ng rehabilitation czar, hanggang sa Malakanyang mismo, para igiit ang agarang pagtugon sa mga pangangailangan ng mga biktima at panagutin ang gobyernong nagpabaya. At hindi pa tapos ang laban nila—di pa tapos ang pagpapanagot. Desidido ang People Surge na gawing pagkakataon ang pagbisita ni Pope Francis ngayong Enero 2015 para muling ipakita ang abang kalagayan ng milyun-milyong Pilipino sa Eastern Visayas mahigit isang taon matapos ang bagyo.

Natatanging progresibong lider-masa

PW-natatanging-progresibo-2014-neri-colmenares-01Mistulang naging tagapagsalita si Bayan Muna Rep. Neri Colmenares sa paglaban sa pork barrel dahil sa kanyang walang-pagod na exposes at pagpapaliwanag sa publiko hinggil sa kadalasa’y kumplikadong proseso ng pagpapatuloy ng pork barrel sa nakaraan at kasalukuyang pambansang badyet. Sa loob ng Kamara, na siyang pugad ng mga tagadepensa sa pork barrel, naging matapang at artikulanteng lider-masa si Colmenares na nagmamatyag sa mga kilos ng mga alyado ng pangulo, mula sa budget hearings hanggang sa plenary sessions. Sa labas ng parlamento, mas maingay siya—nagsasalita sa mga kilos-protesta at midya para manatili sa atensiyon ng madla ang napakahalagang isyung tila nais ng administrasyong Aquino na kalimutan na natin.

Honorable Mentions: Tumampok din sa pag-expose ng nagpapatuloy na iba’t ibang porma ng pork barrel sa 2014 badyet si ACT Teachers Rep. Antonio Tinio, na nagsiwalat ng kanyang recordings ng ilang sesyon ng Ehekutibo at Lehislatibo kung saan mismong sinabi ng mga opisyal ng administrasyon na ipinagpapatuloy nila ang sistema ng lump-sum appropriations para sa mga kongresista. Mainam ding pagpugayan ang artikulanteng tagapagsalita ng People Surge, ang tagapangulo nitong si Dr. Efleda Bautista, na naging boses at mukha ng mga biktima ng Yolanda na naghahangad ng hustisya at agarang tulong.

Natatanging progresibong alyansa o koalisyon

peoples-initiative-pork-barrel-2Iba’t ibang grupo at sektor ang nagkaisa para ilunsad ang isang People’s Initiative To Abolish the Pork Barrel System (PIAP). Isa itong legal na inisyatiba para maisabatas ang pagbabawal sa lahat ng klase ng pork barrel sa gobyerno. Nagbigkis ang iba’t ibang grupo at personahe ng simbahang Katoliko, Kristiyano at Muslim, gayundin ang anti-pork barrel advocates tulad ng Scrap Pork Network, at, siyempre, progresibong mga organisasyon, para makakalap ng pirma ng di-bababa sa 10 porsiyento ng kabuuang bilang ng registered voters sa buong bansa, o 5.2 milyon—tatlong porsiyento nito’y dapat manggaling sa bawat distrito. Mula noong Agosto hanggang sa kasalukuyan, naglulunsad na ng iba’t ibang pirmahan. Sa susunod na taon, paiigtingin pa ang inisyatibang ito.

Honorable Mention: Nakakalap ng malawak na suporta sa iba’t ibang sektor hanggang sa ilang personahe ang Save Our Schools Network (SOS), isang network ng mga tagapagtaguyod ng karapatan ng mga bata, lalo na sa alternative schools, para makapag-aral nang malaya sa pananakop at pananakot ng militar.

Natatanging progresibong desisyon ng gobyerno

PW-natatanging-progresibo-2014-supreme-court-decision-DAPMagandang balita para sa mga mamamayang kontra sa pork barrel at katiwalian sa gobyerno ang desisyon ng Korte Suprema na ideklarang ilegal ang esensiyal na mga bahagi ng Disbursement Acceleration Program (DAP), ang presidential pork barrel o bilyun-bilyong pork barrel ni Aquino na kathang-isip ni Budget Sec. Florencio Abad at buong ipinagmalaki mismo ng Pangulo sa kanyang mga talumpati sa telebisyon.

Natatanging progresibong opisyal ng gobyerno

PW-natatanging-progresibo-2014-duterteNaging konsistent si Davao City Mayor Rodrigo Duterte sa pagpanig sa mga mamamayan sa iba’t ibang isyu. Inihayag niya ang pagtutol sa presensiya ng tropang Amerikano sa Mindanao at sa buong bansa. Nakipag-usap siya sa mga opisyal ng militar sa Southern Mindanao para sa mga Manobo na sapilitang lumikas sa kanilang mga komunidad sa Talaingod, Davao del Sur dahil sa militarisasyon. Sumang-ayon siya sa makabayang mga plataporma ng tunay na reporma sa lupa at pambansang industriyalisasyon—kung sakaling magiging pangulo ng bansa. Pabor diumano si Prop. Jose Maria Sison sa kanyang posibleng pagtakbo. Pero patuloy ni Duterte na itinatanggi na may plano siyang tumakbo, sa kabila ng popularidad niya sa mga mamamayang tila nagsawa na mga pulitikong batat ng pakikipagkompromiso ang mga kilos. Marami pa ring bumabatikos kay Duterte, lalo na sa usapin ng paggamit ng kamay-na-bakal sa pagsugpo diumano sa kriminalidad sa Davao—ito ang isang isyu na dapat niyang harapang sagutin at tindigan nang tama.

Natatanging progresibong mambabatas

PW-natatanging-progresibo-2014-miriam-santiagoSa kabila ng pagkakasakit ng kanser, laman ng mga balita si Sen. Miriam Defensor Santiago, hindi lang dahil sa kanyang patok na mga hirit at pick-up lines, kundi dahil sa kanyang prinsipyado at matalas na pagtindig para sa pagbabasura ng Visiting Forces Agreement (VFA) at paglaban sa Ehanced Defense Cooperation Agreement (EDCA), na aniya’y malinaw na pumapabor sa Estados Unidos (US) at nagpapahamak sa Pilipinas.

Samantala, taun-taon naming kinikilala ang ambag ng Makabayan bloc (Bayan Muna, Gabriela Women’s Party, Anakpawis, Kabataan at ACT Teachers) na siyang boses ng mardyinalisadong mga mamamayan sa loob ng Kamara. Ngayon taon, muling pinamalas nila ang gilas at prinsipyadong pagtindig laban sa anila’y korap, papet at marahas na administrasyong Aquino, sa pamamagitan ng pag-endorso ng mga reklamong impeachment laban kay Pangulong Aquino. Sila lamang, at wala nang iba, ang tunay na oposisyon sa loob ng Kongreso.

Natatanging progresibong midya

PW-altermidya-01Sa lalong paglakas ng alternative media bilang source ng importanteng mga istorya, opinyon at pagsusuri hinggil sa mga isyung pambayan mula sa punto-de-bista ng mardyinalisadong mga mamamayan, tinatag kamakailan ang Altermidya – People’s Alternative Media Network. Ito’y network ng alternative media groups at alternative media practitioners na naglalayong isulong ang praktika ng pamamahayag at gawain sa midya na di nababahiran ng commercial values, at aktibong nagpapahayag at nagsusulong ng interes at kagalingan ng inaaping mga sektor sa lipunang Pilipino. Isang National Conference of Alternative Media ang isinagawa sa UP College of Mass Communication para pasimulan ang Altermidya. Kalahok ang Pinoy Weekly at PinoyMedia Center sa Altermidya.

Natatanging progresibong pagtatanghal

PW-natatanging-progresibo-2014-nanay-mamengMahalaga ang ambag ng Nanay Mameng: Isang Dula ng Kalipunan ng Damayang Mahihirap (Kadamay) sa pagsusulong ng teatro at pagtatanghal na maka-maralita at maka-mamamayan. Sa pamamagitan ng progresibong mga awit at pagsasadula ng ilang aspekto ng buhay ng tinitingalang lider-maralita na si Carmen “Nanay Mameng” Deunida, nasilayan sa entablado ang maningning na ehemplo ng pagyakap ng isang maralita sa pambansang pakikibaka para sa kalayaan at demokrasya. May ilang teknikal at naratibong kahinaan ang pagsasadula, pero pangunahin pa rin ang napaka-positibong ambag nito sa kilusan ng mga maralitang lungsod at kilusang masa.

Honorable Mentions: Dalawang pagtatanghal sa mainstream na teatro ang nasubaybayan ng Pinoy Weekly na hinangaan nito dahil sa nilalaman at porma ng mga dula: ang Rak of Aegis, isang musical ng Philippine Educational Theater Association (PETA) at Kleptomaniacs: A Rap Musical ng Tanghalang Pilipino. Tulad ng Nanay Mameng, setting ng dalawang musical na ito ang komunidad at kultura ng maralitang lungsod. Ginamit na porma ng musical ang dalawang musical strands na pamilyar at popular sa mga maralitang lungsod: ang popular na awiting pa-birit ng bandang Aegis, at ang Pinoy hiphop (sa gabay ng tanyag na rapper na si Gloc-9). Simpatetiko ang dalawang dula sa buhay at pakikibaka ng mga maralita, bagamat hindi dumulo ang mga kuwento sa lantarang paglahok sa pambansang kilusan o sa kolektibong pagkilos para sa pagbabago.

Natatanging progresibong pelikula

PW-natatanging-progresibo-2014-barbers-talesNatatangi ang Mga Kuwentong Barbero o Barber’s Tales (dinirehe ni Jun Lana) sa mainstream na mga pelikulang Pilipino nitong huling taon sa pagkukuwento ng kababaihang inaapi sa isang lipunang piyudal-patriyarkal at isang panahon ng lantarang pandarahas ng estado sa mga mamamayan. Naganap ang kuwento ni Marilou, biyuda ng isang barbero, at mga kaibigan niya sa isang baryo ng maralitang probinsiya noong panahon ng Batas Militar ni Marcos. Mahusay at nakakaaliw ang paraan ng pagtahi sa iba’t ibang klase ng pang-aapi sa maralitang babae, at swabe ang magiging kahinatnan ni Marilou sa dulo.

Honorable Mentions: Kahanga-hanga rin ang malinaw at nakakaaliw na pagsasadula ng pelikulang Bonifacio: Ang Unang Pangulo (dinirehe ni Enzo Williams) sa ilang mahalagang aspekto ng buhay ni Andres Bonifacio na di-gaanong natatalakay sa mainstream media at maging sa mga paaralan. Pangunahin dito ang pagiging unang pangulo ng Supremo, ang pangunguna niya sa pambansang rebolusyon kontra sa kolonyalismong Espanyol, at ang pagkakanulo sa kanya ng ilang burgis na lider ng Katipunan. Kinilala at tiningala sa buong mundo ang pinakahuling magnum opus ni Lav Diaz na Mula sa Kung Ano ang Noon na nagkukuwento—sa meditative at metikulosong paraan na tila si Diaz lang ang makakagawa—ng mga misteryo at histerya sa kanayunan noong panahon ng Batas Militar.

Natatanging progresibong libro

PW-natatanging-progresibo-2014-detention-defiance-vs-dictatorship-sisonInilabas nitong Disyembre ang ikaapat sa serye ng limang koleksiyon ng mga sulatin ni Prop. Jose Maria Sison. Pinamagatang Detention and Defiance against Dictatorship, sinakop ng libro ang mga sulatin ng dakilang lider-progresibo mula nang maaresto siya ng diktadurang Marcos noong Nobyembre 10, 1977 hanggang mapalaya siya—sa presyur ng kilusang masa—ng unang rehimeng Aquino noong Marso 5, 1986. Sa kanyang polemikal at pulitikal na mga sulatin, pinakita ni Sison ang tatag ng kanyang paninindigan para sa inaaping sambayanan sa kabila ng direktang panunupil sa kanya ng pasistang diktadura.

Honorable Mentions: Dalawa lang ito sa ilang libro ng progresibong mga manunulat na inilabas nitong 2014: ang Hay Naku! 2013 (ni Prop. Danilo Arao, inilathala ng PMC), at Sa Pamumulaklak ng mga Talahib (Rogelio Ordonez, inilathala ng PUP Center for Creative Writing). Ehemplo ang libro ni Prop. Arao ng matalas na pagmamasid at paglahok ng isang mamamahayag at propesor sa mga isyu ng mga mamamayan. Ehemplo naman ng matalas na panulaang naglilingkod sa sambayanan ang mga tula ni Ordonez. Kinikilala rin ang paglunsad ng State of Fear na libro ng alternative media outfit na Davao Today ng masaklaw at mahusay na koleksiyon ng mga ulat ng mga mamamahayag ng Davao Today hinggil sa mga paglabag sa karapatang pantao sa ilalim ng mga administrasyong Arroyo at Aquino.

Natatanging progresibong sining-biswal

handcuffed-aquinoNakakagimbal sa publiko ang malaking mural na naka-display sa protesta kontra sa State of the Nation Address (SONA) ni Pangulong Aquino noong Hulyo 2014: imahen ni Aquino sa isang guillotine. Nangangahulugan ang imaheng ito, marahil, ng klase ng hustisya na hangad ng sambayanan sa isang itinuturing nilang despotikong pinuno at “hari-harian”. Ekspresyon ng takot ang nakapinta sa mukha ng imahen ng Pangulo—ang ekspresyong sukol na siya, dahil nagkakaisa na laban sa kanya ang nag-aalsang mga mamamayan.

Honorable Mention: Bagamat maraming progresibong likhang-sining na kahanga-hanga ang iniluwal ng mga artista ng bayan ngayong taon sa mga protesta, mga gallery at mga espasyong pampubliko, natatangi ang likha ng documentary photographer na si Jes Aznar na pinamagatang #HLMX. Serye ito ng mga larawan niya sa paglaban sa Hacienda Luisita, mula noong sumiklab ang welga at naganap ang masaker sampung taon na ang nakaraan, hanggang ngayon. Natatangi ang mga imahe, pero natatangi rin ang paraan ng display: ang pagpaskil ng pinagdikit-dikit na printouts ng mga larawan sa iba’t ibang pampublikong espasyo, mula sa mga pamantasan, hanggang sa dingding mismo na naghihiwalay sa mga nagpoprotestang magsasaka ng asyenda at despotikong manedsment ng Central Azucarera de Tarlac.

Natatanging progresibong pandaigdigang pagtitipon/protesta

PW-natatanging-progresibo-2014-peoples-climate-marchDaan-daang libong mamamayan ang lumahok sa People’s Climate March sa New York City, USA at iba pang bahagi ng Estados Unidos para ipresyur ang iba’t ibang gobyerno (lalo na ang mga gobyerno ng imperyalistang mga bansa pangunahin ng US) para gumawa ng radikal na mga hakbang para tugunan ang climate change. Kalahok sa martsang ito ang ilang Pilipinong progresibong grupo. Kasama sa Global Climate Ambassadors ng naturang martsa si Dr. Efleda Bautista ng People Surge.

Natatanging progresibong solidarity action

PW-natatanging-progresibo-2014-bayan-usa-solidarity-actionPagpapamalas ng pakikiisa sa pakikibaka ng mga mamamayang Aprikano-Amerikano (at iba pang people of color sa US) laban sa rasismo at diskriminasyon ang paglahok ng mga grupong progresibo tulad ng Bagong Alyansang Makabayan-USA sa mga protesta kontra sa desisyon ng mga korte ng US na di-litisin ang mga pulis na salarin sa pagpatay kay Eric Garner sa Staten Island, New York noong Hulyo at Michael Brown sa Ferguson, Missouri noong Agosto.

Honorable Mention: Natatangi rin ang pakikiisa ng mga migranteng Pilipino sa mga protestang maka-demokrasya ng mga estudyante sa Hong Kong.

Natatanging progresibong artista

PW-natatanging-progresibo-2014-nora-aunorMatagal nang ipinamalas ni Nora Aunor ang pagkiling niya sa progresibong mga prinsipyo. Pero ngayong taon, tumindig ang Superstar kontra sa administrasyong Aquino, sa pamamagitan ng pagsuot ng t-shirt na may nakasulat na “Proud to be Filipino, Ashamed of my government”. Sa gitna ito ng kontrobersiyal na desisyon ng Malakanyang na tanggalin ang pangalan ni Aunor sa listahan ng mga gagawaran ng National Artist Awards para sa 2014. Samantala, higit pa rito, tumanggap din si Aunor ng pagkilala mula sa grupong pangkababaihan na Gabriela para sa pagiging mukha at boses ng kilusan kontra base-militar ng Kano sa pelikulang Minsa’y Isang Gamugamo. Aktibong sumuporta rin siya sa laban ng mga guro sa pangunguna ng Alliance of Concerned Teachers para sa dagdag-suweldo at benepisyo.

Honorable Mentions: Kahanga-hanga ang pagpapakita ni Robin Padilla ng suporta sa paglaban sa EDCA at VFA, gayundin ang tahimik na paglahok niya sa mga protestang kontra-pork barrel. Nilahukan din ni Binoe ang rali para sa paggunita sa kaarawan ni Andres Bonifacio. Siyempre, kahanga-hanga rin ang pagprodyus at pag-arte ni Padilla sa mahalagang pelikula na Bonifacio: Ang Unang Pangulo. Natatangi rin ang pagsuporta ni Maria Isabel Lopez sa maraming isyung pangkarapatang pantao, kabilang ang pangangampanya para sa pagpapatuloy ng usapang pangkapayapaan at paglaban din sa pork barrel. Siyempre, taun-taon ding kinikilala natin ang ambag ni Mae Paner, sa aktibong paglahok niya sa paglaban sa pork barrel, paghangad ng hustisya sa mga biktima ng Yolanda at pagtulong sa mga Manilakbayani. Dapat ding kilalanin ang aktibong pagsuporta ni Leo Martinez sa kampanya ng Save our Schools Network laban sa militarisasyon sa mga paaralan.

Natatanging progresibong agaw-eksena

butch-abad-protest-updNagulat ang mga tagasuporta ng rehimeng Aquino sa lightning rally ng mga kabataang estudyante nang bumisita si Budget Sec. Florencio Abad sa School of Economics sa Unibersidad ng Pilipinas sa Diliman, Quezon City noong Setyembre. Ayon sa ilang saksi, muntik nang makuyog ng mga estudyante si Abad. Ibinalita sa lahat ng midya ang aksiyong ito at muling naging topic ng debate. Tinawag ng mga tagadepensa nina Aquino at Abad ang mga demonstrador bilang mga “hooligan”. Pero ang mahalaga, naipamalas sa awtor ng Disbursement Acceleration Program na nagmamatyag ang kabataan at pinagpapanagot silang mga may pakana ng maanomalyang mga programa na naghuhuthot sa pondo ng bayan.

Honorable Mentions: Sandaling natigagal si Pangulong Aquino habang nagtatalumpati sa isang unibersidad sa US nang magsagawa ng isa ring lightning rally ang progresibong mga Filipino-American. Layon nilang panagutin umano si Aquino sa mga kasong pangkarapatang pantao at kawalan ng hustisya sa bansa. Matapang na sumigaw naman ang estudyante ng Ateneo de Naga na si Em Mijares ng “walang pagbabago sa ilalim ni Aquino” habang nagtatalumpati si Aquino noong Araw ng Kalayaan, Hunyo 12, sa Naga City. Isang araw na napiit ang lider-estudyante at sinampahan pa ng kaso. Gumuhit din sa publiko ang biglaang pagsigaw ng political prisoner na si Wilma Tiamzon ng pagbati sa New People’s Army na aniya’y “(h)indi matalu-talo ng AFP”.

In Memoriam

PW-natatanging-progresibo-2014-francis-morales-marili-ilagan-2Malaking kawalan ang pagyao ni Francis Morales, tinitingalang progresibong lider, environmentalist at organisador ng mga biktima ng mga bagyong rumagasa sa Mindanao. Tubong Mindanao pero pambansa rin ang naging ambag ni Marili Fernandez-Ilagan sa pagyabong ng pambansa at katutubong teatro at kultura.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2015/01/natatanging-progresibo-ng-2014/feed/ 1
Larawan | Sigaw sa Araw ng Karapatang Pantao: Wakasan ang abusadong rehimen http://pinoyweekly.org/new/2014/12/larawan-sigaw-sa-araw-ng-karapatang-pantao-wakasan-ang-abusadong-rehimen/ http://pinoyweekly.org/new/2014/12/larawan-sigaw-sa-araw-ng-karapatang-pantao-wakasan-ang-abusadong-rehimen/#comments Fri, 12 Dec 2014 06:13:18 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32812
Manilakbayan ng Mindanao
Pinangunahan ng mga "lakbayani" mula sa Mindanao ang martsa ng libu-libo ngayong Human Rights Day sa Maynila. KR Guda
Hustisya't lupa ang hangad
Sumama sa protesta ang mga magsasaka ng Hacienda Luisita na di pa rin nakakamtan ang hustisya 10 taon matapos ang masaker. KR Guda
Determinado
Lalong nahasa sa paglaban ang mga katutubo dahil sa paglahok nila sa Manilakbayan. KR Guda
Ugat ng tunggalian
Ipinanawagan ng health workers sa ilalim ng Health Alliance for Democracy o HEAD na lutasin ang ugat ng armadong tunggalian. KR Guda
"Bomba King, patalsikin!"
Iyan ang bagong tawag ng kabataan ng Anakbayan sa presidenteng nanguna sa pagbomba at pananalakay sa mga sibilyang komunidad sa kanayunan ng bansa. KR Guda
Martsa ng kabataan
Hanay ng mga grupong pangkabataan. KR Guda
Ipinakukulong
Dapat umanong panagutin, patalsikin at saka litisin ang pangulong di lang lumalabag sa karapatang pantao, nangungurakot pa sa uri ng luma at bagong porma ng pork barrel, ayon sa Bayan Muna Party-list. KR Guda
Di-papipigil
Di naging hadlang ang kanyang kapansanan sa paglahok sa martsa para ipanawagan ang pagbasura ng trumped-up charges laban sa mga aktibista, human rights defenders at iba pang lumalaban para sa hustisya sa bansa. KR Guda
Mahal ang sariling lupa
Mahal umano niya ang Mindanao kaya nananawagan siyang umalis na ang mga tropang Amerikano sa bansa, ayon sa isang Lumad na lakbayani. KR Guda
Libu-libo
Martsa ng libu-libo para ipanawagan ang paggalang sa karapatang pantao sa bansa. Pher Pasion
Kawalang-hustisya
Sa mga plakard, ipinanawagan ng mga nagmartsa ang hustisya para sa partikular na mga kaso ng paglabag sa karapatang pantao. KR Guda
Itigil ang atake sa mga eskuwela
Kasama sa mga nagprotesta ang Save Our Schools Network, na siyang network ng mga advocate, kabataan at alternative education institutions para depensahan ang mga eskuwelahang pinapasok ng militar sa counter-insurgency operations ng huli. Pher Pasion
Kaso ni Leonard Co
Isa sa mga kaso ng kawalang hustisya ang pagpaslang ng mga militar sa siyentista at environmentalist na si Leonard Co at dalawang kasamahan niya noong Nob. 2010. KR Guda
Sagipin
Nanawagan ang Migrante International sa publiko na suportahan ang "pagsagip" sa Mindanao, na pinakatan umano ngayon ng 55 batalyon ng Armed Forces of the Philippines. KR Guda
Pagtatanghal
Pagkanta ng mga batang Lumad, pagdating sa Mendiola. KR Guda
Karapatang pantao rin ang LGBT rights
Mga miyembro ng LGBT community, kasama ang ilang tagasuporta nila tulad ng dating mga kongresistang sina Satur Ocampo at Liza Maza. Nakiisa ang Kapederasyon sa protesta. KR Guda
Militar, paalisin
Mga lider-Lumad, pagdating sa Mendiola. Macky Macaspac
Pinuno ang Mendiola
Pinuno ng mga demonstrador ang Mendiola para sa kanilang protesta ngayong Human Rights Day. Pher Pasion
Para kay Jennifer
Ililadlad ng mga miyembro ng LGBT community ang malaking rainbow flag na may nakasulat na panawgang hustisya para kay Jennifer Laude, habang nagsasalita ang tagapagsalita ng Kapederasyon. KR Guda
Lilipulin
Pagtatanghal ng isang street play na nagpapakita kung papaano umano lilipulin ng mga mamamayan ang abusadong mga militar. KR Guda
Sinunog
Pinasimulan ni Marie Hilao-Enriquez ng Karapatan at iba pang lider-progresibo ang pagsunog sa effigy ni Pangulong Aquino. Macky Macaspac
Nasusunog na ang imahe ni Aquino, pero hawak pa rin ang watawat ng US. KR Guda
Kuha ni KR Guda

Umabot sa 204 ang bilang ng mga biktima ng pampulitikang pamamaslang mula Hulyo 2010 hanggang Hunyo 2014. Sa bilang na ito, 117 magsasaka at 49 katutubo.

Ito, at marami pa, ang dahilan kung bakit nagmartsa ang libu-libong mamamayan sa Araw ng Karapatang Pantao nitong Disyembre 10. Sa programa sa Mendiola, Manila, inihayag nila ang husga sa administrasyong Aquino: di na dapat magtagal sa puwesto ang pangulong may mahabang rekord ng paglabag sa karapatan ng mga mamamayan.

Pinangunahan ng grupong pangkarapatang pantao na Karapatan ang protesta. Nilahukan ito ng Manilakbayan ng Mindanao–ang humigit-kumulang 300 Lumad, magsasaka at iba pang mamamayan mula sa Mindanao na naglakbay patungong Maynila para ipakita sa madla ang malawakang militarisasyon sa kanilang mga komunidad, na binabantaan din ng malawakang komersiyal na pagmimina at pagtotroso.

Lumahok din sa martsa-protesta at programa sa Mendiola, Manila ang daan-daang tao mula sa Timog Katagalugan at Central Luzon, lalo na mula sa Hacienda Luisita sa Tarlac.

Nagmartsa din ang libu-libong miyembro ng iba’t ibang sektoral na organisasyon sa ilalim ng Bagong Alyansang Makabayan.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/12/larawan-sigaw-sa-araw-ng-karapatang-pantao-wakasan-ang-abusadong-rehimen/feed/ 1
Bigo ang giyera kontra sa taumbayan http://pinoyweekly.org/new/2014/12/bigo-ang-giyera-kontra-sa-taumbayan/ http://pinoyweekly.org/new/2014/12/bigo-ang-giyera-kontra-sa-taumbayan/#comments Tue, 09 Dec 2014 17:30:26 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32780 Mga katutubong Manobo sa Talaingod, Davao del Norte noong Mayo 2011. Matapos ang isang buwan ng pagbakwit (evacuate), dahil sa sama-sama nilang pagkilos para tutulan ang pananalakay ng militar ay nakabalik sila sa kanilang mga komunidad. <b>KR Guda</b>

Mga katutubong Manobo sa Talaingod, Davao del Norte noong Mayo 2011. Matapos ang isang buwan ng pagbakwit (evacuate), dahil sa sama-sama nilang pagkilos para tutulan ang pananalakay ng militar ay nakabalik sila sa kanilang mga komunidad. KR Guda

Bawat administrasyon, may inilulunsad na “giyera kontra sa insurhensiya”, na sa totoo’y giyera kontra sa lumalabang mga mamamayan.

Sa kaso ni Pangulong Aquino, ito ang Oplan Bayanihan. Bawat administrasyon, mistulang hinihigitan ang pagka-brutal ng sinundan nitong administrasyon. Sa kaso ni Aquino, hinigitan niya ang pagka-brutal ni Gloria Macapagal-Arroyo.

Hindi pa man nareresolba ang malalang mga paglabag sa karapatang pantao ng nakaraang rehimen, pinaigting na ni Aquino ang pananalakay ng militar sa mga komunidad sa kanayunan, at ipinagpatuloy ang pamamaslang at pagdukot. Tumindi rin ang pagtugis niya sa sibilyang mga aktibista at lumalabang mga mamamayan, sa pamamagitan ng pagsampa ng gawa-gawang mga kaso at pagpapakulong sa kanila.

Bawat administrasyon na naglunsad ng giyera kontra sa mga mamamayan, nabigo. Ngayong taon, sa pagsisimula ng ikalawang yugto ng Oplan Bayanihan ni Aquino, sinasabi ng mga grupong pangkarapatang pantao na mabibigo rin ito.

Nakiusap ang isang human rights worker sa mga militar sa Compostela Valley na lisanin ang komunidad ng mga magsasaka doon. Tumanggi siyempre ang mga sundalo. Kuha ito noong Enero 2014. Videograb mula sa <b>Kilab Multimedia</b>

Nakiusap ang isang human rights worker sa mga militar sa Compostela Valley na lisanin ang komunidad ng mga magsasaka doon. Tumanggi siyempre ang mga sundalo. Kuha ito noong Enero 2014. Videograb mula sa Kilab Multimedia

Bagong plano, lumang taktika
Nang ilunsad ni Aquino ang Oplan Bayanihan noong 2011, sinabi niyang kakaiba ito sa nakaraang “counter-insurgency programs“.

Ayon sa Armed Forces of the Philippines (AFP) noon, bibigyan-diin ng Oplan Bayanihan ang mga estratehiyang di-pakikidigma (non-combat strategies) para ilayo ang mga mamamayan sa landas ng paglaban sa kasalukuyang bulok na sistema ng pulitika at ekonomiya. Binibigyan-diin umano ng programa ang “pagpapagawa ng mga daan, pagtayo ng mga eskuwela at pagdeliber ng mga serbisyong panlipunan (tulad ng edukasyon at batayang pangangailangan)”. Ang kataga pang pinauso ng AFP sa Oplan Bayanihan ay “ipagtagumpay ang kapayapaan, hindi lang talunin ang kaaway”.

Soft approach” o “pagpapakita ng maamong mukha” ang taktika umano ng AFP at Philippine National Police (PNP). Ang dating Special Operations Teams o SOTs na dinedeploy nito sa mga komunidad sa kanayunan (ito rin ang inakusahan ng malalang mga pang-aabuso noong panahon ng Oplan Bantay Laya), ginawa nitong Peace and Development Teams o PDTs. Pero sa kabila ng sosyo-sibikong mga aktibidad ng AFP sa mga komunidad, laganap pa rin ang mga pang-aabuso. Nariyan ang mga kaso ng tortyur, pananakop at pagkampo sa siiblyan na mga pasilidad tulad ng eskuwelahan, kabahayan at mga barangay hall, at maging panghaharas at panggagahasa sa kababaihan at menor-de-edad.

Matindi ang batikos na natanggap ng nakaraang administrasyong Arroyo sa laganap na paglabag nito ng karapatang pantao. Sa ilalim ng sarili nitong “giyera kontra insurhensiya” na Oplan Bantay Laya (na nagkaroon ng dalawang yugto), tumindi ang pamamaslang at pagdukot sa mga sibilyan, pananakop ng militar sa mga komunidad at pagsampa ng gawa-gawang mga kaso laban sa mga lider-progresibo.

Binatikos ng United Nations, European Union, international human rights groups, at iba pang pandaigdigang mga institusyon ang gobyerno ni Arroyo sa mga pang-aabuso nito sa karapatang pantao. Kaya pagpasok ni Aquino noong 2010, nangako siyang pangangalagaan niya ang karapatang pantao. Kaya raw niya inaprubahan ang Oplan Bayanihan.

Sa halip na magdiwang para sa kapistahan ni San Isidro Labrador, nagmartsa at nagprotesta ang mga magsasaka mula sa probinsiya ng Quezon upang kondenahin ang diumano'y malawakang paglabag sa karapatang pantao na idinudulot ng matinding militarisasyon. (Macky Macaspac)

Martsa ng mga magsasaka mula sa probinsiya ng Quezon upang kondenahin ang diumano’y malawakang paglabag sa karapatang pantao na idinudulot ng matinding militarisasyon. Macky Macaspac

Talo
Pero sa unang yugto pa lamang, mula 2011 hanggang 2013, malinaw nang walang gaanong pinagkaiba ang Oplan Bayanihan sa nagdaang mga “giyera kontra insurhensiya”.

Kung isasama pa ang pagpapalawig ni Aquino sa implementasyon ng Oplan Bantay Laya II (mula Hulyo hanggang Disyembre 2010), umabot na sa 169 ang biktima ng pampulitikang pamamaslang mula 2010 hanggang katapusan ng 2013, ayon sa Karapatan. Umabot din sa 19 ang dinukot, o biktima ng enforced disappearance. Umabot sa 86 ang naitalang kaso ng tortyur, 179 ang biktima ng frustrated extra-judicial killing (o tangkang pagpaslang)at 570 ang ilegal na inaresto at kinulong.

Sa kabila nito, inamin mismo ng AFP na bigo ang Oplan Bayanihan.

Hulyo 2013, sinabi ng noo’y magreretiro pa lamang na si AFP Chief of Staff Gen. Emmanuel Bautista na ano mang pagbawas ng bilang ng mga miyembro ng rebolusyonaryong New People’s Army (NPA) dahil sa Oplan Bayanihan ay napapalitan din dahil sa dami ng bilang ng mga narerekluta nito sa iba’t ibang probinsiya ng bansa.

Sinabi ni Bautista na nagsimula ang Oplan Bayanihan na umaabot ang mga NPA sa 4,384 (na napakaliit na bilang at di-totoong repleksiyon ng lakas ng NPA, ayon sa maraming eksperto). Noong Hulyo 2013, sinabi ni Bautista na “mahigit 4,000″ pa rin ang miyembro nito.

Si Bautista ang isa sa mga arkitekto ng Oplan Bayanihan.

Paliwanag ng Karapatan, malinaw sa mga mamamayan na may batayan ang paglaban sa kasalukuyang naghaharing sistema at rehimen. Laganap pa rin ang kahirapan, matindi ang pagsasamantala sa mga magsasaka at manggagawa ng iilang panginoong maylupa at malalaking burgesya kumprador. Pinangingibabawan pa rin ng imperyalismong US ang ekonomiya at pulitika ng bansa.

At dahil sa pampulitikang panunupil, lalong natutulak ang mga mamamayan na lumaban–ipagtanggol ang sarili at isulong ang interes nilang inaapi at pinagsasamantalahan.

Pagsosona ng mga sundalo ng Philippine Army sa isang komunidad ng maralitang lungsod sa Palo, Leyte, ilang araw bago ang unang taong anibersaryo ng pagragasa ng bagyong Yolanda. <b>KR Guda</b>

Pagsosona ng mga sundalo ng Philippine Army sa isang komunidad ng maralitang lungsod sa Palo, Leyte, ilang araw bago ang unang taong anibersaryo ng pagragasa ng bagyong Yolanda. KR Guda

Bagong yugto kuno

Kahit na malinaw ang pagkakabigo, sinabi ni Bautista–bago siya nagretiro–na nakatakdang makamit ng gobyerno ang target nitong lubusang pahinain ang rebolusyonaryong kilusan sa 2016.

Kung kaya, sa pagpasok ng 2014, sa ilalim ng bagong AFP Chief of Staff na si Lt. Gen. Gregorio Pio Catapang Jr., pinaiigting ng mga puwersa ng Estado ang giyera nito “kontra insurhensiya”.

Pagpasok ng 2014, sunud-sunod ang pampulitikang pamamaslang. Isang manggagawa sa Sorsogon, isang magsasaka sa Hacienda Dolores sa Pampanga (kung saan may sigalot sa lupa ang mga magsasaka at Leonardo-Lachenal Holdings at Ayala Land), at isang aktibistang kontra sa malawakang pagmimina sa Compostela Valley ang pinaslang ng pinaghihinalaang mga militar.

Tinukoy ng AFP ang Sorsogon at Compostela Valley bilang ilan sa mga priority area ng Oplan Bayanihan.

“Naghahabol ng dedlayn ang gobyerno ni Aquino at ang AFP,” sabi noon ni Cristina Palabay, pangkalahatang kalihim ng Karapatan. Magmula noong unang kuwarto ng taon, at kasabay ng pagtatapos ng usapang pangkapayapaan ng gobyerno at Moro Islamic Liberation Front (MILF), binuhusan ng tropang militar ng AFP ang naturang mga priority area.

Piket ng mga grupong pangkarapatang pantao sa harap ng Kampo Aguinaldo para kondenahin ang pagkanlong diumano ng Armed Forces sa "berdugong" si Gen. Jovito Palparan. Photo courtesy: <b>Karapatan</b>

Piket ng mga grupong pangkarapatang pantao sa harap ng Kampo Aguinaldo para kondenahin ang pagkanlong diumano ng Armed Forces sa “berdugong” si Gen. Jovito Palparan. Photo courtesy: Karapatan

Partikular na pokus ng mga operasyong militar ang iba’t ibang bahagi ng Mindanao. Mayroong limang dibisyon at 55 batalyon ang AFP sa Mindanao–o mahigit kalahati ng buong puwersa ng AFP. Nakasentro ito sa Timog Mindanao, Caraga, Far South Mindanao at Hilagang Mindanao. Kasangga pa nla ang mga grupong paramilitar, tulad ng Citizens Armed Forces Geographical Units, Almara at iba pang private army at armadong grupo na ginagamit ng militar sa pakikidigma.

Para sa mga grupong pangkarapatang pantao, sa naturang priority areas din nagkataong may malalaking mining applications o planong malawakang pagmimina ang dayuhang mga kompanya. Kung kaya nagsisilbing proteksiyon ang AFP sa large-scale mining companies at iba pang malalaking agricorporations tulad ng Del Monte at Dole na inaakusahang gumagamit ng nakalalasong kemikal sa mga plantasyon at nang-aagaw ng mga lupaing katutubo.

Sa kabila nito, ipinapakita ng katutubo at magbubukid na mga mamamayan sa Mindanao na handa silang ipaglaban ang kanilang mga karapatan.

Ipinakita ng nagsilikas na daan-daang Manobo mula sa Talaingod, Davao del Norte noong Mayo 2014 na di ito magpapatakot sa malawakang militarisasyon sa kanilang mga komunidad. “Handa kaming ipaglaban ang aming lupain at kabuhayan. Kahit pa makaluma ang aming mga sandata,” sabi ni Datu Guibang Apoga, lider ng mga Talaingod Manobo, sa panayam ng Pinoy Weekly noong Mayo. Tinutugis ngayon ng militar si Apoga dahil sa kanyang pamumuno sa paglaban sa mapanirang pagtotroso sa Pantaron Range, isang virgin rainforest sa may bahaging nasa Talaingod.

Noong Marso 2014, ipinaliwanag ni Jorge “Ka Oris” Madlos, tagapagsalita ng National Democratic Front (NDF)-Mindanao, na tiyak ang kabiguan ng Oplan Bayanihan sa Mindanao. Sinabi pa niya, “Dahil sa pagpuwesto ng 60 porsiyento ng mga puwersa ng AFP sa Mindanao, may may oportunidad na ang mga rebolusyonaryong puwersa sa Visayas at Luzon na sumulong, at tulad ng fire truck na pumapatay ng sunog, mapupuwersa (ang AFP) na muling ideploy ang mga tropa nito sa Visayas at Luzon para patayin naman ang sunog sa mga rehiyon dito,” ani Oris.

Sa proseso ng “pagpatay ng sunog”, tumitindi ang mga paglabag sa karapatang pantao, aniya.

Pagguhit ng isang batang Lumad. Jaze Marco

Ginuhit ng isang batang Lumad ang kanyang pangarap na mapayapang komunidad. Jaze Marco

Malayong lakbay

Sa harap ng tumitinding mga pang-aabuso, naglunsad ang iba’t ibang komunidad ng mga katutubo, katuwang ang mga organisasyong pangmasa sa Mindanao, ng “Manilakbayan ng Mindanao”.

Ito’y isang mahabang karaban o biyahe ng mga katutubo, magsasaka at iba pang organisadong sektor mula sa Mindanao patungong Maynila. Pakay ng Manilakbayan na bigyan ng atensiyon ng publiko ang matitinding pang-aabuso ng militar sa Mindanao.

Kasama rito ang pagpaslang kay Henry Alameda sa Sityo Cabalawan, Brgy. San Isidro, Lianga, Surigao del Sur noong Oktubre 24. Sa tapat ng kanyang bahay, kinaladkad ng armadong kalalakihan si Alameda at pinagbabaril. Ayon sa mga saksi, nakita nila ang mga elemento ng 2nd Scout ranger Batallion ng Philippine Army na nagpapatrulya sa lugar.

Aktibong miyembro ng Malahutayong Pakigbisog Alang sa Sumusunod (Mapasu), isang grupo ng mga Lumad, si Alameda. Pinangunahan ng Mapasu ang paglaban sa mga operasyong pagmimina at kumbersiyon ng lupa sa Caraga.

Sa araw na pinaslang si Alameda, pinaslang din ng pinaghihinalaang militar ang isang residente ng Brgy. San Lorenzo sa parehong lugar.

Bago nito, noong Oktubre 12, pinatay din ang isang katutubo at anak niya sa New Bataan, Compostela Valley. Inamin ng Eastern Mindanao Command ng AFP na nagpagkamalan nilang rebelde sina Rolando Dagansan, 43, at anak niyang si Juda, 15.

Naghudyat ang mga pagpatay na ito ng pagtindi ng pananakop ng militar sa mga komunidad ng mga katutubong Manobo sa Lianga. Noong Oktubre 22 hanggang 27, napuwersang lumikas ang 378 pamilya rito dahil sa mga operasyong militar.

Pinakahuli ang kaso sa Lianga sa 83 kaso ng pagpatay sa mga aktibista, lider-katutubo at tagapagtaguyod ng kalikasan noong Setyembre at Oktubre lang. Maliban pa ito sa halos 500 sibilyan na kinasuhan ng “gawa-gawang mga kaso” ng iba’t ibang yunit ng militar at korporasyon.

Dala ng Manilakbayan ang mga kasong ito bilang patunay ng kalupitan ng Oplan Bayanihan. Sa mahigit isang linggo ng biyahe ng mahigit 300 katao mula Mindanao hanggang Maynila, dumaan sila sa Eastern Visayas, kung saan nakararanas din ang mga komunidad ng matinding militarisasyon sa harap ng paggiit nila ng hustisya at rehabilitasyon isang taon matapos rumagasa ang bagyong Yolanda.

Tutol ang mga Lumad sa pagmimina at iba pang proyektong nandarambong ng likas yaman sa kanilang katutubong lupain. Elijah Rosales

Tutol ang mga Lumad sa pagmimina at iba pang proyektong nandarambong ng likas yaman sa kanilang katutubong lupain. Elijah Rosales

Dumaan din ang Manilakbayan sa Bicol at Southern Tagalog, na kabilang din sa mga priorty area ng Oplan Bayanihan.

Sa rehiyong Bicol, may 52 kaso ng pagpatay sa mga aktibista at sibilyan ang naitala ng mga grupong pangkarapatang pantao. Dahil dito, naglunsad din sila ng sariling kampanya kontra sa militarisasyon. Tinaguriang “Kadena Bicolandia,” naglunsad ng iba’t ibang aktibidad ang mga grupong pangmasa sa Bicol para bigyan-pokus ang mga pang-aabuso ng militar doon.

Pagdating sa Bicol ng mga kalahok sa Manilakbayan, naglunsad din sila ng iba’t ibang aktibidad at aksiyong protesta para iugnay ang nagaganap sa Mindanao at Bicol.

Samantala, pagdating sa Timog Katagalugan, nagprotesta ang mga kalahok sa Manilakbayan, kasama ang mga organisasyong pangmasa at pangkarapatang pantao, sa harap ng himpilan ng Southern Luzon Command (Solcom) ng AFP sa Lucena City. Pinamumunuan ngayon ang Solcom ni Gen. Ricardo Visaya, kilalang dating tauhan ni Gen. Jovito Palparan Jr., ang itinuturong mastermind sa malawakang paglabag sa mga karapatang pantao noong panahon ng rehimeng Arroyo.

Sa proseso ng paglalakbay mula Mindanao hanggang Maynila, ipinapakita rin nila na bigo ang “giyera kontra insurhensiya” sa pagsupil sa lumalabang mga mamamayan.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/12/bigo-ang-giyera-kontra-sa-taumbayan/feed/ 0
Pagsagip sa kanilang mga pangarap http://pinoyweekly.org/new/2014/12/pagsagip-sa-kanilang-mga-pangarap/ http://pinoyweekly.org/new/2014/12/pagsagip-sa-kanilang-mga-pangarap/#comments Mon, 01 Dec 2014 18:20:21 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32664 Nagprotesta ang mga batang Lumad sa harap ng Central Office ng Department of Education kasama ang SOS Netwrok at mga guro ng Alliance of Concerned Teachers. Panawagan nilang ibasura ng kagawaran ang DepEd Memo 221 na nagpapahintulot sa militar na pumasok sa kanilang eskuwelahan.  <strong>Macky Macaspac</strong>

Nagprotesta ang mga batang Lumad sa harap ng Central Office ng Department of Education kasama ang SOS Netwrok at mga guro ng Alliance of Concerned Teachers. Panawagan nilang ibasura ng kagawaran ang DepEd Memo 221 na nagpapahintulot sa militar na pumasok sa kanilang eskuwelahan. Macky Macaspac

Gaya ng karaniwang mga bata, may mga pangarap din si Jasmin Loyod, 15, katutubong Manobo ng Talaingod, Davao del Norte. Gusto lang niyang makatapos ng pag-aaral at makatulong sa pamilya at mga katribu.

“Gusto kong maging guro. Gusto kong turuan ang mga batang mahihirap na katulad ko,” sabi niya. Mahiyain si Jasmin. Pero sa entablado, malaya niyang naihahayag ang saloobin at adhikain para sa sarili, pamilya at katribu.

Sa entablado, umaarte si Jasmin para ihayag ang simpleng pangarap ng tribu na mamuhay nang mapayapa. Pero gahiganteng hamon ang kanilang sinusuong ngayon. Dahil sa matagal na pagpapabaya ng gobyerno, matindi ang kahirapan at kawalan ng serbisyong panlipunan sa kanilang lugar. “Sa amin, kailangang magtrabaho para mabuhay,” aniya.

May sariling pagsisikap na ang kanilang tribu at mga tagasuporta para makamit ang simpleng mga pangarap. Pero may malalang problema sila na kinakaharap ngayon: ang pananakop sa kanilang komunidad ng mga puwersang militar — na tumutugis daw sa mga rebelde pero sila pang mga sibilyan ang nabibiktima.

Hinamon ng mga batang Lumad si Sek. Armin Luistro na tugunan ang kanilang reklamo.  Ilang ulit na daw silang nakikipag-usap pero hindi humaharap ang kalihim at mga undersecretary lamang ng Dep-ed ang nakikipag-usap. at hindi naman natutugunan ang kanilang mga reklamo. Macky Macaspac

Hinamon ng mga batang Lumad si Sek. Armin Luistro na tugunan ang kanilang reklamo. Macky Macaspac

Alternatibong paaralan

Bahagi si Jasmin ng grupo ng 12 estudyante at guro mula sa Salugpongan Ta’Tanu Igkanugon Community Learning Center, Inc. (Salugpongan, para mas maiksi) na lumuwas ng Maynila para sa isang cultural caravan.

Bahagi rin sila ng Manilakbayan ng Mindanao na binubuo ng mahigit 300 katutubo na naglakbay para iparating sa gobyerno at publiko ang kanilang panawagang “Food and Peace in MindaNow”.

Sa pamamagitan ng pagtatanghal, gusto ng mga batang Manobo na ipabatid sa mas nakakarami ang kalagayan nila. Kahit di sila propesyunal na mga artista, banaag sa kanilang pagtatanghal ang buhay at pakikibaka ng tribung Manobo.

Sa kanilang pagtatanghal, ipinakita ng mga batang Manobo ang pananakop ng militar sa kanilang mga eskuwelahan, tulad ng paaralan ng Salugpongan.

Sinikap tugunan ng mga paaralang tulad ng Salugpongan ang pangangailangang pang-edukasyon ng mga katutubo. Malayo sa sentro ang kanilang mga komunidad, at tila kinalimutan na sila ng gobyerno. Ayon sa Save Our Schools Network (SOS Network), kalipunan ng mga organisasyong nagtataguyod ng karapatang pambata, matagal nang napabayaan ang edukasyon ng mga katutubo. Katunayan, siyam sa bawat 10 batang Lumad ang di nakakapasok sa eskuwelahan.

Sabik na makapag-aral ang mga batang Manobo tulad ni Jasmin at ang estudyanteng si Roland Dalin, 15, na nasa Grade 8 din. “May subject kami na science, math, values education at iba pa,” kuwento ni Roland tungkol sa mga pinag-aaralan nila sa Salugpongan.

Sa Memorandum No. 62 (Series of 2011) nito, binuo ng Department of Education ang National Indigenous People’s Education Policy Framework. Dito, kinilala raw ng DepEd ang kakulangan sa basic education ng mga katutubo. Hinikayat nito ang paglulunsad ng mga proyektong pang-edukasyon sa katutubo ayon sa balangkas ng “Education for All” at Millenium Development Goal 2015 ng gobyerno.

Ngayong taon, naglabas ang DepEd ng Memorandum No. 21, na kumikilala sa pagtatayo ng non-government organizations at pribadong mga institusyon ng alternatibong mga eskuwelahan. Naglaan pa ng milyun-milyong badyet ang DepEd para suportahan daw ang mga ito.

Pero bago pa ang memo ng DepEd, nagtayo na ng sariling eskuwela ang mga Manobo. Sa suporta ng Rural Missionary of the Philippines, nailunsad ang mga programang pang-edukasyon tulad ng Salugpungan. Ayon kay Kerson Fanagel, kagawad nito, aabot na sa 100 eskuwela ang kanilang naitayo. Umabot sa 28 ang elementarya, kasama na ang pre-school at lima ang hayskul. Sa Talaingod, may 12 eskuwelang naitayo. Sariling pondo ng mga organisasyon ang nagpapatakbo sa mga ito.

“Fully accredited sa DepEd ang mga eskuwelahan namin mula 2007,” sabi ni Fanagel. Matatagpuan na ang mga eskuwela ng Salugpongan sa apat na probinsiya at isang lungsod.

Bukod sa eskuwelahan ng Salugpungan, may iba pang eskuwela na itinayo ang iba pang progresibong organisasyon. Kabilang dito ang Alternative Learning Center for Agricultural and Livelihood Development (Alcadev) at Tribal Filipino Program na kapwa nasa Surigao del Sur, gadyundin ang B’laan Literacy School and Learning Center sa Saranggani. Aabot sa halos 200 alternatibong paaralan na ang itinayo para sa katutubong mga Lumad ngayon.

“Ang alternative schools na ito ay naitayo sa pagtutulungan ng mga katutubo, non-government organizations at institusyong simbahan dahil na rin sa kakulangan ng serbisyo sa edukasyon,” ani Madella Santiago, social worker at tagapagsalita ng SOS Network.

Sinabi ni Mabelle Historia, guro ng Salugpongan, ipinapatupad nila ang kurikulum ng K-12 (Kindergarten + 12 years) ng DepEd. Pero bukod sa siyam na asignatura, idinagdag nila ang sabdyek hinggil sa sustainable agriculture. “Itinuturo namin ang iba’t ibang paraan ng pagtatanim. May demo farm kami na pinagkukunan ng kakainin ng mga bata, guro at staff ng Salugpongan,” aniya.

Libre umano ang pag-aaral sa alternative schools na ito. “Ang hayskul namin, ang may boarding. Isang beses lang sa isang buwan umuuwi ang mga bata; sagot ng eskuwelahan ang gastusin nila kasama na ang personal toiletries,” ani Historia.

Sa kabila ng magandang layunin ng alternatibong mga eskuwelahang ito, napag-iinitan sila ng militar. Binabansagan ang mga paaralang ito na paaralan daw ng rebolusyonaryong New People’s Army.

“Sabik matuto ang bata, at talagang isinasabuhay nila ang kanilang natutunan. Kaya lang laging may takot sa kanila. Kahit sa aming mga guro,” sabi pa ni Historia.

“Sa totoo, ginagawa namin ang trabaho ng pagbigay ng edukasyon sa mga komunidad ng Lumad na di ginagawa ng gobyerno. Naniniwala kasi kami na dapat na may pag-asa (na makapag-aral) ang bawat batang Pilipino, lalo na iyung mga bata na nakatira sa liblib na mga lugar,” sabi ni Arlene Perez, istap ng Center for Lumad Advocacy and Services (Clans) na may dalawang eskuwelahan para sa tribung B’laan.

Atake sa edukasyon

Kamakailan, naantala ang pag-aaral nina Jasmin at Roland dahil sa presensiya ng mga militar sa kanilang komunidad. Ganito rin ang nararanasan ng iba pang estudyanteng Lumad sa ibang bahagi ng Mindanao at maging sa iba pang probinsiya sa bansa.

Gusto nina Jasmin na makapagtapos ng hayskul. Pero namamayani sa ilan ang takot. “Paano kami makakapag-aral nang mapayapa at makakatulong sa aming magulang at komunidad kung nariyan lagi ang militar na nagkakampo sa aming paaralan?” tanong ni Roland.

Ayon sa SOS Network, taliwas sa “Education for All” ng gobyerno ang nagaganap sa mga alternatibong eskuwelahan ng katutubo. Sa rehiyon ng Southern Mindanao, may 39 nang kaso na naitala ang grupo, ani Santiago.

"Laging naantala ang aming pag-aaral kapag pumapasok ang mga sundalo.  Natatakot lagi kami,  kasi pinagbibintangan kaming mga rebelde," sabi ni Jana. 15, estudyante mula sa Compostela Valley.  Macky Macaspac

“Laging naantala ang aming pag-aaral kapag pumapasok ang mga sundalo. Natatakot lagi kami, kasi pinagbibintangan kaming mga rebelde,” sabi ni Jana. 15, estudyante mula sa Compostela Valley.   Macky Macaspac

Kamakailan, sinunog ng mga grupong paramilitar ang isang eskuwelahan ng katutubo sa Surigao del Sur. Lumikas ang mahigit 1,000 katutubong Lumad, karamiha’y bata.

Sabi nga ni Perez ng Clans, sampal sa Millenieum Development Program 2015 ng gobyerno ang pag-atake ng militar sa alternatibong mga paaralan. “Layunin ng MDG 2015 na lahat ng bata ay nasa eskuwelahan at nag-aaral. Ano’ng nagyayari ngayon sa mga batang katutubo?” aniya.

Ayon sa SOS Network, dahil sa pagpapatupad ng administrasyong Aquino sa Oplan Bayanihan, maraming bata ang napipinsala. Sa tala ng Children’s Rehabilitation Center, mula Hulyo 2010 hanggang Oktubre 2014 ay may 52 kaso ng pag-atake ng militar sa mga eskuwelahan sa buong bansa.

Sinabi pa ng grupo na sa halip na proteksiyunan ng DepEd ang mga eskuwelahan, naglabas pa ito ng Memorandum No. 221 , Series of 2013 (Guidelines on the Protection of Children During Armed Conflict) na naging lisensiya ng militar para labagin ang karapatan ng mga bata.

Gabay daw ang Memo 221 ng mga opisyal ng mga eskuwelahan at suprebisor ng DepEd kung paano harapin ang militar na pumapasok o gumagamit sa mga eskuwelahan. Nakasaad din sa memo na kailangang humingi ng pahintulot ang yunit ng militar sa mga opisyal ng eskuwelahan bago gamitin o magsagawa ng anumang aktibidad dito.

Pero sa karanasan ng mga opisyal at guro ng mga eskuwelahang Lumad, walang pahintulot mula sa kanila ang paggamit o pagkakampo ng militar.

Sabi nga ni Anabel Campos, isang guro ng Alcadev, na may siklo na ang panghaharas at pag-okupa ng militar sa kanilang kampus sa Diatagon at Lianga, Surigao del Sur: “Mula 2005, paulit-ulit na ang panankot at pagkampo nila sa aming komunidad at eskuwelahan. Kung ang hinahanap nila’y NPA, bakit sila nandoon sa eskuwelahan. Kaming mga guro at aming mga estudyante ang tinatakot at sinasabihan pa na NPA,” aniya.

May hiwalay na direktiba rin ang AFP  na naunang inilabas bago pa ang  Memo 221 ng DepEd: ang AFP Directive 25 or Guidelines on the Conduct of AFP Activities Inside or Within the Premises of School or Hospital. Nakasaad dito na hindi puwedeng maglunsad ng combat operation sa loob o malapit sa mga paaralan. Pero puwede raw magkaroon ng “civil military operations” sa balangkas ng Oplan Bayanihan.

Layunin daw ng Memo 221 at Directive 25 na proteksiyunan ang mga bata at pagtupad sa umiiral na mga batas kasama na ang pandaigdigang mga kasunduan tulad ng UN protocols.

Pero ayon sa SOS Network, parehong malabo ang dalawang memo. Taliwas din ito sa mga batas at kasunduan. “Inilalagay nito sa panganib ang mga bata. Binigyang lisensiya ng DepEd ang AFP na atakehin ang mga paaralang nasa mga komunidad na pinaparatangang tagasuporta ng NPA,” sabi ni Santiago.

Patunay daw na iba ang intensiyon ng Memo 221 at Directive 25 kung susuriin ang mga kasong kinasasangkutan ng militar.

Dagdag pa ng grupo, hindi lamang sa mga paaralang Lumad nagaganap ang pag-okupa sa mga paaralan. Nangyari din ito sa Lacub, Abra at Sadanga, Mountain Province sa Kordilyera, gayundin sa Maragondon, Cavite na mga pampublikong eskuwelahan ng gobyerno at simbahan.

Tugon ng DepEd

Sa diyalogo sa pagitan ng SOS Network at DepEd noong Nobyembre 28, ipinarating ng mga katutubong Lumad ang kanilang kahilingan.

Una na rito ang agad na pagbasura sa Memo 221. Pangalawa, maglunsad ng imbestigasyon sa mga kasong ipinarating nila sa kagawaran at parusahan ng DepEd ang mga nasasangkot na mga yunit militar. Panghuli, magbigay proteksiyon ang ahensiya sa mga paaralan ng katutubo.

Pero sa halip na matuwa ang grupo, nadismaya sila sa naging tugon ng DepEd. Bukod sa hindi humarap si Sek. Armin Luistro, pinakinggan lang ni Tonisito Umali, assistant secretary for legal and legislative affairs, ang testimonya ng mga guro, istap ng mga eskuwelahan at batang Manobo.

Walang malinaw na tugon si Asec. Tonisito Umali sa panawagan ng mga katutubo na nakipagdayalogo sa Dep-Ed.   Macky Macaspac

Walang malinaw na tugon si Asec. Tonisito Umali (kanan) sa panawagan ng mga katutubo na nakipagdiyalogo sa DepEd. Macky Macaspac

Sinabi ni Umali na hindi raw pinapahintulutan ng kagawaran ang mga militar na okupahin ang mga paaralan. “Kahit kailan, wala pong patakaran ang ating kagawaran na nagpapahintulot sa mga militar na magtayo ng kampo sa ating paaralan,” sabi ni Umali.

Ipinagmalaki naman ni Umali na hindi sila nagpapabaya sa kanilang tungkulin at gumagawa raw sila ng aksiyon hinggil sa mga pag-abuso ng militar. “Alam ninyo po, lahat po ng mga ulat ninyo, iniimbestigahan namin agad-agad,” ani Umali. Binanggit pa niya na inaksiyunan daw ng kagawaran ang pinakahuling insidente ng okupasyon ng militar sa Sityo Nasilaban, Brgy. Palma Gil, Talaingod, Davao del Norte na naganap noong Abril 2014 at pinaalis daw nila ang militar.

Pinabulaanan naman ito ni Fanagel at sinabing hanggang sa kasalukuyan, nanatili pa rin doon ang militar.

Sinabi din ni Umali na gumawa na ng sulat ang isang undersecretary ng DepEd hinggil sa mga reklamong ipinaabot ng SOS. Pero wala namang maipakitang dokumento si Umali. Giit pa niya na hindi raw basta-bastang mababasura ang Memo 221 dahil hindi daw layunin ng memo na magbigay ng awtorisasyon sa mga militar na gawing kampo ang mga eskuwelahan.

(That) is to regulate activities of military, and very clearly military presence, combatant cannot enter our schools,” ayon kay Umali.

Pero iginiit naman ng SOS na nangyayari ang mga pagkakampo at pag-abuso ng militar sa mga komunidad ng katutubo. Ayon pa sa grupo, ikaapat na beses na silang nakikipagdiyalogo, mula pa noong 2012, sa punong tanggapan ng DepEd at isinusumite ang mga reklamo. Pero lalong dumami ang kaso ng paglabag nang ipalabas ang memo.

“Sa halip na tugunan ang mga reklamo ng SOS, lalong tumindi, dumami ang mga kaso ng pag-okupa sa mga eskuwelahan. Sa halip na tugunan ang mga reklamo, Memo 221 ang tugon ng DepEd,” sabi ni Santiago.

Sa kanilang mga pagtatanghal, inihahayag nina Jasmin at Roland ang munti nilang mga pangarap. Pero dito, sa ngayon, inihahayag din nila ang pinaka-kagyat nilang hiling: ang mapaalis sa kanilang mga lugar ang militar at maipagpatuloy ang pag-aaral sa isang mapayapang komunidad.

 

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/12/pagsagip-sa-kanilang-mga-pangarap/feed/ 2