Pinoy Weekly » (Kolum) http://pinoyweekly.org/new Philippine news, analysis, and investigative stories Tue, 11 Nov 2014 05:22:17 +0000 en-US hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0 Para kay P http://pinoyweekly.org/new/2014/11/para-kay-p/ http://pinoyweekly.org/new/2014/11/para-kay-p/#comments Tue, 11 Nov 2014 04:56:46 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32247 Noong araw na iyon, katatapos lang ng pakikipag-pulong ko kasama ang isang mataas na administrador ng PUP. Hindi ko nga alam kung paano ko natapos ang pagpupulong na yun. Akalain mo ba naman na ipinipilit ng administrador na ito na walang mahirap sa PUP, na kulang lang sila sa diskarte, at ang problema’y madali lang silang panghinaan ng loob?

Kung ikaw kaya ang nasa pagpupulong na iyon, paano mo kaya ibabahagi ang karanasan mong makipamuhay sa mga pinakamahihirap na lumad?

Sa klase ang diretso ko pagkatapos ng pagpupulong. Habang nagtatalakay ako, nakatanggap ako ng isang text mula sa kaibigan. “Alam mo na ba ang nangyari kay Perper?” Kinutuban na ako dahil lagi naman na sa mapait na katotohanan ng pagkamatay ng isang kasama ang kinahihinatnan ng mga text na ganun.

Lumabas agad ako ng klase kasi patulo na ‘yung luha ko. Naisip kong ibahagi sa kanila ang buhay mo para magsilbi nilang inspirasyon. Kaso, unang araw pa lang ng klase, handa na kaya akong talakayin ang dahilan ng pagkamatay mo?

Ano kayang naaalala ng mga tao tungkol sa iyo? Mahalaga pa kaya yun sa iyo?

Bagamat hindi naman tayo laging magkasama, mahahaba ang mga pana-panahong pagkikita natin tuwing gagampanan natin ang gawain sa National Executive Council (NEC) ng Kasama sa UP. At sa mga panahong iyon lumalabas ang pagiging matingkad ng tipo ng iyong pamumuno at personalidad.

Perper.

Perper.

Sa dami ng kailangan nating asikasuhin sa bawat araw na pinapatakbo natin ang mga Kongreso ng Kasama sa UP, ikaw na nga ata yung pinaka-kalmado sa lahat. Ang paalala mo sa NEC ay dapat balikan lagi kung ano ang mga layunin ng ating pagtitipon at mula doon ay isa-isahin natin, sa pagkakasunod-sunod sa prayoridad, ang mga gawain na dapat matapos.

Kung sa talakayan naman ng mga isyung dapat kaharapin ng mga konseho ng UP, simple ka lang din magpaliwanag. Pero malinaw at matalas. Sabi nga nila, mas kinakikitaan ang tao ng malalim na pag-unawa kung kaya niya itong maipaliwanag sa pinaka-simpleng paraan.

Umaapaw din ang iyong karisma–kahit pa nga sa labas ng UP.

Nasamahan kasi kitang magtalakay noon sa Ateneo de Davao bilang tagapagsalita ng Kabataan Party-list sa Southern Mindanao Region. Sabi ko noon sa iyo, “Ang galing mong makibagay, mula public hanggang private.” Hindi ko matandaan kung paanong eksakto mo akong sinagot noon. Pero tiyak ko, kapareho lang ‘yun ng lagi nating sinasabi sa isa’t isa tuwing nagbabahagi ukol sa kalagayan ng ating mga gawain–hindi naman tayo makakapili, iyon ang pangangailangan. At sabay na tatawa pagkatapos.

Kaya nga, hindi naman na din ako nagtaka kung pinili mong makipamuhay sa mga Lumad at tulungan sila doon, sa pangunahin, na bigyan ng edukasyon. Kaya heto, gusto ko nga pa lang sabihin sa iyo, “Ang galing mong mamuno, mula eskuwelehan hanggang komunidad, mula kalunsuran hanggang kanayunan.”

Pero huwag mong isasagot na “hindi naman tayo nakakapili ng gawain, iyon ang pangangailangan.” Dahil ang totoo, sa araw-araw na meron ka, malay mong pinili na ialay ang iyong galing, lakas at talino para sa minamahal na mga api’t pinagsasamantalahan.

Meron ka naman talagang choice na hindi gawin yan lalo pa’t sa UP ka nag-aral. Maraming oportunidad para sa mga katulad mong mahusay na lider-estudyante. At kung nanaisin mo lang, malayo ang mararating ng iyong charisma’t iba pang kakayahan. Pero gaya ng tunay na iskolar ng bayan, na habambuhay namin hahangaan at pagpupugayan, pinili mong paglingkuran ang sambayanan- buhay man ay ialay.

Noong huling dalaw ko sa Davao, nagmamadali kang umalis. Basta alam kong malayo ang pupuntahan mo dahil madami kang bitbit. May dala ka nung projector at laptop dahil magtatalakay ka sa isang komunidad. At kung kukuhanan ng larawan ang pagkakataong iyon, makikita nila ang nakita ko- ngiting-ngiti ka’t sabik na sabik na makarating sa kanila.

Alam kong sa huling 11 buwan ng buhay mo dun, na kapiling mo ang mga Lumad at ang mga kababayan nating pinakamahihirap, labis ang iyong saya.

At sa huli, hindi ko talaga puwedeng hindi masabi sa iba kung paaanong ikaw ang naalala ko tuwing tinatalakay ang pagiging mountain eagle ni Lenin, “modest and simple yet strong and full of reason; no whining over defeat but no boasting in victory; true to the movement’s principle; possessing enormous faith in the creative power of the masses; and a committed leader of the revolution.”

Ito na nga ang pinakamataas na pagpupugay na pwede naming i-alay sa taong katulad mo–ipagpapatuloy namin ang rebolusyon ng pagpapalaya na labis mong minahal.

Paalam at pagpupugay sa iyo, kasama.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/11/para-kay-p/feed/ 0
Para Kay Rajima Jamal http://pinoyweekly.org/new/2014/11/para-kay-rajima-jamal/ http://pinoyweekly.org/new/2014/11/para-kay-rajima-jamal/#comments Mon, 10 Nov 2014 16:48:59 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32240 Dahil sa sunud-sunod na mga balita tungkol sa nakahahabag at nakasusulak ng dugong mga karanasan ng mga OFW o migranteng Pilipinong mga manggagawa — mulang pang-aabusong seksuwal, pambubugbog, pagtratong parang mga hayop hanggang sa kung anu-ano pang mga kalupitan mula sa kamay ng kanilang mga amo sa bansang napilitang puntahan dahil sa kawalan ng oportunidad sa sariling bayan — biglang sumalakay sa aming gunita si Rajima Jamal, 19, isang taga-Mindanaw na namasukang kasambahay noon sa United Arab Emirates. Minabuti naming ilathala rito ang isa naming piyesang handog sa kanyang alaala. Binasa ito ni Yuri Cipriano, bise-presidente ng Migrante-United Arab Emirates, noong Abril 16, 2010 sa kanilang pangkalahatang asamblea sa Samaya Hotel, Deira, Dubai.

RAJIMA JAMAL, 19

kalansay na nakatingala sa langit
ang punong kabalyero
wala ang naglalagablab na mga bulaklak
berde pa iyon noong enero
pero ngayo’y tinakasan ng mga dahon
hinipan at itinaboy sa naninilaw na damuhan
ng nilalagnat na marso at abril
di na makikita ni rajima jamal
muling paghihilamos ng dugo
ng punong kabalyero
di na maririnig musika ng dasal
sa bawat takipsilim
sa lupang binaog ng pambubusabos
di na malalasap lamukot ng durian
at tamis-asim ng pinya’t dalandan.

tatlong buwan nang nasa morge
sa ospital ng saif-obaidullah
sa ras al-khaimah
ang bangkay ni rajima jamal
labingsiyam na taong gulang
nang lagutan ng buhay
matapos alilain ni mohammad sala sultan
labis na napinsala ang ulo
namuo ang dugo sa nabasag na bungo
di malaman kung binambo ng amo
o ilang ulit na iniuntog sa semento
dahil tumangging maging kabayo.

tatlong buwan nang nasa morge
sa ospital ng saif-obaidullah
sa ras al-khaimah
ang bangkay ni rajima
di maiuwi sa mindanaw
maiyakap man lamang
sa kalansay ng punong kabalyero
mabenditahan man lamang
ng sampagita’t ilang-ilang
maalayan man lamang
ng galyetas at biskotso
bago ihatid sa huling hantungan
sa gubat ng amarillo’t cadena de amor
ng makahiya, kugon at damong-ligaw.

nakahimlay pa rin sa morge si rajima
mahimbing namang natutulog
buratserong konsul na pilipino
katalik sa pangarap birhen ng antipolo
sa palasyo naman ng mga indio
ngiting-aso ang unano
nilalaro sa isip pagkapit-tuko sa puwesto
sino ba si rajima jamal?
alila lamang mula sa mindanaw
di naman anak ng dugong bughaw
o apo man lamang ng “mararangal” sa gobyerno
bakit pasasakitin ang bumbunan
di man maiuwi ang kanyang bangkay?
bumulwak sana ang habag sa puso ng emir
ni sheik saqr bin mohammad al-qassimi
baka siya na lamang ang pag-asa
upang makauwi sa wakas si rajima
sa la tierra pobreza.

ilan na ba ang rajima jamal
na ikinalat na parang layak
ng buhawi ng dalita’t inhustisya
nandayuhan saanmang sulok ng planeta
makatakas lamang sa bartolina
ng mga pangarap sa tierra pobreza?
nagdurugo tuloy ang utak ko
tuwing lumalangoy sa mga ugat nito
lahat ng rajima jamal sa mundo
nag-aalimpuyo tuloy sirit ng dugo
tulad ng agasang walang humpay
at mamatay si elham mahdi shuee
ang dose anyos na dalagitang yemeni
na sapilitang ipinakasal kahit bubot pa
ang katawan at puri
tatlong araw lamang, tatlong araw lamang
makaraan marahas na pulot-gata
sumabog ang kanyang bahay-bata
inulila ng hininga sa ospital ng hajja
mapalad si elham mahdi shuee
kaysa banyagang mga rajima jamal
di na kailangang iuwi pa sa yemen
parang yelo niyang bangkay.

kailan naman iuuwi
ang embalsamadong mga rajima
sa la tierra pobreza?
————————————————————-

RAJIMA JAMAL, 19
(my English version)

skeletal now is the firetree
staring at the sky
the flaming flowers no more
green was it last january
but gone are the leaves now
blown by the feverish
march and april and scattered
on the parched earth
by the sun’s burning breath
rajima would no longer see
the crimson blooming
of the firetree
rajima would no longer hear
the melodious muslim prayers
when dusk kisses the air
in the land made fallow
by the exploitative class
rajima would no longer taste
the ecstacy of durian
the sweet-sour scent
of pineapple and kumquat.

dismal for three months now
in the morgue
of saif obaidullah hospital
at ras al-khaimah
the cadaver of rajima
only nineteen years old
when death grabbed her
after mohammad sala sultan
cruelly enslaved her
her head repeatedly
slammed upon the wall
her skull cracked
her brain bled
when she refused to be
her master’s horse.

somber for three months now
the remains of rajima
in the morgue
of saif obaidullah hospital
at ras al-khaimah
could not be brought home
to her beloved mindanao
for her lifeless body
to just embrace
the skeleton of the firetree
for her to be showered
with ilang-ilang petals
and sampaguita leis
for her to be gifted
in her bucolic wake
some biscuits and toast bread
before her earthen body
departs to nowhere
amidst the elegy
of the cadena de amor
cogon and wild grass,.

abandoned still is rajima
in the dampness of the morgue
while snoring in his sleep
the fucking filipino consul
dreaming, cohabiting maybe
with the said miraculous
well-known virgin de buenviaje
inside the palace of the indios
grinning like a horse
the inutile, egoistic ruler
toying in his scheming mind
how to stay in power forevermore
who is rajima jamal?
only a domestic helper from mindanao
neither a member of a royal family
nor a kin of “honorable” men
in the abominable bureaucracy
why bother to crack your skull
if her body could not be returned
to her beloved homeland?
may pity spring from the emir’s heart
sheik saqr bin mohammad al-qassimi
maybe he’s the only hope
so rajima could go home at last
to her dear la tierra pobreza.

how many are the rajima jamals
strewn like debris by the hurricane
of injustice and penury
who decided to migrate
to whatever foreign land
to escape from the bastion
of grief and hopeless dreams
in their barren homeland?
bleeding is my brain
everytime the world’s rajima jamals
swim in its veins
boiling is its squirting blood
like when elham mahdi shuee
the twelve year-old yemeni gal
was forced to marry at once
her ovary burst and later died
after three days of truculent honeymoon
fortunate was elham mahdi shuee
unlike the migrant rajima jamal
in yemen already elham’s remains.

when will the embalmed rajima
be brought home at last
to our la tierra pobreza?

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/11/para-kay-rajima-jamal/feed/ 0
Hindi Sapat http://pinoyweekly.org/new/2014/11/hindi-sapat/ http://pinoyweekly.org/new/2014/11/hindi-sapat/#comments Sun, 09 Nov 2014 23:24:00 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32230 Kulang Jonna
ang patak ng luha
para sa inyong hinagpis.

Para sa inyong mga nawalan ng mahal sa buhay;
para sa inyong ang mga ari-arian ay nilamon ng karagatan;
para sa inyong napundi ang pag-asa’t lakas;
para sa inyong kinalimutan ng nagha-hari-hariang
nakahimlay nang mahimbing sa gintong tirahan.

Hindi ninyo kasalanan
kung kayo’y mag-alsa’t
dumaluyong sa lansangan;
tulad nang pagdaluyong
ng unos sa mga larangan.

Ang mundo’y inyong katuwang –
sa pag-ahon,
sa pagbalikwas,
sa inyong galit sa mga nagpabaya.

Kayong nakaligtas at nanatiling may pag-asa para sa bayan;
kayong libu-libong muling nagtayo ng mga tahanan;
kayong naghimagsik, tumindig at lumaban
dahil tumimo sa inyo ang kainutilan ng iilan.

Dahil inyong napagtanto
na ang hinagpis
at patak ng luha
ay kulang.

09 Nobyembre 2014
New York, USA

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/11/hindi-sapat/feed/ 1
Walang Alitaptap Sa Punong Acacia http://pinoyweekly.org/new/2014/11/walang-alitaptap-sa-punong-acacia-2/ http://pinoyweekly.org/new/2014/11/walang-alitaptap-sa-punong-acacia-2/#comments Fri, 07 Nov 2014 18:52:03 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32199 matagal nang wala akong nakikita
ni isang alitaptap
sa punong acacia
walang umiindak
sa natuyong sanga
walang kumikindat
sa dahong nalanta
walang nagniningning
tulad ng bituin
lalo’t nakapiring
sa mata ng buwan
itim na ulap
ng dusa’t panimdim
at lupit ng kamay
ng pang-aalipin.

tinangay ba sila
ng hanging amihan
sa burol ng dilim
at ngayon ay tanglaw
sa mithiing banal
ng mga aninong
laging naglalamay
sa pananagimpan
habang hinahabi
sa pisngi ng gabi
madugong lirika ng paghihimagsik
melodiyang umiindak sa pag-ibig
sa laya’t ligaya
ng ibinartolinang
la tierra pobreza
sa yungib ng inhustisya
ng uring mapagsamantala?

wala ni isang alitaptap
sa punong acacia
ngayong puso ko’y
sakmal ng dalita’t dusa
ngayong sa utak ko’y
naglilingkisan
sumisingasing na mga eksena
ng mga dekada ng pakikibaka
ngayong sa tainga ko’y
umaalunignig
tagulaylay ng dasal-hinaing
ng mga nilikhang
nilamon ng sakim
silang kabataang
sa gubat nalibing
silang mga inang
luha ang kapiling
silang mga amang
buto ay giniling
ng imbing makina
sa mga pabrika
dugo ay kinatas
ng lupang di kanya
pataba sa tubo
pandilig sa palay
habang nagsasayaw
sa bulwagan ng karangyaan
at naglulublob
sa balon ng kapangyarihan
silang iilang diyus-diyosan
sa maalingasaw
na lipunan.

walang alitaptap
sa punong acacia
saan sila naglipana
ngayong kumakapal
ang lambong ng dilim
sa luhaang mukha
ng bayang alipin
ng mga gahaman
ngayong binubulag
ng huwad na mesiyas
masang sambayanang
lagi nang dayukdok
at lalamunan
ay titiguk-tigok?

kumpul-kumpol
sanang dumatal
sa punong acacia
laksang alitaptap
at sana’y ilulan
sa nagbukang pakpak
di lamang luningning
papawi sa dilim
kundi lagablab
ng dila ng apoy
upang gawing uling
tupukin-pulbusin
katawan ng mang-aalipin
at uring napakasakim!

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/11/walang-alitaptap-sa-punong-acacia-2/feed/ 0
Open letter to Justice Secretary Leila de Lima http://pinoyweekly.org/new/2014/11/open-letter-to-justice-secretary-leila-de-lima/ http://pinoyweekly.org/new/2014/11/open-letter-to-justice-secretary-leila-de-lima/#comments Thu, 06 Nov 2014 22:49:54 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32181 Less than two years remain of the Benigno S. Aquino presidency, and you have been with the Department of Justice for over four years.LIHAM icon

When you were appointed as Justice Secretary, from being Chair of the Commission on Human Rights, we entertained a glimmer of hope that human rights cases would move forward, despite the immense systematic and structural hurdles in the country’s justice system. With the passing of time, however, we and the human rights violations victims and their families, saw our hopes diminished. Instead, we now come to feel extreme disappointment, if not righteous indignation, over the slow progress of many human rights cases.

In the case of the two missing UP students, Sherlyn Cadapan and Karen Empeno, we now feel a deep sense of dread over the possibility that Ret. Maj. Gen. Jovito Palparan Jr. will not be made accountable. Various groups and individuals, both here and abroad, opposed Palparan’s transfer to the Army Headquarters in Fort Bonifacio, yet the public prosecutors assigned by your office were clearly instructed not to support the motion of the private prosecutors to transfer Palparan to a regular jail facility. Without the support from the DOJ prosecutors, the Court denied the said motion last Monday, October 20.

We are appalled and indignant that the DOJ has assumed the role of protecting Palparan, by refusing to support the just demand of the mothers of Sherlyn and Karen. This clearly illustrates the prejudice of the Aquino administration on a very important issue of justice – that of the ensuring that no special treatment be accorded, especially for those accused of heinous crimes against the People of the Philippines. With this move, the prosecution of Gen. Palparan is definitely in jeopardy.

We likewise lament the slow progress in other human rights cases, despite the task force formed by the Aquino administration through Administrative Order 35. Among the cases are:

a) The extrajudicial killing of Fr. Fausto Tentorio, Datu Jimmy Liguyon, and town councilor Fernando Baldomero;

b) The massacres of botanist Prof. Leonard Co and his companions Sofronio Cortez and Julius Borromeo, and of anti-mining activist Juvy Capion and sons Jordan and John Mark;

c) Civil case of the United Church of Christ in the Philippines vs human rights violations of former Pres. Gloria Macapagal Arroyo;

d) The killings of Bishop Alberto Ramento of the Iglesia Filipino Independiente and Catholic priest Rev. Cecilio Lucero; and

e) Torture and civil cases of health workers known as Morong 43.

Under President Aquino, the human rights situation remains worrisome, to say the least.  Political killings go on as the President himself implements his own version of a counter-insurgency program, the Oplan Bayanihan, that engenders the continuing human rights violations and impunity and is no better than his predecessor’s Oplan Bantay Laya.

We are thus constrained to write to you to express our collective frustration and indignation over this dismal state of human rights. We write for the countless victims who have not achieved justice much less attention from the current government.

Through you, Madam Secretary, we call on the Aquino government – urgently and decisively, while there is still enough time – to address the issues we have raised in this open letter and in previous dialogues officials of the Department of Justice.

Signed by members of End Impunity Alliance

Concepcion Empeno, Erlinda Cadapan, Glenda Co,Orly Marcellana, Fr. Peter Geremia, PIME, Dr. Merry Mia Clamor, NCCP Sec. Gen. Rev. Fr. Rex RB. Reyes, Jr., UCCP Sec. Gen. Bp. Reuel Norman O. Marigza, Satur Ocampo, Liza Maza, Bayan chair Dr. Carol Araullo, Karapatan chair Marie Hilao Enriquez, Dr. Bienvenido Lumbera, Maria Isabel Lopez, Bibeth Orteza, Atty. Evalyn Ursua, Prof. Danilo Arao,Prof. Rolando Tolentino, Pete Lacaba,Ricky Lee, Raye V. Baquirin,Karapatan Sec. Gen. Cristina Palabay, Dr. Romeo F. Quijano, SIBAT Dep. Dir. Shen R. Maglinte, Rev. Jerome Baris, Prof. Leonilo Doloricon, Gabriela Krista Dalena, Sari Dalena, Prof. Carl Marc Ramota, Bp. Elorde M. Sambat, Bp. Hamuel G. Tequis, Bp. Emergencio D. Padillo, Bp. Joel Tendero, Bp. Jaime R. Moriles, Bp. Jezer E. Bertoldo, Bp. Melzar D. Labuntog, Catherine Abon, Maria Finesa Cosico

 

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/11/open-letter-to-justice-secretary-leila-de-lima/feed/ 0
Sustansiya http://pinoyweekly.org/new/2014/11/sustansiya/ http://pinoyweekly.org/new/2014/11/sustansiya/#comments Mon, 03 Nov 2014 16:54:57 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32135 “One should put food in the context of the culture.”
– Doreen Fernandez

*        *         *

Iisa lang ang naiisip ko kapag nababanggit ang pangalan ni Doreen Fernandez (isinilang noong October 28, 1934): PAGKAIN! Tandang-tanda ko pa ang hitsura niya noong mga panahong nagsasalita siya sa TV tungkol sa pagkaing Pinoy.

*        *         *

Noong 2002 ko lang nalaman, sa mga talumpati para sa kanyang luksang parangal, na naging bahagi pala siya ng kilusan. Op kors, tunay na makabayan ang may pananalig sa pagkaing Pinoy (para bang may simpatiya rin sa agenda na national industrialization) at hindi kailanman naging traydor sa kanyang mga kasama (#mayhugot).

*        *         *

“Isang prutas, hitik sa bigkas—
baklas.”
Pagbabalat, Vijae Alquisola

*        *         *

Nagkamit ng unang gantimpala sa Palanca ngayong taon ang koleksyon ng mga tula ni Vijae (Paglasa sa Pansamantala) na tungkol sa kaluguran at pagpaparangal sa pagkaing Pinoy (siyempre, nang may Doreen Fernandez levels).

Nagsilbing national president ng College Editors Guild of the Philippines (CEGP)—ang oldest and broadest intercollegiate alliance of student publications sa bansa.

Shout-out sa mga rehiyon ng CEGP sa buong Luzon sa katatapos lang na Lunduyan, 15th Luzon-wide Student Press Convention. Sa Lunduyan ngayong taon binigyang-parangal ang mga progresibong akda (journalistic at literary) ng guilders sa 10th Gawad Eman Lacaba.

*        *         *

“Even Doreen’s articles on food bore the stamp of her patriotism. She often wrote about food consumed by the common tao —the worker, the peasant, the fisherman. She introduced her readers to their tastes and, in so doing, introduced them to values and ways of life of the ordinary Pinoy.”
Doreen, The Revolutionary, Teddy Casiño

*        *         *

Kasama pala si Doreen sa mga naghanda ng menu para sa 25th anniversary celebration ng National Democratic Front noong 1998.

*        *         *

Maaalala ang tulang “Ang Pagsasamantala Ayon sa Pagkain ng Choc-nut” ng political detainee na si Randy Vegas (naging miyembro rin siya ng CEGP!).

Para sa tulad kong mahilig lumantak ng Choc Nut, kahanga-hanga ang tulang ginawang lunsaran ang pagkain ng minatamis na ito para ilarawan at labanan ang pagsasamantala sa lipunan.

*        *         *

Alalahanin din ang tagisan ng espasol at nilupak sa sikat na sanaysay ni Gelacio Guillermo.

Hindi ito tungkol sa lasa ng mga pagkaing Pinoy na espasol at nilupak, kundi sa estetika at politika ng pagtula, at ng politika ng mga makata. Sabi nga ni Chong Gelas, “Sundan natin ang mga bagong pakikipagsapalaran ng mga gumagawa ng lupak (at nagsusulong ng agraryong rebolusyon), kumakain ng pinawa (at sumusumpa sa Pulang bandila), at nanghuhuli ng isdang-bato (at pinatutuloy ang mga kasama sa kanilang mga dampa).”

*        *         *

Pansinin naman itong tula ni Axel Pinpin tungkol sa “text ng na-missing ang Tatay after Yolanda (Haiyan)”:

Hinayaan

kala mi Dad
uuwi u.
darating pa ba u?
wala ming pangsaing.
ang hinatid na bigas d2 s min
di makain,
walang ulam,
kahit daing
na kami nang daing.

*        *         *

Ipinakita sa tula ang tunay na kalagayan ng mga biktima ng Yolanda na matapos hambalusin ng storm surge ay pinaghahambalos pa ng kalupitan at kasakiman ng rehimeng Aquino (“dapa na nga ay lalo pang pinadadapa,” ika nga).

Hindi ba’t batay sa 102-page report ng Independent Commission on Audit noong Setyembre, natuklasang milyon-milyong pisong halaga ng cash assistance at pagkain ang hindi ibinigay sa mga biktima? Milyon-milyon piso rin na dapat ay para sa mga biktima ang ginastos sa logistics at iba pang operasyon diumano ng gobyerno.

*        *         *

May nagtangkang magsalin ng tula ni Axel, ngunit sa tingin ko ay napakahirap nitong i-deliver sa ibang wika, lalong-lalo na ang koplang “walang ulam, kahit daing.”

Tatambling ang sinumang maghahanap ng salitang sasapol sa juxtaposition ng meaning ng daing (“biniyak, inasinan, at pinatuyong isda”) at daing (“hinaing ng api”). Balitaan n’yo ako kung may magtatagumpay.

*        *         *

Patunay lamang ang mga ito na nakalalaslas ng leeg ng mga makatang naniniwala sa mahika ng imperialist globalization ang mga tula at makatang progresibo.

Sabi nga ni Pete Lacaba sa kanyang tulang “Sining ng Pagtula” (wala nang iba pa!):

Malinamnam ang milagrosa,
pero masustansiya
ang bigas na pula.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/11/sustansiya/feed/ 1
Go, girl! http://pinoyweekly.org/new/2014/11/go-girl/ http://pinoyweekly.org/new/2014/11/go-girl/#comments Mon, 03 Nov 2014 06:58:15 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32131 Ilang beses kong naisip na magsulat ng kolum. Ilang beses din akong atras abante. Kaya ko ba talagang mag-level up sa mga seryosong kolumnista ng Pinoy Weekly, ‘te?

Minsan ay nagsubok na rin ako; nagsulat nang magdamag, tinulugan ang sinulat nang ilan pang gabi, kinis dito, kinis doon, at kung iskultor lang ako, perfect na sana, pero sa isang maling click, na-delete!

Halos mawalan ako ng ulirat. Natulala, naiyak, na-depress. Para akong si Sisa na naghahanap ng Brother o Underwood. Isinusumpa kita, kahit Mac ka pa. Pero ‘wey, nawalan rin talaga ako ng gana.

Minsang nahimasmasan, naisip ko si Mao. Sabi ni Mao lahat ng bagay may positibo at negatibo. Ibig sabihin, kung walang panalo, walang talo. Kung walang talo, walang panalo. Kontradiksiyon. Dialectics. Ba’t nga naman ako susuko, ‘te?

Pero, if truth be told, hindi ako mapakali. Paano kung lumabas ang kolum ko na matalino o bobo, malalim o mababaw, may halaga o basura, o para sa mga kaibigan kong matataas ang kamulatan, kaliwa o kanan? Ay, di na yata talaga ako makakapagsulat, ‘te.

Kaya lang naisip ko rin, di ba materialists are fearless? Magpakatotoo lang ako, okey na. Kahit umulan pa ang mga puna.

Kaya, go girl!

Una ko tuloy napagdiskitahan itong si Pemberton. Pero ,’te, nang makita ko na ang larawan ni Pemberton sa TV, ang una ko ba namang nasabi, sino ang mas guwapo, si Smith o si Pemberton?

Gusto kong sabunutan ang sarili ko. Para bang ang kasalanan ay nahuhugasan ng kaguwapuhan. Liban sa krimen ang ginawa nila — si Smith sa panggagahasa kay Nicole at si Pemberton sa pagpatay kay Jennifer na transgender– e, ano naman kung mala-Kristo ang mukha nila.

Kawawa lalo ang mga pangit, ‘te. Para bang sila lang ang may karapatang maging masama o kriminal. At kung maganda o guwapo, santo o di makabasag pinggan?

Ingat na nga tayo sa appearances, ‘te. Ilang beses na tayong natanso. Mula sa mga dayuhang mananakop na ang dala ay krus, tsokolate, o sake, hanggang sa mga pinuno ng bansa na kung hindi dahil sa spin doctors di lalabas na mga pogi. “Bagong Lipunan,” “Tuloy ang Laban!”, “Philippines 2000,” “Ahon Pilipinas,” “Strong Republic,” “Tuwid na Daan.” Di ba ang gandang pakinggan, pero ganun pa rin, bagsak pa rin ang mundo natin, di ba ‘te?

Kaya siguro marami ang taas-kamao. Di kasi nagbabago ang kalagayan. Marami na ring tumanda sa pakikibaka. Pero isa lang ang masasabi ko sa mga bagong sibol, ‘te. Seize the day, seize the hour (sorry, hindi po ako ang orig nito kundi si Mao.) As in, palargahin ang mga paa sa pag-oorganisa at hindi lang ang mga daliri sa mga cellphone o kompiyuter.

Sabi nga ni Ted Failon, ‘ya know what am sayin? Di ba, te?

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/11/go-girl/feed/ 0
Statement | On the first UN Day to End Impunity for Crimes against Journalists http://pinoyweekly.org/new/2014/11/statement-on-the-first-un-day-to-end-impunity-for-crimes-against-journalists/ http://pinoyweekly.org/new/2014/11/statement-on-the-first-un-day-to-end-impunity-for-crimes-against-journalists/#comments Sat, 01 Nov 2014 18:09:17 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32127 1016481_10152505309949779_5617294221866694223_nToday, November 2, we observe the first United Nations Day to End Impunity for Crimes Against Journalists, with sorrow and rage.

That the UN has to declare such a day, just as IFEX in 2011 declared November 23, the date the 2009 Ampatuan massacre happened, the International Day to End Impunity, says much of how freedom of the press and of expression, and those who not only wish, but whose duty it is, to exercise these freedoms have come under increasing attack.

Thus far this year, the International Federation of Journalists has recorded close to 100 media killings worldwide.

Ironically, the assaults have increasingly come not only from parties traditionally seen as hostile to a free press — autocratic and corrupt governments, terrorist organizations, crime groups — but also from those that justify repression as part of their professed intention to protect basic rights and freedoms, particularly governments engaged in the so-called “war on terror.”

These two days — November 2 and 23 — strike a deep chord within the community of independent journalists in the Philippines, who have lost 171 of their number since 1986 as government apathy and even hostility continue to feed the impunity with which assaults on the press are committed.

It has not helped that President Benigno Aquino III has not only broken all his promises of justice and good governance, presenting lame excuses for taking back his vow to enact the Freedom of Information Law and even bungling the number of media victims — 32 — of the single deadliest attack on the press in history but, worse, time and again making the media a whipping boy for fulfilling its duties of informing the people of what his administration is doing or not doing for them.

Indeed, under Mr. Aquino’s watch, 33 of our colleagues have lost their lives, one of the worst records of any sitting president. Yet, instead of ordering an end to the killings, he has again and again offered what amounts to a justification for the murders, hinting without providing any evidence that the victims were either not killed for their work or were engaged in less than ethical undertakings.

From this day until the 23rd, and way beyond that, the National Union of Journalists of the Philippines, together with other media organizations and freedom of expression advocates, will remind Benigno Aquino III of how badly he has failed to fulfill his pledge to protect our rights and freedoms and, because of this, how his hands are stained with the blood of our fallen colleagues.

Rowena Paraan
Chairperson
National Union of Journalists of the Philippines (NUJP)

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/11/statement-on-the-first-un-day-to-end-impunity-for-crimes-against-journalists/feed/ 0
Matino Ba Ang Tri-Media? http://pinoyweekly.org/new/2014/10/matino-ba-ang-tri-media-2/ http://pinoyweekly.org/new/2014/10/matino-ba-ang-tri-media-2/#comments Wed, 29 Oct 2014 17:08:27 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32068 Kalimitan, nakakaalibadbad at nakasusuka nang manood ng lokal na mga programa sa telebisyon.  Nakasasawa na ang santambak na mga kahangalan at kabalbalan.  Hindi na kailangang banggitin pa ang mga programang iyon; buksan na lamang ang lokal na mga estasyon at mapatutunayan ang tawag ni McLuhan na isang “idiot box” ang telebisyon.  Nariyan ang mga drama ng iyakan at sigawan na inaagusan ng balun-balong luha ng kapighatian; nariyan ang mga telenobela ng malalapot na paglalambingan at nanggigitatang pag-iibigan kasama na ang dayuhang mga dramang pinamamayanihan ng de kahong mga paksang pobreng lalaki at mayamang babae o maralitang dalaga at mayamang binata; nariyan ang mga pantasiya’t kababalaghan na namumutiktik sa mga drakula at aswang; nariyan din ang walang humpay na sayawan at awitan at kung anu-anong palarong ginagago ang mga kalahok na naglalaway sa premyong pera bunga ng malupit na karalitaan.  Kung wala marahil ang mga programa sa balita (puwera ang mga estasyon ng gobyerno na batbat ng propaganda’t kasinungalingan), maaari nang pagdurug-durugin at itapon sa basurahan, gaya ng naghambalang na mga babasahing komersiyal, ang bawat telebisyon sa buong bansa.

Malabong anino ang reyalidad sa nabanggit na mga palabas.  Malinaw na lantarang inilalayo sa katotohanan ang sambayanan at isinasalaksak sa kanilang kaisipan ang iba’t ibang ilusyon upang patuloy silang maaliw at makalimutan ang nagdudumilat na mga dahilan ng kanilang karalitaan, kaapihan at kabusabusan.  Sa layuning hindi mamulat, magalit at maghimagsik ang sambayanan laban sa uring mapagsamantala,  pilit na itatago ng ilang makapangyarihan, maimpluwensiya’t mayamang mga diyus-diyosan sa tri-media (radyo, telebisyon at babasahin) ang naghuhumindig na mga katotohanang magpapalaya sa mga mamamayan sa kamulalaan at, di nga kasi, maaari ding magwasak sa nakasusulukasok na pambansang kalagayan.

Sino nga ba ang kumukontrol sa tri-media?

Ilang mayamang pamilya lamang, kasama na ang tuso’t negosyanteng mga pulitiko — maliban marahil sa tagapaglathala ng PINOY WEEKLY — ang batbat ng impluwensiya’t kapangyarihan at nagmamay-ari ng pangunahing mga publikasyon at mga estasyon ng radyo’t telebisyon.  Natural, upang mapangalagaan ang mapandambong nilang mga interes — lalo na ang imperyo ng kanilang nagkalat na mga negosyo — pakikialaman at pakikialaman nila’t didiktahan ang kanilang mga publikasyon at estasyon at, higit pang masama, walang habas nilang pilit na inililigaw ang damdaming-bayan o opinyon publiko, binabaluktot  nila’t  pinaglalaruan ang katotohanan upang manatiling gago’t bulag ang sambayanan.

Ipahihintulot kaya ng isang asendero, kung gayon, na ilathala sa kanyang magasin o ibalita sa kanyang peryodiko kung paano siya nangamkam ng mga lupain o kung paano niya sinasalaula ang batas sa reporma sa lupa?  Maglalathala kaya siya ng mga kuwento o nobela, drama o tula, tungkol sa kasuwapangan at kawalanghiyaan ng mga propiyetaryo o katusuhan ng mga asendero, at kung paano nila patuloy na pinagsasamantalahan, inaalipin at binubusabos ang kanilang mga magsasaka?

Ipalalabas kaya ng ganid na kapitalista sa estasyon ng kanyang telebisyon kung paano niya kinakatas sa kanyang pabrika’t korporasyon ang pawis at dugo ng kanyang mga trabahador upang magkamal lamang siya ng limpak-limpak na tubo?  Papayagan kaya niyang ibandila sa mga programa sa kanyang estasyon na mag-organisa ang mga manggagawa, magsipagtayo ng unyon, ipaglaban ang kanilang lehitimong mga karapatan at magwelga kung nagbibingi-bingihan sa kanilang mga karaingan ang salanggapang na kapitalista?

Ipahihintulot kaya ng bastardong pulitiko na ibalita sa estasyon ng radyong kontrolado niya kung paano siya nandaya sa eleksiyon, kung paano siya namili ng boto, kung magkano ang kinulimbat niya sa pondo ng bayan, kung magkano din ang tinanggap niya mula sa sindikato ng ilegal na sugal at droga, at kung sinu-sino din ang kanyang ipinapatay lalo na ang mga kalaban niya sa pulitika, bukod sa mahihigpit niyang kritiko?

Sabagay, hindi na dapat ipagtaka, sa prinsipyo ng mga diyus-diyosan at basalyos ng masusugid na tagapagtanggol ng bulok na status quo, makatuwiran nga lamang na baluktutin nila ang lahat mapangalagaan lamang ang kanilang impluwensiya, pribilehiyo’t kapangyarihan.  Batay sa kanilang pagmamaniobra at makasariling interpretasyon ng mga bagay-bagay, ang totoo’y puwedeng maging kasinungalingan o puwedeng maging kabulaanan ang lantay na katotohanan.

Alin nga ba ang totoo pa sa mga babasahin at sa mga programa sa radyo’t telebisyon?

Sinalakay pa nga ang tri-media ng isa pang matinding ilusyon — ang naghambalang ngayon na iba’t ibang sektang panrelihiyon. Sa telebisyon na lamang, may misa kung Linggo sa iba’t ibang estasyon.  Malaking oras ang nilalamon ng iba’t ibang grupong relihiyoso na patuloy na  nagsisiraan, nagpapaligsahan, nagpapagalingan at nang-aakit ng posibleng mga miyembro.  May pakulo ang El Shaddai, may karnabal ang JIL (Jesus Is Lord), may sarsuwela ang INC (Iglesia ni Cristo), may pasiklab ang Dating Daan.  Bukod pa ang mga nabanggit sa naghambalang na mga pastor at ministro na nagdudumakdak sa mga estasyon sa radyo man o telebisyon na para bang mga henyo sa Bibliya at tanging may karapatang mangalandakan kung ano ang tamang interpretasyon ng sinasabing “banal na mga salita” ng itinuturing nilang Diyos.  Lumilitaw tuloy na sa sinasabi nilang kalangitan — saanman iyon — may kani-kanila na silang esklusibong subdibisyon para sa nananampalataya nilang mga kampon.

Sa kasalukuyan tuloy, waring isang damong sumibol sa disyerto ang magkaroon sa tri-media ng mga babasahin at programa sa radyo’t telebisyon na matapat na tagapaglarawan ng reyalidad o tagapagbandila kaya ng mapagmulat at mapagpalayang katotohanan.  Kung mayroon man, pasaglit-saglit lamang ang buhay nito at, kalimitan, agad na naghihingalo.  Natural, wawasakin at dudurugin ng uring naghahari-harian sa lipunan at namumunini sa tiwaling establisimiyento ang anumang daluyan ng matino, makatotohanan, mapagmulat at mapagpalayang mga kaisipan.  Wala na nga yatang puwang ang katinuan sa Republika ng mga Ilusyon.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/10/matino-ba-ang-tri-media-2/feed/ 0
LETTER | Assessment on Pope Francis’ one year papacy after His Easter message http://pinoyweekly.org/new/2014/10/letter-assessment-on-pope-francis-one-year-papacy-after-his-easter-message/ http://pinoyweekly.org/new/2014/10/letter-assessment-on-pope-francis-one-year-papacy-after-his-easter-message/#comments Fri, 24 Oct 2014 03:03:31 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=31978 Pope Francis I during the World Youth Day celebrations in July 2013. <strong>Wikimedia Commons</strong>

Pope Francis I during the World Youth Day celebrations in July 2013. Wikimedia Commons

LIHAM iconPope Francis has captured the attention of millions including the international media with his simple and tradition-breaking lifestyle.

A year after his election, the world including Christians and non-Christians are still studying the different changes he has started within the Vatican bureaucracy and the Vatican financial institutions. His pronouncements on the need of a Church that is missionary, compassionate and inclusive have been analysed by theologians from different countries and how these will affect the current problems of a increasingly deserted Church. His statements on social issues such as the war in Syria, the plight of migrants in Europe and the capitalist system that is driven by greed have also been well published.

The current changes being instituted by Pope Francis can be a crucial turning point in the 2000-year history of the Roman Catholic Church. However, as we very well know, this turning point cannot be achieved by mere Papal pronouncements and administrative reforms no matter how well meaning. There will definitely be obstacles coming from different sections of the church structure and society that will be threatened by these changes. All possible doctrinal and theological precepts will be thrown at Pope Francis to derail if not totally stop the reforms. A US oligarch has already warned that donations to the Church can stop and some Vatican watchers have already hinted at the physical dangers the Pope is risking.

As such, how should we approach these changes? Cognizant that these are reforms that will not radically alter the reactionary character of the Roman Catholic Church, it is still incumbent upon us to study and act upon these, analyzing, making a balanced evaluation and propagating those that will benefit the poor, deprived and oppressed.

What needs to be done?

The administrative reforms such as the revamp of the financial institutions, the appointment of the eight Cardinals who will propose restructuring to the Vatican Curia, the Papal announcement that more authority will be given to the national episcopal conferences, we can support since any changes in the fossilized bureaucracy can contribute to a Church that is more compassionate in deed.

We should also support the call for justice for and indemnification to the victims of clerical sexual abuse. Beyond these there should be discussions within the formation centers and other scholastic institutions how these crimes can be prevented.

More than all of these we must strongly advocate and propagate the pronouncements and moves that relate to issues of social justice. These are the changes that are most necessary, urgent and will be contentious and divisive within the Church. These include the pronouncements on migrants issues, the conference on the Syrian conflict and the condemnation of capitalist greed.

We must likewise be more active in calling the Pope’s attention to the situation in our country: the continuing misery and escalating poverty brought about by economic policies that favor the elite; the plunder of our natural resources, the continuing and increasing subservience to imperialist control.

But it is not only the Pope whom we wish to address. We have to reach out to the Philippine Church hierarchy in different dioceses, congregations, parishes and institute dialogues and get their cooperation on the need for radical social transformation. Basic changes namely comprehensive and genuine agrarian reform and national industrialization and the continuing armed revolution that seeks to
address these has to be explained to them. And beyond any theoretical discussions, we must draw them into actively participating the people’s struggles not only because they are influential opinion makers but also that as members of Philippine society they have a stake in its well being and progress.

We should also reach out to the numerous Christians, whether nominal or practicing, and involve them in the different national and sectoral issues that will organize and empower them.

As guided by the tenet that to love God, we must love our neighbor, we continually strengthen our determination and commitment by reaching out and organizing as many as we can to achieve a society where there is peace and justice.

Christians for National Liberation (CNL)

CNL is an allied organization of the National Democratic Front of the Philippines and composed of revolutionary church people from the Catholic and Protestant churches.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/10/letter-assessment-on-pope-francis-one-year-papacy-after-his-easter-message/feed/ 0