Pinoy Weekly » Kapirasong Kritika http://pinoyweekly.org/new Philippine news, analysis, and investigative stories Sat, 21 Mar 2015 10:35:23 +0000 en-US hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.1.1 Pera ang Nagsasalita http://pinoyweekly.org/new/2015/02/pera-ang-nagsasalita/ http://pinoyweekly.org/new/2015/02/pera-ang-nagsasalita/#comments Wed, 25 Feb 2015 05:39:11 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=33882 Nabasa ko ang pahayag ng Akbayan para sa ika-29 na anibersaryo ng pag-aalsang Edsa People Power. Ang titulo: “Realize Edsa’s unfulfilled promises; shield it from opportunists, vultures and usurpers.” Inilathala ang pahayag, syempre pa, pagkatapos ng pagdanak ng dugo sa Mamasapano, Maguindanao noong Enero 25. Sa gitna ng pinakamatinding eskandalong yumanig sa gobyerno ni Noynoy Aquino, hindi pa rin nayayanig ang matinding suporta ng Akbayan sa kanya. Masasabi pa nga na minamarkahan ng pahayag ang panibagong antas ng pagkabulok ng Akbayan mula sa grupong may pseudo-progresibong pagpapanggap patungong sagad-sagaring bayaran.

Sa kaso ng Mamasapano, ang panawagan ng Akbayan kay Aquino: “igiit ang kanyang solidong pamumuno sa isyu at gumawa ng mapagpasyang hakbangin para ilabas ang buong katotohanan at magbigay ng hustisya sa lahat ng biktima.” Para kang nanawagan kay Gloria Macapagal-Arroyo na ilabas ang katotohanan sa “Hello Garci.” Ayon pa rito, may “mga seryosong pagkakamali sa paghusga at command sa mga kritikal na yugto ng engkwentro.” Sa ganitong pahayag, ang itinuturing lang na biktima ay ang 44 na operatiba ng Philippine National Police-Special Action Force, hindi kasama ang maraming Moro na napatay dahil sa operasyon – rebelde man o karaniwang sibilyan.

Pero ang mas mahalagang punto: Ang ugat ng pagdanak ng dugo ay wala sa anumang detalye ng operasyon, kundi sa buong plano nito. Dumanak ang dugo dahil ang plano ay pagpatay sa isang pinagbibintangang terorista na nasa loob ng isang komunidad kung saan maraming armadong grupo. Dumanak ang dugo dahil ipinatupad ni Aquino ang patakaran ng US ng pagpatay sa mga pinaghihinalaang terorista sa isang delikadong konteksto. Mahalagang punto ito kung gusto nating matuto sa nangyari, dahil lantad nang may patakaran ang gobyerno ng US ng asasinasyon sa mga pinaghihinalaang terorista, ayon nga kay Glenn Greenwald at iba pang imbestigatibong mamamahayag.

Syempre pa, ramdam na tinutunggali ng Akbayan ang Kaliwa sa pahayag. Sabi nito patungkol sa mga tumutuligsa kay Aquino: “sa kalakhan ng kanilang buhay ay nag-instrumentalisa, nang-abuso at nang-angkin sa makatarungang pakikibaka ng bayan para sa pagbabagong panlipunan.” Ang Kaliwa ang tinutukoy rito, dahil ang iba pang personalidad at pwersa na idinidikit sa Kaliwa ay direktang kumalaban, hindi nakisakay, sa naturang pakikibaka. Sa kabilang banda, tiyak na sarili ang tinutukoy ng Akbayan nang sinabi nitong nagbukas ang Edsa ng “mga bagong oportunidad para ituloy ng mga kilusang panlipunan ang pakikibaka para sa tunay na pagbabagong panlipunan.”

Pero nasaan ang ebidensya ng retorikang ito? Gustong palabasin ng Akbayan na nagsusulong ng mga reporma ang gobyernong Aquino, pero puro mga hakbangin ang ibinibida nito, hindi resulta – sa pagbawas sa kahirapan at kagutuman, halimbawa. Participatory budget process? Tapos pwedeng baguhin ng pangulo gaya ng ginawa sa Disbursement Acceleration Program. Disenteng paninirahan para sa “informal settlers”? Tatak ng gobyernong Aquino ang mararahas na demolisyon at bulok na relokasyon. Proteksyong panlipunan? Lalong lumaganap ang kawalang-trabaho, kontraktwal na empleyo, at kawalang-lupa. Ito ang katuparan ng mga pangako ng Edsa?

Sobrang labag na sa katwiran ang mga pahayag ng Akbayan hinggil sa gobyernong Aquino. Halatang hindi na katwiran, at lalong hindi paninindigan, ang nagsasalita sa mga ito, kundi pera. Makikita rin ito sa paggamit ng Akbayan sa retorika ng Edsa: Sa panawagan nitong kamtin ang pangako ng Edsa ngayon, pinapalabnaw ng Akbayan ang naging bisa at silbi ng Edsa para sa mga Pilipino – ang magpatalsik ng kinamumuhiang pangulo. Higit pa riyan, pinapatatag nito ang ilusyong makakamit ang mga pangako ng Edsa sa kasalukuyang sistema at gobyerno. Malinaw, kung susuriin lang, kung sino ang tunay na “oportunista, buwitre at mang-aagaw” sa pakikibaka para sa pagbabago.

25 Pebrero 2015

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2015/02/pera-ang-nagsasalita/feed/ 0
At What Cost Daw http://pinoyweekly.org/new/2015/02/%e2%80%a8%e2%80%a8at-what-cost-daw/ http://pinoyweekly.org/new/2015/02/%e2%80%a8%e2%80%a8at-what-cost-daw/#comments Sun, 08 Feb 2015 00:42:22 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=33646 Sa kanyang kolum na “Resignation at what cost?” nitong 07 Pebrero, tinanong ni Solita Collas-Monsod ang mga nananawagang magbitiw sa pwesto si Pang. Noynoy Aquino: Nababaliw na ba kayo? Ayon sa propesor ng ekonomiks sa Unibersidad ng Pilipinas, sa usapin ng pagtutulak na mag-resign si Aquino, mas malaki ang magiging gastos ng sambayanan kaysa sa magiging pakinabang nito. Sabi pa niya, kahit pagsama-samahin ang mga kritisismo niya kay Aquino, mas matimbang pa rin ang mga positibo rito at mas mainam pa rin ito sa posibleng pumalit na si Bise-Presidente Jejomar Binay.

Malamang, dahil napakababaw naman ng mga kritisismo niya kay Aquino. Lalabas nga, tutol siya sa pagbitiw nito sa pwesto dahil wala siyang nakikitang mabigat na kasalanan nito, hindi pa dahil ayaw niya kay Binay. Anu-ano ang mga tuligsa niya kay Aquino? Tungkol lang sa pagtatalaga ng mga tao sa iba’t ibang pwesto sa gobyerno – interes ng mga akademikong may pamantayan sa mga lingkod-bayan, interes din ng mga gustong magpwesto ng sariling mga kaibigan. Ano ang teorya sa likod nito? Na huhusay na lang ang gobyerno kung maitatalaga rito ang mga maabilidad na tao? Hindi ba’t makitid ito?

Sa kaso ng pagdanak ng dugo sa Mamasapano, Maguindanao noong 25 Enero, ligal at hindi moral ang nakikita niyang pinakamabigat na kasalanan ni Aquino: paglabag sa chain of command ng gobyerno. Ni hindi ang resulta ng paglabag na ito – ang pagkamatay ng 44 operatiba ng Philippine National Police-Special Action Force, 18 mandirigma ng Moro Islamic Liberation Front, at walong sibilyan. Hindi rin ang paglalagay sa panganib ng usapang pangkapayapaan sa MILF. Hindi rin ang pagsugal at paglustay ng buhay ng mga Pilipino dahil sa utos ng US na walang malasakit sa buhay.

Ang totoo, hindi kinonsidera ni Monsod ang matitinding kritisismo kay Aquino. Hindi ang pagkabigo sa paglikha ng trabaho, bukod pa sa disenteng trabaho, na mahalagang indikasyon ng lagay ng ekonomiya. Hindi ang pagkabigong sumaklolo sa ating mga kababayang nasalanta ng superbagyong Yolanda. Hindi ang pagkopo ng iilang malaking kapitalista sa mga kontrata sa pribatisasyon. Hindi ang militarisasyon sa kanayunan at patuloy na paglabag sa mga karapatang pantao. Para kay Monsod, abswelto na agad si Aquino sa korupsyon, kahit ipinagtanggol at pinalaki nito ang pork barrel sa gobyerno.

Binanggit lang ni Monsod ang mga tuligsa niya kay Aquino para palabasing nyutral siya, na pwede siyang maging hukom at magbaba ng kapani-paniwalang hatol. Pero hindi pwede, dahil hindi niya pinakinggan ang prosekusyon. O mas eksakto: dahil simula’t sapul ay nasa depensa siya. At ano ang depensang ito? Isang hanay sa lipunan na kumbinsido sa mga batayang patakaran ng gobyerno, maalwan ang buhay sa gitna ng lahat ng ito, at humahatol lang batay sa mga itinatalaga ng pangulo. Hindi mula sa batayan ng nakakaraming matagal nang naghihirap at naghahanap ng pagbabago.

Marami nang sumagot nang diretso sa akusasyon ni Monsod. Ang mga gustong mag-resign si Aquino, gusto ba nilang si Binay ang pumalit? Hindi, kahit pa iba ang igiit ni Monsod. Posible bang si Binay ang pumalit? Oo, dahil isinasaad sa Konstitusyon na bise ang papalit sa presidente. Pero pwede at mas mainam ang isang konsehong transisyon– tulad ng pinlano noong pinapatalsik si Ferdinand Marcos at si Joseph Estrada. Ang programa nito: itigil ang mga krimen ni Aquino, panagutin siya sa mga ito, magpatupad ng mga maka-mamamayang reporma, at magdaos ng eleksyon ng papalit na pangulo.

Ang kakatwa, sumuporta si Monsod sa Edsa 1 at Edsa 2; alam niya, kung huhukayin lang sa alaala, ang ideya ng konsehong transisyon bilang pamalit sa pangulo. May mga sinserong nangangamba na si Binay ang papalit kay Aquino. Pero mayroon din namang mga mulat na maka-Aquino na ginagamit si Binay bilang panakot para huwag nang matalakay ang mga krimen ng pangulo. Alam nila, na kung kikintal ang mga krimen ni Aquino sa bayan, hindi nito iisiping mas malaki ang gastos kaysa pakinabang sa pagre-resign ng pangulong tuta, kurakot, maka-elite, sinungaling at duguan ang mga kamay.

Dahil, sa totoo lang, may konsiderasyong mas mabigat kaysa timbangan ng gastos at pakinabang. Kung tutuusin, parang sirang plaka na ngayon si Monsod. Ganyan din ang sinasabi niya noon sa gitna ng madilim na paghahari ni Gloria Macapagal-Arroyo: mas malaki ang gastos kaysa pakinabang kung papalit ang bise-presidenteng si Noli de Castro. Kaya natapos ang paghahari ni Arroyo na nakahanay si Monsod sa mga kakampi nito. May konsiderasyong mas mabigat kaysa timbangan ng gastos at pakinabang. Mas mahalaga ang pagtindig sa tama – at hindi si Monsod ang magandang halimbawa.

08 Pebrero 2015

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2015/02/%e2%80%a8%e2%80%a8at-what-cost-daw/feed/ 0
Tiyak na Kapahamakan http://pinoyweekly.org/new/2015/02/tiyak-na-kapahamakan/ http://pinoyweekly.org/new/2015/02/tiyak-na-kapahamakan/#comments Wed, 04 Feb 2015 10:03:36 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=33626 Apatnapu’t apat na operatiba ng Philippine National Police-Special Action Force (PNP-SAF). Labing-walong mandirigma ng Moro Islamic Liberation Front (MILF). At dalawa hanggang anim na sibilyan. Kabisado na ng marami ang mga datos na ito tungkol sa madugong operasyon ng PNP-SAF sa Mamasapano, Maguindanao noong Enero 18. Makaisang-panig na tumampok sa midya ang maraming namatay sa hanay ng PNP-SAF, kaya naging mabilis ang pagsisi sa MILF. At sa pamumuno ni dating Pangulong Joseph Estrada, lumakas ang panawagan para maglunsad ng todo-gera laban sa MILF.

Pero mas malawak ang pagkondena kay Pang. Noynoy Aquino. Itinanggi niya ang direktang pananagutan sa nangyari sa kanyang talumpati sa telebisyon noong Enero 28. Wala siya sa parangal noong dumating ang mga bangkay ng napatay na PNP-SAF sa Villamor Air Base noong Enero 29. Nahuli rin siya ng pagdating sa parangal sa burol ng mga ito noong Enero 30. Sa mga aksyon niyang ito nagmula ang bansag sa kanyang “traydor” sa mga napatay na elite na pwersa ng kapulisan. Sa paglakad ng mga araw, tumatalas din ang pagsisi sa kanya dahil sa pag-uutos niyang ilunsad ang operasyon.

Marami nang nasabi at nasulat tungkol sa nangyari sa Mamasapano. Alam mong galit ang publiko at delikado ang pangulo kapag bumabaha ng salita at imahen sa Facebook at iba pang social media, kapwa sa istatus at komento ng mga tao. Sa ganitong mga panahon, ang mga selfie at larawan ng pagkain, alagang hayop at anak ay nagiging sekundarya sa mga balita at komentaryo tungkol sa pulitika. Naganap ang pagdanak ng dugo sa Mamasapano sa panahong lumalalim din ang galit ng publiko sa gobyernong Aquino dahil sa pagtaas ng pamasahe sa MRT-LRT at ng iba pang singilin sa serbisyo.

Anu’t anuman, heto ang mga aspeto ng isyu na tawag-pansin at interesante para sa akin:

(1) Papel ng US. Binansagang internasyunal na terorista ang target ng operasyon. Ang US ang matagal nang tumutugis sa kanya. Umano’y eksakto ang impormasyon tungkol sa lokasyon ng target. Nagkumahog si Noynoy, matapat na tuta ng US, para ipatupad ang operasyon. At lihim itong ipinatupad. Lahat ng ito, indikasyon na ang US, kasabwat si Aquino, ang pangunahing nagtulak ng operasyon at responsable rito. Kumpirmasyon na lang ang mga larawan ng mga sundalong Kano na tumutulong sa paglilikas sa mga napatay sa labanan – at kung hindi ito nakunan ng larawan, posibleng itatanggi rin ito.

Mas malamang na ang US ang nakatunton sa target na terorista, nag-utos ng operasyon, nagdisenyo nito, at namuno sa pagpapatupad nito. Antas-imperyalista ang kumpyansa, kaya nga ipinwesto na si Aquino sa Zamboanga City para sa press conference na magbubunyi dapat sa harap ng internasyunal na midya ng noo’y inaasahang tagumpay. Itinanggi na ng US Embassy ang anumang mahalagang papel sa operasyon, pero sinong naniniwala rito? Hindi ang mga mamamayang alam ang madugong rekord ng US sa buong mundo at ang kasinungalingan ng mga embahada nito sa iba’t ibang bansa.

(2) Paggamit sa mga Pilipino, pagmaliit sa paglaban ng sambayanang Moro. Kung direktang sakop ng US ang Pilipinas, mga tropang Kano ang lalaban sa mga Pilipino. Pero dahil neo-kolonya ng US ang Pilipinas, at tuta nito ang gobyerno, Pilipino mismo ang ginamit laban sa Pilipino. Patunay ng kumpyansang imperyalista ang paggamit ng kapulisan at hindi militar sa operasyong ito. Sa pagpakat ng mahigit 400 pulis sa Mamasapano, malinaw na labanan ang pakay nila. Pero patunay ang madugong resulta na lubhang minaliit ng US at ni Aquino ang paglaban ng sambayanang Moro.

(3) Paglabas ng katotohanan. Lumalakas ang panawagan para sa katotohanan hinggil sa nangyari, na dapat lang. Pero magandang itanong: anong katotohanan ang hinahanap? Iyung pamperyodismo? Iyung ligal? Dapat hanapin ang mga ito, pero dapat kilalanin din ang isang katotohanan: na kayang-kayang itago, baluktutin, o ipitin ng mga naghahari ang mga ito. Dapat ding kilalanin ang isa pang katotohanan: Na sa kasaysayan ng People Power, lumalabas ang katotohanan kapag ang sambayanan ay nagpoprotesta, naggigiit ng pananagutan batay sa pinapaniwalaan nitong katotohanan.

(4) Gera kontra-terorismo. Inilunsad ang operasyon sa balangkas ng tinatawag na “gera kontra-terorismo” ng US. Maaalala ang tuligsa ni progresibong intelektwal na si Michel Chossudovsky: ang “gera kontra-terorismo” mismo ay terorismo – atake sa mga mamamayan ng daigdig para sa interes ng malalaking kapitalista at gobyerno ng US. Kailangang palawakin ang pag-unawa lampas sa mga indibidwal na terorista at mga kaso ng terorismo, patungo sa kalagayang nagluluwal ng mga binabansagang terorista – na hinuhubog ng mga mapaminsalang patakarang imperyalista sa ekonomiya at militar.

Larawan ng “gera kontra-terorismo” ng US ang nangyari sa Mamasapano. Sa panahong ipinagyayabang ng US ang mga abanteng kagamitan para sa presisong pagtukoy at pagbigwas sa umano’y terorista, mas maraming mamamayan ang namamatay. Sa panahong ipinagyayabang nito na isinusulong ng mga gera nito ang “demokrasya,” pinakilos nito ang gobyerno sa paraang palihim at di-demokratiko. Sa panahong ginagamit nito ang mga usapang pangkapayapaan para pasukuin ang mga armadong grupo, ipinakita nito na hindi ito magpapapigil sa paglulunsad ng mga atake at gera.

03 Pebrero 2015

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2015/02/tiyak-na-kapahamakan/feed/ 0
Disiplina para sa Bisita http://pinoyweekly.org/new/2015/01/disiplina-para-sa-bisita/ http://pinoyweekly.org/new/2015/01/disiplina-para-sa-bisita/#comments Sat, 17 Jan 2015 05:09:18 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=33276 Isa sa mga tawag-pansin na salitang tumampok sa pagbisita ni Pope Francis sa Pilipinas ang “disiplina.” Sabi ni Pang. Noynoy Aquino bago dumating ang Santo Papa, “I call on Filipinos to exercise the utmost discipline, in order to ensure that our gatherings are peaceful and orderly.” Sa unang gabi ng pagdating ni Pope Francis, sinabi ni Kris Aquino, kapatid ni Noynoy, sa kanyang sikat na palabas sa telebisyon na “proud” siya dahil “disiplinado” ang mga Pilipino. Pinaalingawngaw na ang naturang salita, at ang positibong pagpapahalaga rito, ng iba’t ibang ulat ng midya ng malalaking kapitalista kaugnay ng pagdalaw ni Pope Francis. Sa ikalawang gabi ni Pope Francis sa Pilipinas, si Ces Oreña-Drilon ng impluwensyal na ABS-CBN ang narinig kong nagbalita nito.

Syempre pa, pumapatungkol ang disiplina sa isang disposisyon kaugnay ng mga patakaran o prinsipyo na nagmumula sa isang awtoridad labas sa indibidwal. Sa partikular, disposisyon ito ng pagsunod – at hindi nga lang ng pagsunod, kundi ng mulat at kusang pagsunod. Maaaring maging disposisyon ito ng marami, pero dahil usapin ito ng mulat at kusang pagsunod, mas matitingnang disposisyon ito ng indibidwal. Madalas na imahen nito, dahil na rin sa propaganda ng gobyerno na dumadaloy sa midya at sistemang pang-edukasyon, ang pagtawid sa tamang tawiran – gawain ng indibidwal, pagtalima sa patakaran ng gobyerno, at larawan ng pag-abante sa modernidad. Susing salita rin ito, syempre pa, ng Martial Law ni Ferdinand Marcos.

Paano gumagana ang “disiplina” sa kaso ng pagdalaw ni Pope Francis? Una sa lahat, maraming patakarang ipinatupad ang gobyernong Aquino na mapanupil sa normal na kalakaran ng mga mamamayan bago ang pagdalaw, at lampas sa panunupil sa mga protesta ng kilusang masa sa bansa: nilinyahan ng mga pulis ang kalsada; nilimitahan ang transportasyon ng mga tao sa kalsada, himpapawid, at dagat; pinatay ang signal ng mga cellular phones, hadlang sa pagpapadala at pagtanggap ng mga mensaheng text; at iba pa. Ipinatupad ang mga ito ng gobyerno nang nagsasarili, walang konsultasyon sa publiko, at mabilisan. Ipinatupad ang mga ito sa paraang wala nang magagawa ang karaniwang mamamayang gustong sumalubong kay Pope Francis kundi ang sumunod.

Pagkatapos obligahing sumunod ang mga mamamayan, papapurihan sila ng mga makinarya ng propaganda ng gobyerno dahil “disiplinado” sila, dahil nagpakita sila ng “disiplina.” Maririnig din sa ibang reporter sa midya ang linya ni Kris Aquino: Kadikit ng pagiging disiplinado umano ng mga Pilipino ang pagiging “proud” o pagmamalaki. Na kadikit naman ng tahimik na pagkilala na nanonood ang mundo sa Pilipinas sa panahong narito si Pope Francis – at para bang pagiging disiplinado ang inaasahan nilang makita sa mga Pilipino. Sa ganito, ang diskurso tungkol sa disiplina ay nagsisilbing premyo sa mga mamamayan sa pagiging disiplinado umano, at sa gayon ay bahagi rin ng mismong mga mekanismo ng pagpapataw ng disiplina sa kanila.

Sa kabilang banda, marami-rami na ring komentarista ang nagpahayag tungkol sa kababawan ng pagbabalita ng midya ng malalaking kapitalista tungkol sa pagdalaw ni Pope Francis. Pangunahin dito ang pagpokus sa maliliit na detalye kaugnay ng pagdalaw, sa kapinsalaan ng pag-uulat tungkol sa kabuluhan nito at ng mga pahayag ng Santo Papa. Sa isang pakahulugan, “walang disiplina” ang midya ng malalaking kapitalista kaugnay ng mga prinsipyo ng pamamahayag o journalism. Madalas, ang mga komentaryo hinggil sa kawalang-disiplinang ito ay inilalabas sa social media, sa pampublikong larangan na may akses ang mga komentarista, para mabasa ng marami. Parang sinasabihan nila ang midya ng malalaking kapitalista: “Mahiya naman kayo!”

Kung walang disiplina ang midya ng malalaking kapitalista sa gitna ng pagdalaw ng Santo Papa, wala ring disiplina si Pang. Aquino mismo. Sa kanyang talumpati sa harap ni Pope Francis, tinuligsa ni Aquino ang lokal na pamunuan ng Simbahang Katoliko dahil sa pagiging kritikal nito sa kanya. Masasabing kawalang-disiplina rin ito: sabi ni Renato Reyes Jr., pangkalahatang kalihim ng Bagong Alyansang Makabayan o Bayan, sinamantala ni Aquino ang okasyon para i-ere ang kanyang mga isyu sa Simbahan, sa halip na tugunan ang mga isyu ng korupsyon at kawalan ng pagkakapantay-pantay na tinuligsa ng Santo Papa. Sabi naman ni Vencer Crisostomo, tagapangulo ng Anakbayan, “isang kahihiyan para sa buong bansa” ang mga pahayag ni Aquino. “Nakakahiya!”

Ang nabubuong larawan: Disiplina para sa mga mamamayan, kawalang-disiplina para sa midya ng malalaking kapitalista at kay Aquino mismo. Madali ring makita ang pakinabang ng malalaking kapitalista. Hindi kataka-taka, sa unang buong araw ng Santo Papa sa Pilipinas, dinala siya sa Malakanyang ng gobyerno, sa Manila Cathedral ng Simbahang Katoliko, at pagkatapos ay sa Mall of Asia o MOA ng malalaking kapitalista. Mismong pamilya ni Henry Sy – pinakamayamang Pilipino, may-ari ng MOA, at pangunahing tagapagpatupad ng kontraktwalisasyon sa mga manggagawa – ang sumalubong sa Santo Papa sa lugar. Kitang-kita rin ang pagpapaanod lang ng lokal na pamunuan ng Simbahang Katoliko, sunud-sunuran lang sa gobyernong Aquino.

(Sa isang pagtingin, sa pagpataw ng panunupil sa mamamayan, sinuspinde ng gobyernong Aquino ang mga batas, at sa gayon ay nagpataw sa bansa ng “state of emergency.” Maaalala ang bantog na depinisyon ng pilosopong Nazi na si Carl Schmitt: “Sovereign is he who decides on the exception.” Sa ibang salita, ang makapangyarihan ang siyang nagtatakda ng “eksepsyon” – kailan lalagpas sa mga batas para umano sa interes ng publiko. Isang porma ng “estado ng eksepsyon” ang “estado ng emergency” at makikita natin sa pagtatakda nito kung sino ang makapangyarihan sa bansa. At dugtong ng pilosopong si Walter Benjamin: “Itinuturo ng tradisyon ng mga inaapi, na ang ‘estado ng eksepsyon,’ kung saan tayo nabubuhay, ay ang normal na kalagayan.”)

Anu’t anuman, mahalagang suriin ang “nakakahiya” na “kawalang-disiplina” na ipinakita ni Aquino sa talumpati niya sa harap ni Pope Francis. Mayor na pahayag ito, at tiyak na hindi aksidente, kundi sinadya. Tila mababaw na katatawanan lang ang pagbanggit niya sa kanyang pagkapanot, pero itinatago nito ang kaakibat na tahimik pero matinding panawagan kay Pope Francis na gawin sa pamunuan ng lokal na Simbahan ang pampublikong pagtuligsa na ginawa ng Santo Papa sa Curia sa Roma. Sa kanyang talumpati bago dumating si Pope Francis, ipininta ni Aquino ang worst-case scenario sa kaguluhan ng publiko. Tiyak, naghanda rin ang kanyang gobyerno sa worst-case scenario sa posibleng pahayag ng Papa na kritikal sa kanyang gobyerno.

Sa pag-upak sa lokal na pamunuan ng Simbahang Katoliko, ang gustong unahan at kung sakali’y banggain ni Aquino ay ang posibleng kritisismo ni Pope Francis sa kanyang gobyerno. Ang gusto niyang palabasin: kaaway niya ang lokal na pamunuan ng Simbahan, kaya mali o malisyoso ang ulat nito sa Santo Papa. Hindi na mahalaga kung ano ang posibleng tuligsa ng Santo Papa; ang mahalaga ay batuhin ng duda, pagkwestyon, o malisya ang posibleng pinagmulan ng naturang tuligsa. Maaaring ito rin ang pangamba na pinagmumulan ng mga mapanupil na hakbangin ng gobyerno: ang takot sa kritisismong posibleng sabihin ni Pope Francis sa gobyernong Aquino. Dinidisiplina ng gobyernong Aquino ang mga Pilipino para sa sariling interes nito.

17 Enero 2015

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2015/01/disiplina-para-sa-bisita/feed/ 0
Hindi pa Tapos http://pinoyweekly.org/new/2014/12/hindi-pa-tapos/ http://pinoyweekly.org/new/2014/12/hindi-pa-tapos/#comments Wed, 31 Dec 2014 01:51:10 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32943 A single spark, sabi ni Mao Zedong sa ilang pesismistang pananaw sa pinapamunuan niyang Partido Komunista ng Tsina, can start a prairie fire. Kaya ng isang titis na mag-umpisa ng apoy sa kadawagan. Nag-umpisa ang pelikulang Bonifacio: Ang Unang Pangulo sa itinuturing na titis na nagpaliyab sa rebolusyong Pilipino laban sa kolonyalismong Espanyol  ang pagpaparusa ng kamatayan sa harap ng nanonood na publiko sa Gomburza, o kina Padre Mariano Gomez, Jose Burgos, at Jacinto Zamora noong 1872. Kasama sa nanood doon, ayon sa pelikula, ang batang si Andres Bonifacio, at nakakakilabot ang marahang eksena ng pagpulot sa telang nahulog ng isa sa mga bibitaying pari habang kinakaladkad sila patungo sa entabladong may garrote sa gitna.

Mula doon, hinagod na ng pelikula ang buhay ni Bonifacio na kalakhay kaugnay ng itinatag niyang Kataas-taasang Kagalang-galangang Katipunan ng mga Anak ng Bayan: ang pagkuha ng inspirasyon at pagkatapos ay pagkalas sa mga kaisipan ni Jose Rizal, ang pagkakatatag ng Katipunan at paglaganap nito sa bansa, ang pagsusuplong dito at pagsuong nito sa mga sagupaan, ang pag-agaw ni Emilio Aguinaldo sa pamumuno ng Katipunan, at ang pagkulong at pagpatay kay Bonifacio. Sumisingit-singit ang kwento mula sa kasalukuyan ng mga estudyanteng nagsasaliksik tungkol kay Bonifacio at sa Katipunan. Sumisingit-singit naman sa mismong kwento ang pag-iibigan nina Bonifacio at Gregoria de Jesus at iba pang kwentong pamilya at kaugnay ng pamilya.

Bonifacio Ang Unang PanguloPara sa isang hindi madalas manood ng pelikula, mabilis ang takbo ng istorya. Kung may bahaging mabagal, iyan ay dahil sa tuluy-tuloy na pag-uusap ng mga karakter. Hindi tawag-pansin ang pagganap ni Robin Padilla na Bonifacio, at nakakatuwang hindi na pinilit gawing nakakakilig ang mga eksena nila ni Vina Morales  o nina Daniel Padilla at Jasmine Curtis, na hindi love team sa pelikula. May paraan bang ilarawan ang kolonyalismong Espanyol nang hindi masyadong madilim ang mga gabi, at sa gayoy makatipid sa paggawa ng pelikula? Bagamat seryoso ang pelikula, nakapagpasok ng katatawanan, mapapaisip ka tuloy kung bakit hindi pa dinamihan. Bonifacio: Tatlong daang kasapi? Sa Maynila lang ba ito? Sagot: Sa buong bansa na.

Kaalaman ang kagyat na masasabing kabuluhan ng Bonifacio: Ang Unang Pangulo. Isinisiwalat nito ang itinuturing na historikal na katotohanan ng maraming historyador, na nananatiling lingid sa kaalaman o lihim para sa napakarami nating kababayan. Madalang na nating marinig at matalakay sina Rizal, Bonifacio at Aguinaldo, pero kahit ang ating naririnig at natatalakay ay kulang  at ang kulang ay nilalaman ng pelikula. Noon, mababasa lamang ang kwentong nilaman ng pelikula sa mga libro nina Teodoro A. Agoncillo, Amado Guerrero (o Jose Maria Sison) at Renato Constantino. Ngayon, salamat sa paggabay ni Prop. Milagros C. Guerrero, mahusay na historyador at kapwa-awtor ni Agoncillo sa isang libro, mapapanood na ang naturang kwento sa pelikula.

Mas malamang, may magpapaabot ng pahabol sa kaalamang ibinabahagi ng pelikula. Tiyak na panggatong sa apoy ng kontrobersya ang paglalarawan kay Rizal bilang sagad-sagaring repormista at kay Aguinaldo bilang traydor sa himagsikan. Pero ang pelikula ay kwento ni Bonifacio at ang naturang mga lugar, o malapit sa mga ito, ang kinalagyan nila kaugnay ng Katipunan. (Hindi pa nga todo ang paglalarawan kay Aguinaldo, na ipinakitang nag-utos lang ng pagdakip kay Bonifacio at tumangging tumulong nang nagsumamo si De Jesus. Sabi ni Prop. Guerrero sa dating palabas ni Randy David sa telebisyon, nakahukay siya ng pahayag ni Aguinaldo sa isang diyaryo noong kolonyalismong Amerikano: That Bonifacio was an evil man. I had him killed.)

Kahanga-hanga ang malinaw at matapang na paggigiit ng pelikula sa pagpili at pagtahak ni Bonifacio at ng Katipunan sa landas ng rebolusyon. Ibang usapin pa kung nasobrahan ito sa linaw at tapang; kung gawa ito ng mga aktibista, baka masabihan itong grim and determined. Isang maliit na kahinaan, gayunman: Hindi natapatan ang linaw at tapang ng paliwanag hinggil sa ipinakitang mga pagkatalo sa labanan ni Bonifacio. Sapat na bang paliwanag ang maagang pagkabisto rito ng mga awtoridad? O ang naisinghal ng kakampi ni Bonifacio sa eksena ng Kumbensyon sa Tejeros, na nakatipon ang mga Espanyol sa Maynila habang kaunti ang mga ito sa Cavite? Dahil sa kawalan ng paliwanag dito, may dating tuloy na nakatadhanang mabigo si Bonifacio.

Anu’t anuman, malinaw na napagtibay ng pelikula na si Bonifacio ang unang pangulo ng bansa. Ayon dito, noong Agosto 1896, nang magdeklara ng pag-aalsa si Bonifacio laban sa kolonyalismong Espanyol at pamunuan ang mga Katipunero sa pagpunit sa mga sedula sa Sigaw ng Pugadlawin, humiwalay na ang bayani sa gobyernong kolonyal at nagtayo na ng bagong gobyerno. Matutuntungan ito para ilantad ang mga kahaliling gobyernong kolonyal at neo-kolonyal, ang pagsulat ng kasaysayan ng bansa, at ang mga naging pangulo. Bukas pa sa talakayan kung makabuluhang ikampanya ang ganyang pagkilala kay Bonifacio ng gobyerno ngayon, pero matagal nang kinikilala ng mga makabayan ang mahalagang papel niya sa pagsilang ng sambayanang Pilipino.

Marami nang aktibistang nagpahayag ng pagkagusto sa pelikula. Kung palalawakin pa, marami nang nagmamahal sa bayan ang nagpahayag ng pagkagusto sa pelikula. Sa tingin ko, may mga taong gustong maging aktibista na magpapasya nang aktwal na maging aktibista pagkatapos makapanood. Para sa mga manonood na tunay na may bukas na isip, sapat na ang paglalantad ng pelikula sa pambubusabos ng mga Espanyol para makitang nagpapatuloy ang mga ito sa kasalukuyan: ang paghahari-harian ng mga awtoridad, ang pagpatay sa mga lumalaban, ang pagkakait ng kita mula sa pinagpaguran. Nakakatulong din na nadudulas ang dila ng mga karakter  ang Katipunan ay Kilusan, at ang kapatid ay kasama. Hindi pa tapos ang rebolusyon!

Trenta porsyento lang ng sinehan ang may nakaupo noong nanood ako. Pagkatapos ng huling eksena  ni Bonifacio at ng Katipunan na magiting na sumasabak sa labanan, nakakaiyak ang alab ng katapangan  nagkaroon ng impit na palakpakan. Sa labas, nakapila ang gustong mag-selfie sa mga poster ng pelikula. Nanood ako kasama ang isang batang siyam na taong gulang. Tinanong ko siya kung naintindihan niya ang pelikula. Oo raw. Sabi ko, Sige nga, ano ang natutunan mo? Biniro ko siya agad: Na pogi si Daniel Padilla? Sabi niya, Hindi ah. Bayani si Bonifacio! Traydor si Aguinaldo! Tulad ni Bonifacio na pumulot sa tela mula sa Gomburza, sanay panoorin ng mga bata at kabataan ang pelikula  na isang dagdag sa maraming titis ng pag-aalsa.

31 Disyembre 2014

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/12/hindi-pa-tapos/feed/ 0
Sa Bayan ang 2014 http://pinoyweekly.org/new/2014/12/sa-bayan-ang-2014/ http://pinoyweekly.org/new/2014/12/sa-bayan-ang-2014/#comments Sat, 27 Dec 2014 15:18:17 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32934 Ngayong bisperas ng bagong taon, sigurado, may mga kapit-bahay tayo na gagamit ng mga paputok na sobrang lakas na para bang tuwang-tuwa ang lahat ng tao sa ginagawa nila. Kasing-sigurado, maglalabas ang midya ng malalaking kapitalista ng kanilang year-end specials. At mas malamang, dahil sa kanilang maiksing memorya o pagkampi sa gobyerno ni Noynoy Aquino, o pareho, papalabasin nilang kay Noynoy ang 2014.

Pero ang totoo, hindi kay Noynoy ang 2014. Kung may taon mang lumabas ang tunay na kulay niya, itong 2014 na iyun. Sa desisyon ng Korte Suprema hinggil sa DAP, naidiing siya talaga ang Pork Barrel King. Sa pagpasa niya sa EDCA kahit pa sinabi ni Barack Obama na hindi ipagtatanggol ng US ang Pilipinas laban sa Tsina, at pagkampi sa sundalong Kano na pumatay kay Jennifer Laude, tumampok na tuta siya ng Kano.

Sa pagtimo ng kawalan ng rehabilitasyon sa Silangang Visayas isang taon matapos ang superbagyong Yolanda, napatampok na pabaya siya sa harap ng mga kalamidad. Sa pagdami ng mga paglabag sa karapatang pantao lalo na sa Mindanao, naidiin na marahas at pasista rin siya. At sa pagdami ng mga walang trabaho at kontraktwal, pagtaas ng presyo ng bilihin at singil sa kuryente, malinaw na pahirap siya sa masa.

Siguro, kung may tao na ayaw ng matapat na year-end specials, si Noynoy na iyun. Alam niyang lalong aalingasaw ang baho niya sa ganitong mga balik-tanaw. Alam niyang hindi maganda ang 2014 sa kanya, kaya nga pilit siyang nagpabango gamit ang pagpapakulong kina Pogi, Sexy at Tanda; paglutang kay Palparan; at paninira sa pamilya Binay na larawan ng pagiging duwag o tiwali ng kanilang paksyon ng elite.

Sa bayan ang 2014. Sa taong ito naganap ang maraming malalaking protesta, ang ilan ay mas malaki pa sa mga huling taon ng gobyerno ni Gloria Macapagal-Arroyo. Lalong lumawak ang mga walang tiwala at kritikal sa gobyerno ni Noynoy, maging sa mga nasa panggitnang uri. Kahit ang New People’s Army na gusto niyang durugin at ayaw harapin sa usapang pangkapayapaan, nagpapatuloy kung hindi man lalong lumalakas.

Sa bayan ang 2014. Ipaalala natin iyan sa lahat. At angkinin nating muli ang 2015!

27 Disyembre 2014

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/12/sa-bayan-ang-2014/feed/ 0
Doktrinang Gulantang http://pinoyweekly.org/new/2014/12/doktrinang-gulantang/ http://pinoyweekly.org/new/2014/12/doktrinang-gulantang/#comments Thu, 18 Dec 2014 18:22:32 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32865 Nitong Disyembre, naglabas ng ulat ang isang komite ng Senado ng Estados Unidos tungkol sa pagtortyur na isinagawa ng Central Intelligence Agency sa ilalim ng rehimeng W. Bush pagkatapos ng 9-11 ng 2001. Nitong Disyembre rin, lalong nalantad ang pagsamantala ng gobyerno ni Noynoy Aquino sa harap ng bagyong Ruby o Hagupit, at ng superbagyong Yolanda o Haiyan mahigit isang taon na ang nakakaraan, para isulong ang interes ng malalaking kapitalista. Pitong taon pagkatapos nitong unang malathala, napapanahon pa rin para muling basahin at rebyuhin ang librong The Shock Doctrine [2007] ng progresibong mamamahayag na Canadian na si Naomi Klein. Magandang ihabol ang pagbasa sa nauna nang magandang reputasyon ng aklat.

Nasa titulo ng libro ang bukod-tangi rito: ang balangkas na nagbibigay ng organisasyon sa mga pangyayaring pinaksa nito. Inilahad ni Klein ang tuklas niya: ang ugnayan ng tortyur sa pagpapatupad ng mga patakarang neoliberal. Aniya, sa mga eksperimento na pinondohan ng CIA noong dekada ’50 at ’60, layunin ng tortyur na bombahin ng sensasyon ang biktima, ang i-shock o gulantangin siya, para mapasunod siya sa gusto ng nangtotortyur. Sa kabilang banda, sa iba’t ibang pagkakataon simula noong dekada ’70, nilikha o sinamantala ng mga naghaharing uri ng US at ng maraming bansa ang pagkagulantang ng mga mamamayan para magpatupad ng mga patakarang neoliberal. At kaakibat ng naturang pagpapatupad ang pagtortyur at iba pang klase ng panunupil.

the shock doctrine cover

Book cover ng “The Shock Doctrine” ni Naomi Klein

Matapos isalaysay ang mga karima-rimarim na eksperimento nina Dr. Donald Hebb at Dr. Ewen Cameron sa pagtortyur, sinubaybayan ni Klein ang pagpapatupad sa iba’t ibang bansa ng mga doktrina ng neoliberal na ekonomistang si Milton Friedman at ng kanyang “Chicago School.” Klasiko ang kaso ng Chile: marahas na kinudeta ng US noong 1973 ang gobyerno ng sosyalistang si Salvador Allende na inihalal ng mga mamamayan, ipinatupad ng diktadurang pumalit ang mga patakarang neoliberal, at kasabay nito’y nagsagawa ng malawakang pagtortyur at panunupil. Pagkatapos, tumungo na si Klein sa iba’t ibang bansa mula sa mga nasa Latin America hanggang Poland, mula sa mga nasa Asya hanggang US, at mula Rusya hanggang China.

At isinalaysay ang lahat ng ito ni Klein sa estilong siksik, ligalig at kapana-panabik. Sa pormang ito malinaw na nalampasan niya ang nauna niyang librong No Logo: Taking Aim at the Brand Bullies [2000] na medyo antukin. Matalas ang mga mata niya sa magagandang detalye: isang nagbabadyang graffiti sa Chile sa panahon ni Allende matapos bumagsak ang gobyerno ng makabayang si Sukarno sa Indonesia – “Parating na ang Jakarta!,”ang pagiging rebelde sa Chicago School ng progresibong si Andre Gunder Frank. “Ang reyalidad,” minsang paalala ng Marxistang intelektwal na si E. San Juan, Jr., “ay lihim na Marxista,” at sa salaysay ni Klein, nagsasalita ang Marxistang reyalidad, bagamat may pabugsu-bugsong saltik din sa tinatawag niyang “Stalinismo.”

Katulad ng maraming mahalagang libro, tumitindig ang The Shock Doctrine laban sa mga namamayaning pananaw. Tugon ito, sa partikular, sa ilusyong pinapalaganap ng imperyalismong US at mga komentaristang pampulitika nito tulad nina Samuel P. Huntington na ang malayang pamilihan ay kakambal ng demokrasya. Anila, inilatag ng pagpasok ng malayang pamilihan sa mga bansang pinapamunuan ng mga diktadura – tampok ang mga umano’y “sosyalista” – ang pagpasok ng demokrasya. Matibay ang argumento ni Klein: anti-demokratiko at duguang kamay na bakal ang kakambal ng “invisible hand” ng malayang pamilihan. Madalas na dahas ang komadronang nagluwal sa mga patakarang neoliberal at dahas din ang naging kakambal nila sa pagpapatupad.

May magandang seksyon ang libro tungkol sa pulitika, o pag-iwas sa pulitika, ng kilusan para sa pagtatanggol sa mga karapatang pantao. Ayon kay Klein, sa Latin America ito unang sumulong at sa mga bansa sa naturang kontinente, hindi napanagot ang mga ekonomista ng Chicago School dahil sa makitid na pagpapakahulugan sa karapatang pantao. Aniya, itinali ang karapatang pantao sa literal na karahasan, hindi lumalagpas para saklawin ang mga patakarang pang-ekonomiyang sanhi ng mga paglabag dito. Aniya, mahalaga sa depolitisasyon ng karapatang pantao ang naging pagpondo ng Ford Foundation – na ginustong iligtas ang sariling reputasyon matapos magpagamit ang marami sa mga ekonomistang pinag-aral nito sa mga diktadura.

Kahanga-hanga ang pagsubaybay ni Klein sa mga alagad ni Friedman, mga miyembro ng Chicago School – sa kanilang pagkahubog at paglilingkod sa mga diktadura at sa mga epekto ng mga patakarang tulak nila. Sa panahong lantarang pinupuri ni Gerardo Sicat, ekonomista ng diktadurang Marcos, si Cesar Virata, punong ministro ng naturang diktadura, sana’y may ganito ring paglalantad sa mga neoliberal na ekonomista ng bansa na nagkakampo sa School of Economics ng Unibersidad ng Pilipinas. Hindi kataka-taka marahil na ang argumento ni Solita Monsod laban sa pagsubsidyo ng gobyerno sa sariling pamantasan – na mayayamang estudyante ang makikinabang rito – ay argumento rin ni Friedman laban sa pagsubsidyo sa serbisyong pangkalusugan.

Kwento ni Klein, matapos salantain ng tsunami ang Sri Lanka noong 2004, hindi na pinabalik ng gobyerno ang mga maralita sa mga tabing-dagat para makapagtayo ng mga resort ang malalaking kapitalista – isang halimbawa ng doktrinang gulantang. Aniya, sinasamantala ang kalagayang “blangkong papel” na dulot ng mga disaster para makapagpatupad ng bagong kaayusan. Maaalala ang dramatikong pagdating ng mga tropang Kano matapos ang superbagyong Yolanda – paghahanda sa pagpasa sa Enhanced Defense Cooperation Agreement pagkatapos. Gayundin ang “no-build zones” na kaakibat ng pagtatayo ng mga bunkhouses habang ang mga mall ay nasa parehong sona, ang halos-permanenteng pagposisyon ng mga internasyunal na NGO, at iba pa.

Sa dulo, nakakakumbinsi ang balangkas ni Klein at mainam na paalalang babala ito sa mga progresibo: sinasamantala, kung hindi man nililikha, ng mga naghahari ang iba’t ibang porma ng paggulantang para isulong ang kanilang proyektong maka-kapitalista. Ramdam ang pulitikang New Left ni Klein sa libro, katulad sa pagpuri niya sa umano’y mga desentralisadong organisasyon sa Latin America bilang pagsisikap ng mga mamamayan na biguin ang mga pagtatangkang gulantangin silang muli. Pero kung matutukoy at mailulugar ang ganitong mga pagkakataon, mabibigyang-halaga ang libro ni Klein bilang mahusay na buhay na salaysay ng pagpapatupad ng mga patakarang neoliberal sa maraming bahagi ng daigdig – na mainam mabasa ng marami.

17 Disyembre 2014

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/12/doktrinang-gulantang/feed/ 1
Yolanda Isang Taon Pagkatapos http://pinoyweekly.org/new/2014/11/yolanda-isang-taon-pagkatapos/ http://pinoyweekly.org/new/2014/11/yolanda-isang-taon-pagkatapos/#comments Sun, 16 Nov 2014 21:08:00 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=32331 Sa panayam niya kay Jessica Soho, isa sa mga huli bago siya namatay, tinanong si Cory Aquino kung ano ang pinakamababang yugto o lowest point ng kanyang pagkapangulo. Ang sabi niya, ang Mendiola Massacre. May mga namatay raw kasi, bagamat may pahabol siyang may nanggulo doon.

Hindi ko alam kung sinsero ang dating pangulo sa sagot. Hindi ko nasaksihan ang mga pahayag at aksyon niya pagkatapos ng naturang masaker. Ang alam ko, iyung alam ng marami: na nagpakawala siya ng Total War sa mga rebeldeng komunista at nagdulot ng maraming paglabag sa karapatang pantao sa kanayunan.

Pwede rin namang okey sa kanya ang pagpatay, basta hindi sa abot ng kanyang tanaw. Pwede sa malawak na kanayunan, huwag sa kalunsuran.

Naalala ko ang sagot ni Cory sa mga pahayag at aksyon ni Noynoy Aquino isang taon pagkatapos manalasa ang superbagyong Yolanda sa bansa. Sasabihin ko sanang “Yolanda massacre” pero, hindi tao ang direktang may pananagutan sa maraming namatay, bagamat may pananagutan din ang tao, ang gobyerno.

Pero ganoon pa rin, maraming namatay. Maaaring hindi sa Mendiola o Kamaynilaan, pero hindi rin sa kanayunan. Lantad sa buong bayan ang binagsakan ng mga bangkay – Tacloban City, ang buong Eastern Visayas at mga karatig-rehiyon. Hindi malapit sa paningin ng pangulo, pero hindi rin masyadong malayo.

At ano ang mga aksyon at pahayag ni Noynoy? Umiwas pumunta ng Tacloban City, ang pinakanapinsala ng superbagyo. Pagsasabing mahirap ang kanyang tungkulin. Pagsisi sa lokal na pamahalaan sa mabagal na rehabilitasyon.

Hindi pa rin malinaw ang sagot niya sa mga akusasyon ng kriminal na kapabayaan sa harap ng superbagyo. Hindi siya nag-utos ng malawakang paglilikas bago tumama si Yolanda. Walang rescue na naganap. Napakabagal ng relief. At ngayon, isang taon pagkatapos, wala pa ring rehabilitasyon sa Eastern Visayas.

Para siguro sa hinaharap ang tala na ito. Kung may tandang pananong kung sinserong nalungkot si Cory sa Mendiola massacre, malinaw ang tandang pasukdol sa kawalan ng lungkot ni Noynoy sa pagkamatay ng sampu-sampung libo dahil sa pananalasa ni Yolanda isang taon na ang nakakaraan. Kahit pakitang-tao, wala.

May nakapagkwento sa akin na sa protesta noong Nobyembre 8 sa Tacloban, may nagtalumpati tungkol sa paglaban, at armadong paglaban pa nga, sa harap ng mga biktima. Naalala ko tuloy ang isang sinabi ni Ho Chi Minh, lider ng rebolusyong Vietnamese, ayon sa pagkaalala ng isang kaibigan.

Sabi raw ni Ho sa sambayanang Vietnamese, “Dahil sa atake ng imperyalismong US, lahat tayo ay namatayan ng anak, asawa, kapatid, magulang o kaanak. Kaya kahit damo ang kainin natin, lalaban tayo.” Palitan lang ang salarin ng “superbagyo at kapabayaan ng gobyerno,” aplikable ang siping ito.

13 Nobyembre 2014

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/11/yolanda-isang-taon-pagkatapos/feed/ 0
Kulang ang Kalayaang Pang-akademiko http://pinoyweekly.org/new/2014/09/kulang-ang-kalayaang-pang-akademiko/ http://pinoyweekly.org/new/2014/09/kulang-ang-kalayaang-pang-akademiko/#comments Thu, 25 Sep 2014 00:20:05 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=31619 Ngayon ko lang talaga nabasa ang kontrobersyal na pahayag ng School of Economics ng Unibersidad ng Pilipinas-Diliman tungkol sa protesta ng mga estudyante noong pumunta si Budget and Management Sec. Butch Abad sa naturang unibersidad noong Setyembre 17. Ito ang ubod ng kanilang pagkondena sa protesta: “Bilang inimbitahang bisita, saklaw si Secretary Abad ng balabal ng kalayaang pang-akademiko at ligtas na pagpunta na ginagarantiyahan ng Unibersidad sa lahat ng tumutuntong sa kampus.” Dagdag pa nito, “Ang silbi ng matayog na pribilehiyong iyan ay ang garantiyahan ang malayang trapiko ng magkakaibang ideya – at ng magkakaibang taong yumayakap sa kanila – na siyang nagbibigay-lakas sa isang liberal na institusyong pang-akademiko.”

Maraming suliranin ang pag-apela ng UPSE sa kalayaang pang-akademiko. Una, tulad ng lahat ng kinikilalang kalayaan ngayon, ang kalayaang pang-akademiko ay nabuo at napatatag sa kasaysayan laban sa mga makapangyarihan sa lipunan – sa Simbahan, sa gobyerno, at maging sa malalaking kapitalista. Sa pahayag ng UPSE, ginagamit ang kalayaang pang-akademiko para ipagtanggol ang isang mataas na opisyal ng gobyerno (at isa sa pinakamakapangyarihan sa gobyernong ito) laban sa mga nagpoprotestang aktibista (na katunggali ng mga makapangyarihang grupo kahit sa loob ng UP). Laban sa mga makapangyarihan dapat bigyang-kahulugan ang “mga ideyang kontraryo at hindi uso,” at panlilinlang ang tawaging ganyan ang mga ideya ng isang Butch Abad.

Ikalawa, bagamat kinikilala ng lipunan ang kalayaang pang-akademiko, hindi ito ligtas sa pagsusuri at kritisismo. Pwede sigurong ihalintulad ito sa kalayaang bumoto, na mas pundamental rito: May kalayaang bumoto, pero pwedeng suriin kung wasto o mali ang paggamit dito ng isang tao o grupo ng tao. Sa pahayag ng UPSE, iwinawasiwas ang kalayaang pang-akademiko na parang hindi ito makukwestyon at dapat kilalanin sa simpleng dahilan na isinabuhay ito. Sa tingin ko, sa mga dahilang ipapaliwanag sa ibaba, mali ang paggamit ng University Student Council sa kalayaang pang-akademiko nang imbitahan nitong magsalita si Abad sa isang porum, at mali rin ang UPSE na gamitin ang kalayaang pang-akademiko para ipagtanggol ang naturang hakbangin.

Ikatlo, at kaugnay ng ikalawa, ang kalayaang pang-akademiko ay pamamaraan lamang na dapat ay naglilingkod sa iba pang prinsipyo labas dito. Halimbawa, dapat itong naglilingkod sa tungkuling panlipunan o social responsibility at sa siyentipikong pag-aaral. Sa pahayag ng UPSE, hindi binigyang-katwiran ang kalayaang pang-akademiko sa mga batayang ito, kundi sa “pagkadahop ng buhay-intelektwal at pagkupot sa debate sa isang monologo” lamang, na nagmumula sa makaisang-panig na paggigiit ng kalayaang pang-akademiko. Kahit sa mga prinsipyo ng UP na “dangal at kahusayan (honor and excellence)” na minsang kinasangkapan ni Prop. Solita Collas-Monsod ng UPSE, mas patungkol ang kalayaang pang-akademiko sa kahusayan, hindi sa dangal.

Mali na imbitahan si Abad para talakayin ang pambansang badyet dahil sa DAP o Disbursement Acceleration Program. Mali na imbitahan si Ferdinand Marcos para talakayin ang pagsusulong ng demokrasya dahil sa Batas Militar. Mali na imbitahan si Jovito Palparan para talakayin ang pagtatanggol sa karapatang pantao dahil sa Oplan Bantay Laya. Mali na imbitahan si Gloria Macapagal-Arroyo para talakayin ang pagtiyak sa malinis at matapat na halalan dahil sa Hello Garci. Mali na imbitahan si Henry Sy para talakayin ang pagtaguyod sa karapatan ng mga manggagawa dahil sa kontraktwalisasyon sa SM. Mali na imbitahan si Kris Aquino para talakayin ang halaga ng privacy dahil sa pag-anunsyo niya sa nangyari sa kanila ni Joey Marquez. At iba pa.

Mali ang pag-imbita sa naturang mga tagapagsalita para sa mga nabanggit na paksa dahil kinakatawan nila ang kabaligtaran o pagkasira ng mga nabanggit na paksa. Mali dahil ginamit na nila ang dominanteng midya para ilahad ang kanilang mga ideya. Mali dahil sila ang dapat pangaralan tungkol sa paksa nila, at wala silang awtoridad na talakayin ang naturang mga paksa. At ang pahintulutan silang talakayin ang naturang mga paksa ay ang magpagamit sa kanilang panlilinlang, sa halip na maging instrumento ng kaliwanagan para sa lipunan. Halimbawa, magyayabang si Abad tungkol sa pagpapalahok sa publiko sa proseso ng pagbabadyet, gayung ipinaglalaban niya ang kapangyarihan ng iilan na baguhin ang aprubadong pambansang badyet.

Pero may kaibahan ang pag-imbita kina Abad, Marcos, Palparan at Arroyo sa mga kahalintulad sa itaas kumpara sa pag-imbita kina Henry Sy at Kris Aquino. Ang mga tao sa unang bungkos, itinuturing ng lipunan na mga kriminal sa mga usaping nabanggit, habang ang mga nasa ikalawang bungkos ay hindi, o hindi pa. Dito mailulugar ang agresibong pagkondena – kalabisan ang tawaging “karahasan” – ng mga aktibista sa pagpunta ni Abad: hindi siya karaniwang bisitang tagapagsalita o panauhing pandangal kundi isang kriminal sa bayan. Dito rin mailulugar ang mariing pagkondena ng UPSE, at Malakanyang, sa ginawa ng mga aktibista: kinukwestyon nila ang hatol na kriminal si Abad at ipinupwersa ang isang reperendum tungkol sa kanya.

Isang sintomas ang pagwasiwas sa kalayaang pang-akademiko ng kaguruan ng UPSE nang walang pagsaalang-alang sa tungkuling panlipunan. Hindi ito papasa sa pamantayan ng tungkuling panlipunan: sa kasaysayan, ginamit nito ang kalayaan ng akademya para isulong ang kawalang-kalayaan sa lipunan. Ang maramihang pagpirma nito ay patunay ng mala-kulto nitong pagbubuklod para sa paglilingkod sa iilan, silang mga nangangaral ng indibidwal na interes sa mga klasrum at sulatin. Maliban sa pagkondena nito sa diktadurang Marcos sa bisperas ng pagbagsak ng huli, wala nang kaguruan sa UP na mas tampok at tuluy-tuloy na naglilingkod sa gobyerno at sa malalaking kapitalista at haciendero liban sa UPSE. Natural, ipagtatanggol nito si Abad.

Instrumento lamang ang kalayaang pang-akademiko sa paghahanap ng katotohanan, at kakatwa ang paggigiit ng UPSE ng kalayaang pang-akademiko sa kabila ng pagtambad ng mga katotohanan bunsod ng protesta: Hinahatulan ng papalaking seksyon ng lipunan si Abad na kriminal – “magnanakaw” sa salita ng mga nagprotesta. Dapat katambal ng kalayaang pang-akademiko ang tungkuling panlipunan; kung hindi, magiging instrumento ito ng pagtatangka ng mga kriminal na manlinlang. At kung mangyari ang huli, susugod ang protesta para agresibong kumondena. Sa bayang ito kung saan bulok ang sistemang pangkatarungan, gagawa at gagawa ng paraan ang mga walang kapangyarihan para idiin at isakdal ang mga gumawa ng krimen sa bayan.

Sabi ng mga nangangaral ng kalayaang pang-akademiko, “kaaway ng unibersidad” ang mga aktibista. Para sa marami at dumarami sa lipunan, kakampi sila ng katotohanan.

25 Setyembre 2014

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/09/kulang-ang-kalayaang-pang-akademiko/feed/ 0
Flame of Recca http://pinoyweekly.org/new/2014/09/flame-of-recca/ http://pinoyweekly.org/new/2014/09/flame-of-recca/#comments Thu, 11 Sep 2014 16:06:46 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=31417 Isa siyang magaan, masaya at maliwanag na presensya sa mga taong nakapaligid sa kanya. Sa kanyang mga magulang, na dumulog at namanata kay Sto. Niño para sa kalusugan niya. Sa kanyang ate, na lubos ang suporta sa kanya mula pagiging aktibista hanggang pamumundok. Sa kanyang mga batchmates sa Manila Science High School, na noong pabiro niyang sinabing “Hindi na ako aalis basta ibili ninyo ako ng franchise ng French Baker” ay sumang-ayon, pero nabigong pumigil sa kanya. Sa kanyang mga kapwa-aktibista sa kampus na giliw na giliw sa kanya, na ang ilan, kapanalig na’t lahat, ay pumigil rin sa kanyang umalis. “What about friendship?” tanong ng iba sa kanila.

Kakaiba siyang karakter, at napakarami ng alaala sa kanya ng mga napalapit. Nakilala siya ng isang kapwa-aktibista sa debut ng isang kaibigan nila pareho, sumasayaw ng “Miami” ni Will Smith at “Sweetheart” ni Mariah Carey. Masayahin siya, bungisngis, at malambing magsalita. Maganda siya, pero hindi iyung tawag-pansin, kundi iyung tumitining sa pagtagal. Maaliwalas ang mga ngiti at ngumingiti rin ang mga mata. Huwag kang magkamaling pindutin ang ilong dahil hahabulin ka niya at sasapakin nang paulit-ulit sa balikat, na ikinakatuwa ng marami niyang tagahanga. Parang lagi siyang may matamis na cologne. O iyung paligid lang ba iyun kapag dumadaan siya?

Mahilig siya sa musika at magaling kumanta. Nakikipag-usap siya sa isang kaibigan nang maghapon tungkol sa musika – na tipong “jologs” para sa iba. Paborito niya si Patti Austin, at isa sa unang hinanap niya sa Youtube ang “Through the Test of Time” sa isang dalaw. Kapag may videoke, nakikipag-duet siya ng “Especially for You” ni Kylie Minogue, at kapag wala, ng “I’m Real” nina Jennifer Lopez at Ja Rule. Romantik para sa kanya ang “Underneath the Stars” ni Mariah Carey at pinakamalungkot naman ang “The Day You Went Away” ni Wendy Matthews. Malinaw niyang nasabi sa isang kaibigan na gusto niyang mapatugtog ang “Breathless” ng The Corrs sa burol niya.

Kakatwa iyun, ang hilig niya at mga kaibigan niyang aktibista na pag-usapan ang kani-kanilang burol. Biruan nila ang pagkakaroon ng “parangal picture” kapag maganda ang isang larawan. Kung ano ang mga kantang papatugtugin at tema, pati kung sinu-sino ang dapat magsalita. Parang may unawaan na magandang parangal lang ang kagyat na maibibigay ng isa’t isa sa mamamatay, at ang bawat isa’y mamamatay nang kasimbigat ng Sierra Madre, wika nga. Pero may isa pa silang katuwaang pangarap: Sama-samang magretiro sa kung saang palayan, may maggagantsilyo, magpapakain ng manok. Sobrang mahal nila ang isa’t isa, gusto nilang makita ang isa’t isa na tumanda.

Kaya noong natanggap ng isa sa kanila ang tawag ng isa pa na umiiyak at nagsabing patay na si Recca, hindi agad makapaniwala ang tinawagan. Kahit noong sinabing pupunta na ang pamilya para kunin ang bangkay, umasa ang tinawagan na mistaken identity lang, hindi si Recca ang patay. Naisip pa niyang pagtatawanan nila ni Recca ang kwento sa hinaharap. Pero hindi nagtagal at bumuhos ang text, mensahe sa Facebook, at maging larawan. Sa dulo, napagtanto niyang hindi pala talaga niya naisip na mamamatay si Recca – na puno ng buhay, puno ng kapasyahan at lakas, at puno ng saya. Lagi niyang iniisip na magkikita pa sila ni Recca at magkakasama nang matagal.

Pero hindi man handa ang mga kaibigan niya, handa si Recca. May pagdadalawang-isip man siyang ipinakita, malinaw ang pagpapasya niya. Mula pa sa pagiging malambot ang puso at minsa’y mababaw ang luha pagdating sa mga maralita at nangangailangan. Sa pagiging masigasig na propagandista, organisador, at edukador sa kampus. Sa masaya at matalas na pakikipagpulong para sa pagsusulong ng pakikibaka. Sa walang takot na pangunguna sa mga protesta, kahit may banta ng dispersal at pag-aresto. Sa paglubog sa masang manggagawa at magsasaka. Sa pagsuong sa maraming sakripisyo at pagpapakumbaba. Sa pagtitiwala sa masa at optimismo sa pakikibaka.

Hanggang sa noong 2003, nagpasya si Recca na sumapi sa New People’s Army o NPA. Bisaya siya, pero ni hindi naging usapin na sa Kordilyera siya pupunta. Sa kanyang pana-panahong pagdalaw simula noon, ipinakita niya ang isang pagpapasya na lalong tumitibay. Naging matatas siya mag-Ilocano at natuto na rin ng tabako at nganga ng mga katutubo. Kaya niyang magreklamo nang todo sa hirap ng kalupaan – sa taas ng mga bundok, tarik ng mga palusong, at posibilidad ng kamatayan kapag nabagsakan ng puno – at maging sa tindi ng lamig. Hinarap niya kahit ang hirap ng pagiging ina, at kabiyak ng isang rebolusyonaryo. Pero sa lahat ng ito, wala siyang bahid ng pagsuko.

Ikinwento niya ang tindi ng kahirapan ng mga pambansang minorya at ang laki ng yaman ng kalikasan na ninanakaw sa kanila. Nahahabag man siya sa kalagayan nila, namamangha siya sa kasaysayan at kakayahan nilang lumaban at ipagtanggol ang kanilang mga komunidad – kahit wala ang NPA pero lalo’t naroon. Pinatotohanan niyang napalayo man siya sa kanyang sariling pamilya ay niyakap siya ng maraming maraming pamilya. Kung may naibubulong man siyang kakulangan, iyan ay nasa larangan ng mga dapat at maaaring gawin para isulong at isulong pa ang mga gawain sa armadong pakikibaka, rebolusyong agraryo, at pagbubuo ng baseng masa.

Tiyak na marami pang lalabas na kwento kung paano si Recca bilang si Ka Tet ng NPA sa Kordilyera. Pero sa pauna pa lang, makikita nang kahit doon, naging kagiliw-giliw na presensya at pwersa siya sa mga kasama niya at sa masang katutubo. Nahalal siyang S-4 ng yunit, tagapag-ingat ng suplay, tulad din ni Erica Salang noon sa Bicol, nangangailangan ng paghawak sa patakaran at malasakit sa mga kasama. Nang hinarap niya ang pinakamatinding problema niya habang naroon, may panahong ayaw niyang kumain. Nang umabot sa masa ang balita, tinambakan nila si Recca ng paunti-unti ng masasarap na pagkaing kinakaya nila, bagay na tiyak na hindi niya inasahan.

Minahal ng marami si Recca, at sa pamamagitan niya, marami ang nagmahal sa kanyang pangarap at adhikain para sa bayan – ang matapos ang gutom at hirap sa bansa nating maraming yaman na ninanakaw ng iilan. Isang simpleng pangarap na nangangahulugan na mga maralita at ang sambayanan mismo ang humawak ng kapangyarihan, hindi ang iilang mayaman at makapangyarihan. Na maaaring tingnang paglubos sa prinsipyo ng demokrasya pero tiyak na pagbaklas sa hindi demokratikong kaayusang gumagamit sa demokrasya bilang ilusyon. At nangangahulugan ng paghawak ng armas, dahil hindi isusuko ang kapangyarihan ng mga nakikinabang.

Sa dulo, isa si Recca Noelle Monte (1981-2014) sa mga iskolar ng bayan na pumiling ialay ang talino at talento sa sambayanan, at hindi tumanggap ng yaman, pagkilala o kapangyarihan kapalit. Isa siya sa may maalwang buhay at maaaring mariwasang hinaharap na pumiling talikuran ang mga ito para sa isang hinaharap na walang mahirap. Isa siya sa pinakamamahal ng mga kaanak, kaibigan, at kasama sa kalunsuran na nagpasyang tumungo sa kanayunan dahil sa pagmamahal sa sambayanan. Tulad marahil ng panghalina ng mga mata at ngiti niya sa mga kakilala, ang buhay niya ay imbitasyon sa lahat na kilalanin at yakapin ang kanyang mga prinsipyo at pakikibaka.

Pinakamataas na pagpupugay!

12 Setyembre 2014

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2014/09/flame-of-recca/feed/ 0