Nagkaroon ng kahulugan ang salitang “pagkakaisa” sa akin noong Mayo Uno–pagkakaisang masasabi kong totoo, tunay at hindi lamang palabas. Marahil, ang iba’y sumasang-ayon dito at ang iba nama’y hindi. Pero sa oras na naitapak mo na ang mga paa mo at ginugol mo ang buong araw mo sa pakikinig at pag-intindi sa bawat hinaing, marahil mapapaisip ka at masasabi mo: “Kung ang ibang taong nakakaangat, nasasabing mahirap ang buhay sa Pilipinas, paano pa kaya ang mga manggagawang salat sa buhay at hindi alam kung paano pagkakasyahin ang kakarampot na kinikita sa loob ng isang araw?”

Nang araw na iyon, bawat pagsigaw, pagwagayway ng bandila, pagpatak ng pawis, pagsakit ng mga binti ay nagkaroon ng silbi. Katulad ng aking sinabi, ang bawat isang manggagawa ay nagkaisa. Hindi biro ang lumakad sa ilalim ng araw na mistulang mga itlog na piniprito sa tindi ng sikat nito at buga ng init. Pero hindi ito ininda ng bawat taong nakilahok sa rali. Hindi ito ininda, dahil sa aking pagkakaintindi, may iisa silang layunin. At hindi ito layuning makasarili. Kung iisipin, layunin itong masasabing tama lang.

Naging saksi ako sa hirap at tapang ng bawat taong nandoon upang bigyang pansin at iparating ang problema ng bawat isa. Sinimulan ng mainit na pagsuporta ng iba’t ibang organisasyon ng manggagawa at simbahan ang selebrasyon ng Labor Day o Araw ng Paggawa. Pagkatapos, nagkaroon ng Solidarity Lunch sa tapat ng Quiapo Church, matapos ang misang pinangunahan ni Cardinal Tagle na alay sa mga manggagawa. Matapos ito ay isa-isa nang nagdatingan ang mga manggagawa mula sa iba’t ibang lugar para magmartsa patungong Liwasang Bonifacio. Sa lugar na ito naganap ang isang programa. Kinahapunan, tinahak nila ang kahabaan ng Maynila papuntang Mendiola.

Nakapanayam ko noong araw na iyon si Joms Salvador, ang secretary-general ng Gabriela. Ang sabi niya, sa panahon ngayon na patuloy ang kahirapan at patuloy ang pagtaas ng presyo ng bilihin, saan kukunin ng mga manggagawa, lalo na ang maliliit na manggagawa ang pantustos sa araw-araw kung hindi sapat ang suweldong naibibigay? Ang presyo ng bilihin ay pataas nang pataas. Kailan kaya tataas ang suweldong tinatanggap? Sa isip ko, naglalaro ang mga katagang “Oo nga.”

Oo, naging mahaba, matagal at nakakapagod ang araw na iyon. Pero kung iisipin, mahaba, matagal at nakakapagod na rin ang paghihintay ng mga manggagawa para sa hinihinging kaunting pagtaas ng sahod. Sa kabila nito’y patuloy pa rin silang lumalaban. Marahil ang iba, sasabihing ano kaya ang mapapala nila sa ginagawa nila. Pero hindi rin. Paano kung ito na lang ang magagawa nila, ang iparating ang boses ng bawat isang mamamayan na patuloy ang pagkayod sa kabila ng hindi sapat na sahod?

Nakakauhaw ang araw na iyon sa sobrang tindi ng sikat ng araw, at sa pagod na mararamdaman mo sa maghapong pagtayo at paglakad. Siguradong kumita ang mga nagtitinda ng inumin. Pero sa kabilang banda, naparating kaya ng mga manggagawa ang kanilang mensahe, may nakadama kaya ng uhaw na matagal na nilang nararamdaman?

Si Christine Kaye P. Javier, na intern ngayong summer sa Pinoy Weekly, ay estudyante sa Unibersidad ng Pilipinas sa Baguio City.

Candlelight vigil para sa estudyante ng UP Manila na kinitil ang sariling buhay matapos di-makapagbayad ng matrikula. (Instagram photo ni Carl Marc Ramota)

Nakakadurog ng puso ang istorya ni Kristel Tejada: 16-anyos, estudyante ng Unibersidad ng Pilipinas sa Manila (UP Manila), anak ng isang taxi driver na ama at homemaker na ina. Matalino, puno ng pag-asa.

Unang taon sa kolehiyo, ikalawang semestre, nahirapang magbayad ng matrikula. Di pinayagan ng UP Manila na mag-loan. Balewala ang mahigit tatlong buwan ng pag-aaral, ang lahat ng ginastos sa baon, pamasahe, xerox ng readings, pagkain. Napilitang magsangla pa ng pag-aari ang ina, pero di na umabot sa bayaran, di na puwedeng pumasok si Kristel at napuwersa na siyang mag-leave of absence.

Ayon sa ilang ulat, nanikluhod pa raw ang ina sa harap ng UP Manila Chancellor. Hindi talaga puwede, ayon sa UP Manila, dahil polisiya ito ng pamantasan. Kailangang magbayad para makapag-aral.

Kumalat sa social media, at kalauna’y sa mainstream media, ang pagkitil ni Kristel sa sariling buhay. Sa lungkot, marahil; sa desperasyon, siguro. Gaano man kakumplikado ang sitwasyon, malinaw ang pahayag ng kanyang guro at mga magulang: Bagsak ang diwa ni Kristel, depressed siya, dahil hindi na niya matatapos ang semestre. Nakiusap pa nga sa guro niya, baka naman puwedeng mag-sit-in na lang siya sa mga klase.

Gusto niyang matuto. Gusto niyang pumasok. Ano man ang motibasyon ng pagkitil ni Kristel sa sarili niyang buhay, alam nating malaki ang pagpapahalaga niya sa pag-aaral. Matalino siya, sabi ng propesor. Tahimik lang, pero isa sa pinaka-bright niyang estudyante. Nitong huling mga linggo, humihingi sa kanya ng payo si Kristel. Ano ang gagawin niya? Wala talaga sila. Walang maipambayad. Papaano sasalubungin ng pamantasan ang kagustuhan niyang mag-aral at makapagtapos? Sinalubong siya ng memo: “No Late Payment”.

Hindi nakapagtataka ang taas ng pagpapahalaga ng mga tulad ni Kristel at pamilya niya sa edukasyon. Gobyerno mismo, sa pamamagitan ng mismong sistema ng edukasyon, ang nagdikdik sa atin ng ideya na tanging sa pagtatapos ng pag-aaral aasenso ang buhay at maiaahon ang pamilya sa hirap. Edukasyon ang pag-asa. Edukasyon ang solusyon sa kahirapan.

Kaya di nakapagtatakang itinataya ng maraming maralitang pamilya ang lahat ng pera at rekursong kaya nilang itaya para sa edukasyon, para sa kolehiyo. Panganay pa naman siya. Sa ating kultura, sa panganay (o sa pinakamatalino) madalas itaya ang rekurso ng pamilya dahil siya ang may pinakamalaking tsansang makatulong sa pag-ahon ng pamilya matapos ang kolehiyo at makakuha ng magandang trabaho.

Malamang, ipagmamalaki ng pamilya na nakapasok si Kristel ng UP. Ipinagmalaki ito sa lahat ng kaanak at kapitbahay. Sa wakas, may pag-asa na sila.

Pero nag-iiba na ang UP. Sa pagtutulak ng magkakasunod na mga administrasyon ng gobyerno na gawing mas “independiyente ang pinansiya” ng UP, unti-unting tumaas ang matrikula rito. Mula P40 kada yunit bago 1989 hanggang P1,500 ngayon. Kasabay din nito, ang presyur ng kulturang kolehiyo: ang pakikipagsabayan sa pananamit, kagamitan (gaheto pa nga), kagawian.

Sabi ng proposer niya, “sobrang nahiya na siya” sa mga kaklase noong huling mga linggo ng pagpasok niya. Nahihiya siyang pumapasok siya pero hindi niya kayang magbayad ng matrikula.

* * *

Nakakadurog ng puso, dahil walang kasinglinaw ang halimbawa niya, na isang di-makatarungang sistema ng edukasyon ang ipinapatupad ngayon sa bansa.

Ano mang paghuhugas-kamay ang gawin sa publiko ng Commission on Higher Education – na kesyo may sariling kapasyahan ang bawat state university na magtakda ng mga polisiya kaugnay ng matrikula – hindi maitatanggi na may pananagutan sila sa sinapit ng estudyanteng ito. Hindi ba’t matagal nang itinutulak ng CHED at ng administrasyon ni Benigno Aquino III ang taun-taong pagkaltas sa badyet ng state colleges and universities, para maging “self-sufficient”? Hindi ba’t matagal nang adbokasiya ni Aquino ang neoliberal na oryentasyon sa sistema ng edukasyon – ang pagpasok ng market forces sa sistemang ito para maging mas episyente raw?

Hindi ba’t pinangangasiwaan niya ngayon ang pagpapatupad ng plano ng pagsasapribado ng iba’t ibang pampublikong serbisyo, mula sa ilang ahensiya ng gobyerno tulad ng National Food Authority, hanggang sa pampublikong mga ospital tulad ng Philippine Orthopedic Center?

Hindi mahirap sabihing may pananagutan ang pambansang administrasyon ni  Aquino sa nangyari kay Kristel. Ina na mismo niya ang nagsabi. Higit pa rito, direktang resulta ng mga polisiya niya – hindi lang ng polisiya ng UP Manila, bagamat may malaki silang pananagutan – ang pagkait ng pagkakataon sa mga tulad ni Kristel na makapag-aral sa UP at iba pang state university.

Mistulang itinutulak ng gobyerno ang bawat maralitang kabataan sa sitwasyon ni Kristel: Buong buhay paniniwalain na tanging sa edukasyon lang sila aahon sa hirap, pero brutal na ipagkakait ang edukasyon sa kanila kapag malapit na nila itong maabot. Maraming marami sila na mga katulad ni Kristel.

* * *

Tsuper daw ng taksi ang tatay ni Kristel. Magkano na ba ang kinikita ng tsuper ng taksi ngayon sa pang-araw-araw na trabaho? Iba-iba, marahil, pero siguradong hindi nito kakayanin ang matrikulang P1,500 kada yunit sa bawat semestre. Kahit mag-isa pa siyang pinag-aaral, at hindi lima (lima silang magkakapatid nina Kristel).

Gobyerno rin ang kalaban ng tatay ni Kristel – sa usapin lalo ng pagtaas ng presyo ng langis. Tulad ng paghugas-kamay ng CHED, hugas-kamay din ang lahat ng ahensiya ng gobyerno tuwing may magtatanong sa publiko kung sino ang dapat managot sa walang habas na taas-presyo ng langis at oil overpricing. Wala raw magagawa, dahil may Oil Deregulation Law, dahil wala nang kapangyarihan ang gobyerno na kontrolin ang presyo o kahit silipin man lang sa mga kompanya ng langis kung may batayan talaga ang taas-presyo.

Samantala, nag-anunsiyo na ang Meralco na magtataas ito ng singil sa kuryente. Gusto na ring magtaas ng singil ng Maynilad at Manila Water. Pati pamasahe sa LRT at MRT (Taga-Tayuman daw sina Kristel, kaya malamang na sumasakay din siya ng LRT papuntang UP Manila.).

Pagtaas ng presyo ng langis at mga bilihin, pagsasapribado ng mga serbisyo tulad ng edukasyon at kalusugan – malinaw na magkakaugnay ang mga isyung ito. Malinaw na may ugnay sa trahedya ng isang kabataang estudyanteng tulad ni Kristel.

Sa pagtatapos, isa pang totoong kuwento, na patunay sa puntong ito:

Isang kaibigan ang nakasakay sa isang taksi isang umaga noong nakaraang buwan. Pansin niya, namumugto ang mata ng drayber.

Tinanong niya kung ano ang problema ng drayber. Galing lang daw kasi siya sa ospital. Tinawagan siya ng kanyang kapitbahay sa cellphone. Tumakbo raw siya sa ganitong pampublikong ospital kasi na­-hit-and-run ang asawa niya at dalawang anak. Nasa traysikel ang mag-iina, papuntang eskuwela.

Dead on arrival ang bunso niyang anak. Agaw-buhay ang kanyang asawa at isa pang anak. Sabi sa kanya ng nars, may kailangang bayaran. May mga gamot na kailangang bilhin. Hindi libre rito ang pagpapagamot. Nagsisimula pa lang siya sa pasada, kaya wala pa masyadong kita.  Kailangan niyang ituloy ang pasada. Walang panahong magluksa sa namatay na anak. Kailangang magpasada para kumita. Lumiliit ang kita kaya kailangang magpursigi pa.

Pinipilit niyang pigilan ang pagluha habang kinukuwento ito. Mahirap daw kasi magmaneho kung puno ng luha ang mata mo.

Trahedya ito ng nakararami sa atin. May kailangang tayong gawin.

May ulat ni Pher Pasion

Ito ang tanong ni Prop. Judy Taguiwalo, propesor sa Unibersidad ng Pilipinas at aktibista, sa kanyang Facebook account, bilang reaksiyon sa kumalat na imahe ng mensahe ng isang kompanya ng business process outsourcing (BPO) na nakabase sa Estados Unidos (US). Sa mensaheng ito, inuutusan ng kompanya ang mga empleyado nitong call center agents sa Manila na pumasok sa opisina — sa kabila ng utos ng pamahalaan na ikansela ng pribadong mga kompanya ang pasok sa trabaho, at sa kabila ng malaganap na pagbaha sa buong Kamaynilaan.

Ito ang screenshot ng isang mensahe ng employer ng kompanyang BPO sa mga empleyado nito sa Manila. Ayon sa nagpaskil ng mensahe, “ang oras ay oras ng america, 11:43 (AM) naisend ngayong araw (Agosto 7).”

6 PM UPDATES: Matapos ipaskil namin ang komentaryong ito, lumutang din sa Facebook ang screenshot ng SMS na galing diumano sa parehong kompanyang BPO. Nakumpirma naminna totoo ang text, bagamat inalis muna namin ang pangalan ng kompanya para makaiwas sa posibilidad na kasuhan ng libelo ng naturang kompanya.

Sinabi ng Business Processing Association of the Philippines (BPAP) na hinihiling nito sa Malakanyang na huwag isama ang mga kompanyang BPO sa utos nito na kanselahin ang trabaho. Sunshine industry, sa panahon ng matinding kalamidad? Bilang paghikayat sa mga empleyado nito na pumasok, may insentibong iniaalok ang mga ito.

Samantala, sinabi ng Malakanyang na hindi exempt ang call centers sa nabanggit na utos nito. Pero kasabay nito, tila Malakanyang pa mismo ang nag-aanunsiyo sa nasabing mga insentibo ng mga kompanyang BPO. Ito ang tweets ni Abigail Valte, deputy Presidential spokesperson, sa kanyang Twitter account:

Bandang alas-10 o 11 ng umaga:

At bandang alas-dos ng hapon:

* * *

Samantala, sa kabila pa rin ng ulan at baha, inanunsiyo ng mga kompanya ng langis ang pagtaas ng presyo ng kanilang mga produktong petrolyo.

Nagtaas din ang ibang kompanya:

Shell: P0.80/L VPower, FuelSave Unleaded, Regular; P0.40/L Diesel; P0.30/L Kerosene eff 06:00AM Aug 7,2012

Kaya muli, maaaring tanungin: Nasaan ang humanity sa ganito? –Ed.

Beteranong mamamahayag at propesor na si Luis Teodoro (gitna). (UP System Information Office)

(Published by the Policy Study, Publication and Advocacy of the Center for People Empowerment in Governance, July 28, 2012)

Mr. Aquino and his allies in Congress led the campaign to remove former Chief Justice Renato Corona on, among others, charges of betrayal of public trust, with Aquino being openly and loudly critical of Corona’s bias for the past administration, against the former officials of which corruption and other charges would likely have been dismissed once they reach the Corona Court.

The Aquino thesis was that Corona was a barrier to the successful prosecution of government wrong-doers as evidenced by the Supreme Court’s decisions on a number of cases.  While Corona’s impeachment trial did not establish the validity of that argument, it did create, thanks to Corona himself, serious doubts not only about his capacity to lead the Court, but also about the entire judicial system.

Aquino et al. can rightfully take the credit for, at the very least, providing the citizens of this Republic the opportunity to see behind the pretensions of those who claim to have the moral and legal authority to pass judgment on them and the façade of respectability of a damaged and damaging court system.

Whether that system can still be fixed is an entirely different matter, and it won’t solely depend on Aquino’s choice for the next Chief Justice. The mess in the judicial system has been in the making for decades in terms of inefficiency, corruption, and most fundamentally, the dominance of judges obsessed with entitlement and power rather than with justice.

Let us grant, however, that the Corona impeachment and conviction did open the public’s eyes to the state of that system, and that the filing of charges against corrupt former officials does resonate among the citizenry as indications that Aquino’s declared campaign against corruption could be more than rhetoric.

But at odds with that perception is  the by now obvious Aquino resistance to the passage of an authentic—meaning a law that  will indeed enhance public access to information rather than restrict it–Freedom of Information act. That resistance seems based on the fear that public and media access to government-held information would compromise “national security,” and  hamper government agencies’  capacity to make and implement policy by opening those agencies and their officials to excessive public scrutiny.

These are misplaced fears based first of all on a secrecy mindset that deny the fundamental right of the citizenry to knowledge of government transactions, decision-making, and policy.  They also ignore the crucial role an informed citizenry can and has played in exposing corruption and bringing its sovereign power to bear on eliminating or at least minimizing it.

We do not have to look too far for an example, the outcome of the Corona trial itself being mostly the result of public awareness and the pro-active involvement of advocacy groups. But in the latter days of the martial law period particularly, a citizenry disempowered by the Marcos tyranny managed to acquire, through the alternative press and other sources,  the information  on corruption and human rights violations that eventually helped lead millions to mass at EDSA and oust the Marcos regime. Fifteen years later, in 2001, information on his hidden wealth also led to the removal from office of Joseph Estrada and his prosecution for plunder.

In apparent awareness of the crucial role of a public informed on what government is doing in exposing and curbing corruption, the Arroyo administration made concealment of government acts and transactions a policy through, among other tactics, its use of executive privilege to prevent the release of information damaging to it, and its Ombudsman’s restricting access to the Statements of Assets and Liabilities and Net worth of government officials.  Through a twin policy of default in prosecuting the killers while attacking journalists through libel suits and outright threats, it also so encouraged the killing of journalists it made the Ampatuan Massacre of  November 23, 2009 virtually inevitable.

Extra-judicial killings and other human rights violations in furtherance of preventing public exposure of wrong-doing also escalated during the Arroyo regime.  But largely unremarked is the connection between human rights violations, the killing of journalists, and government corruption.  Like the murder of journalists, the killing of community activists, in many cases by such state actors as the police, the military and local officials, is in the majority of cases driven by the conspirators’ need to conceal corruption and criminality.

Environmental advocates have been killed for exposing and opposing local officials’, police and military collusion with illegal logging interests. Research has established that ninety percent of the journalists killed in the Philippines since 1986 were reporting and commenting on corruption and criminal syndicates in the communities.  Journalist Marlene Esperat, for example, was killed in 2005 in Tacurong City, Sultan Kudarat for exposing the involvement of officials in the local office of the Department of Agriculture in the use of fertilizer funds in the 2004 elections.

There is a necessary connection between eradicating or minimizing corruption and citizen and news media access to information. But the press and the public can only be assured of meaningful access provided an authentic Freedom of Information act is passed in this country (which almost uniquely in Asia does not have such a law), and the culture of impunity dismantled through the successful prosecution of the killers of journalists, political activists, human rights workers and others exposing and fighting corruption whether at the national or community level.

Mr. Aquino declared the people his “boss” during his inaugural speech in 2010.  They are indeed his superiors.  Sovereignty resides in the free men and women in this alleged democracy, who have merely delegated their power to officials they themselves choose– theoretically.   But they are also the necessary actors and participants in putting an end to the corruption that, among such other factors as the gross inequality in the distribution of wealth, has hobbled this country’s capacity to rise above its problems. That Aquino and company cannot seem to understand this dooms the campaign against corruption to, at best, only limited and tentative success.

* (Luis V. Teodoro was Dean of the UP College of Mass Communication for two terms. He is Deputy Director of the Center for Media Freedom and Responsibility and a member of its Board of Advisers. He edits for CMFR PJR Reports, the Philippine Journalism Review, and Journalism Asia. He is also a member of the Board of Directors of CenPEG.  He writes weekly for the CMFR institutional blog In Medias Res and is a columnist for the Manila newspaper BusinessWorld. This paper was presented during CenPEG’s 4th State of the Presidency, post-SONA, July 24, 2012.)

Video grab, mula sa Balitanghali ng News-TV 11, ng isang miyembro ng SWAT Team na nagpapaputok sa mga sibilyang tumututol sa demolisyon sa Silverio Compound. (video grab ni Vencer Crisostomo)

Isa, ang napatay sa pamamaril ng mga elemento ng Southern Police District (sa ilalim ni Senior Supt. Billy Beltran) sa mga mamamayan ng Silverio Compound sa Sucat, Paranaque City kahapon, Abril 23. Pero marami ang sugatang may tama ng bala, ang iba sa kanila nasa peligro pa ang buhay nang sinusulat ito.

Nakakagulat at nakakagalit ito. Pero hindi na tayo dapat magtaka. Walang maaaring magbigay-katwiran sa pamamaril sa mga residenteng bato (kahit pa sabihin na nating bote na rin) lamang ang armas para ipagtanggol ang kanilang mga bahay. Lalupa’t may negosasyon na nagaganap nang sumiklab ang pamamaril. Lalupa’t may matibay na katwiran ang mga mamamayan: May karapatan silang manatili sa kanilang mga tahanan. Walang meyor o korporasyon na tatanggal sa kanilang karapatang mamuhay nang mapayapa sa bayang ito.

Nagpunta ang mga lider-militante sa lugar ng masaker, ilang oras matapos maganap ang mga pamamaril. Basyo ng mga bala ng ripleng M16 ang kanilang nakuha. Naalala natin ang kuwento ng mga residente ng Brgy. Corazon de Jesus sa San Juan, ang komunidad na ginamitan din ng matinding pandarahas para mademolis ang kabahayan: “Papaano kami makakabili ng baril kung pagkain nga, hirap na kaming makabili.”

Simpleng internet research ang isinagawa namin: Magkano ba ang M16 sa Pilipinas? Sa isang online na bentahan, magmula P58,000 hanggang daan-daanlibo (depende sa bersiyon ng baril) madaling mabibili ito. Sabihin na nating maaaring nag-surf sa Internet ang isang maralitang residente ng Silverio at nakita niya ang mga nagbebenta ng M16. Maaaring nangutang siya sa mga kamag-anak, nagsangla ng telebisyon, appliances, alahas, para makabuo ng mga P60,000. Saka siya bumili. Kailangan pa itong iparehistro kaya may dagdag gastos pa. Posible kaya? Mayroon kayang residente ng Silverio na nakabili o nakakuha ng M16 bilang paghahanda sa magaganap na demolisyon sa kanilang bahay? Alam na natin ang sagot.

Sino nga lang ang maaaring magkaroon ng M16? Puwedeng mga rebelde, sagot ng mga pulis at ni Meyor Jun Bernabe. “Infiltrated” daw ang hanay ng mga residente. Pero babad ang midya noong araw na iyon para ikober ang demolisyon: Wala silang kuha man lang ng kahit isang infiltrator na naka-M16 o may dalang baril. Sasabihin ng mga pulis na maaaring nakatago sa mga bahay–sniper ba. Pero sa sintido tinamaan si Arnel Tolentino, 21 anyos. Ganoon kagaling ang mga rebelde?

Ang nakuhanan ng midya: Mga miyembro ng Special Weapons and Tactics (SWAT) na yunit ng Philippine National Police na namamaril matapos ang pamamato ng mga residente. Hindi warning shots na ibinabaril sa ere o sa itaas: Nakaumang sa mga residenteng namamato. Di hamak na mas malapit sila sa mga residenteng namamato, kumpara sa mga bahay na maaaring pinagtaguan ng mga “inflitrator” kuno.

Mga miyembro ng pulisya, na kadalasan nang armado tuwing may demolisyon sa mga komunidad ng mga maralita. Kuha sa EDSA, North Triangle noong Nob. 2010. (KR Guda/PW File Photo)

At mahusay sa pamamaril at pag-asinta ang mga SWAT na ito: Tandaang sapul nila sa sintido rin ang hostage-taker na si Rolando Mendoza (na pulis din!) sa madugong ending ng hostage-taking sa Quirino Grandstand noong Agosto 2010 (‘Yun nga lang, pati ang maraming hostages, patay din.). Matapos ang madugong insidenteng ito, iniulat pa sa midya na nagsagawa ng retraining ang buong SWAT ng PNP.

Isang mataasna kalibre ng riple na ginamit ng SWAT sa pagsalakay sa mga sibilyang tutol sa demolisyon sa Brgy. Corazon de Jesus, San Juan noong Enero 2012. (KR Guda/PW File Photo)

Kabilang sa pinakamahuhusay na miyembro ng SWAT ang Special Action Force ng PNP, na regular na sinasanay ng iba’t ibang dayuhang eksperto, pero pangunahin ang Federal Bureau of Investigation (FBI) at ang US Armed Forces. Sinanay sila sa urban warfare, kabilang na ang pakikipaglaban sa crisis situations na katulad ng naganap sa Silverio Compound. Armado sila ng modified o updated na bersiyon ng M16 at iba pang moderno at matataas na kalibre ng baril. (May maikling amateur video sa YouTube ang isang Amerikanong opisyal hinggil sa pagsasanay sa SWAT Team sa Pilipinas.)

Hindi lamang usapin ito ng command responsibility. May direktang pananagutan ang administrasyong Aquino sa paggamit ng dahas sa mga sibilyang tumututol sa demolisyon. Kinalinga ng administrasyong ito ang patuloy na pagsasanay at pag-aarmas sa malulupit at brutal na mga yunit ng militar at pulisya na may masasamang rekord ng paglabag sa karapatang pantao.

Kasalukuyang nagaganap ang ehersisyong militar na Balikatan, hindi lang sa Palawan, kundi sa iba’t ibang bahagi ng bansa: Malinaw na abala ang mga kalahok dito sa pagpapahasa sa kasanayan nila sa paglaban sa mga itinuturing nitong kaaway ng estado. Samantala, kahit nakasuhan na, ni hindi nito maaresto ang isa sa pinakabrutal na tagapaglabag sa karapatang pantao, si Heneral Jovito Palparan Jr. Pana-panahong kalahok ang mga SWAT at SAF units sa mga operasyong kontra-insurhensiya, na mas madalas kaysa hindi na dumudulo sa mga abuso sa mga sibilyan. Kahit ang mga pulis na may pananagutan sa palpak na resolusyon sa hostage-taking sa Quirino Grandstand, hindi naparusahan.

Masdan ang mga bidyo at larawan ng miyembro ng SWAT na nag-aasinta ng mga sibilyan sa Silverio Compound: Wala siyang takot, alam niyang hindi siya pagpapanagutin. Sa ilalim ng administrasyong Aquino, standard operating procedure na lamang ang pamamaril sa mga sibilyan.

Mga militar ng US at Pilipinas sa Balikatan military exercises. (Wikimedia Commons)

Aerial photo ng Scarborough Shoal (Wikimedia Commons/NASA)

Madalas naitatanong kung bakit wala tayong protesta ngayon laban sa incursion ng Chinese fishing vessels at maritime surveillance ships sa Scarborough Shoal at bakit daw sa US lang nakatuon ang protesta ng Kaliwa. Ang katunayan niyan ay maaga pa lang nagpahayag na ang Bayan (Bagong Alyansang Makabayan) laban sa Chinese incursion sa Scarborough Shoal at nanawagan din sa PH government na igiit ang soberanya ng Pilipinas. Naghain na rin ng resolusyon ang progresibong partylist groups para imbestigahan ang naturang incursion sa teritoryo ng Pilipinas.

Pero sa pagitan ng China at US, di hamak na mas malala, mas masaklaw at mas mapanganib ang ginagawa ng US sa ating bansa. Hindi lang incursion sa teritoryo ng bansa ang ginagawa ng US. Nais ng US ang permanenteng presensyang militar sa ating bansa. Nais ng US na gawing military outpost ang hindi lang isa kundi maraming bahagi ng bansa, mula Luzon hanggang Mindanao. Ginagawa ng US na isang laboratoryo ang Pilipinas para sa counterinsurgency operations nito, kabilang ang paggamit ng drones. Ginagamit din ng mga tropang Kano ang Pilipinas para sa mga notoryus na “rest and recreation” activities. At gagamitin din ang Pilipinas bilang lunsaran ng mga operasyong interbensyon ng US sa rehiyon.

Sa usapin ng dispute sa China, umiiral na ang mga hakbangin ng gobyerno para hanapan ng diplomatikong solusyon ang usapin. Marami na ngang ahensya ang pinapakilos sa isyung ito. Pero sa usapin ng US troops at VFA, kapansin-pansing walang makabuluhang aksyong ginagawa ang gobyerno para tugunan ang mga isyung pang-soberanya. Kabaligtaran pa, nanghikayat pa ang gobyerno ng dagdag na sundalong Kano at ibinubukas pa ng Pilipinas sa ibayong paglabag ng soberanya.

Walang pasubali, tutol tayo sa incursions ng China at paglabag sa soberanya ng Pilipinas.  Tutol tayo sa anumang “bullying” at paggamit ng pwersang militar sa usapin ng territorial dispute. Pero dagdag pa dito, kailangang mas pursigido nating tutulan itong balak ng US na magmistulang base militar muli ang buong Pilipinas. Di dapat payagan ang US na gamitin ang isyu ng South China/West Philippine Sea para bigyang katwiran ang plano nitong magdagdag ng tropang Kano sa Pilipinas. Di dapat manghimasok sa usaping ito ang US. Isang malaking pagkakamali na isiping magkapareho ang interes ng US ang Pilipinas pagdating sa territorial disputes. Layon lang ng US na maisulong ang imperyalistang agenda nito na makapaghari sa rehiyong Asya, bagay na hindi naman alinsunod sa pambansang interes ng Pilipinas.

Tropang Kano sa Pilipinas. (PW File Photo)

Ang usapin sa Scarborough Shoal at Spratlys ay mga dispute sa pagitan ng mga bansang naggigiit ng territorial claims. Diplomatiko ang pangunahing paraan ng pagresolba sa isyu. Samantala, ang usapin naman ng US troops at VFA ay pagsiskap ng isang imperyalistang bansa na ituring tayong tila isa pa ring kolonya nito. Pulitikal na pakikibaka ang pangunahing paraan ng resolusyon sa isyu. Kung susuriin ng mas malalim, talagang magkaiba ang pinagmumulan ng dalawang usapin at magkaiba ang paraan ng pagtugon.

Higit na nangangailangan ng kagyat na aksyong protesta ang usapin ng US troops at VFA dahil sa saklaw ng isyu at sa tindi ng paglabag sa soberanya ng bansa. Aminado ang mga progresibo na ito ngayon ang pangunahing pinagtutuuan ng mga pagkilos. Pero habang nangyayari ito, matamang babantayan natin ang developments sa usapin ng China at dun ibabatay ang anumang magiging susunod na hakbangin.

___

Si Renato Reyes Jr. ay pangkalahatang kalihim ng Bagong Alyansang Makabayan (Bayan). Unang lumabas ang komentaryong ito sa kanyang blog.

Si Kenneth Guda, nagbasa ng keynote speech sa CEGP Alumni Homecoming. (Pher Pasion)

Keynote Speech sa College Editors Guild of the Philippines Grand Alumni Homecoming

Kapwa kong Guilders:

Maligayang pagbati sa mahalaga at makabuluhang okasyong ito!

Maraming salamat, sa kasalukuyang mga opisyal ng pambansang tanggapan ng College Editors Guild of the Philippines (CEGP), para sa pag-anyaya. Anuman ang dahilan ninyo para imbitahan akong magsalita sa inyong harapan (ehem), gusto kong ipagpasalamat ang pagkakataong ito. Sana patawarin ninyo ako sa sasabihin kong ito, bilang pagsagot na rin sa mga tanong na nababasa ko mula sa mukha ng mga kapwa Guilder ko ngayon: Sino ba ito’ng nasa harap natin at bakit siya ang Keynote Speaker?

Pinaunlakan ko po ang CEGP, sa huling sandali, matapos umatras ang tiyak na mas kapita-pitaganan pang kapwa-Guilder—na (1) mas matanda sa akin; (2) mas maraming nagawa sa akin; (3) may mahahalagang gawaing di nila maiwan, gaano man kagusto nilang pumunta rito at magsalita sa harap natin. Kung kaya, nauwi sa akin: isang di-pa-naman-katandaang tagapagsalita na, sabihin na nating madaling maawa at makumbinsi, at handang sumaklolo sa minamahal nating CEGP.

Kaunting pagpapakilala lang, kung gayon. Ako po si Kenneth Roland Guda. Ako po ang Editor in Chief ng Pinoy Weekly, isang progresibong online at print newsmagazine sa wikang Pilipino na pumapaksa sa mga isyu ng mardyinalisadong mga mamamayan ng bansa. Board member din ako ng PinoyMedia Center, Inc., isang NGO na naglalayong mag-ambag sa demokratisasyon ng pamamahayag sa bansa.

Hindi po ako naging opisyal ng Guild. Tiyak na marami sa inyo ang may karangalang nagkaroon ng katungkulan sa inyong panahon, kabilang na, ehem, ang ating Punong Mahistrado na doon sa Padre Faura nag-oopisina at malamang na masyadong busy para mapaunlakan pa tayo.

Hindi po ako naging opisyal ng CEGP, pero naging miyembro nito, dahil naging manunulat at features editor ng pahayagang pangkampus na Philippine Collegian dito sa UP Diliman, mula taong 2000 hanggang 2002. Taong 1999 ako napasok sa Kule (o P.Kule, para sa mga kapwa Guilder sa Manila Kule at Makati Kule) bilang features writer sa ilalim ng termino ni Seymour Barros Sanchez. Pero 1994 pa ako pumasok sa UP.

Hindi pa naman katagalan iyon. Pero noong panahong iyon, maraming nangyayari sa kampus, dito sa Diliman. Marami ang nangyayari sa sektor, o iyung mas kilala natin bilang youth sector. Marami ang nangyayari sa bansa. At ang Kule na inabutan ko, nasa transisyon mula sa isang serye ng mga termino na sabihin na nati’y hindi masyado sang-ayon sa brand of campus journalism ng CEGP. Hindi ata sila naging aktibo sa CEGP noong termino nila. Nang mapasok ako sa Kule noong 1999 at kalauna’y napasabak sa isang editorial exam training para sa susunod na mga editor, nakarating sa amin ang isang kopya ng CEGP Stylebook. Binalikan ko kanina ang isang kopya ng Stylebook na ito, at napag-alamang lumabas ito noong 1984. Si Marichu Lambino ang presidente ng CEGP. Sa pagkakaalam ko, si Atty. Lambino ay tagapangulo ngayon ng Journalism Department ng UP College of Mass Communication. Siya rin ang naging abogado ng Kule noong term ni Seymour Sanchez, nang masampahan ng kasong libelo ng isang fraternity ang editorial board—kasong ibinasura din naman ng korte salamat sa galing ni Atty. Lambino at kapalpakan ng naturang fraternity.

Pero noong editorial exam training, sinubukan naming talakayin at gamitin bilang reference ang CEGP Stylebook. Natuwa kami sa nilalaman nito. Para sa isang dating editor ng Kule—editor siya noong naging inactive ang Kule sa CEGP, marami siyang natutunan, sa pagbasa lang ng Stylebook. Iyung tipong basic na kaalaman sa paglalabas ng dyaryo—kahit na naging editor na siya ng Kule. Sabi pa niya, iyan daw ang napapala ng campus publication na hindi sumasali sa CEGP: Hindi natututo ng tamang paglabas ng dyaryo.

Alam ng bawat Guilder, ng bawat campus editor na dumaan sa mga Congress, convention, workshop, discussion, kung gaano kalaki ng ambag ng CEGP sa kanilang kaalaman sa pamamahayag. Kahit na iyong batayang kaalaman sa pagsusulat ng balita, lathalain, pagsusulat pangkultura, pagkuha ng larawan, layout, atbp., hindi matatawaran ang naging serbisyo ng CEGP sa hene-henerasyon na mga mamamahayag pangkampus. Hindi ito biro, dahil marami talagang hindi naituturo sa kolehiyo. Alam naman natin kung gaano kabulok ang sistema ng edukasyon. Iilan lang naman ang kolehiyo o pamantasan na talagang may kursong pamamahayag. Kahit sa puntong iyon, sapat nang ipagdiwang ang nagpapatuloy na legacy ng CEGP sa pamamahayag sa bansa.

Siyempre, hindi ko pa binabanggit ang higit na mas malaking ambag nito: Ang pagguhit ng prinsipyado at progresibong  pilosopiya sa pamamahayag. To Write Is Already To Choose. Hindi ko alam kung kailan o anong batch ang unang nagpauso ng katagang ito, pero sa pagdala ng CEGP ng katagang ito, napakalaki na ang naging ambag nito sa pamamahayag, hindi lang sa kampus, kundi sa bansa. Ikumpara mo ito sa: “Balanced News, Fearless Views.” O kaya sa “Walang Kinikilingan, Walang Pinoprotektahan, Serbisyong Totoo Lamang.”

Sa ilan sa ating nakapagtapos o nakakuha ng kurso ng pamamahayag, hindi masyado tinuturo ang To Write Is Already To Choose, o kaya Objectivity Is A Myth—pero napakatotoo nito. Sakto, kabataang mamamahayag ang kinakatawan ng CEGP, dahil ito ang batang humiyaw sa parada ng Hari at nagsabing “Walang damit ang Hari!” Sa mga mamamahayag, sa mga nasa industriya ngayon ng news media, ramdam ang katotohanang ito. Pero wala masyadong nagsasalita, walang humihiyaw ng katotohanang hindi totoo na balanse ang balita, hindi totoong walang takot nilang inihayayag ang kanilang pananaw. Hindi totoong wala silang kinikilingan, wala silang pinoprotektahan, at “totoo lang” ang kanilang serbisyo.

Kung totoo lang ang pakay nila, halimbawa, bakit lahat, lahat ng welga ng mga manggagawa at labor dispute sa pangunahin nilang mga advertiser—mga SM, mga Nestle, mga Coca-cola (kamakailan)—ay hindi nabibigyan ng kahit kapirasong espasyo sa kanilang pahina at programa? Bakit laging nangunguna at binibigyan ng prayoridad sa airtime ang sinumang presidente, sinumang opisyal ng gobyerno? Bakit hirap na hirap na mapag-usapan sa kanilang midya ang batayang mga isyu ng mga mamamayan—mga isyung katulad ng tunay na reporma sa lupa, kalagayan ng paggawa, sahod ng manggagawa at kawani, nagtataasang presyo ng mga bilihin at langis, demolisyon at problema sa pabahay, diskriminasyon sa kababaihan at LGBT, militarisasyon at pangangamkam sa lupa, malawakang pandarambong at pagkasira ng kalikasan, taun-taong pagkaltas sa badyet ng mga serbisyong panlipunan, at marami pang iba? Siyempre, ang sagot lamang ay dahil pumili na sila ng papanigan. Dahil hindi nila kayang paninindigan ang mito ng obhetibismo. To Write Is Already To Choose.

At ano ang laman sa ating mga pahayagan, sa ating mga pahayagang pangkampus at sa tinatawag na alternative press o alternative media? Istrikto ang ating pamantayan sa newsworthiness: Isyu ba ito ng mga mamamayan? Gaano katindi ang epekto nito sa mga mamamayan? Ano ang tingin sa usaping ito ng mga mamamayan, partikular ng organisadong hanay ng mga mamamayan? To Write Is Already To Choose nga: Pinipili nating pumanig, sa interes ng mga mamamayan, sa pagsisiwalat ng kanilang mga hinaing, paghihirap, pagsisikap at pag-aalsa. Pumili tayo, at natural na pipiliin natin ang mga mamamayan.

Marami nang dinaanan ang CEGP. Deka-dekada nang mamamahayag pangkampus ang dumaan dito. Marami ang tumuloy sa pagsasapraktika sa industriya ng pamamahayag. Marami ang naging matagumpay sa iba’t ibang larangan o disiplina na pinasok nila—mga Renato Corona, mga Reynato Puno, mga Miriam Defensor, mga Joker Arroyo, at iba pa. Marami rin ang naging ordinaryong mga mamamayan. Marami rin ang nagpatuloy, hindi sa pagsusulat o pamamahayag, kundi sa pagpanig sa mga mamamayan. Ang ilan sa kanila, tulad nina Ditto Sarmiento, Antonio Tagamolila, Emmanuel Lacaba, Maria Lorena Barros, Evelyn Pacheco, Benjaline Hernandez, Rachel Mae Palang, at marami pang iba, nasawi habang tinatangan ang panata sa bayan na unang binigkas nila nang Guilder pa sila. Ang ilan na pinili ang katulad na landas, landas ng paglilingkod at panganib at sakripisyo, tulad nina Randy Malayao at Ericson Acosta, ay siniil at piniit. Nawawala pa rin sina Jonas Burgos at James Balao. Kasama natin sila ngayon, ang kanilang diwa, ang kanilang panulat at paninindigan.

Ikinararangal at ipinagmamalaki kong maging bahagi ng Guild. Ikinararangal ko, at sana’y sa aking gawain bilang mamamahayag sa progresibo o alternatibong midya ay maipagpatuloy ang lahat ng natutunan at hinangaan ko rito. Hinihimok ko kayo, tayong lahat na naging bahagi ng kasaysayan nito, na ipagpatuloy ang pagsusulat, ipagpatuloy ang pagpanig.

Maraming salamat po!

Kenneth Roland A. Guda
Philippine Collegian (UP Diliman) 1999-2002
Alumnus, College Editors Guild of the Philippines
Editor, Pinoy Weekly

Binasa noong 30 March 2012
College of Arts and Letters Atrium
University of the Philippines
Diliman, Quezon City

Si Dr. Merry Mia-Clamor, direktor ng Health Education, Training and Services Department ng CHD.

Dr. Merry B. Mia-Clamor

Merry, as she is called in the office, here at the Council for Health and Development (CHD) and among the NGO circle is indeed, that- Merry.

With her endearing laughter and zest for life, the office is never a boring work environment.

Whenever she’s around, we are endeared of her stories- simple delightful stories about her little boys who are both very cute and loveable. About how her older son cries when she’s about to leave the house or bargains for pasalubong so that he will let his nanay go or how her younger son who is only 11 months old, smiles at her everytime she arrives from work, everyday.

She is also loved by the people in the communities for being the down to earth lady doctor who laughs with them without pretense and possesses not an iota of air and arrogance of a professional.

When it comes to work though, she is as serious as can be.

She is a dedicated doctor and an efficient director of the Health Education, Training and Services Department of CHD.

Like her colleagues in the office, she has the innate interest and gusto to go to the different far-flung communities in the country whether in Luzon, Visayas or Mindanao.

Last year for instance, she was able to assist in the medical missions and trainings requested by the different member programs of CHD such as in General Santos City, Panay, Samar, Leyte and Negros along with the other health workers and health professionals who have dedicated their lives to serving the poor and the marginalized peasants, fisher folks, workers, urban poor, women and children.

Because she knows how little the people get from the state that does not count health as a social service or a basic human right among its priorities, Merry opted to stay and serve her country. She chose to go against the flow when many of her colleagues find greener pastures outside the country.

Even if it means serving as a community doctor entails time away from her loved ones more often than having a regular clinic-based practice, Merry opted to stay because she knows she can do a lot to help and contribute in empowering the people and improving the state of health. Even if it means she may never really be a rich doctor working as a people’s doctor. Even it if means her life is always at risk.

Like what happened last February 6, 2010 in the house of Dr. Melecia Velmonte in Morong, Rizal where Merry was one of the trainers of an advance health skills training sponsored by CHD and the Community Medicine Development Foundation (COMMED).

300 joint elements of PNP-Rizal and 202nd Infantry Brigade of the Armed Forces of the Philippines raided the house and took Merry and the 42 others who were trainers and participants of the training blindfolded without telling them why.

They were brought to Camp Capinpin in Tanay, Rizal and detained them without any legal basis. The search warrant served was illegal and unconstitutional.

Until now, Merry and the other 42 health workers are still illegally detained at the AFP camp, among them Ma. Teresa Quinawayan, midwife and mother, health worker Reynaldo T. Macabenta, both staff of CHD, Registered Nurse Gary Liberal and health worker Lydia Ubera both of the Alliance of Health Workers and Dr. Alexis Montes of COMMED who was also the national health services director of the United Church of Christ of the Philippines from 1986 to 2006.

The country needs more people like Merry, Teresa, Rey, Gary, Lydia and Alex.

The state needs to pay tribute to them and support their dedication for people’s health instead of detaining and torturing them.

*Merry, 33 years old is a graduate of Pamantasan ng Lungsod ng Maynila-College of Medicine and the Director of the Health Education, Training and Services department of the Council for Health and Development.

Ma. Teresa Quinawayan, midwife at project coordinator ng community-based health programs ng CHD

Ma. Teresa Quinawayan

A graduate of Fabella School of Midwifery in 2002, Ma. Teresa Quinawayan is a registered midwife by profession.

However, her title ends there. Not because she does not practice her profession but because as a health worker for the Council for Health and Development, she is more than a midwife.

A single mother to a beautiful and smart little girl, she did not let poverty get in the way of her passion and dedication to serve the people through community health and help in empowering her fellow Filipinos. She knew that her family is part of the greater society she serves.

As a daughter, her mother said she is the best daughter any parent could ever ask for. Kind, sweet, hard-working and diligent are only few of the words her mother uses to describe her.

Teresa is loved by her colleagues because she is very hard-working yet very humble to the point of being shy at times. Her shyness fades away easily though, when she is living among the people from the rural and urban communities and shows her strength as an organizer and health educator.

She is an organizer in the communities in Pasig and Quezon City where CHD has trained community health workers in the health committees of the local organizations.

As a health worker, she does not mind being sent to far-flung areas, anytime she is needed to give trainings or help in medical missions. Even if it means being away from her daughter and family for several months.

She has also served different communities in Zamboanga del Sur in Mindanao, being a project coordinator in one of CHD’s community-based health programs.

Gifted with a beautiful singing voice and a hand for sketching, Teresa is also a cultural worker in the health sector and a member of the Sining Medikal, the health sector’s cultural group.

*Tere, 26, is CHD’s Field Assistance Unit staff.

Isang dahilan ito kung bakit isa rin ako sa milyong Pilipinong nakidalamhati sa kanyang pagpanaw at isa sa daang libong taong naging bahagi ng huling martsa ng yumaong pangulo, ang paghatid sa kanya sa kanyang libingan nitong Agosto 5, 2009.

Pero hindi lamang ang paglaya ko at ang naging papel ni Cory Aquino para tuldukan ang diktadurang Marcos at mapalaya ang mga bilanggong pulitikal noong 1986 ang naging dahilan sa aking pagbibigay pugay at pasasalamat ko sa kanya kahit na magkakaroon ng bahid ang pagtingin ko sa kanya kaugnay ng mga isyu ng mga magsasaka, pagbayad sa utang panlabas, base militar, patakarang all-out war at usapin ng karapatang reproduktibo ng kababaihan sa panahon ng kanyang panunungkulan.

Nanatiling relevant, may katuturan, si Cory hanggang sa kanyang pagpanaw. Pinakita niya di lamang sa salita kundi sa gawa ang pagmamahal niya sa bayan.

Para sa akin, “she walked the talk” kaugnay ng paglaban sa korapsyon, pandaraya, diktadura at iba pang iskemang pahabain ang panunungkulan sa pwesto ng mga nakaupong pangulo. Bumitiw siya sa kapangyarihan nang matapos ang kanyang termino noong 1992. Pero hindi siya nagkasya sa isang buhay ng isang retiradong pangulo at magkanlong sa pampang ng mapayapa at maalwang pamumuhay. Sa halip, patuloy siyang sumuong sa matitinding unos at bagyo sa panahong kailangang tumindig at kumilos.

Nasa unahan si Cory Aquino ng mga pagkilos para sa truth and accountability kaugnay ng paglalantad ni Jun Lozada sa talamak na korapsyon sa kontratang NBN/ZTE na sangkot si Gloria Macapagal-Arroyo at ang kanyang asawa.

Hindi ko rin nakakalimutan ang pagtindig at pagmartsa ng yumaong Pangulong Cory Aquino laban sa tangkang pagpapalawig ng termino ng noo’y Pangulong Fidel Ramos sa pamamagitan ng charter change at ang paging bahagi niya ng EDSA 2 laban sa korapsyon ng administrasyong Joseph Estrada.

Matining sa aking alaala ang matapang na pagbatikos niya sa administrasyong Arroyo nang inilantad ang pandaraya sa eleksyong presidential noong 2004 sa iskandalong “Hello Garci”. Kinausap pa niya sa Arroyo para hilinging bumaba na sa pwesto. At noong Setyembre 6 ay kasama si Cory sa martsa ng mamamayan mula St. Peter’s Church sa Commonwealth tungong Batasang Pambansa. Hindi nakaabot ang martsa sa Batasan dahil hinarang na ito ng mga pulis at mga trak ng bumbero.

Naroon din ako nooong Hunyo 10, 2009 sa Ayala nang binasa ni Kiko Dee, apo ng noong maysakit nang Cory, ang huling pampulitikang mensahe ng dating pangulo sa rali kontra sa Charter Change at Constituent Assembly. Sa mensaheng iyon, nanawagan siya ng patuloy na paglaban sa tiraniya. “Nang mapalayas natin ang diktador, hindi ba’t ipinangako nating hindi na tayo papayag na mawala muli ang ating kalayaan? Subalit, narito muli tayo, sa gitna ng walang-hiyang pang-aabuso ng mga makapangyarihang nagnanais na sirain ang mga pinakapayak sa ating mga batas,”

Nitong mga nakaraang araw, nagpaabot ang isa sa mga katulad ko na napalaya noong 1986 ng panghihinayang na hindi niya napasalamatan ang yumaong pangulong Cory sa pagpapalaya sa amin. Naalaala ko bigla na mayroon akong sulat mula kay Cory noong Mayo 21, 1986 bilang tugon sa isang sulat pasasalamat ko sa kanya.

Maiksi lang ang sulat. Nagpasalamat siya sa isang card at token (hindi ko matandaan ngayon kung ano ito pero pusibleng isang kwintas na gawa ng mga bilanggong pulitikal) na ipinadala ko.

May patuloy na katuturan ang ikalawang talata ng kanyang sulat:

“In the face of our enormous task of nation-building, it is encouraging to learn of your continued support and involvement. Please continue your efforts in helping us rebuild a strong democracy and a healthy economy for our sake and that of our children.

Nais kong magtapos sa pamamagitan ng isang excerpt sa isinulat ng isang myembro ng bagong henerasyon ng mga aktibista, si Ilang Ilang Quijano, sa kanyang artikulo sa Pinoy Weekly hinggil sa libing ni Cory:

Ang mga progresibo, hindi simpleng nagmamahal lang kay Cory. Nagmamahal sila sa laban niya, na hindi nagtatapos, kundi umiigting pa nga sa ilalim ng kasalukuyang rehimen. At sa madaramang diwa ng mga tao sa martsa-libing—nagluluksa, nagpupugay, nagpapasalamat, pero higit sa lahat, lumalaban—lumilitaw na hindi sila nag-iisa.

Tuloy ang laban ni Cory, kontra charter change, kontra tiraniya, kontra Gloria
Makibaka, Huwag Matakot!
Mabuhay ang sambayanang Pilipino!

Ang akdang ito ay binasa ni Judy Taguiwalo, convenor ng Pagbabago! (People’s Movement for Change), sa isang seremonya sa Bantayog ng mga Bayani noong Agosto 8.

Sa harap ng Kamara isang araw matapos ang "katrayduran" ng mayorya ng mga kongresista: samu't sariling karatula. (KR Guda)

Noon, nagpanukala ako ng “Mga Plakard sa Panahon ng ZTE.” Pumatok naman, lalo na ang “Zobra na, Tama na, Exit na!” na nakita kong ginagamit sa mga rali.

Ngayon, dahil sa pagratsada ng Kongreso sa resolusyon nitong ipatawag ang constituent assembly para sa pagbabago ng Konstitusyong 1987, tiwala akong naghahanda na ang iba’t ibang grupong pampulitika para maglunsad ng mga kilos-protesta – na sana’y malalaki, dumadagundong! – sa mga darating na linggo. Heto ang munting ambag, mga konsepto para sa mga gagawing plakard:

CONGRESS OF ASSHOLES
Wala nang ginawang mabuti ang kongresong ito. Bukod sa pagpasa ng iba’t ibang patakarang kontra-mamamayan, ilang beses nitong ibinasura ang mga kasong impeachment laban kay Gng. Arroyo. Tumabo ang mga miyembro nito sa pork barrel, bukod pa sa mga suhol ng pekeng pangulo kapag nalalagay sa krisis.

ABNER AFUANG, NASAAN KA? MAS MARAMING BABOY SA KONGRESO, BUHUSAN MO… NG ASIDO
Sabi nila, mulat man o hindi, nagsilbing distraksyon ang sex scandal nina Hayden Kho at Katrina Halili sa maruruming pakana ng Malakanyang at Kongreso. Anu’t anuman, mas dapat kabwisitan ng mga mamamayan ang mga kongresistang maka-Gloria. Ang Inang Bayan lang naman ang binababoy nila.

NOGGIE, DOGGIE NI GLORIA
Ipinapakita ni Speaker Prospero “Noggie” Nograles kung bakit siya ang ipinalit kay Kong. Jose de Venecia. Mas tuta siya ng Malakanyang. Noong una, pinagdudahan pa kung itutulak talaga niya ang Con-Ass. Pero ngayon, kitang-kita ang paglibot niya sa Kongreso para tiyakin ang tagumpay ng amo niya.

VILLA-PWERTA: LOKOHIN MO ANG LELANG MONG PANOT!
Maganda kung may imahe ito: Si Kong. Luis Villafuerte, ipinapakita ang pwet niyang malabsak at may galis – pagsasa-literal ng kabastusan niya. Nagdrama pa siya dati na hindi raw matutuloy ang Cha-Cha, galit pa kunwari kay Speaker Nograles. Ngayon, kesyo mga probisyong pang-ekonomiya lang ang babaguhin.

MIKEY ARROYO: MASAMANG AKTOR, MAS MASAMANG KONGRESISTA
Ito rin, maganda kung may imahe: mula sa pelikula niya, bilang action star. Masagwa siyang aktor, at walang nag-isip na kinailangan niyang umarte para sa sining o dahil kailangan niya ng pera. Pero ngayon, hindi lang mga walang-magawang nanonood ng pelikula niya ang apektado ng pangit niyang ginagawa.

KONGRESMAN: BALATO NAMAN DIYAN!
Tuwing mahaharap sa krisis ang rehimeng Arroyo, yumayaman ang mga kongresista. At saan naman kaya kukuhanin ang P20 Milyon na ipinangako diumano sa kanila ng amo nila? Tinatanong pa ba iyan? Ang kakapal ng mukha! Biglang nagsidalo, nagsalita at naging episyente sa pagpasa ng isang panukala.

CON-ASS: CONCEPT NG ASSHOLE
CON-ASS = GLORIA FOREVER
CON-ASS: CONGRESSWOMAN ARROYO SAYS SO
CON ASSEMBLY AY MATULOY, GLORIA AY IWAS-PUSOY
Hindi kailangang maging henyo para malaman kung sino ang utak ng Con-Ass. Ang plano daw ay maging punong ministro si Gng. Arroyo kapag binago ang sistema ng gobyerno sa pagbago sa Konstitusyon. Kung si Noli de Castro ang pangulo, si Gloria pa rin ang reyna. Ni hindi siya masasampahan ng mga kaso.

UNCLE SAM: I WANT YOU… TO BE MY BEDSPACER
PHILIPPINES FOR SALE
Dapat may imahe ito. Sabi ng mga kongresista, gusto lang nilang magkaroon ng 100% pag-aari ang mga dayuhan ng lupa sa bansa – hindi raw nila gustong palawigin ang termino ni Gloria. Na para bang maganda na magmay-ari ng ganito ang mga dayuhan. Lalo tayong magiging iskwater sa sariling bansa. Hindi na residente, bedspacer na lang.

CONVERGE AND ASSEMBLE NOW!
CONVERGE AND ASSERT OUR NATIONAL PATRIMONY!
CONTEST THE ASSEMBLY!
Lalong pinapatunayan ng mga naganap na wala tayong maaasahang mabuti, tayong mga mamamayan, sa Kongresong ito. Nakita natin kung gaano sila ka-pursigido at ka-garapal sa pagtutulak ng masamang pakana nila para sa bansa. Kailangan natin itong tapatan. Gawin natin ang lahat para iparinig ang ating pagkasuklam at mariing pagtutol. Pero higit sa lahat, sumama tayo sa kilos-protesta. Sa harap ng ganitong klaseng mga kalaban, wala nang mas mabisa.

04 Hunyo 2009

Mula sa kapirasongkritika.wordpress.com