Pinoy Weekly » Tinig Kalikasan http://pinoyweekly.org/new Philippine news, analysis, and investigative stories Mon, 06 Oct 2014 18:00:08 +0000 en-US hourly 1 http://wordpress.org/?v=4.0 Maita Gomez: palaban, makabayan at makakalikasan http://pinoyweekly.org/new/2012/07/maita-gomez-palaban-makabayan-at-makakalikasan/ http://pinoyweekly.org/new/2012/07/maita-gomez-palaban-makabayan-at-makakalikasan/#comments Thu, 19 Jul 2012 05:04:20 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=20588 Mandirigma, ina, peminista, at tagapagtanggol ng pambansang patrimonya—ito ang ilan sa mga salitang pumapasok sa isip ko sa pagpanaw ni Maita Gomez (1947-2012).

Mas kilala ng marami si Maita bilang isa sa mga pinakamagandang mukha ng kilusang kababaihan ng Pilipinas. Mula sa pamilyang nakaaangat sa lipunan, siya ay nahirang na beauty queen noong1967. Namulat siya sa panahon ng matinding pasismo sa ilalim ng Batas Militar at dito nagpasyang makipamuhay at kumilos para sa masang anakpawis bilang kasapi ng New People’s Army.

Mahigit dalawang dekada na ang lumipas mula nang bumalik si Maita sa buhay sa kalunsuran pagkatapos ng diktadurang Marcos. Dito, naging bahagi siya sa pagtatayo ng mga progresibong alyansa, organisasyon at partidong pampulitikal katulad ng Makabayan noong 2009.

Maging sa kanayunan o sa kalunsuran, sinubukan ni Maita na lagpasan ang mga limitasyon ng ating panahon, kung saan hinuhubog ng kolonyal, konsumerista at piyudal na kultura ang dapat taglay na katangian ng isang babae. Katulad ng marami pang lider-kababaihan, pinapatunayan ng kanyang pambihirang paglalakbay na hindi dapat ituring ang babae bilang kasangkapan o palamuti lamang, kung hindi bilang tagapagbago ng kasaysayan at haligi ng lipunan.

Sa hanay ng makakalikasang mga grupo naman, kilala at iginagalang si Maita hindi bilang celebrity kung hindi bilang eksperto sa economics at “revenue transparency” ng industriya ng pagmimina. Kabilang siya sa mga guro at iskolar na nagbahagi ng kanilang pagsusuri kung nakikinabang nga ba ang Pilipinas mula sa kasalukuyang patarakan at kalakaran ng malakihan at liberalisadong pagmimina.

Sa mga huling taon ng kanyang buhay, nagsilbi siyang espiker sa maraming mga porum, konsultasyon at talakayan.

Kabilang na rito ang Third People’s Conference on Mining na ginanap noong Marso 2012 sa Tagaytay sa ilalim ng alyansang Defend Patrimony at ng Stewards of Creation. Dito, ibinahagi ni Maita ang maraming mahahalagang punto hinggil sa kasalukuyang industriya ng pagmimina sa mahigit 200 lider mula sa buong kapuluan. Dalawa ang paborito kong espiker sa kumperensiyang ito: siya at si Sr. Stella Matutina, OSB, ang magiliw at matapang na madre mula sa Southern Mindanao na kamakaila’y nakaranas ng harassment mula sa mga militar dahil sa kanyang pagtutol sa pagmimina roon.

Humarap rin si Maita sa mga unang hearing ng Kamara para sa People’s Mining Bill at iba pang panukalang-batas,upang manawagan ng pagbabago sa patakaran ng pagmimina sa bansa.

Sa lahat ng mga pagkakataong ito, naaalala ko ang kanyang magaspang pero malambing na boses at ang kanyang mga salitang palabiro at prangka, malaman at may paninindigan. Sang-ayon si Maita sa pagsusuri na inuuna ng pamahalaan at ng Mining Act of 1995 ang promosyon ng mga mining investment kaysa sa pagkamit ng lokal na pag-unlad at pagpapangalaga sa kalikasan, na nakatuon ang kasalukuyang patakaran sa pagbebenta ng yamang mineral ng Pilipinas sa dayuhan at malaking mamumuhunan.

“Hindi totoo ang sinasabi ng mga minero na iyan na ‘there is life’ in mining, kasi sa totoo lang bagsak ang industriya ng mining sa Pilipinas. Sa ating karanasan, hindi tayo nakikinabang sa mining, kahit ang gobyerno,” naaalala kong sabi ni Maita. “Bakit kailangang bigyan ng incentive ‘yung mga mining companies na iyan? Kung tutuusin, hindi natin sila kailangang bigyan ng incentive kasi sila ang nangailangan sa atin.”

Tinalakay ni Maita Gomez ang mga discrepancy sa revenues ng industriya ng pagmimina, sa isang kumperensiya ng Ecumenical Bishops' Forum sa Albay noong Oktubre 2011. (Kontribusyon)

Tinalakay ni Maita Gomez ang mga discrepancy sa revenues ng industriya ng pagmimina, sa isang kumperensiya ng Ecumenical Bishops’ Forum sa Albay noong Oktubre 2011. (Kontribusyon)

Ito pa ang ilang mahahalagang punto na aming natutunan mula sa kanya:

  • Na maliit ang kabuuang kontribusyon ng buong industriya ng pagmimina sa ekonomiya ng bansa—0.91% lamang ng Gross Domestic Product mula 2000 hanggang 2009;
  • Na napakaliit ng kontribusyon ng pagmimina sa paglikha ng mga trabaho—hindi hihigit sa 0.376% ng buong employment ng bansa sa kasalukuyang dekada; at marahil ang karamihan ng trabaho na ito ay nanggagaling pa mula sa hanay ng small-scale mining;
  • Na napakaliit din ng nakukuhang mga kita ng lokal na mga pamahalaan mula sa malakihang pagmimina—“pathetic” ika nga sa kanyang salita—at  hindi nito masasapatan ang danyos mula sa pangmatagalang pagkasira ng kalikasan, pagpapalit-gamit ng lupa, at kawalan ng kabuhayan;
  • Na kakarampot rin ang kinikita ng bansa mula sa mga excise tax sa industriya ng pagmimina—mas malaki pa ang nakukuha mula sa excise tax ng alak, tabako at petrolyo kaysa sa pagmimina (0.7% lamang ng kabuuang koleksiyon mula 2000-2009). Sa isa pang pag-aaral ng Ibon Foundation, lumalabas na mas malaki pa ang naiaambag sa ekonomiya ng mga kasambahay sa Pilipinas at sa ibang bansa kaysa sa pagmimina nitong 2011;
  • Na, sa kabila ng mga ito, papalaki at papaakyat naman ang eksport ng mga mineral – halos 3% ng kabuuang export ng Pilipinas mula 2000 hanggang 2009. Nangangahulugan ito ng mas matinding pandarambong ng mga dayuhang mamumuhunan sa yamang-mineral ng bansa.

Sang-ayon si Maita sa pagsusuri na masasaid ang yamang mineral ng Pilipinas kung hindi mapipigilan ang liberalisasyon ng industriya.

“Hindi napupunta sa Pilipinas [ang mga pakinabang] dahil walang industrialization process ang bansa. Wala tayong industrialization program dito, kaya ang sistema ay inuubos lang natin ang resources dito. Ang masaklap ay hindi naman tayo nakikinabang. Sa bandang huli, kapag kailangan na nating gamitin ito, ay wala na din pala tayo ng sapat na magagamit o kaya, totally, ay ubos na,” babala niya sa mga dumalo sa kumperensiya noong Marso.

Mapayapa na sumakabilang-buhay si Maita noong ika-12 ng Hulyo: tatlong araw matapos isapubliko ni Pres. Aquino ang kanyang bagong Executive Order (EO) hinggil sa pagmimina sa bansa.

Hindi na siguro ito nakapagtataka, pero hindi natugunan ng EO ang mga panawagan at repormang itinutulak ni Maita at ng mas marami pang grupong pangkalikasan at ng mga komunidad. Kapalit ng ilang konsesyon at hati ng gobyerno, binibigyang-puwang at katuwiran nito ang pagpasok ng mas maraming dayuhan at malaking minero. Bagama’t may binabanggit na “industrialization plan” rito, malamang ito ay ibabatay sa Philippine Development Plan, na sumusuporta at nagpapalakas pa sa liberalisasyon ng pagmimina at Public-Private-Partnership o PPPs. Hindi ginalaw ng EO ang Republic Act 7942 o Mining Act of 1995 na matagal nang ikinokondena at isinusuka ng taumbayan. Hindi nito binago ang “export-oriented” at “import-dependent” na katangian ng pagmimina ng bansa. Hindi nito binago ang kasalukuyang motibasyon para magmina sa Pilipinas: para sa mabilis na pagkamal ng tubo ng iilan at hindi para sa pangmatagalang pang-unlad ng bayan tungo sa isang ekonomiyang nakasasapat sa sarili.

Lumisan man si Maita sa panahong kinakailangan ang marami pang katulad niya, magpapatuloy at magpapalakas pa ang ating pagkilos para sa pagbabago. Nagpupugay kami sa iyo, Maita: modelo ng kagandahang-loob, katapangan at katapatan sa bayan. Tuloy ang laban para ipagtanggol ang likas-yaman ng bansa mula sa pandarambong ng iilan; tuloy ang laban para sa kalikasan.

Si Lisa ay kasapi at isa sa mga convenor ng Kalikasan Party-list.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2012/07/maita-gomez-palaban-makabayan-at-makakalikasan/feed/ 1
Araw ng pagkakapit-bisig para sa kalikasan at mamamayan http://pinoyweekly.org/new/2012/04/araw-ng-pagkakapit-bisig-para-sa-kalikasan-at-mamamayan/ http://pinoyweekly.org/new/2012/04/araw-ng-pagkakapit-bisig-para-sa-kalikasan-at-mamamayan/#comments Sat, 21 Apr 2012 15:08:23 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=19312 Ngayong Abril 22 ay Earth Day: isang araw ng pagdiriwang, pagkilos at protesta. Isa itong pagkakataon upang kilalanin ang mga biyaya ng ating kalikasan at palakasin ang panawagan na ipagtanggol ang ating ekolohiya at likas na yaman laban sa mga puwersang naninira nito.

Apatnapu’t dalawang taon nang inilulunsad ang Earth Day. Nagsimula ito bilang isang malawak na environmental teach-in sa Estados Unidos (US) noong Abril 22, 1970 sa inisyatiba ng Amerikanong senador na si Sen. Gaylord Nelson. Pagtugon ito ng mamamayan ng US sa isang oil spill sa California noong 1969, sa estilo ng mga teach-in ng mga kilusang kontra Vietnam war. Sa ika-22 ng Abril inilunsad ang unang Earth Day upang hindi tumapat sa panahon ng pagsusulit at ‘spring break’ sa mga paaralan, upang makahikayat ng mas maraming estudyante na lumahok rito. Nagkataon naman na ang Abril 22 ay kaarawan pala ng Rusong rebolusyunaryo na si Vladimir Lenin, kaya napaghinalaan rin ito ng mga kontra-Komunistang ahensya noong panahong iyon.

Marami na ang nagbago mula sa unang Earth Day noong 1970. Mula sa ilang unibersidad sa US, ipinagdiriwang na ito sa mahigit 175 na bansa, kasama ang Pilipinas. Mas marami na ring maka-kalikasang kampanya at araw ngayon, katulad ng Earth Hour, World Environment Day ng United Nations, at iba pa. Nilalahukan ang mga ito ng maraming mamamayan sa iba’t ibang bahagi ng mundo ngunit nagagamit rin ito ng mga malalaking korporasyon para sa kanilang ‘green-washing.

Sa Pilipinas, nararapat lamang na dapat sagipin ang kalikasan, dahil dito nakasalalay ang kabuhayan at buhay ng maraming mamamayan:

  •  Kalakhan ng mga kagubatan – na sumasaklaw sa mahigit 70% ng kalupaan ng bansa noong 1900s – ay nasira sa nakaraang 100 taon dahil sa pagtrotroso, pagmimina at iba pa.  Tinataya ng mga NGO na 19% hanggang 6.6% na lamang ang ating forest cover ang natitira. Maraming katutubo at komunidad ang naapektuhan dahil rito.
  • Itinuturing na sentro ng marine biodiversity sa buong mundo ang Pilipinas,  pero nayuyurak na ang karagatan na tahanan ng laksang-yaman na ito. 98% ng mga bahura (coral reefs) ng bansa ay nanganganib na. Mahigit 75% ng bakawan (mangroves) ay nawala mula 1918 hanggang 2000. 50% ng seagrass beds ay nasira sa nakaraang 50 taon. Sa kabila ng biyaya ng ating mga karagatan, ang mga mangingisda at mamamalakaya ay nananatiling isa sa pinakamahirap na mga saray sa lipunang Pilipino.
  •  Ang lupaing agrikultural ng bansa ang nasisira at hindi napakikinabangan ng mamamayan mismo. Kontrolado ito ng iilang pamilya at korporasyon na naging bukas sa kumbersyon ng lupa, paglawak ng plantasyon para sa biofuel at export crops, at malakas na paggamit ng agrochemical technologies. Laganap na ang kagutuman sa hanay ng mga magbubukid at magsasaka.
  • Talamak ang polusyon sa mga siyudad at kalunsuran. Ang hangin at ilog ng Maynila ay kabilang na sa mga pinakamarumi sa buong mundo. Masama ang epekto nito sa kalusugan ng mamamayan, lalo na ng mga maralitang tagalungsod na walang akses sa mga serbisyong pangkalusugan.
  • Hawak naman ng dayuhan at ng iilan ang mga rekursong mahalaga para sa pag-unlad ng bayan. Maraming mapagkukunan ng tubig, pero mahal pa rin ang serbisyong patubig at inumin dahil rito. Ang mayamang reserba ng minerals at enerhiya ng bansa ay pinababayaan na lamang dambungin ng malalaking dayuhang korporasyon kapalit ng pagkasira sa kapaligiran at kabuhayan ng mamamayan.
  • Ang lahat ng ito ay nagpapalala sa bulnerabilidad ng ating mamamayan sa mga epekto ng global warming:  katulad ng mas madalas at malakas na mga bagyo, pagbabago ng dalas at dami ng ulan, pagtaas ng dagat at pag-init ng panahon

Patuloy na lumalala ang krisis ng kalikasan na hinaharap ng Pilipinas. Nararanasan na natin ang epekto nito sa pamamagitan ng mga sakuna at disaster na tumatama sa bansa.  Nananatiling kapos – at madalas nakapagpapalala sa mga kasalukuyang problema – ang mga patakaran, programa at proyekto ng kasalukuyang administrasyon. Patuloy rin ang pagpatay, harassment at paglabag ng karapatang pantao ng mga lumalaban para sa kalikasan.

Ang pangdaigdigang tema ng Earth Day 2012 ay Mobilize the Earth. Buong mundo ang apektado, kaya buong mamamayan din ng mundo ang dapat magbago. Pakilusin ang nakararami upang baguhin ang umiiral na kalakaran na paggamit ng kalikasan na para lamang sa iilan.

Sa Pilipinas naman, Kapit-bisig para sa kalikasan ang panawagan para sa Earth Day ng Kalikasan Partylist. Kapit-bisig: hindi kibit-balikat at hindi kanya-kanya.

Madalas na sinasabi na nagmumula ang pagbabago ng kalikasan sa sariling aksyon, kagaya ng pagdampot ng mga maliliit na basura, pagbabago ng lifestyle at pagtitipid. Bagama’t importante ito, hindi sapat na baguhin lamang ang sarili at manatili na lamang doon. Kung titingnan natin, magkakaugnay ang lahat ng bagay: ang pagkilos ng isa ay kailangang maging isang kolektibong puwersa kung nais natin ito makaambag sa pagbabago.

Kaya’t kailangang makipagkapit-bisig sa iba pa para maisaayos natin ang kalikasan: sama-samang organisadong lakas para ipihit ang maling pagdarambong at pagsira ng ating kapaligiran bago maging huli na ang lahat.

Si Lisa ay kasapi at isa sa mga convenor ng Kalikasan Party-list.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2012/04/araw-ng-pagkakapit-bisig-para-sa-kalikasan-at-mamamayan/feed/ 1
Pagbaha ng Trahedya http://pinoyweekly.org/new/2011/12/pagbaha-ng-trahedya/ http://pinoyweekly.org/new/2011/12/pagbaha-ng-trahedya/#comments Sat, 24 Dec 2011 13:29:02 +0000 http://pinoyweekly.org/new/?p=17335 Sinabi ni Karl Marx: History repeats itself, first as tragedy, second as farce. At ngayon, naulit muli ang trahedya na dulot ng baha at bagyo: dinaig ni Bagyong Sendong ang pinsala na dulot ng Bagyong Ondoy (Ketsana): mahigit 1,000 kumpara sa 747 na naitalang patay noong 2009.

Tatlong punto lamang habang nagpapatuloy ang relief operations ng pamahalaan at ng mga mamamayan:

1.  Hindi na dapat isantabi ang banta ng tinatawag na ‘extreme weather events’ na dala ng pagbabago ng ating klima. Matagal nang may fire at earthquake drill sa mga eskuwelahan at komunidad. Panahon na rin upang pag-aralan ang mga typhoon at flood drill, lalung-lalo na sa mga lugar na nasa peligro.

Ayon sa Citizens’ Disaster Response Center, ang bagyo at pagbaha ay kabilang sa pinakamadalas at pinakamalalaking disaster na tumatama sa bansa, kasunod ng sunog at armadong labanan. Hindi ito nakakapagtaka. Ang Pilipinas ay nasa Western Pacific Basin, kung saan nagmumula ang halos 20 bagyo kada taon; sa pagtatala, halos lima rito ay mapanganib o mapanira dahil sa lakas at ulan nito. Tinataya ng mga siyentista na dadalas at titindi pa ang mga bagyo dahil sa climate change.

Katulad ng Ondoy, ang trahedya ay dulot ng dami ng ulan na dala ng bagyo at ang nagresultang flash flood. Nasa tinatawag na floodplain ang Iligan at Cagayan de Oro (CdO); pinalibutan pa ng malalaki at matatarik na bundok. Dahil sa matinding buhos ng ulan sa mga kalbong kabundukan, mas mabilis na lumaki at tumagas ang tubig—tangay ang malalaking troso at putik—mula sa bundok, dadaan ng ilog hanggang sa karatig na patag, kung nasaan ang maraming komunidad ng maralitang tagalungsod.

Noong Enero 2009, binaha ang CdO dahil sa ‘di karaniwang lakas ng ulan. Ilang beses nang nagbababala ang mga siyentista at makakalikasang grupo na lubhang maaapektuhan ng baha ang siyudad. Dapat maging handa ang mamamayan; pero ang bigat ng sakuna ay lalaki pa kung patuloy na magiging pabaya ang pamahalaan.

2. Pinahintulutan ng gobyerno ang kawalan ng kahandaan sa kalamidad at sistematikong pagkakalbo ng kagubatan na nasa puno’t dulo ng trahedyang ito.

Hindi dapat isinasantabi ang epekto ng pagkakalbo sa ating kagubatan. Kapag umuulan, nasasalo at nasisipsip ng mga puno at halamang-gubat ang tubig. Kung mawala ang kagubatan, mas mabilis na lumalaki ang tubig na napupunta sa mga sapa at ilog. Ang malalaking troso ay matatangay rin ng tubig-baha upang manalasa sa mga bahayan na madadaanan nito.

Sa kanyang opisyal na pahayag hinggil sa Bagyong Sendong noong ika-20 ng Disyembre, sinabi ito ni Pang. Noynoy Aquino: Kailangan ko pong tanungin ang aking sarili (at araw-araw ko pong itinatanong ang aking sarili): sapat ba ang nagawa ng inyong pamahalaan para iwasan ang ganitong klaseng trahedya?

Tama lang na tanungin ng Pangulo ang sarili—araw-araw at oras-oras pa nga—kung ano ang naging pagkukulang ng gobyerno sa pagkakataong ito.

Palasak ang legal at ilegal na pagtrotroso sa lugar. Sa Hilagang Mindanao, pinahihintulutan pa rin ng pamahalaan ang pagtrotroso ng mga pribadong korporasyon sa pamamagitan ng anim na Integrated Forest Management Agreement (IFMA) na sumasakop sa 53,578 ektarya ng rehiyon. Kasama rito ang IFMA na ibinigay sa Vicmar Development Corporation ng ARMM, na may 3,340 ektarya sa karatig na Lanao del Sur at sa Southwoods Timber Corporation na may 11,476 ektarya sa Misamis Oriental, 120 kilometro mula sa CdO. Matagal na itong tinutulan ng mamamayan pero nagbulag-bulagan ang lokal at pambansang pamahalaan. Kahit na inaatasan ang mga korporasyon na magtanim ng punong-kahoy, madalas hindi pa rin ito ipinapatupad.

Laganap din ang kumbersiyon ng kagubatan upang gawing plantasyon ng pinya, jatropha, saging, at iba pang export crops, ayon sa maka-kalikasang grupo na Panalipdan Mindanao. Ayon sa mga pag-aaral mula sa National Institute of Geological Sciences, ang CdO ay lalong nagiging bulnerable sa baha dahil sa kumbersyon ng 2,000 ektarya ng kagubatan sa Upper Pulangi Watershed upang gawing  taniman ng pinya ng Del Monte Philippines—isa sa pinakamamaking exporter ng pinya sa buong mundo.

May kakapusan rin ang kasalukuyang patakaran. Nagpataw man ang administrasyong Aquino ng ‘log ban’ noong Pebrero, maraming pinahintulutang exemptions: maaaring magtroso pa rin sa mga plantasyon (tulad sa Hilagang Mindanao) at lugar para sa mga minahan.

Marahil ay nagsisisi rin ngayon ang Pangulo kung bakit hindi niya inaprubahan ang hininging P5 Bilyong badyet ng disaster preparation sa 2011 calamity fund; sinabi pa nga na marapat gamitin na lamang ang pera para tugunan ang mga aktuwal na kalamidad. Nagkatotoo nga ito; at ngayon ay lalong malulunod ang Pilipinas sa dayuhang pautang para maibsan ang epekto ng Sendong.

Kung tutuusin, simple lang naman dapat ang sagot sa tanong ng Pangulo kung ano ang dapat ginawa ng pamahalaan. Dapat hindi nito pinahintulutan ang pagbebenta ng ating likas na yaman sa malalaki at dayuhang korporasyon. Dapat hindi ito nagbulag-bulagan sa tumitinding pagkasira ng kalikasan. Dapat nagkaroon ng programa at badyet para tiyakin ang kapakanan at kaligtasan ng mga mamamayan bago pa naging huli ang lahat.

3. Ang hamon ng paghahanda sa trahedya

Mahalaga ang siyensiya. Kung gagamitin ito sa wasto at maagap na paraan, mas maayos na matutukoy at matutugunan ang mga banta sa buhay ng mga mamamayan. Ipinakita ng trahedya na dapat lamang maging mas siyentipiko ang pagtugon ng pamahalaan sa mga disaster. Hindi laging sasapat ang  ayudang pang-relief at emergency, lalo na kung lagi namang binabagyo ang bansa. Dapat maging handa sa lahat ng antas—teknikal, pinansiyal, patakaran, edukasyon, at iba pa—at dapat may malawak na partisipasyon at boses ang mga mamamayan sa bawat yugto nito.

Pero hindi lang dapat magtapos sa disaster preparedness. Higit na mahalaga ang maka-kalikasan at maka-mamamayang pananaw at paraan ng pagtugon.

Malinaw sa kasalukyang trahedya na magkakaugnay ang usapin ng kahandaan para sa sakuna, pangangalaga sa kalikasan, at pag-unlad na nagtataguyod sa kapakanan ng mga mamamayan. Dapat harapin ang ugat ng pagkasira ng ating kalikasan at ang bulnerabilidad ng mga mamamayan sa disaster. Mauulit lamang ang trahedya ng Bagyong Sendong kung hindi ito matugunan.

]]>
http://pinoyweekly.org/new/2011/12/pagbaha-ng-trahedya/feed/ 4