Nagpiket ang mga grupong pangkarapatang pantao at kaanak ng mga desaparecidos sa harap ng Court of Appeals para igiit ang katotohanan sa pagdukot kay Jonas Burgos. (Macky Macaspac)

Mariin pa ring itinatanggi ni Maj. Harry Baliaga ang paratang na isa siya sa mga tauhan ng militar na dumukot  kay Jonas Burgos noong Abril 2007.

Sinabi niya ito sa pagpapatuloy ng pagdinig ng Court of Appeals  (CA) sa kasong pagdukot sa aktibistang anak ng bayani sa malayang pamamahayag na Joe Burgos kamakailan.

Isinalang sa direct examination si Baliaga na nasa administrative  break sa Army. Noong nakaraang linggo, positibong kinilala siya kanya ng testigong  si Jeffrey Cabintoy bilang isa sa mga dumukot kay Burgos sa isang mall sa Quezon City halos limang taon na ang nakararaan.

Sa testimonya ni Baliaga, sinabi niyang “nasa ibang lugar” siya mula Abril 21 hanggang Mayo 6, 2007 ay nasa  ibang lugar siya. Sinabi pa ni Baliaga dumalo niya sa isang kasal sa Naga noong Abril 22 at nagprisinta sa CA ng isang souvenir  mug mula sa kasalang kanyang diumano’y dinaluhan.

Matapos ang kasalan, pumunta na raw si Baliaga sa Baguio City at sa Besao, Mt. Province.

Pero para sa mga kaanak ng biktima, nagdadahilan na lamang si Baliaga na walang kinalaman sa insidente.  “Wala siyang matibay na ebidensiyang ipinakita, testimonya lang niya  iyon,” ani JL Burgos, kapatid ng biktima, sa panayam ng Pinoy Weekly.

Sinabi pa ng kapatid na Burgos na mas matibay ang kaniilang pinanghahawakang ebidensiya dahil na rin sa positibong pagkilala ng testigong si Cabintoy.  “Alibi vs. positive identification?” aniya pa.

Matibay ang pananalig at paniniwala ng pamilya Burgos na nagsasabi ng katototahan ang testigong si Cabintoy at gumagawa na lamang ng dahilan si Baliaga para hindi madiin sa kaso.

“ ’Yung testigo namin, nawalan ng trabaho dahil sa pagtestigo. Takot pa rin (siya) hanggang ngayon kahit nasa protection program ng gobyerno , samantalang si Baliaga isang militar at special action force pa. Sino ang may kredibilidad sa kanilang dalawa?” dagdag pa ni Burgos.

Panawagan naman ng Desaparecidos na nagpiket sa harapan ng CA bilang suporta sa pamilya Burgos,  isiwalat na ni Baliaga ang lahat ng kanyang nalalaman.

“ Dapat nang sabihin lahat ni Baliaga ang kanyang nalalaman hinggil sa pagdukot, kahit sino pang malalaking tao ang masagasaan,” sabi ni Guy Portajada, pangkalahatang kalihim ng Desaparecidos,

Muling haharap si Baliaga sa CA sa susunod na mga araw para sa cross examination.

Muling pagwelga ng mga manggagawa ng Co Ban Kiat, dalawang linggo matapos ang unang matagumpay na welga. (Kontribusyon)

Muling itinirik ng mga manggagawa ng Co Ban Kiat Hardware ang kanilang welga noong Mayo 23, dalawang linggo matapos maipagwagi ang naunang dalawang araw na welga.

Inakusahan ng Co Ban Kiat Workers Union ang manedsment ng paglabag sa kanilang kasunduan na maibalik ang tinanggal na mga manggagawa, iregularisa ang mga kontraktuwal at kilalanin ang kanilang unyon.

Idinahilan daw ng manedsment ang terminasyon ng ahensiya kung saan nakapaloob ang kakaregularisang 14 na manggagawa ng hardware. Agaran umanong  tinanggal ang mga ito matapos ang naunang welga.

“May karapatan ang mga manggagawa ng Co Ban Kiat na magwelga. Tinatanggal ng Co Ban Kiat ang mga manggagawa at dinudurog nito ang kanilang unyon, Labag ito sa napagkasunduan sa pagitan ng unyon at manedsment  na ibinunga ng naunang welga,” pahayag ni Roger Soluta, pangkalahatang kalihim ng Kilusang Mayo Uno (KMU).
Sinabi pa ni Soluta na hindi lamang paglabag sa kasunduan ang ginawa ng manedsment, masamang  pangitain umano ito.

“Ibig sabihin, maaaring tanggalin ang mga dating kontraktuwal gamit ang kaparehong dahilan,” aniya.
Isinisi din ng KMU ang pagtanggal sa mga manggagawa sa kautusan ng Department of Labor and Employment (DOLE), ang Department Order 18-A.

Ayon sa administrasyong Aquino, ang naturang order ay “magiging solusyon sa kontraktwalisasyon” at sa nagaganap na ang tanggalan.

Sa ilalim ng kautusang  ito, maaari nang maregularisa ang isang manggagawang naglingkod sa loob ng anim na buwan. Ayon sa KMU, patunay umano ang kaso ng mga manggagawa ng Co Ban Kiat sa pag-iwas ng mga kapitalista na maregularisa ang kanilang mga mangagawa.

“Tinapos ng kapitalista ang kontrata sa service agency para matanggal ang mga manggagawa, mahadlangan ang pagiging regular nila, at mabuwag ang kanilang bagong-tayong union,” sabi pa ni Soluta.

Ngunit iginigiit ng lider-manggagawa na hindi maaaring gamiting dahilan ng manedsment ng Co Ban Kiat ang terminasyon sa kontrata ng service agency upang tanggalin ang mga manggagawa.

“Lumagda sa kasunduan ang manedsment at ang union, (at) walang kinalaman (dito) ang service agency,” dagdag pa ni Soluta.

Ayon pa sa KMU, sapilitang pinapapirma ang mga manggagawa na huwag sumali sa unyon na malinaw umanong pagbuwag sa bagong tayong unyon sa loob ng hardware.

Nananawagan ang KMU na suportahan ang panibagong welgang itinayo ng mga manggagawa sa Co Ban Kiat Hardware na pag-aari ni Johnny Co Ban Kiat at pangunahing tagasuplay ng Ace Hardware.

Sa galit ng mga manggagawa sa pambabarat ng wage board. Kanilang idinikit sa pader ng tanggapan ng National Wage and Productivity Commission ang kanilang mga panawagan na P125 makabuluhang dagdag-sahod. (Macky Macaspac)

“Katiting na nga, tiningi pa.”

Ito ang sinabi ni Roger Soluta, pangkalahatang kalhim ng Kilusang Mayo Uno (KMU), sa harapan ng tanggapan ng Regional Wage and Productivity Commission sa National Capitol Region. Reaksiyon niya ito sa P30 na dagdag Cost of Living Allowance (COLA) na iginawad ng naturang tanggapan sa halip na magbigay ng makabuluhang dagdag-sahod.

Nagrali ang mga mangggagawa ng KMU ang harap ng tanggapan ng wage board para kondenahin ang anila’y “kakarampot” na COLA sa kabila ng hiling ng malawak na bilang ng mga manggagawa na P125 across-the-board wage hike.

Ani Soluta, malayo sa maging sapat ang P30 na COLA na ibibigay pa sa regular na mga manggagawa nang tingi. Kahit pa isinama umano ito sa P22 na COLA na ibingay noong nakaraang taon.

“Ang hinihingi namin ay makabuluhang dagdag-sahod pero ang ibinigay ay barya-barya at tingi pa,” ani Soluta, sa kagyat na  P20 na dagdag sa COLA at P10 naman matapos ang anim na buwan.

Ang pinakahuling P30 dagdag sa COLA ay para lamang sa National Capital Region. Iba pa ang halagang ibibigay sa ibang rehiyon batay sa itinakda o itatakda ng bawat regional wage board.

Kaya naman nananawagan ang KMU na buwagin na ang mga wage board. Anila, hindi nito kinakatawan ang interes ng mga mangagagawa at nagiging instrumento pa ito ng lalong pagbabarat sa sahod ng mga mangagawa.

Panawagan ng KMU na buwagin na ang ang mga wage board dahil instrumento umano ito upang baratain ang sahod ng mga manggagawa. (Macky MAcaspac)

“Isa na naman itong patunay na hindi magbibigay ang mga wage board ng makabuluhang dagdag-sahod, kaya dapat nang buwagin. Instrumento lamang sila ng malalaking kapitalista at ng gobyerno upang baratin ang sahod ng mga manggagawa,” sabi ni Soluta.

Sinabi rin ng grupo na bumagal ang takbo ng pagtaas ng sahod lalo na sa tunay na halaga nito mula nang itatag ang mga wage board noong 1989.

Kahit umano sa datos ng Asian Development Bank na nalathala noong Agosoto 2011, nagpapakitang pinakamabagal na pagtaas ng sahod ang Pilipinas sa buong Timog Silangang Asya at may pinakamalaking diperensiya sa pagtaas ng produktibidad ng mga manggagawa kumpara sa pagtaas ng sahod ng mga ito.

Paniwala ng KMU, kaakibat ng pagtanggi ng gobyerno na magbigay ng makabuluhang sahod ang paghikayat sa dayuhang mga negosyante na mamumuhunan sa bansa dahil sa maliit ang gagastusin para sa sahod ng mga mangagawa.

Nilusob ng KMU ang tanggapan ng National Wages and Productivity Commission para kondenahin ang "kakarampot" na P30 dagdag sa Cost of Living Allowance na ibinigay ng wage board sa National Capital Region. (Macky Macaspac)

“Krusyal ang papel ng mga wage board sa pagpapatupad ng mga patakaran ng gobyerno na naghihikayat sa investors sa pamamagitan ng pag-alok sa mura at sikil na paggawa. Magkatugma ang komposisyon nila sa patakarang anti-manggagawa na kanilang ipinapatupad,” sabi pa ni Soluta.

Binubuo ang regional wage board ng regional directors ng Department of Labor and Employment, National Economic Development Authority at Department of Trade and Industry. Dalawa naman ang mula sa sektor ng mga manggagawa at employer na parehong hinirang ng pangulo at may terminong limang taon.

Kaya ang iginigiit ng KMU ang pagbuwag sa ahensiya dahil hindi kilala ng mga manggagawa ang mga miyembro nito, dahil walang pananagutan ang wage boards sa mga manggagawa.

Nagbanta rin ang grupo ng mas malaking kilos-protesta sa darating  na Mayo 30 para kondenahin ang diumano’y pambabarat ng gobyerno sa kanilang sahod at ipanawagan na isabatas ang panukalang batas sa P125 across-the-board wage hike.

Elaine Pearson, Deputy Asia Director ng Human Rights Watch, isang internasyunal na grupong pangkarapatang pantao (Raymund Villanueva)

Apat na taon na ang nakakaraan, nadismaya ang internasyunal na grupong Human Rights Watch (HRW) sa kabiguan noon ng gobyernong Arroyo na parusahan ang mga miyembro ng Armed Forces of the Philippines (AFP) na sangkot sa mga paglabag sa karapatang pantao. Nang muling siyasatin ng grupo ang sitwasyon ngayon sa ilalim ni Pang. Benigno Aquino III, natuklasan nitong halos walang nagbago.

“There have only been four cases where cases of extra-judicial killings have been successfully prosecuted over the last four years. This is despite the fact that hundreds of leftist activists, clergy, and journalists have been killed. The administration has clearly failed to send a message that the perpetrators of these killings will be held accountable,” pahayag ni Elaine Pearson, Deputy Asia Director ng HRW.

Sa isang press conference sa Quezon City, binatikos ng grupo ang ulat ng administrasyong Aquino sa United Nations (UN) para sa gaganaping Universal Periodic Review (UPR) sa darating na Mayo 29 sa Geneva, Switzerland. Ayon sa ulat ng gobyerno sa UN, nakamit na nito ang 11 na komitment sa huling UPR noong 2008, kabilang na ang tuluyang pagtigil ng tortyur at ekstra-hudisyal na pamamaslang at pag-igting ng imbestigasyon at prosekusyon sa mga maysala.

Pero ayon kay Pearson, “retorika” lamang ang ulat ng gobyerno sa UN, dahil nagpapatuloy ang mga paglabag sa karapatang pantao. “The killings and disappearances have not stopped,” aniya.

Isang malaking dahilan dito ay ang umano’y kabiguan ng gobyerno na panagutin ang nasasangkot na mga miyembro ng militar, gaya ni Ret. Hen. Jovito Palparan. “We are afraid that members of the military and business interests seem to be protecting Palparan from being apprehended by the authorities…Members of the military are still failing to be held into account for their role in these abuses,” sabi ni Pearson. Hanggang ngayo’y wanted si Palparan para sa pagdukot ng dalawang estudyanteng sina Karen Empeno at Sherlyn Cadapan.

Punto pa ni Pearson, maging ang kapwa akusado nina Palparan na sina Lt. Col. Felipe Anotado at S/Sgt. Edgardo Osorio, inilipat mula sa sibilyan na piitan patungo sa kustodiya ng militar. “Even if members of the military are on trial, or are convicted of human rights violations, in many cases they are being held in military camps, which in some cases are not even (considered) detention,” aniya.

Panoorin ang bidyo:

Utak ‘task force’

Sa dokumentasyon ng HRW, may 10 katao ang pinaslang at dinukot sa unang taon ng panunungkulan ni Pangulong Aquino, ngunit wala ni isa sa mga suspek ang sumailalim sa matagumpay na prosekusyon.

Ito ay sa kabila ng € 3.9 Milyon na proyektong pinondohan ng European Union mula 2009 hanggang 2011 para diumano’y palakasin ang kapasidad ng sistema ng hudikatura na parusahan ang mga krimen gaya ng extra-hudsiyal na pamamaslang at pagdukot, ayon sa grupo.

Inilinaw din ni Pearson na bagaman may bahagyang pagbaba sa bilang ng mga kaso ng paglabag sa karapatang pantao, ito ay dahil pa sa pag-iingay at pagpupursige ng mga grupong pangkarapatang pantao at kaanak ng mga biktima, at hindi dahil sa mga ginawa ng gobyerno.

Pinuna niya ang hilig ng gobyerno na magtayo ng mga “task force” para solusyunan ang problema, gaya ng Task Force Usig, Task Force Against Political Violence, at Special Task Force to Address Extrajudicial Killings and Enforced Disappearances, na umano’y nagiging mekanismo lamang para sa PR (public relations) ng gobyerno.

Nawawala rin umano ng silbi ang ganitong mga task force dahil hindi naman nakikipagtulungan ang AFP sa Philippine National Police sa imbestigasyon sa mga kaso, at hindi rin ito pinupursige ng huli. “As soon as the evidence points to the military, often the trail goes cold,” sabi ni Pearson.

Sa ulat ng gobyerno sa UN, ipinagmalaki pa ng administrasyong Aquino ang pagsasanay ng militar at pulisya sa pagrespeto sa karapatang pantao. Pinangungunahan ng AFP-Human Rights Office (HRO) ang mga pagsasanay.

Pero ayon kay Pearson, hindi ito sapat. “Members of the military don’t commit abuses because they don’t know it’s wrong. They commit abuses because they know they can get away with it,” aniya.

Hindi rin umano isinasapubliko ng AFP-HRO ang mga resulta ng imbestigasyon nito, at salungat sa layunin nito, ay nagsisilbi ring mekanismo para depensahan o ang mga sundalong sangkot sa mga kaso ng paglabag sa karapatang pantao

Oplan Bayanihan

Samantala, nang tanungin ng Pinoy Weekly hinggil sa pagtingin ng HRW hinggil sa Oplan Bayanihan, programang kontra-insurhensiya ng gobyerno na nagdudulot ng mga paglabag sa karapatang pantao, sinabi ni Pearson na inaaral pa ito ng grupo.

Ngunit kapuna-puna na umano ang pagkampo ng AFP sa mga eskuwelahan at iba pang pampublikong lugar. Nakakabahala rin umano ang red-baiting na patuloy na ginagawa ng militar.

“It’s still not clear wheteher there is a line drawn (by the military) between combatants and members of leftists organizations that are fighting for their rights. And it’s very dangerous if a spokesperson of the military is claiming that someone who is an anti-mining activist is actually a member of the NPA (New People’s Army), this is actually like a death sentence, given the number of killings that we’ve seen,” sabi ni Pearson.

Sa ulat ng gobyerno sa UN UPR, ipinagmalaki nito ang Oplan Bayanihan na “kumakatawan sa pagrespeto sa karapatang pantao.”

Ang UPR ay isinasagawa isang beses kada apat na taon para i-monitor ang komitment ng mga bansang miyembro ng UN sa pagrespeto sa karapatang pantao. Pangungunahan ni Department of Justice Sek. Leila de Lima ang delegasyon ng gobyerno ng Pilipinas. Lalahok din sa UPR ang grupong Karapatan para ihayag ang kanilang alternatibong ulat.

Kinilala ng HRW ang ilang mga positibong hakbang ng gobyerno ng Pilipinas sa usapin ng karapatang pantao simula noong huling UPR, gaya ng pagpasa ng Anti-Torture Act noong 2009. Pero ipinunto rin ng grupo na wala pang napaparusahan sa ilalim ng batas nito.

Kinilala rin ng HRW ang mga hakbang ng DOJ para kasuhan ang ilang mga suspek sa mga paglabag sa karapatang pantao. Pero ayon kay Pearson, ibang usapin pa ang pag-prosecute, pag-convict at tuluyang pagparusa sa mga ito.

Nagbigay ng ilang bagong rekomendasyon ang grupo sa administrasyong Aquino. Kabilang na dito ang pagsuspinde sa lahat ng mga miyembro ng militar na suspek sa mga kaso ng ekstra-hudisyal na pamamaslang at pagdukot, habang nagaganap ang imbestigasyon; at pag-utos sa AFP na makipagtulungan sa mga ahensiyang nag-iimbestiga sa kaso.

Inirekomenda rin ng grupo ang pagtigil ng AFP sa pagbansag nito sa makakaliwang grupo bilang prente ng CPP-NPA (red-baiting) o kaya ng mga bata bilang rebelde. Gayundin, nanawagan sila kay Pangulong Aquino na tuparin ang pangako nitong ibabasura ang Executive Order 564, na nag-aarmas sa mga private army at grupong paramilitar.

Higit sa lahat, diin ni Pearson, dapat ipakita ni Aquino ang kaseryosohan nito sa pagtigil sa mga paglabag sa karapatang pantao, sa pamamagitan ng pagpaparusa sa mga salarin.  “We want to see the president sending a message from the top. That these cases (of human rights violations) are prioritized by the government…We simply haven’t seen that kind of statement from the top,” aniya.

May ulat ni Kristine Joy Echaluce

di buwan ng mga bulaklak ang mayo
o prusisyon ng malanding reyna elena
di rin ito panahon ng marangyang pista
para sa kung sinu-sinong santo’t santa
buwan ito ng pagtitigis ng dugo
ng mga crisanto evangelista
ng partido obrerong marxista
paghihimagsik ito ng mga crispin beltran
ng maalab na kilusang mayo uno
oo, pagbaha ito ng pulang mga bandila
ng inaaliping uring manggagawa
ito’y pagdagundong ng libu-libong mga paa
sa umaalong kalsada ng mendiola
ito’y pag-ilanlang sa hangin
ng sumisingasing na “internationale”
ito’y buwang dinamitang sasambulat
himagsik ng nakatikom na mga kamao
ilululan sa nilalagnat na hangin
natipong ngitngit ng mga ama
umalagwang hagulhol ng mga ina
daing ng napilipit na mga bituka
ngunit marinig kaya ng mga panginoon ng dusa
dalamhati ng lahi at uring dinusta?

oo, mayo’y di buwan ng mga bulaklak
deka-dekada nang pagdidilig ito ng luha
sa matimyas na hangaring manariwa
binansot-naluoy na mga pag-asa
ito’y buwan ng di matapos na pakikibaka
laban sa uring mapagsamantala
at mga basalyos ng inhustisya
ito’y pagpapatibay ng hanay
para sa pusikit na gabi ng paglalamay
ito’y pagkakawit-bisig
ng uring busabos at dayukdok
hanggang tahakin ang bundok
at isumbong sa mga punglo
tagulaylay ng utak na kumukulo
dignidad ng uri’y gagawing palaso
itutudla sa balighong puso
ng mga diyus-diyosang walang niyayakap
kundi bundat na baul ng pilak
walang nakikita kundi alindog ng ginto
at ni ayaw dinggin ang tibok ng puso
ng uring dinusta’t nilamon ang laman
nilagok ang dugo’t nginasab ang tiyan.

oo, di nga buwan
ng mga bulaklak ang mayo
ito’y pagsalunga
sa madugong kalbaryo
at sa ati’y wala nang mawawala
kundi tanikala!

Salin sa Pilipino ni Kristine Joy A. Echaluce

Ikinuwento ni Inday Mahusay, 60, ang halaga ng kuryente sa kanyang munting negosyo sa Maco. (Paul Anthony N. Crooks / davaotoday.com )

MACO, Compostela, Philippines – Isang pribadong oil-fired power generation facility na tinatawag na Power Barge 118 ng Therma Marine Inc. (TMI) ang matatagpuan sa Maco, Compostela Valley. Pero mahal ang kuryente sa Maco.

“Pinapatay namin ang ilaw namin sa gabi, para mabawasan ang bayarin sa kuryente. Mas mahal na kasi ang singil ng kuryente dito kaysa sa Davao City,” saad ni Inday Mahusay, tindera ng sari-sari store sa lugar. Ilang metro lang ang layo ng tindahan niya sa TMI Power Barge 118 na pinatatakbo ng pinakamalaking tagasuplay ng kuryente, ang Aboitiz Power Corp. Ngunit kahit anong pagtitipid ang gawin nila, hindi pa rin mababawasan ang bayarin sa kuryente nina Inday. Gumagamit sila ng refrigerator para sa kanilang mga paninidang mga alak, softdrinks at yelo. Kahit pa man tatlo hanggang limang oras ang brownout nila roon araw-araw ay wala silang magawa kundi ang magbayad ng kanilang bwanang bayarin sa kuryente.

Ang kalagayan ng pamilyang Mahusay ay katulad din sa mga taong nakatira malapit sa power generating facilities. Andyan lang ang kayamanan, malapit lang, pero hindi para sa kanila ang kuryente. Halimbawa na rito ang mga komunidad sa Kidapawan City, North Cotabato at Iligan City, Lanao del Norte, na pawang mga biktima din ng mahaba at nakakamanhid na power cuts araw-araw.

Kanino ang benepisyo?

Ang Power Barge 118 ng Therma Marine Inc. sa Maco, Compostela Valley. Binili ng Aboitiz Power Corp. ito mula sa National Power Corp. noong 2009. (Paul Anthony N. Crooks / davaotoday.com)

Itinayo ng gobyerno ang Maco Power Barge 188 noong 1994 sa pamamagitan ng National Power Corp. (Napocor). Makalipas ang 15 taon, binili ito ng Aboitiz, kasama ang PB 117 sa Nasipit, Agusan del Norte.

Maganda ang mga negosyo. Binili ng nangungunang kompanya ang apat pang ibang power barge noong Mayo ng huling taon. Pero ang mga residenteng tulad ng mga Mahusay, hindi binigyan ng mura at permamenteng suplay ng kuryente.

Kung ipapatupad ba ito sa lahat ng mga komunidad, makakabenepisyo ba ang karamihan?

“Mayayman lang ang may kaya nu’n, hindi kami,” dugtong pa ni Inday. Mahirap na para sa kanila ang panatilihin ang isang sari-sari store na kumukonsumo ng kuryente.

Nang maganap ang isang Mindanao Energy Summit na dinaluhan ng 300 power industry stakeholders noong Abril 13, binigyang-diin ni Pang. Benigno Aquino III ang pagsasapribado bilang “tanging solusyon” sa power outages. Ayon din sa kanya, “hindi maganda” na kinokontrol at pinatatakbo ng gobyerno ang Agus at Pulangi Hydropower Plants. Mas mabuti na raw ang ipagbili ito sa pribadong mga pag-aari. Pinigilan naman ito ng gobernador ng Agusan del Norte na si Rodolfo Del Rosario na ipagbili ito, dahil malaki ang nakukuha nilang kita na nagkakahalagang P7-Bilyon. Nakipagtalo pa rin si Aquino na “mas magandang long-term solution” ang pribatisasyon dahil magiging libre na raw sa burukrasya ang mga pasilidad na ito, at magiging malaya na mula sa tendensiya raw ng gobyerno na di-mahawakan nang maayos.

Kung ang mga natitirang pagmamay-ari ng gobyerno na power facilities sa Mindanao ay maipagbibili, asahan na lang nilang tataas pa ang bayarin gaya ng naganap sa Maco.

Para sa ordinaryong mga mamamayan tulad ng pamilyang Mahusay, karagdagan na namang pasakit sa kanila ang pribatisasyon na maaaring pumatay sa kanilang maliit na negosyo.

Nais ng delegasyon ng mga aktibistang pangkarapatang pantao na tutungo sa Geneva, Switzerland sa susunod na linggo na pabulaanan ang magiging ulat ng administrasyong Aquino sa United Nations. (Macky Macaspac)

Taliwas sa tunay na nangyayari sa bansa ang iuulat ng mga kinatawan ng administrasyong Aquino sa Universal Periodic Review (UPR) sa United Nations (UN) sa susunod na linggo.

Ito ang sasabihin ng mga grupong pangkarapatang pantao, sa pagtungo nila sa Geneva, Switzerland kasabay ng pagharap ng gobyerno ng Pilipinas sa United Nations Human Rights Council (UNHRC) sa Mayo 29.

Sa UPR, bubusisiin ang rekord ng administrasyong Aquino sa pagpapatupad ng karapatang pantao sa bansa.

Sa isang press conference bago tumulak sa Geneva, sinabi ng grupong Philippine UPR Watch, na taliwas sa ulat ang tunay na nangyayari sa bansa.

“Sa kabila ng mga pahayag ng gobyerno hinggil sa karapatang pantao, patuloy pa rin ang ekstra-hudisyal na mga pamamaslang at lumalala ang kahirapan mula noong huling pagrebyu sa rekord ng Pilipinas noong 2008,” sabi ni Fr. Rex Reyes, katuwang na pinuno ng delegasyon at pangkalahatang kalihim ng National Council of Churches in the Philippines (NCCP).

Isinumite rin ng delegasyon sa UNHRC ang kanilang alternatibong ulat na naglalarawan ng diumano’y kawalang katuparan ng gobyerno sa obligasyon nito sa mga pinirmahang tratado hinggil sa karapatang pantao. Kasama rin sa ulat ang patuloy umanong paglabag ng gobyerno sa sibil, pulitikal, ekonomiya at panlipunang karapatan.

Sinabi pa ni Reyes na sa loob ng apat na taon mula noong unang UPR noong 2008, na walang pagbabago sa kalagayan ng karapatang pantao sa Pilipinas, at patuloy umanong namamayani ang impunity o kawalan ng pananagutan.

“Alam ng buong mundo ang kabiguan ng administrasyong Aquino na hulihin at maparusahan si Jovito Palparan at iba pang high profile fugitives,” ani Reyes.

Lubhang napakaliit din ang isang porsiyento ng paghatol sa mga kaso ng paglabag sa karapatang pantao kasabay ng “napakabagal” na pagdinig sa mga kasong ito dagdag pa ni Reyes.

“Walang dapat na ipagmalaki ang gobyerno sa internasyunal na komunidad,” sabi pa ni Reyes.

Tampok sa alternatibong ulat ng grupo ang malawakang demolisyon sa mga komunidad ng mga maralita, tulad ng naganap na madugong demolisyon sa Silverio Compound sa Paranaque kung saan isang residente ang namatay.

Bibigyang-diin din ng grupo ang pananatili ng mababang pasahod sa mga manggagawa, kawalan ng sapat na trabaho at lumolobong bilang ng mga walang trabaho. Kasama din ang paglabag sa karapatan ng mga katutubo sa sariling pagpapasya dahil umano sa pagpasok ng mga malalaking dayuhang pagmimina.

“Mahalagang bahagi ng karapatang pantao ang karapatang pang-ekonomiya at ang Pilipinas ay pumirma sa Convention on Economic Social and Cultural Rights. Kailangang managot ang gobyerno sa tumataas na bilang ng unemployement, kagutuman at kahirapan,” sabi ni Renato Reyes, pangkalahatang kalihim ng Bagong Alyansang Makabayan (Bayan) at isa sa mga delegado ng UPR Watch.

Ayon sa lider ng Bayan, ipinangalandakan ng gobyerno sa ulat nito na agresibo ito sa pagpapatupad, pagkilala sa sa pang-ekonomiya, panlipunan at kultural na karapatan ng mga mamamayan gayundin ang pagbibigay solusyon sa nararanasang kahirapan.

Ngunit para sa grupo, pawang dole-outs lang ang mga programa ng gobyerno tulad ng conditional cash transfer  at iba pang proyektong hindi umano malinaw ang pagpapatupad.

Maliban pa dito, tampok din sa kanilang ulat ang 76 na kaso ng ekstra-hudisyal na mga pamamaslang at daang kaso ng iba pang paglabag sa karapatang pantao sa ilalim ni Aquino.

Ilan lamang sa mga kasong ihaharap ang pagpaslang kay Fernando Baldomero, Dr. Leonard Co, Fr. Fausto Tentorio, Jimmy Liguyon at ang batang si Sunshine Jabinez.

Gayundin, ipapakita ng grupo sa Geneva sa pamamagitan ng kanilang alternatibong ulat ang ang kalagayan ng mga katutubong lumilikas dahil sa umano sa mapanirang proyekto tulad ng dam, plantasyong agrikultural at dayuhang pagmimina, ang patuloy na pagkakabilanggo ng mga biktimang Moro ng deklarasyon ng “state of lawlessness” sa Mindanao ni dating Pangulong Arroyo at ang patuloy na pagbabansag sa mga batang biktima ng paglabag bilang mga batang mandirigma.

“Ang ulat ng gobyerno ay maganda sa papel lamang. Mistulang paraiso ang pagkakasulat para pagtakpan ang katotohanan na napakasama ng kalagayan ng karapatang pantao sa bansa. Sa totoo lang, ang ulat ng gobyerno ay hilaw dahil wala itong katuturan para sa mga biktima,” ani Marie Hilao-Enriquez, tagapangulo ng Karapatan at isa sa mga pinuno ng delegasyong UPR watch.

Kasama sa mga organisasyong bumubuo ng delegasyon UPR Watch ang Karapatan, NCCP, Bayan, Ibon Foundation, Children’s Rehabilitation Center, Moro-Christian People’s Alliance, Migrante at iba pa.

Atty. Danielito Jimenez, abogado ni Pamela, Gabriela Women's Party Rep. Luz Ilagan at Joms Salvador, pangalawang pangkalahatang kalihim ng Gabriela. (James Relativo)

Hiniling ng militanteng grupong pangkababaihan na Gabriela sa administrasyong Aquino na gawin nito ang lahat para mapasailalim sa hustisya ng bansa ang tumakas na rape suspect at Panamanian diplomat na si Erick Schks.

Kabilang sa maaaring gawin nito ang pagsampa ng diplomatic protest laban sa gobyerno ng Panama dahil sa pagtanggi nitong iatras ang diplomatic immunity ni Schks at agarang pag-alis ng suspek sa bansa.

“Sa halip na unang tiyakin ang kapakanan ng ating kababayan, ay naging paraan pa, naging kasangkapan upang patakasin ang rapist na si Schcks,” ani Joms Salvador, pangalawang pangkalahatang kalihim ng Gabriela.

Paliwanag pa ni Salvador, kung kaya ng administrasyong Aquino na magsampa ng diplomatikong protesta laban sa North Korea, China, at iba pa, madali itong makakapagsampa laban sa Panama.

Ang problema, aniya, ay tila “nimamaliit” ng administrasyong Aquino ang kasong panggagahasa sa 19-anyos na Pilipina na si “Pamela.”

Nababahala din ang Gabriela na hanggang sa kasalukuyan, wala pa ring pahayag ang Malakanyang at si Pang. Benigno Aquino III ukol sa kaso.

Ayon sa DFA, nakasaad sa Vienna Convention on International Relations, kumbensiyong isa sa naka-pirmang mga bansa ang Pilipinas, na hindi maaaring litisin ang mga dayuhang diplomatiko dahil sa ginagawad na “diplomatic immunity” sa kanila.

‘Persona non-grata lalong nagpabilis sa pagtakas’

Samantala, tila lalong nagpabilis ang pag-alis sa bansa ni Schks matapos tumanggi ang gobyerno ng Panama na iatras ang diplomatic immunity niya at ideklara siya ng Department of Foreign Affairs na bilang persona-non-grata (PNG) sa Pilipinas.

Binansagan na rin ni Sen. Mirian Defensor-Santiago ang hakbang na “pagmamatigas” ng Panama bilang  “unfriendly move” laban sa bansa.

Ipinapataw ang PNG sa mga indibidwal o diplomat na idineklarang hindi na tanggap sa isang bansa. Alinsunod sa Article 9 ng Vienna Convention on Diplomatic Relations, maaari itong ipataw sa mga diplomat na hindi rumerespeto sa mga batas ng bansang kanilang binibisita.

Ayon kay Salvador, tila lalong napabilis pa ang pag-alis ni Schks sa bansa matapos ideklara siya ng DFA na PNG.

Sabi ni Salvador, nais nilang magpatawag ng rin PNG sa Panamanian Ambassador na si Roberto Carlos Moreno dahil sa kanyang “pagtulong “na makatakas sa diplomat at pagpapakita ng sertipikasyon ng immunity sa korte.

Namataan umanong sinundo ni Moreno si Schks mula sa Criminal Investigation and Detection Group (CIDG) at tinulungan itong makalabas ng bansa.

Ayon kay Danielito Jimenez, abogado ni Pamela, maaaring mapabalik si Shcks upang sagutin ang mga reklamo kung mapatunayang may extradition treaty ang Pilipinas at Panama.

‘Apologist’

Ayon kay Gabriela Women’s Party Rep. Luzviminda Ilagan, nagmistula “apologist” ni Schks ang DFA sa pangunguna nitong patunayan ang diplomatikong immunity ni Schks.

Dagdag ni Ilagan, ang embahada mismo ng Panama ang nararapat na magdeklara ng immunity sa naturang diplomat sapagkat nasa kanila ang “burden of proof” at wala sa DFA.

“Kung ang ating DFA mismo ang naging ‘apologist,’ siya ang nagdeklara, hindi ito magandang tignan dahil hindi tayo pumapanig sa ating kababayan na mas nangangailangan ng hustisya,” ayon sa kongresista.

Napapabalitaang technical staff lamang si Erick Shcks at hindi konsul o ambassador, kung kaya’t lalong naghihinala at dismayado ang Gabriela na nakalampas ang suspek nsakrimen.

Nararapat lamang raw na balikan ang Vienna Convention at iba pang mga kasunduan na maaaring bangga sa interes ng mga bansa. Mainam raw na magkaroon ng mga reserbasyon ang bansa lalo na pagdating sa mga karumaldumal na krimen tulad ng panggagahasa at droga.

Sa pagkakataong maubusan ng pamamaran ang gobyerno sa pagpapanagot kay Schks, pahayag ni Salvador, mapipilitan ang grupo na iakyat ang reklamo sa United Nations at international community.

“Kung tunay ngang inosente si Shcks at consensual ang dalawang panig sa nangyari, hindi ba sapat ang isang araw sa korte para mapatunayan ang antas ng kanyang pagka-inosente?” tanong ni Ilagan.

tala sa Filipina Mexican American na finalist sa American Idol

Well, well, well matapos nang mahabang pag-aantay, nakapasok din sa finalists ng American Idol ang isang Filipina, o sa partikular ang may trinasyonalidad na Filipina, Mexicana at Amerikana.  Paratihan, babae at malayo pa sa runnerup ang pagkaligwak ng mga naunang Filipina sa kanya.  Pero si Jessica Sanchez, sa simula’t sapul pa lamang—mula audition hanggang finals—ay paborito na ng judges.

Nagamit pa nga ang kaisa-isang save para iligtas siya ng tatlong judges—na nagpapahiwatig rin ng diversidad sa usapin ng etnisidad, sex at sexualidad, at higit sa lahat, lifestyle choices sa U.S.  Liberal ang isa sa pangunahing reality contests sa buong mundo, at sa katunayan mas maganda ang batting average ng pagsikat ng mga nananalo rito kaysa anupamang show sa buong mundo.

Kaya heto tayo bilang peripheral na audience nitong reality show sa U.S. higit na namamangha’t may fasinasyon sa serialidad nitong palabas.  Nabubuhay ang social network sites sa dami ng balitaktakan hinggil sa adopted daughter ng bansa—nakababatang kapatid, crush, jowa material, rising star—kada tapos ng palabas.  Pati ako ay napapanood sa Youtube ng kanyang performance para lang tunghayan ang “what’s the fuzz?!”

Ang kakatwa sa fasinasyon ng bansa rito ay nakapaloob ang interes sa diskurso ng aspirasyon:  one-in-a-million, American dream, only-in-America, rags-to-riches, land of the fair and free, the great white way…  Muli na namang namomobilisa ang ikala’y matagal nang patay at nailibing:  ang kolonial na mentalidad.

Nahigitan ni Sanchez ang viral discoveries ng talk show hosts na sina Arnel Pineda at Charice Pempengco.  Mas malaking bagay at tagumpay ang American Idol, higit pa marahil sa pagkapanalo sa Miss Universe o London Olympics, maging ng Nobel Peace Prize.  Popular, malaki ang tiyak ng pagsikat at pagyaman, marami ang titingala.

Ang problema rito ay hindi naman Filipina si Sanchez, ito lang ang isa sa kanyang etnisidad.  Siguro ay matagal bago naresolba sa kanya kung ano ang kanyang pipiliing isang etnisidad sa mga form na kailangan i-fillup:  Latino o Asyano?  Pero ito ang bansang mahilig umako ng pagka-Filipino/a ng mga sikat at sumisikat sa iba pang bansa.

Ang anumang reality television na programa ay nagmomobilisa sa background ng mga kontestant.  Ito ang bago sa kanya bukod siempre sa lingguhan o arawang pagsubaybay sa kanilang pagtatangkang maging kaisa-isang nananatiling nakatayo sa pagtatapos ng serye.  Ang pagbuyanyang ng background ang lilikha ng morality tale, magbibigay ng kanya-kanyang mukha (distinksyon) sa mga kontestant, at magiging batayan ng pagkilala’t pag-angat sa programa.

Dahil ang sinasaad ng reality show, lalo na sa pagtatapos nito, ang manonood at mamamayan ang maghuhusga sa pamamagitan ng text at online voting kung sino ang katangi-tangi sa lahat: labas sa ipinakitang talento, ang adbentahe ay ang napagtagumpayang branding o bebentang naratibo ng magtatagumpay.

Lubhang magaling ang paghimok sa manonood dahil magsasaalang-alang ng mga ito ang kanilang kita para makapagtext ng boto.  Pati nga sa Filipinas ay pwede nang bumoto sa American Idol.  At kung alam naman na ang Miss Philippines ang paratihang nananalo sa anumang kategoryang binoboto online, maging ang pagpasok ng Underground River bilang modern seven wonders of the world, nakakatiyak tayo rito na may malaking tsansa si Sanchez na manalo.

Ang problema ko sa ganitong pangunahing popular na genre sa telebisyon ay ang pagmimiko ng pagpapanalo sa programa sa mismong rescue narrative sa kolonya at neokolonya, lalo na sa mga subject nito.  Ang pinaka-morally upright ang mas malaki ang tsansa na manalo sa reality television, at ang moral dilemma ng pagligtas ay ipinapasa sa manonood.

Para rin itong politikal, ekonomya at kultural na lagay ng bansa at ng mas makapangyarihan na mga bansa:  tanggap na po naming ang aming paghihirap, dial a financial institution friend, pahingi po ng tulong, iligtas ninyo po kami sa aming abang lagay na kayo rin naman po at ang aming ofisyal ang nagsadlak sa amin.

Ito ang retorikang gabay sa pagsakop ng bansa ng U.S. at Japan, ang batayan kung bakit ofisyal na tanggap ang panlulusob ng U.S. sa mga malalayang bansa bilang suportahan-taka mode.  Paiinitin ang tensyon sa China sa Scarborough Shoal, at aasahan natin ang U.S. na tumulong, pati ang modernisasyon ng army ay nakasalalay sa abuloy ng U.S.  Ang panuntunan sa akademya—publikasyon, pagpasok sa magpopondong negosyo, at pagtaas ng matrikula, halimbawa—ay nakabatay sa U.S.  Hindi nga ba’t sa unang taon ng kanilang pagkahalal, ang pangulo ng bansa ay ofisyal na nagpipilgrimahe sa Washington?

Gusto nating manalo si Sanchez dahil nakikita natin sa kanya ang imahen ng pagiging inosente, malinis, simple, disente, aspirasyonal, at Filipino.  Nagkataon lang, ang sigla ay dahil nga inako na natin siyang kababayan.  At sa pag-akong ito, ang imahen din ng ng sariling nating pagkaligtas, salbasyon at redempsyon sa kung anuman ang kinasasadlakan natin.

Jennylyn Mercado, sa kanyang ika-25 kaarawan, kasama ng Gabriela. (Macky Macaspac)

Para ipagdiwang ang kanyang ika-25 kaarawan, pinili ng tanyag na aktres at mang-aawit na si Jennylyn Mercado na maging miyembro ng Gabriela.

Dating biktima ng pandarahas ng bata pa siya, iniambag ni Jennylyn ang kanyang pangalan at reputasyon para sa organisasyong pangkababaihan na tanyag na lumalaban sa pandarahas sa kababaihan at bata sa bansa.

Sa isang mall sa San Jose del Monte, Bulacan noong Mayo 14, 2012 nagdaraos ng maagang selebrasyon ng kaarawan ni Jennylyn. Dito pormal at malugod na tinanggap ng mga lider-kababaihan ng Gabriela si Jennylyn.

Dinumog ng maraming tao ang selebrasyon. Pero naging lalong espesyal dahil kasama sa odyens ng programa ang mga miyembro ng Gabriela, mga maralitang bata, at kababaihan at batang survivor ng pandarahas.

Pero marami ring regular na fans ni Jennylyn, at iba pang manonood, ang nakinig sa programa. Hindi pinalampas ng Gabriela ang pagkakatapon para talakayin sa odyens iba’t ibang klase ng violence against women and children (VAWC).

Ayon kay Lana Linaban, pangkalahatang kalihim ng Gabriela, nakatutuwa ang paglahok ng isang celebrity tulad ni Jennylyn sa kanilang organisasyon. Mahalaga ang pag-ambag ni Jennylyn ng kanyang katanyagan para makaabot sa mas maraming bilang ng mga mamamayan na di pa naaabot ng Gabriela. Sa bahagi ni Jennylyn, nangako siyang tutulong sa mga programa at ibinibigay na mga serbisyo ng Gabriela para sa mga nangangailangan.

Paggawad ng Gabriela kay Jennylyn ng pagkilala sa mga ambag niya sa paglaban sa karahasan sa kababaihan at bata. (Macky Macaspac)

Sa panayam sa Pinoy Weekly, sinabi ni Jennylyn na gusto niyang makatulong at sumuporta, sa maliit niyang paraan, sa mas nakararami pang kababaihan para mabuksan ang kanilang isipan at ipaglaban ang karapatan nila bilang babae at mamamayang Pilipino.

“Kelangan natin lumaban para sa karapatan ng kababaihan,” sabi ni Jennylyn. Alam umano niyang maraming pinagdadaanan ang kababaihan ngayon, mula sa paghihirap at pagsasamantala, hanggang sa diskriminasyon at pandarahas. Hindi madaling malampasan ang mga ito.

Si Jennylyn, at ang kapwa aktres at kaibigan na si Isabel Oli. (Macky Macaspac)

“Nandito ako para magbigay ng lakas ng loob sa kababaihan at para din suportahan silang malampasan ang mga dagok na ito sa kanilang buhay,” aniya. Alam umano niyang may magandang bukas pa para sa kababaihan at sa bayan.

“Huwag silang matakot lumaban, at huwag silang matakot magbigay ng karapatan para sa sa sarili nila. Huwag silang magpapaabuso dahil di porke’t babae tayo ay puwede na tayong abusuhin. Bilang babae dapat matuto tayong ilaban ang ating mga karapatan,” paliwanag ng artista.

Sa selebrasyong iyon, hindi lamang kaarawan ni Jennylyn ang kanilang ipinagdiriwang. Ipinagdiriwang din niya ang simula ng paglahok ng isang artistang gustong makialam at mag-ambag sa paglaban ng kababaihan.

Iba pang larawan ng naturang pagdiriwang:

Sina Lana Linaban at Joms Salvador, na nagtalakay hinggil sa karahasan sa kababaihan at bata, bago umakyat ng entablado si Jennylyn. (Macky Macaspac)

Mga miyembro ng Sining Lila, na nag-alay ng awitin hinggil sa paglaban ng kababaihan. (Macky Macaspac)

Si Jennylyn at mga lider-kababaihan ng Gabriela. (Macky Macaspac)

Si Jennylyn at ang Gabriela. (Macky Macaspac)

Ayon kay Jennylyn, matagal na niyang gustong maging miyembro ng Gabriela. (Macky Macaspac)