Hawak ng mga lider-militante ang kanilang liham sa Korte Suprema. HIniling nila sa korte na agarang ilabas na ang pinal na desisyon sa pamamahagi ng lupain ng Hacieda Luisita sa mga manggagawang bukid. (KR Guda)

Dumulog ang mga grupo ng iba’t ibang sektor, sa pangunguna ng Gabriela, sa Korte Suprema para hilingin paglabas ang pinal na desisyong kagyat na ipamahagi sa mga manggagawang bukid nito ang lupain ng Hacienda Luisita.

Nanawagan silang ibasura ng Kataas-taasang Hukuman ang motion for reconsideration ng Hacienda Luisita, Inc. hinggil sa naturang desisyon.

Sinabi ni Lana Linaban, pangkalahatang kalihim ng Gabriela, na habang tumatagal ang paglabas ng pinal na desisyon ay nagkakaroon pa rin ng puwang ang pamilyang Cojuangco-Aquino para “masabotahe” ang pamamahagi ng lupa ng Luisita. Kabilang na rito, ani Linaban, ang pagtugis ni Pangulong Aquino kay Chief Justice Renato Corona.

“Malinaw na sinasakyan ni Aquino ang impeachment trial kay Corona sa motibong maghiganti dahil sa desisyon ng Korte Suprema ukol sa Hacienda Luisita. Kaya’t  marapat lang na mas igiit sa korte ang pagpinal ng kanilang desisyon at biguin ang mga banta at maniobra ng pamilya Cojuangco-Aquino at ng administrasyong Aquino,” sabi pa ni Linaban.

Nagbigay ng liham ang mga grupo sa Korte Suprema na naglalaman ng kanilang mga kahilingan.

Kasama ng Gabriela na nagprotesta sa harap ng korte ang iba’t ibang grupo tulad ng Bagong Alyansang Makabayan (Bayan), Kilusang Mayo Uno (KMU), Anakbayan, Health Alliance for Democracy (HEAD), Migrante International, Kalipunan ng Damayang Mahihirap (Kadamay), Confederation for Unity, Recognition and Advancement of Government Employees (Courage), at iba pa.

Kasama rin nila ang mga manggagawang bukid ng Hacienda Luisita, na nakaranas ng panghaharas mula sa mga security guard ng RCBC, pulis at militar sa asyenda noong Pebrero 20. (Panoorin ang bidyo)

Kasama ng iba't ibang sektor ang mga manggagawang bukid ng Luisita sa pangunguna ng United Luisita Workers' Union o ULWU. (KR Guda)

“Dapat tingnan ng Korte Suprema ang motion for reconsideration na sinampa ng mga Cojuangco-Aquino bilang oportunidad para itaguyod ang interes ng mga manggagawang bukid ng Luisita,” sabi ni Elmer Labog, tagapangulo ng KMU.

Karagdagang hiling ng KMU ang libreng pamamahagi ng Luisita sa mga manggagawang bukid. Nanawagan din si Labog na isama sa saklaw ng pamamahagi ang 500-ektaryang lupaing “ilegal” umanong binili ng RCBC mula sa Hacienda Luisita, Inc.

Dagdag pa niya, kailangan ding magbayad ang mga Cojuangco-Aquino sa mga manggagawang bukid dahil sa pagkamal nila ng kita mula sa pagbenta ng mga lupain sa mga korporasyong tulad ng RCBC.

Ipinanawagan din ng KMU sa Korte Suprema na ideklarang di-konstitusyonal ang Stock Distribution Option sa lahat ng asyenda sa buong bansa.

“Higit sa sapat nang kompensasyon ang kita pa lang ng mga Cojuangco-Aquino sa maraming henerasyon ng mga kaanak ng mga magsasaka. Idagdag pa rito ang puntong dapat dekada ’60 pa ibinigay (ang Luisita) sa mga magsasaka, batay sa kontrata ng gobyerno (sa pamilyang Cojuangco-Aquino)…(K)aya walang katwiran sa ‘makatwirang kompensasyon’ (‘just compensation’),” sabi naman ni Vencer Crisostomo, tagapangulo ng Anakbayan.

“The profit alone that the Cojuangco-Aquinos have derived from several generations of the farmers’ families should be more than enough compensation. Add to the fact that the land should have been given to the farmers since the 60s, under a contract with the government, leaves absolutely no justification for ‘just compensation’” said Crisostomo.

BLKD sa laban vs Dello ito noong Disyembre 10 sa San Juan. (fuckyeahblkd.tumblr.com)

Ang totoo niyan, gusto ko lang talagang gamitin ang pamagat na iyan.

At habang naghahanap ng mga sanggunian para mabigyang-katwiran ang kalapastangan sa pamagat ng artikulong ito, nasumpungan ko sa internet ang isang pang-akademikong panayam ng makatang siyang batayan ng naturang alusyon. Bilang isang “note” sa Facebook, kumopo ang panayam ng tumataginting na apat na “likes.”

Francisco Baltazar

Huwag nang magpanggap na dapat unawain siyang kinikilalang Pambansang Alagad ng Sining, sa gibang niyang pagbabalik-tanaw at pilit na pagkikinis sa mga panukalang inilatag sa isang munting aklat na pinamagatan niyang “Balagtasismo versus Modernismo” noong 1984.  Paumanhin kung ni hindi ko maipapaliwanag kung ano ang ibinabantayog niyang “modernismo,” at ang kung anu-ano pang mga suliranin ang inuurirat niya ukol sa tula at sa kinabukasan nito. Kung ano nga kaya ang nais ipahiwatig ng kanyang mga “kislap-diwa,” “sangang-diwa” at sari-saring pasaring sa masasamang bisyo sa pagtulang tumatalam at nakasasawa dahil sa mga paulit-ulit, gasgas, at de-kahon na mga pahayag at panawagang karaniwan sa mga Balagtasista.

Ang alam ko lang ay ilang taon nang maugong sa kabataan ang isang panibagong “balagtasan” — hindi man ito tahasang nagbibigay-pugay kay Balagtas o sa mga makata ng 1920’s na siyang nagtaguyod ng gayong talastasan.

Hindi man maunawaan ng kabataan ngayon ang saysay sa pag-uuri ng imahe at retorika sa panulaang tinaguriang “paloob,” narito’t rumaragasa na sa madla ang kanilang naka-eengganyong “palabas” —  sa mga aktwal na labanan sa mga lihim na bulwagan ay dinudumog ito ng daan-daang manonood. Sa unang ilang bente-kwatro oras pa lamang ng pagpapaskil sa internet ay tumatabo na agad ang mga ito ng daan-libong pagtunghay sa Youtube.

Hindi sa lokal na “balagtasan” kundi sa dayuhang “Grind TimeNow” humango ng inspirasyon ang “Fliptop.” Ibinabandila ito bilang “FirstFilipino Rap Battle League.” Di man sinasadya, ibinudyong ang ligang ito ng isang (sabihin na nating) nag-aatubiling tagapamana ng Bagong Kritisismo ng lokal na barkadahang pampanitikan. Bilang Anygma, siya ang palaisipang Lakandiwa na siyang utak sa likod ng Fliptop. Pero bilang Aric Yuson, hindi na mahirap isipin kung kaninong tanyag na manunulat kinopya ang kanyang apelyido.

Balagtasan

Jose Corazon de Jesus (pantasproject.net)

Noong 1924 sa Tundo, Maynila, isang “katipunan ng mga mananagalog at makatagalog” ang nagpanukala ng pagdaraos ng – noong mga panahong iyon ay – makabagong duplo bilang parangal sa tinagurian nilang “Makata ng Panginay,” si Francisco Baltazar (1788-1862), na kilala rin bilang “Balagtas.”  Ang kanilang mga patulang duwelo — ang balagtasan – ay ginanap sa mga bulwagang gaya ng Teatro Zorilla at Olympic Stadium. Naging matunog sa mga ito ang mga pangalan nina Jose Corazon de Jesus, Florentino Collantes, Pedro Gatmaitan, Benigno Ramos, Inigo Ed. Regalado, Julian Cruz Balmaceda, Lope K. Santos, Amado V. Hernandez at marami pang ibang makatang Tagalog. Lumaganap ang “balagtasan” sa iba pang rehiyon ng bansa gaya ng bukanegan sa Ilocos, bilang parangal sa makatang Iloko na si Pedro Bukaneg (Zafra, 1999). Sa Kabisayaan, nahahalintulad ang balagtasan sa mga katutubong anyong balitaw, banggianay at ismayling.

Sa isang kakaibang panahon at daigdig sumibol ang Fliptop, na nakatuntong sa kulturang hip-hop. Bilang mga emcee at rapper, ang mga baguhan at bihasang kalahok sa paligsahan ay kumakatha ng berso bilang literal na liriko (lyrics). Bagamat mayroon ding koponan para sa rapper sa Ingles, naging patok sa mas marami ang mga labanan sa wikang Filipino. Naging pinakamatunog dito ang pangalan ng mga gaya nina Loonie, Dello, Target, Datu, Kjah at BLKD.

Sa aspeto ng matulaing duwelo mahuhugot ang paralelismo sa pagitan ng balagtasan at Fliptop, gayundin sa init ng masugid na pagsubaybay ng mga manononood na tumatangkilik dito. Maaaring kakulitan na rin lang kung uusisain pa ang kaibhan ng dalawa sa lawak at paksa. Mapapansin naman ang kalahatang tendensiya ng Fliptop na tumutok sa palasak na pagwasak at pag-aalimura sa katauhan at pagkatao ng katunggali —  kadalasan sa pamamagitan ng mga pariralang walang malay sa sukat at metro, burara at bulagsak sa talinhaga, at sa katuus-tuusa’y tumatakas na lamang sa bulalas na pagbabantas ng “yo!” Sa kabila ng tradisyon nito sa batuhan ng putik, isang natatanging labanang pakabig ang itinampok ng Fliptop sa (marahil ay isinulat nang) duwelo nina KJah at Target.

Samantala, maaaring naging “balagtasismo” ang pamana ng balagtasan sa paningin ng mga kritiko at makatang sumang-ayon sa gayong ideya – dahil sa katangian nitong pag-iistrikto sa mga batas ng sukat at tugma, sa magiting at mataginting nitong pamamaraan ng pahayag at panawagan, at sa iba pang elementong taliwas sa pagiging “moderno.”

Hindi ko ilalatag bilang suliranin ng panitikan ang pambihirang penomenon ng Fliptop sa popular na kultura sa kasalukuyan. Suliranin lamang marahil ito ng mga makatang mapag-imbot, mabuway at nagdududa sa saysay ng sariling mga tula at piniling panulaan. Marahil ang lalong mahalaga ay muling naging karaniwan sa atin ang mga tula, at naipaalala sa atin ang kapangyarihan ng pananalinhaga. Komplikadong magpauso ng balagtasismo versus Fliptop mismo, habang mas mainam na resolbahin muna ng mga nagtataguri sa sarili bilang makata ang mas simpleng mga bagay gaya ng espasol versus nilupak.

Maaaring wala man lamang nakapuna, pero ngayong Pebrero pumapasok sa ikatlong taon ang Fliptop. Ngayong Pebrero rin ang ika-150 taon ng kamatayan ng dakilang si Balagtas. Inaabangan pa rin na isapubliko sa Youtube ang pinananabikan at pinag-uusapang dwelo nina Loonie at Dello noong Disyembre.  Samantala, mula sa mga guho ng dinemolis na Barangay Corazon de Jesus, lumilikha ng bukas ang isang grupo ng organikong kabataang makata.

Mabuhay ang tula!

“Mabuti bersus masama.” Ito ang balangkas ng kwentong pinalaganap ng kampo ni Pang. Benigno “Noynoy” Aquino III noong tumatakbo pa lang siya sa eleksyon. Syempre, siya umano ang mabuti at si Gng. Gloria Macapagal-Arroyo ang masama – kahit pa hindi naman siya tampok na lumaban dito. At iyan pa rin ang ginagamit ng gobyernong Aquino ngayon, sa kampanya nitong i-impeach si Chief Justice Renato Corona. Malakas na naihahatid ang mensahe, salamat sa pagsuporta sa gobyerno ng dominanteng midya.

Pero paano kung hindi na kasing-simple ng “mabuti bersus masama” ang nagaganap? Una, kung ang nagpapakilalang “mabuti” ay hindi naman talaga tumutugis sa masama? Pangalawa, kung ang todong tinutugis ng nagpapakilalang “mabuti” ay ang tauhan lang ng masama? Pangatlo, kung ang pagtugis sa tauhan ng masama ay lumalabas na hindi para papanagutin ang masama kundi para isulong ang makasariling interes? Pang-apat, kung pumapalpak ang pagtugis sa tauhan ng masama dahil sa kagagawan ng “mabuti”?

Konsistent ang gobyernong Aquino sa hindi pagtugis kay Arroyo at mga susing kasapakat nito. Sa loob ng mahigit 500 araw sa pwesto, hindi ito nagsampa ng kaso laban kay Arroyo. Napwersa lang itong magsampa nang magpilit si Arroyo na tumakas ng bansa at tumampok ang paglabag nito sa Korte Suprema sa paggigiit ng hold departure order. Matapos nitong kontrolin ang Ombudsman, pinahina ang kasong pandarambong na isinampa laban kay Arroyo, para maging simpleng graft na lang.

Kung nakakalusot ang malaking isda, paano pa ang maliit? Hindi rin naikulong ng gobyernong Aquino si Hen. Jovito Palparan, susing tauhan ni Arroyo na responsable sa mga pagpatay, pagdukot at pagtortyur. Lumalabas na pagpapakitang-gilas lang ng gobyerno ang pag-astang aarestuhin ito – para ipakitang tutugisin nito si Arroyo sa panahong itinutulak ang impeachment laban kay Corona, susing tauhan ni Arroyo. Sa gitna ng paglilitis sa impeachment, pinayagan pa rin si Arroyo sa hospital arrest.

Pero desidido ang gobyernong Aquino na tanggalin sa pwesto si Corona. Pero kung hindi pagpapanagot kay Arroyo at mga susing kasapakat nito ang layunin, ano? Syempre pa, ang pagbigwas kay Corona dahil sa desisyon ng Korte Suprema sa Hacienda Luisita. Gusto ng pamilyang Cojuangco-Aquino, at ng gobyernong Aquino, na patuloy na mapag-arian ng kasalukuyang panginoong maylupa ang Luisita. O kaya naman ay mapalaki pa ang “makatarungang kompensasyon” na hinihingi nilang kapalit.

At dahil sa kapasyahan ng gobyernong Aquino na isulong ang interes ng mga Cojuangco-Aquino sa Luisita, ginagamit nito ang buong lakas at yaman ng gobyerno laban kay Corona. Tampok ang pagratsada sa hindi-nabasang reklamong impeachment sa Kongreso – sa gitna ng usap-usapang ipinang-ipit ang pork barrel sa mga kongresista. Ang resulta tuloy, sa kabila ng pagsisikap ng mga tulad ni Bayan Muna Rep. Neri Colmenares, mahina ang kasong impeachment. Ang sabi, kahit pagkakasulat, pangit.

Sa ganitong punto mainam suriin ang pagsang-ayon ng Senado sa Korte Suprema sa inilabas ng huli na Temporary Restraining Order laban sa pagbubukas ng dollar account ni Corona. Syempre, pagsagka ito ng kampo ni Corona, at ng mga alyado ni Arroyo sa Senado, sa paglabas ng katotohanan. Dapat nang asahan iyan. Pero sa kabilang banda, resulta rin ito ng kahinaan ng prosekusyon na parang namimingwit ng ebidensya. Resulta ito, sa pangunahin, ng pagratsada ng gobyernong Aquino sa kaso.

Ngayon, pilit nagkukumpuni ang gobyernong Aquino sa kapalpakan nito sa paglilitis sa  impeachment. Bagamat hindi napatunayan ang akusasyong P100 Milyong suhol sa mga senador, itinuturo nito ang pwedeng kahantungan ng gobyerno sa desperasyon nito – sa kalagayang mahihirapang makakuha ng sapat na boto ang pag-convict kay Corona. Nariyan ang lihim na pagsiwalat sa mga deposito ni Corona sa bangko. Nariyan ang mga palabang pahayag ni Aquino – bukod pa sa todo-todong propagandang kontra-Corona.

Nitong huli, may naaamoy ang ilang komentarista: Nagluluto ba ng People Power ang gobyernong Aquino laban kay Corona? Pero ang People Power ay hindi lang ang mapayapang pagtitipon ng maraming tao sa isang lugar para sa isang panawagan. Kailangang may matibay na batayang moral ang People Power. Paano magpi-People Power laban kay Corona gayung may special treatment kay Arroyo? Ano ito, People Power para sa mga Cojuangco-Aquino? May prangkisa ba sa People Power si Aquino?

Noong Edsa 2, ang People Power ay resulta ng pagharang ng Senado sa katotohanan –na tumampok dahil malinaw ang mga ebidensya laban kay dating Pangulong Joseph Estrada. Ngayon, hindi tumatampok ang pagharang ng Senado sa katotohanan dahil hindi kasing-lakas ang mga ebidensya laban kay Corona. Sa Edsa 2, ang People Power ay pagkondena sa pagharang sa katotohanan. Ngayon, ang gusto ng gobyernong Aquino, mag-People Power para pagtakpan ang kapalpakan nito sa pagsiwalat ng katotohanan.

Pero posible pa ring mag-People Power ang gobyernong Aquino. Sampal sa mukha at kahiya-hiya para rito na dumulo ang paglilitis sa impeachment sa pagpapawalang-sala kay Corona – at sa gayo’y sa paglakas ng huli. Mabuway man ang mga batayang moral, magagamit ng gobyernong Aquino ang suporta ng dominanteng midya para palabasing “mabuti bersus masama” pa rin ang nagaganap. Hawak nito ang kabang-bayan at ang  mapanupil na kapangyarihan ng Estado. At todo-todo ang pagsuporta rito ng US.

Dalisay ang layunin ng pambansa-demokratikong Kaliwa sa pagsuporta sa impeachment ni Corona: ang tanggalin ang hadlang sa pagpapanagot kay Arroyo. Malinaw ritong iba ang layunin ng gobyernong Aquino sa impeachment. Sumusuporta man ito sa impeachment at tumutuligsa sa kampong Arroyo-Corona, tumutuligsa rin ito, lalung-lalo na, sa kampo ni Aquino. Iginigiit nito ang pagpapanagot kay Arroyo, ang pamamahagi ng Luisita sa magbubukid, at inilalantad ang mga galaw ng gobyerno.

Pinakamahalaga, tuluy-tuloy na pinapasigla ng pambansa-demokratikong Kaliwa ang mga paglaban hinggil sa mga pang-ekonomiyang isyu ng mga mamamayan – na gustong pagtakpan ng gobyernong Aquino gamit ang impeachment. Puro kontra-Corona ang tinututukan ng gobyerno, habang patuloy ito sa pagiging maka-US, maka-kapitalista at maka-asyendero sa mga isyung pang-ekonomiya ng karaniwang tao. Ang masama pa, inilulusot nito ang mga kontra-mamamayang patakaran sa silaw ng impeachment.

Sa tinatakbo ng mga pangyayari, gayunman, lalong nalalantad ang maitim na tunay na motibo, ang bruskong pambabraso, at ang kapalpakan ng kaso ng gobyernong Aquino sa impeachment. Mas malamang kaysa hindi, bubwelta rito ang mga hakbangin nito. Imbes na umani ng suporta sa pamamagitan ng impeachment, mas mahihiwalay sa mga mamamayan ang gobyernong Aquino. Mula sa dating “mabuti bersus masama,” titining na parehong masama ang naglalaban – at ang isa, todong ginagamit ang kapangyarihan.

22 Pebrero 2012

Iprinotesta ng KMU ang sampung taon ng Dole Order No. 18-02 na anila'y naging hudyat ng todo-todong kontraktuwalisasyon sa mga manggagawang Pilipino. (Macky Macaspac)

Nagprotesta ang mga manggagawa sa pangunguna ng Kilusang Mayo Uno (KMU) sa harapan ng tanggapan ng Department of Labor and Employmnent (DOLE) para gunitain ang ika-10 taon ng pagpapatupad ng isang DOLE order na anila’y naging “lisensiya ng kontraktuwalisasyon.”

“Matagal ng peste ang kontraktuwalisasyon sa mga manggagawa sa buong bansa. Kinokondena namin ang DOLE Order 18-02. Dapat na itong ibasura,” ani Elmer Labog, tagapangulo ng KMU.

Lumahok din sa protesta ang mga manggagawang kababaihan. Ayon sa KMU, kalakhan ng mga kontraktuwal ay kababaihan, na mas mababa ang sahod kaysa sa kalalakihan. Wala rin silang benipisyo tulad ng maternity leave, lalo na sa mga economic zones. "Wala ka nang trabaho sa oras na nabuntis ka," ani Elmer Labog, tagapangulo ng KMU. (Macky Macaspac)

Sinabi ni Labog na dahil sa naturang utos ng DOLE, tumindi ang kontraktuwalisasyon ng mga manggagawa, at nalagas ang kanilang mga karapatan at benepisyo.

Ayon sa KMU, bagamat ipinagbabawal ng order ang labor-only contracting sa ilalim ng Labor Code, nagbigay naman ng guidelines ang naturang kagawaran para sa mga kapitalista upang mapatupad ang kontraktuwalisasyon nang legal.

Pinapayagan ng naturang DOLE order na ipatupad ang labor-only contracting kapag nakapagrehistro ang mga kapitalista bilang job contractor. Kahit umano esensiyal ang trabaho ng isang kontraktuwal sa kompanya (at maaari itong gawing regular), hindi maaaring kasuhan ang kompanya kung deklaradong pansamantala lamang ang trabaho.

“Inilubog ng kontraktuwalisasyon ang mga manggagawa sa mas malalim na kalagayang alipin. Kalakhan ng mga manggagawa sa buong bansa ang kontraktuwal na mababa ang sahod, walang benepisyo, walang kaseguruhan sa trabaho at ipinagkakait ang karapatang mag-unyon,” dagdag pa ni Labog.

Sabi naman ng grupong pangkabataan na Anakbayan na lalong madaragdagan ang bilang ng kontraktuwal na mga manggagawa kapag nagtapos na sila sa pag-aaral. Pinaka-apektado ang mga kabataan dahil sa naidadagdag na bagong graduates na naghahanap ng trabaho.

Simbolikong sinunog ng mga manggagawa ang imahe ni Pangulong Aqunio at Dole Sek. Rozalinda Baldoz na nagpapakita ng pagkiling ng dalawa sa kontraktuwalisasyon sa pamamagitan ng Dole Order 18-02(Macky Macaspac)

“Sa 43% ng kabuuang bilang ng unemployed na may college degree. Mapipilitan ang bagong graduates na tanggapin ang iniaalok na mga trabahong kontraktuwal. Masahol pa ang kalagayan ng mga hindi nakapagtapos sa kolehiyo o kahit sa high school man lang,” ani Vencer Crisostomo, tagapangulo ng Anakbayan.

Dagdag ni Crisostomo, ang pagtanggi ng adminstrasyong Aquino na pigilan o alisin ang kontraktuwalisasyon ay pagpapakita ng pagkiling sa mga kapitalista.

“Para sa gobyerno, kapitalista muna bago ang manggagawa,” pagtatapos ni Crisostomo.

Nagpiket ang mga kawani ng gobyerno sa ilalim ng Confederation for Unity, Recognition and Advancement of Government Employees (Courage) sa harap ng Korte Suprema, kasabay ng pagsampa ng petisyon para sa temporary restraining order laban sa DBM Budget Circular 2011-5. (KR Guda)

“Pinambili na namin ng mga pagkain! Pinang-tuition na ng aming mga anak!”

Ito ang sabi ni Gloria Almazan, empleyado ng Department of Agrarian Reform (DAR), sa harap ng tanggapan ng Korte Suprema noong Pebrero 21. Galit siya at ang mga kapwa kawani ng gobyerno sa Department of Budget and Management (DBM) at administrasyong Aquino sa paglabas ng isang budget circular na naglilimita sa mga insentibong natatanggap ng mga empleyado ng gobyerno.

Pagsampa ng mga lider-kawani, sa pangunguna ni Ferdinand Gaite, ng petisyon sa Korte Suprema. (KR Guda)

Bilang public relations officer ng DAR Employees Association (Darea), kasama ni Almazan sa Korte Suprema ang mga kapwa kinatawan iba’t ibang ahensiya at tanggapan ng pamahalaan. Nagsumite sila sa Kataas-Taasang Hukuman ng petisyon para sa temporary restraining order (TRO) sa implementasyon ng Budget Circular 2011-5 ng DBM.

Iniutos ng naturang sirkular ang pagtakda ng cap o limitasyon sa pagtanggap ng mga kawani ng insentibo sang-ayon sa napagkasunduang Collective Negotiation Agreement (CAN) ng mga kawani at ng gobyerno. Ayon sa sirkular, di maaaring tumaas sa P25,000 ang maaaring matanggap ng kuwalipikadong mga kawani bilang insentibo, at kailangang kunin ito sa mismong savings ng kani-kanilang mga ahensiya—taliwas sa iniutos ng Salary Standardization Law III na maglaan ng CNA Incentive ang pambansang gobyerno para sa mga ahensiyang nakagawa ng trabaho sa mas mababang gastos kaysa unang ibinadyet para rito sa taon.

Inirereklamo nina Almazan ang naturang sirkular dahil, anila, ang mga insentibo na nga  lang ang kakaunting pabuya sa kanilang mga kawani sa mahusay na paglilingkod sa gobyerno sa pagtatapos ng taon. “Samantalang iyung mga opisyal namin, marami ang natatanggap (na mga insentibo), kami ito lamang,” sabi niya.

Pinare-refund ng DBM sa mga empleyado na nakatanggap ng lampas sa P25,000 na insentibo ang sobra umanong ibinigay sa kanila noong nakaraang taon. Pero sabi ni Almazan, halos lahat sa kanila’y nagastos na ang naturang mga halaga noong nakaraang taon dahil sa dami ng mga gastusin na di sapat na natutugunan ng maliliit nilang mga sahod.

“Alam naman po natin na ang suweldo ng kawani ay di sapat sa pang-araw-araw nating (pangangailangan),” sabi ni Gerard Tubao, pangulo ng National Food Authority Employees Association sa National Capitol Region (NFAEA-NCR). Sa kasalukuya’y nagmamatigas pa rin ang administrasyong Aquino sa kahilingan ng mga kawani, sa pangunguna ng Confederation for Unity, Recognition and Advancement of Government Employees (Courage), na P6,000 dagdag sa kanilang buwanang suweldo.

Hawak ng mga lider-kawani ang petisyon para sa TRO sa sirkular ng DBM na naglilimita sa kanilang mga CNA Incentive. (KR Guda)

Ayon kay Tubao, dumulog na sila sa DBM, pati sa Malakanyang, para ireklamo ang di makatarungan at di makatwirang paglimita sa insetibong napagwagian na ng kanilang pakikibaka sa CNA. “Pero binalewala nila kami,” sabi niya.

Noong Enero, sinabi ni Edwin Lacierda, tagapagsalita ni Pangulong Aquino, na sinusuportahan nila ang paglabas ng DBM, sa ilalim ni Sek. Florencio Abad, ng naturang sirkular. “Sa usapin ng legal na awtoridad, mayroong legal na awtoridad ang DBM na mag-isyu ng naturang mga sirkular. Ang isyu ay kung may awtoridad siya (Abad) na ilabas ito at ilimita (ang mga insentibo) at ang sagot ay oo, mayroong awtoridad ang kinatawan ng DBM. Walang legal na batayan para tutulan ang naturang mga sirkular,” sabi ni Lacierda, sa wikang Ingles.

Pero giit ng Courage, lumampas si Abad sa kapangyarihan niya. Tanging Kongreso lamang ang may kapangyarihan sa pondo para sa insentibo ng mga kawani. Labag din umano ang naturang sirkular sa karapatan ng mga kawani sa pag-organisa, na itinadhana ng batas. “Sinapawan ng DBM Budget Circular 2011-5 hindi lang ang kapangyarihan ng Kongreso na gumawa ng mga batas kundi ang karapatan ng mga empleyado ng gobyerno sa sariling organisasyon. Nahaharap (tuloy) ngayon ang mga empleyado sa refund orders ng perang pinaghirapan nila at nagastos na nila noong Disyembre,” sabi ni Ferdinand Gaite, pambansang pangulo ng Courage.

Sinabi pa ni Gaite na magsisilbing litmus test ito ng Ehekutibo, kabilang si Aquino, kung muli nitong babanggain ang desisyon ng Korte Suprema—kung magdesisyon man ang korte pabor sa mga empleyado.

Umaasa sina Almazan na papabor sa kanila ang Korte Suprema, sa panahong tahasang ibinabangga ni Aquino ang kapangyarihan niya bilang Pangulo sa naturang korte.

Pagtigil ng militarisasyon ng Hacienda Luisita, panawagan noong ginunita ang ika-7 na anibersaryo ng masaker (Myan Lordiane/Mayday Multimedia)

Kinondena ng mga grupong magsasaka ang pagpapaputok ng mga guwardiya ng Hacienda Luisita, pulisya, at militar sa mga magsasaka sa asyendang pag-aari ng pamilya ni Pang. Benigno Aquino III.

Kahapon, binakuran ng 100 guwardiya, 15 miyembro ng Tarlac Provincial Police, at 10 miyembro ng Philippine Army ang binubungkal na lupain ng mga magsasaka sa Brgy. Balete, ayon sa ulat ng Alyansa ng Manggagawang Bukid sa Asyenda Luisita (Ambala). Ang lupaing ito ang 500 ektarya na ibinenta ng pamilya Cojuangco-Aquino sa Rizal Commercial Banking Corporation (RCBC).

Mahigit 300 na miyembro ng Ambala na pumigil sa pagbabakod ang pinaputukan ng walong beses ng mga guwardiya at awtoridad para takutin.

“Akala nila matatakot kami. Pero nakakalimutan nila na napawi ang aming takot matapos ang masaker noong Nob. 16, 2004. Nanatili kami para depensahan ang aming lupa,” sabi ni Felix Nacpil Jr., tagapangulo ng Ambala.

Kinondena naman ng Alyansa ng Magbubukid sa Gitnang Luzon (AMGL) ang paggamit ng gobyernong Aquino sa mga puwersa ng gobyerno para sa interes ng kanyang pamilya sa 4,915-ektaryang lupain.

“Ginagamit ng pangulo ang Philippine National Police at Armed Forces of the Philippines bilang kanyang private army,” sabi ni Joseph Canlas, tagapangulo ng AMGL.

Dagdag pa niya, bahagi ito ng plano ng pangulo na ituon ang atensiyon ng publiko sa impeachment kay Chief Justice Renato Corona, habang pinipigilan ang implementasyon ng desisyon ng Korte Suprema na ipamahagi ang Hacienda Luisita sa mga magsasaka.

Kinondena rin ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas (KMP) ang insidente. “Ipinamamalas ni Aquino ang parehong marahas na panunupil na nakita natin sa ilalim ni dating pangulong Arroyo,” ayon kay Randall Echanis, pangalawang pangkalahatang kalihim ng KMP.

Hinamon ni Echanis ang pangulo na kagyat na paalisin ang militar sa Hacienda Luisita na umano’y “naghahasik ng takot sa hanay ng mga magsasaka.” Kasalukuyang naka-deploy ang mga detatsment ng AFP sa 10 barangay sa asyenda.

Gayundin, nanawagan ang grupo sa Korte Suprema na ilabas na ang pinal na desisyon sa Hacienda Luisita at kagyat na ipamahagi ito sa mga magsasaka, kabilang na ang lupaing ibinenta sa RCBC.

Samantala, nanawagan ang Bagong Alyansang Makabayan kay Aquino na magtawag ng patas at mabilisang imbestigasyon sa insidente.

“Wala kaming narinig na may inaresto o na may imbestigasyong isasagawa,” ayon kay Renato Reyes Jr., pangkalahatang kalihim ng Bayan.

Sinabi rin ng Bayan na dapat desisyunan na ng Department of Agrarian Reform, sa ilalim ng Office of the President, ang pestisyon ng mga manggagawang-bukid ng asyenda na bawiin ang land conversion order na ipinagkaloob ng ahensiya sa pamilya Cojuangco-Aquino. Ang nasabing utos ang nagbigay-daan sa pagbebenta sa RCBC ng bahagi ng asyenda.

Nang dahil sa apat na banyerang isda’y nawalan ng trabaho ang mga manggagawa ng isang kompanya sa Navotas. Pinagbintangan sila ng kanilang kompanya sa salang pagnanakaw ng mga huli nilang isda at pagbebenta nito sa karibal na kompanya. Ito di umano’y ginawa nila samantalang padaong na ang kanilang lantsa sa piyer ng Navotas. Kapwa nila manggagawa mismo ang tumestigo laban sa kanila.

Tinanggi naman ito ng mga manggagawa. Ayon sa kanila, lulan ng lantsa  ng kompanya ay nangisda sila sa dagat ng Palawan. Pagkatapos noo’y bumalik na sila sa Navotas. Ang lahat ng isdang kanilang nahuli ay ibinigay nila sa dapat pagbigyan ayon sa utos ng manedsment. Nagtaka na lamang sila pagpunta nila sa opisina ng kompanya nang sabihin sa kanila na wala na silang biyahe at maghintay na lamang ng pasabi mula sa manedsment. Pagkatapos noon, nalaman na lamang nila na tinanggal na sila sa kanilang trabaho. Inuugnay nila ito sa kanilang paghingi ng dagdag na sahod sa kompanya at pagtangging pumirma sa blangkong payroll na pinapipirmahan sa kanila.

Nagsampa ng kasong illegal dismissal ang mga manggagawa laban sa kompanya sa tanggapan ng Labor Arbiter. Inireklamo naman ng kompanya sa kasong pagnanakaw ang mga manggagawa nito sa opisina ng City Prosecutor.

Naunang lumabas ang Resolusyon ng City Prosecutor at napatunayan nitong may sapat na batayan upang arestuhin ang mga manggagawa. Dahil dito, napunta ang kaso nila sa Regional Trial Court at sinimulan na ang paglilitis.

Pagdating naman ng desisyon ng Labor Arbiter, panalo ang mga mangagagawa. Hindi niya binigyan ng halaga ang resolusyon ng City Prosecutor at inutusan ang kompanya na bayaran ng backwages at  separation pay ang mga manggagawa dahil sa ilegal na pagtanggal sa kanila ng kompanya.

Agad na nag-apela ang kompanya sa National Labor Relations Commission (NLRC). Dito naiba ang ihip ng hangin at pagdating ng desisyon ng NLRC, binaliktad nito ang desisyon ng Labor Arbiter. Sinabi ng NLRC na may batayan ang kompanya para tanggalin sa kanilang trabaho ang mga manggagagawa.

Ang mga manggagawa naman ngayon ang pumunta sa Court of Appeals. Dito, muling nabago ang ihip ng hangin. Binago ng Court of Appeals ang desisyon at binalik ang hatol ng Labor Arbiter na nag-uutos sa kompanyang bayaran ng backwages at separation pay ang mga manggagagawa.

Dinala ng kompanya ang kaso sa Supreme Court. Ayon sa kompanya, may kontrata daw ang  mga manggagawa na bawat biyahe lamang ang haba ng kanilang trabaho. Tuwing pauwi na ang kanilang lantsa, natatapos ang kanilang kontrata. Nang tanggalin sila ng kompanya, tapos na ang kanilang kontrata. Kaya imposibleng magkasala ng illegal dismissal ang kompanya.

Hindi naniwala ang Korte Suprema sa argumento ng kompanya. Ang kompanya ay isang fishing company. Hanapbuhay nito ang pangingisda. Ang mga manggagawa ay tauhan nito sa kanyang barkong ginagamit sa pangingisda. Maliwanag na mahalaga sa negosyo ng kompanya ang ginagawa ng mga manggagawa. Sa katunayan, may mga manggagawa na sampung taon nang nagtatrabaho sa kompanya.

Kung ganun, ayon sa Korte Suprema, dapat nang ituring na regular na mga empleyado ng kompanya ang mga manggagawa. Totoong may kontrata silang pinirmahan na tuwing biyahe ng lantsa lamang ang haba ng kanilang trabaho (fixed-term contract). Ngunit malinaw na paraan lamang ito ng kompanya para hindi nila makamit ang regularisasyon sa trabaho. Kung pumirma man sila sa kontrata, ito’y dahil kailangan talaga nila ang trabaho. Kaya balewala ang nasabing fixed-term contract at dapat lamang silang ituring na mga regular na empleyado ng kompanya.

Inargumento din ng kompanya na ayon sa resolusyon ng City Prosecutor, may sapat na batayan upang arestuhin ang mga manggagawa. Kaya dapat sumunod ang Labor Arbiter sa Resolusyon ng City Prosecutor, sabi ng kompanya.

Hindi pumayag sa ganitong argumento ang Korte Suprema. Magkaiba ang tanggapan ng City Prosecutor at ng Labor Arbiter, paliwanag nito. Ang desisyon ng isang tanggapan ay maaaring hindi sundin ng isa. Hindi awtomatiko na ang desisyon ng tanggapan ng City Prosecutor ay susundin ng Labor Arbiter. Kailangan niyang pag-aralan ang ebidensiya nang hiwalay sa ginawang pag-aaral ng City Prosecutor. Ganun din sa bahagi ng City Prosecutor. Kailangan din niyang pag-aralan ang ebidensiya ng hiwalay sa ginawang pag-aaral ng Labor Arbiter. Puwede kang manalo sa Office of the City Prosecutor ngunit matalo sa tanggapan ng Labor Arbiter at manalo sa tanggapan ng Labor Arbiter ngunit talo sa tanggapan ng City Prosecutor.

Ganumpaman, sinasabi ng kompanya na may sapat itong batayan upang tanggalin sa kanilang trabaho ang mga manggagawa.

Dito sumang-ayon ang Korte Suprema. Ayon sa Labor Code, maaaring tanggalin sa trabaho ang isang regular na manggagawa kapag napatunayang sinira nila ang pagtitiwalang inaatang sa kanila ng kompanya.

Sa kaso ng mga manggagawa, tatlong kapwa-manggagawa nila mismo ang nagpapatunay na talagang ninakaw nila ang apat na banyerang isda mula sa mahigit isang libong banyerang huli nila sa pangingisda. Sinasabi ng mga kapwa-manggagawa nila sa kanilang mga sinumpaang salaysay kung paano kinuha ang mga isdang ito sa stockroom at ipinasa sa isang maliit na bangka habang papasok na ang kanilang lantsa sa laut ng Maynila. Inamin din ng isang manggagawa na P800 ang halagang binigay sa kanya upang manahimik sa kanyang nakita. Kaya malinaw na may sapat na batayan ang kompanya para paniwalaan ang pagnanakaw at mawalan ng tiwala sa mga manggagawa nito.

Ganumpaman, kailangang bigyan muna ng abiso ng kompanya ang mga  manggagawa bago tanggalin sa kanilang mga trabaho. Dalawang sulat ang kailangang ibigay nito sa kanyang mga manggagawa. Una, kailangan niya itong padalhan ng notice to explain o sulat na humihingi ng paliwanag kung bakit hindi dapat tanggalin ang manggagawa sa kanyang trabaho. Pangalawa, dapat din niya itong bigyan ng sulat na tanggal na ito sa kanyang trabaho.

Sa kaso ng mga manggagawa ay hindi naibigay ng kompanya ang pangalawang sulat na hinihingi ng batas, sabi ng Korte Suprema. Dahil dito, tama nga ang kompanya sa ginawa nitong pagtanggal sa mga manggagawa, ngunit dapat itong magbayad ng danyos dahil sa hindi pagsunod sa tamang proseso kaugnay ng naganap na tanggalan.

Pinagbayad ng Korte Suprema ng danyos na P50,000 bawat manggagawa ang kompanya, ngunit dineklarang legal ang pagkatanggal ng mga manggagawa sa kanilang trabaho dahil sa kanilang pagnanakaw ng apat na banyerang isda. (Lynvil Fishing Enterprise Inc. vs. Andres Arriola, et. al.,    G. R. No. 181974, February 1, 2012)

Giit ng Gabriela at iba pang militanteng grupo, dapat na kagyat nang ilipat sa tunay na kulungan si dating pangulong Gloria Arroyo, hindi sa ospital. (Macky Macaspac)

Sinugod ng Kilusang Mayo Uno (KMU), Bagong Alyansang Makabayan (Bayan) at iba pang militanteng organisasyon ang Veterans Memorial Medical Center (VMMC) sa Quezon City upang igiit na ilipat si dating pangulong Gloria Macapagal-Arroyo sa ordinaryong kulungan.

“Nararapat lamang na sa kulungan ipiit si Gloria at hindi sa ospital,” ayon kay Elmer Labog, tagapangulo ng KMU.

Isinagawa ng mga militante ang pagsugod sa VMMC isang linggo matapos pahintulutan ng korte, nang walang pagtutol mula sa mga tagausig ng administrasyong Aquino, ang pananatili ni Arroyo sa naturang ospital.

Nahaharap sa kasong electoral sabotage si Arroyo. Iginiit ng kanyang mga abogado ang pananatili ng dating pangulo sa VMMC dahil sa samu’t saring sakit na idindadaing umano ni Arroyo.

Ikinagagalit umano ng grupo na sa kabila ng lahat ng “pagkunwari” ng administrasyon ni Benigno Aquino III upang panagutin si Arroyo, binibigyan pa ito ng espesyal na pagtrato at hindi sa pagpapanagot sa kanyang mga krimen.

Pinawawakasan nila ang "espesyal na pagtrato" ng administrasyong Aquino kay Gloria Arroyo. (Macky Macaspac)

Ayon naman sa Gabriela, sa halos 10 taon ni Arroyo’y “ginatasan” nito ang kaban ng bayan, pumatay sa mga tumutunggali sa kanyang mga polisiya, at binulag tayo sa dayaan tuwing eleksiyon. Gayunpaman, nananatili siya sa ospital at hindi sa kulungan kung saan siya nararapat, ayon sa grupo.

Dagdag pa ng KMU, ang espesyal na pagtrato kay Arroyo ay nagpapakita na ang impeachment trial ni Corona, na suportado ng administrasyong Aquino, ay hindi para sa pagpapanagot sa mga krimen ni Arroyo.

“Ang tunay na interes ni Aquino sa impeachment trial ni (Chief Justice Renato) Corona ay sa interes niya sa Hacienda Luisita at wala sa sinseridad upang panagutin si Arroyo. Ito ay tungkol sa pagkontrol sa Korte Suprema at pagpapataas ng ratings. Ito ay tungkol sa panlalansi sa publiko sa kanilang lumalalang kondisyon. Ito ay tungkol sa paglilikha ng Korte Suprema na magpapanatili sa Hacienda Luisita sa kamay ng mga Cojuangco-Aquino,” ayon kay Vencer Crisostomo, tagapangulo ng Anakbayan.

Noong Nobyembre 2011, naglabas ng desisyon ang Korte Suprema, sa pangunguna ni Corona, na ibasura ang temporary restraining order na pumipigil sa Presidential Agrarian Reform Council na ipamahagi ang Hacienda Luisita sa mga manggagawang bukid na nagbubungkal ng lupain dito. Matapos nito, noong Disyembre 2011, mabilis na kumilos ang mga kaalyado ni Aquino sa Kamara na ipasa ang impeachment complaint laban kay Corona.

“Kanina, aksiyon kaagad ang mga pulis sa paghuli sa nagsulat sa pader, pero bakit yung nasa loob na nagnakaw ng bilyung-bilyong piso at pumatay ng mga mamamayan ay hindi nyo maaksyunan at ikulong,” diin ni Crisostomo, nang tangkaing hulihin ng mga pulis ang mga kabataang sinasabi nilang nagsulat ng “Gloria Ikulong“ sa harap ng VMMC.

Nanawagan ang Anakbayan na ikulong ang dating pangulo sa pagkakasangkot nito sa multi-milyong pisong eskandalo sa korupsiyon, mga kasong ng extra-judicial killings at mahigit 200 kaso ng pagdukot ng mga militar.

“Habang patuloy ang pag-usig kay Corona, huwag kalimutan ni Aquino at ipaalala natin na ang tunay na isyu dito ay ang mga krimen ni Arroyo gaya ng electoral sabotage, plunder, at paglabag sa karapatang pantao,” ani Lana Linaban, pangkalahatang kalihim ng Gabriela.

Nanawagan si Linaban na manatiling mapagmatyag at huwag malansi sa nagaganap na impeachment trial gaya ng nais mangyari ng mga kampo nina Aquino at Arroyo.

Bago magtapos ang programa, tinangkang buwagin ng mga pulis ang mga nagpoprotesta nang simulan ng mga itong itulak sa bangketa ang mga nagrali. Subalit agad na pumagitna sa negosasyon ang mga lider ng mga grupo at mapayapang umalis ang mga nagprotesta pagtapos ng programa.

Si Francis Martines, pangulo ng Pinag-isang Lakas ng Manggagawa sa Glomar Herbal Phils. Corp. (Piglas-GHPC), habang tinatalakay ang kasong isinampa nila sa NLRC laban sa manedsment. (Macky Macaspac)

Inireklamo ng mga manggagawa ng isang pabrika ng kilalang kapeng herbal na hindi umano sila pinasasahod ng manedsment ng kompanya.

Inirereklamo nila ang Glomar Herbal Philippines sa Taytay, Rizal, na hindi umano nagpasahod sa 46 manggagawa mula Enero ngayong taon at hindi rin nagpapapasok sa kanilang mga trabaho.

Sinabi  ni Francis Martinez, pangulo ng Pinag-isang Lakas ng Manggagawa sa Glomar Herbal Philippines Corporation (Piglas-GHPC), na karamihan din sa manggagawa ang wala sa minimum na sahod na itinakda na P337 para sa rehiyong IV-A.

“Marami pa rin sa mga kasamahan ko ang underwage: nasa pagitan ng P250-P290 lang ang sahod,” ani Martinez.

Sinabi pa niya na kahit dati’y lagi umanong wala sa oras o delayed ang kanilang mga sahod ng ilang linggo.  “Lingguhan dapat ang sahod namin, pero laging inaabot ng dalawa o tatlong linggo bago kami pasahurin,” aniya.

Bunsod nito, kinasuhan ng mga manggagawa ang manedsment sa National Labor Relations Commision nitong Pebrero. Pero sa halip na ayusin, lalo umano silang ginipit dahil hindi na sila pinapapasok.

Ilan sa mga manggagawa ng Glomar Herbal Philippines Corporation, habang nagpupulong. Panawagan nilang kagyat na ibigay ang kanilang sahod at iba pang benipisyo, gayundin ang pagbalik sa kanila sa trabaho. (Macky Macaspac)

Mula Enero, dalawang beses lamang pinapapasok si Martinez at ang ilan sa mga kasamahan niya’y on-call na lamang.

“Sa tantiya namin, ’yung pagsampa namin ng reklamo (sa NLRC) ang dahilan ng di maayos na pakikitungo sa amin,” sabi pa niya.

“Karapatan naman namin na makuha ang tamang sahod,” ani Martinez, patungkol sa isinampang kaso sa NLRC.

Ikinuwento ni Gina Salangsang, isa rin sa mga manggagawang hindi na pinasahod at hindi na rin pinapasok, na tila pinag-initan siya ng may-ari ng pabrika.

“Pumasok ako ng Lunes, habang nag-e-encode ako ng mga sachet. Dumating ang amo namin at tinanong kung ano ang ginagawa ko,” aniya. Sinagot umano ng maayos ni Salangsang ang amo, ngunit binagsakan siya nito ng pinto at kinabukasa’y hindi na pinapasok.

Ani Salangsang, P210 lamang ang kanyang sinsahod at lagi pa itong naantala. “Paano namin kami mabubuhay kung ganyan,” aniya.

Bukod sa mababa at naantalang pasahod, hindi rin umano alam ng mga manggagawa kung mayroon silang benepisyo tulad ng SSS at Philhealth. “Kinakaltasan kami ng SSS, Philhealth pati nga Pagibig, pero di namin alam kung naire-remit nga. Hanggang ngayon nga di ko alam ang Philhealth number ko,” dagdag pa ni Salangsang.

Kamakailan lamang, nakipagdiyalogo ang mga manggagawa sa manedsment ng Glomar upang hilingin na ibigay ang kanilang sahod at ilinaw ang kalagayan ng mga manggagawa.

Iginiit nilang dapat na magkaroon ng memorandum hinggil sa naantalang pasahod at sa kalagayan nila kung sila ba ay manggagawa pa rin ng kompanya.

Ngunit sinabi ng isa sa mga opsiyal ng kompanya na ibibigay lamang ang kanilang sahod kung ibabalik ng mga manggagawa ang ang kanilang company ID. Katwiran umano ng manedsment na papalitan ng bagong ID, ngunit hindi pa rin ibinigay ang kanilang sahod.

Nababahala ang mga manggagawa na unti-unti silang pinapalitan ng kontraktuwal ng manedsment.

“Hindi kami papayag na isuko (namin) ang ID namin. Katibayan namin ito na manggagawa pa rin kami ng Glomar,” giit ni Martinez.

Sa kasalukuyan, nasa NLRC pa rin ang kaso ng mga manggagawa laban sa kompanya.

Kinasuhan nila ito ng: hindi pagbibigay ng tamang pasahod, non-payment of benefits (13th month pay, holiday pay), kawalan ng payslip, illegal deduction, non-payment of vacation and sick leave, at non-payment of wage.

Tala kina Adele at Bruno Mars

Ang “emo” sa Filipinas, hindi maganda ang pakahulugan:  taong emosyonal, isang emotero/a, mahilig mag-emote, mabigat at pabigat.  Ang “emo” ay galing sa tradisyong punk noong 1980s, personalistiko’t expresibong melody at lyrics, karaniwang kumpesyonal at nanggigitata nga sa emosyon.

Pero simula ng 2000 ay naging pop (popular at bumebenta) ang emo.  Tumugon ito sa postmodernong ethos ng gitnang uring kabataan na naghahanap ng kultural na idioma ng identidad at identity formation.  Si Bruno Mars (ipinanganak ng 1985) ay nanlalagkit ang lyrics, halos comedic na nga, ukol sa love lost, love gained, love conquered.

May suma total na isang bilyon ang hits ng kanyang videos sa Youtube:

(“Just the Way You Are”)

(“Grenade”)

(“The Lazy Song”)

Si Adele naman (ipinanganak ng 1988) ay mas matagumpay pang singer mula sa Britain.  Kung si Mars ay lumaki sa Hawaii at nang maka-gradweyt ng high school ay lumipat sa Los Angeles para maging record producer, si Adele ay iniwan ng tatay at pinalaking mag-isa ng nanay, nag-aral sa isang arts school bago, tulad ni Mars, ay naging song writer at singer.  Narito ang mga video ni Adele:

(“Someone Like You”)

(“Rolling in the Deep”)

(“Set Fire to the Rain”)

Youthful concerns ng pagkalugmok at paglipad sa ere ang laman ng mga awit ng dalawang singers.  Mapanlaro ang kay Mars:  “I’d catch a grenade for ya/ Throw my hand on a blade for ya/ I’d jump in front of a train for ya/ You know I’d do anything for ya.”  Kaya ninyo iyan?!  Lalaking nanggigitata sa kasawian, at sa ibang mga okasyon at awit, ng katamaran at pagsisinta ang persona ni Mars.

Ang kay Adele naman ay kamartiran batay sa paghihinakit, pag-aasa, at pagpapaubaya:  “Never mind, I’ll find someone like you/ I wish nothing but the best for you/ Don’t forget me, I begged, I remember you said/ Sometimes it lasts in love, but sometimes it hurts instead.”  Ang persona ni Adele ay babaeng wagas at dalisay, lumalaban at natatalo, at ang kariktan ng mga awit ay ang pagbabay sa komplex na emosyon, na hindi tulad kay Mars, ay may sapin-saping paglusong at pag-ahon.

Sa dalawang singers, sentimental ang lyrics at melody, pawang tumutukoy sa emosyonalismo ng neoliberalismo:  ni hindi na nga tanggapin ang broad-stroke impact ng tagumpay ng negosyo at gobyernong ipaubaya sa mamamayan ang pagpasan sa halaga ng serbisyo publiko (invisible ang lipunan sa kanilang awit), kundi ang pagtutuon ng pansin sa higit na personal at personalistikong isyu ng sarili at pagkasarili.

Ang obstruksyon ng emo—ang rasyonal kung bakit may impetus lumikha ng titik at melodya, ng sining sa pangkalahatan—ay ang sarili, ang personalisadong pag-ako ng individual ng agam-agam ng kanyang piniling panlipunang relasyon sa kapwa (ang sinta, pag-ibig at kasawian, sa romantisismo).  Wala nang nasa labas ng sariling pagdurusa at pag-alagwa.

Feminisado ang lalake, at doble-feminisado ang babae sa emo.  Mas mababang uri ng pagmapa ng mundo ang emosyon kaysa rasyonal at pag-iisip, kahit pa nag-iisip din naman ang emo (pero nag-iisip lang kung paano makakatawag-pansin ang kaemohan).  Ang paradox ng pop emo, sa kaso nina Adele at Mars (mga disenfrantsisadong nilalang din naman sa mga lipunang pinanggalingan ng mga ito), ay ang nag-eemo ay bumebenta; at sa kanilang pagtabo sa kaha, nagkaroon ng redempsyon ang dalawang nilalang—walang dili’t iba kundi ang mismong mang-aawit at ang kinabibilangan nitong industriya ng musika.

Bumebenta ang emo dahil sa singularidad ng pananaw nito, parang panakip sa mata ng kabayo para malimitahan ang pananaw na maaring matunghayan ang hayop sa pagbaybay sa kalsada.  Sa sarili nitong organikong uniberso, kumplikado ang emosyon pero sa labas nito, sa paglahok sa lipunan, ang bilis ng paglaho ng emo ay nakabatay sa pang-ekonomiyang lagay at kawalan:  kung maykaya, pwedeng magnilay at manggitata; kung wala, move on na lamang sa mas mahahalagang gawain sa panlipunang buhay.

Walang katubusan sa emo kundi ang higit na pagkalugmok sa kinalalagyan.  Ang natubos lamang ay ang mga nakadale sa emo bilang ethos ng neoliberalismong negosyo na kayang ikahon ang radikal potensyal sa maigting na panunupil ng sistema.  Ginagawang emo ang lente ng paninipat sa neoliberal na buhay:  ginagawang relatable pero hanggang sa aktwal at virtual na karanasang sinasambit lang, dahil sa emo, ito lamang naman ang mahalaga at mapagpasya.