Kasabay ng ikatlong pagdinig sa kaso ni dating Hen. Jovito Palparan, nagpiket ang mga tagasuporta ng mga biktimang sina Karen Empeno at Sherlyn Cadapan sa harap ng korte sa Malolos, Bulacan. (Macky Macaspac)

Inatasan ng hukom sa kaso laban kay retiradong Hen. Jovito Palparan Jr., at iba pang militar, ang magkabilang panig na kasama sa korteng inspeksiyunin ang  Army Custodial Management Unit sa Fort Bonifacio at PNP Custodial Center sa Camp Crame, Quezon City.

Ito’y para mapag-alaman ang tunay na lagay sa naturang detention centers ng mga kapwa akusado ni Palparan na sina Lt. Col. Felipe Anotado Jr. at Staff Sgt. Edgardo Osorio, ayon kay Judge Teodoro Gonzales ng Malolos Regional Trial Court, Branch 14, sa ikatlong pagdinig sa kasong kidnapping at serious illegal detention sa dalawang aktibistang estudyante noong 2006 na sina Karen Empeno at Sherlyn Cadapan.

Ang kautusa’y bunsod na rin sa mosyon ng prosekusyon na dapat ay nasa kulungang pang-sibilyan ang dalawang akusadong sina Lt. Colonel Felipe Anotado Jr. at Staff Sergeant Edgardo Osorio.

Sinabi rin ng prosekusyon na mas mahusay na sa PNP Custodial Center sa Crame makulong ang dalawa dahil mas malapit ito sa korte. Hindi naman tinutulan ng mga abogado ng dalawanag akusado ang gagawing pagsisiyasat.

Kasabay ng kautusan, binigyan ng korte ng limang araw ang depensa upang sagutin ang panibagong mosyon ng prosekusyon na nagpapanawagang ibasura ang mosyon ng abogado ni Palparan na magkaroon ulit ng preliminary investigation sa kaso.

Kasama rin sa pinasasagot ng korte sa depensa ang mosyon na kumukuwestiyon ng prosekusyon kay Jesus Santos, abogado ni dating Unang Ginoo Mike Arroyo na tumatayong abogado rin ni Palparan.

Itinakda ng korte ang pagsisiyasat sa dalawang kulungan sa Enero 10.

Hindi ako pugante – Palparan

Samantala, nagpamudmod ng mensahe ang nagtatagong dating heneral sa pamamagitan ni Santos.

Sa kanyang mensahe, sinabi ni Palparan na hindi siya pugante at ilegal umano ang warrant of arrest na inilabas ng korte. “It is a by-product of an improper preliminary investigation,” sabi ni Palparan sa kanyang mensahe.

Sinabi rin ng dating heneral na minadali umano ang pagsampa ng Department of Justice (DOJ) ng bagong kaso ng kidnapping at serious illegal detention, sa kabila umano na napawalang bisa ang walong kaso laban sa kanya.

Giit ng dating heneral, inosente siya sa mga akusasyon. “What I am pleading for is a chance for my side to be heard in a preliminary investigation to show that I am an innocent man,” ani Palparan.

Ngunit sinabi ni Palparan na hindi pa rin siya susuko. “I am just around but I will try my best not to surrender,” aniya.

Duda naman ang mga kaanak at abogado ng biktima sa mensaheng ipinadala ni Palparan. Ayon kay Erlinda Cadapan, ina ng biktimang si Sherlyn, kung totoong mensahe ni Palparan ang ipinamudmod ni Santos, nakapagtatakang wala umanong pirma rito ang dating heneral.

“Mas makakabuti sa kanya na humarap na lamang sa korte at doon niya patunayan na wala siyang kasalanan,” ani Cadapan.

Pinabulaanan din ni Cadapan na minadali ang pagsampa ng kaso laban sa dating heneral. Aniya, dumaan sa mahaba at matagal na proseso ang paghahabol nila upang maisampa ang naturang kaso.

“Ang paghahabol namin sa katarungan ay hindi ginawa sa isang araw lamang, halos anim na taon na.  dumaan na ito sa Korte Suprema, Court of Appeals at sa DOJ.  Hindi namin kinaligtaan ang due process na sinasabi ni Palparan, sinunod namin ito,” giit ni Cadapan.

“It is ridiculous,” sabi naman ni Edre Olalia, abogado ng kaanak ng mga biktima at pangkalahatang kalihim ng National Union of People’s Lawyers (NUPL) sa mensahe ni Palparan. Sinabi ni Olalia na nagpapaawa lang umano si Palparan sa kabila ng napakaraming nabiktima niya sa iba’t ibang lugar na destino niya.

Ayon pa kay Olalia, nakapagtataka na hindi alam ng mga abogado ng dating heneral ang kanyang kinaroroonan.

“They (kampo ni Palparan) are pulling our legs actually, that they don’t know where he is,” aniya. Sinabi rin ni Olalia na mahirap para sa isang abogado ang pagdepensa sa isang akusado na hindi makausap nang personal.

“It is impossible for a client to get services without thorough consultation and representation, especially with a case like this, you just can’t leave it with your lawyers,” ani Olalia.

Dagdag pa niya, hindi rin totoong napawalang bisa ang mga kaso ni Palparan. Ibinigay niyang halimbawa ang nakasalang na kaso sa Ombudsman na isinampa ni Raymond Manalo, ang resolusyon ng Commission on Human Rights hinggil naman sa kaso nina Eden Marcellana at Eddie Gumanoy at ang UN Resolution hinggil dito.

Samantala, bukod sa mga lokal na mga organisasyong nanawagan na maaresto agad ang dating heneral, nagpaabot din ng pagsuporta sa kaso ang iba’t ibang pandaigdigang grupo ng mga abogado tulad ng International Association of Peoples’ Lawyers, National Lawyers Guild of the US,  Progress Lawyers Network of  Belgium at ang Haldane Society of Socialist Lawyers (UK).

“The victims and families have been waiting for justice for the longest time. There are prevalent doubts from the victims and their families whether the (Aquino) administration itself has in fact made any serious, systematic  and concrete effort  to initiate the effective and genuine investigation and prosecution of human rights violators of the past and the present,” ani Liz Davies, tagapangulo ng Haldane Society.

Kasabay ng mga panawagan, inatasan ng Communist Party of the Philippines ang New People’s Army na hanapin at arestuhin si Palparan at isuko sa mga kinauukulang awtoridad.

Kung Ano ang Katuturan ng Kagitingan

Alexander Martin Remollino

Dati nang nasabitan ng Medalya ng Kagitingan
si Jovito Palparan, Jr.
Hindi raw magiging heneral si Palparan
kung hindi isang “tunay na lalaki,”
ayon sa dating heneral na si Eduardo Ermita –
na ang pagpapakahulugan sa pagiging isang “tunay na lalaki”
ay pagiging isang huwaran ng katapangan.

Ano ang katuturan ng kagitingan?

Itanong natin sa mga paslit na Tausug
na pinagpapatay ng mga sundalo sa Sulu
upang, diumano,
huwag nang makasapi pa sa “rebeldeng” mga Moro.
Itanong natin kay Marcelo Fakila,
ulama sa isang baryo sa Sagada –
dinukot at pinahirapan ng mga sundalo.
Itanong natin sa lilimahing taong gulang na batang
pinaslang sa Laguna;
at kay Niña Angela Apolinar,
walong taong gulang,
na ginapos sa mga kamay
bago kinitlan ng buhay sa Oriental Mindoro.
Itanong natin kay Marvin Montabon,
binaril at sinilaban isang madaling-araw
sa sariling tahanan.
Itanong natin kina Karen Empeño at Sherlyn Cadapan:
sinugod sa dampang tinuluyan habang natutulog,
binati sa paggising ng nakatutok na mga baril,
piniringan — at sariling kamisetang hinubad kay Karen
ang ipinampiring sa kanya –
binitbit at hindi ilitaw ng mga sundalo.

Itanong natin sa mga Expedito at Manuela Albarillo,
sa mga Choy Napoles, Eden Marcellana, Eddie Gumanoy,
Felidito Dacut, at Orlando Rivera –
mga walang sandata, pawang pinagbabaril hanggang mamatay.

Sila ang makapagsasabi
kung kagitingan nga bang maituturing
ang manakit ng mga di-makalaban,
ang pumatay ng mga di-makapagtanggol ng sariling buhay
laban sa mga baril.

2006, Setyembre 13

—

Lingid tiyak sa marami si Alexander Martin Remollino o Alex ay mahilig kumanta at maggitara. Ilan sa mga paborito niyang tugtugin ay ang mga kanta nina Gary Granada at Jess Santiago. Nung mga panahong hindi pa uso ang mga iPod at mp3 player, hindi mawawala sa bag niya ang kanyang cd player at isang dangkal na audio cd.

MGA BUGTONG NA HINDI PALPALARAN*

Mark Angeles

Nang munti pa’y minamahal,
nang umalma na’y pinugutan.

Sagot: ____________

……………

Nagtago si Jovito, labas ang ulo.

Sagot: ____________

……………

Baston ni Palparan,
hindi mabilang-bilang.

Sagot: ____________

*palpalaran – “padalus-dalos” sa wikang Pangasinense

—

Awtor ng dalawang bonggang libro si Mark Angeles, ang Patikim at Emotero. Makakabili nito sa Bookay Ukay sa 55 Maginhawa, QC

Sumuko ka na!

Kojak Yo Brown

Sumuko ka na
Napapaligiran ka na namin
H’wag kang mag-alala
‘di ka namin papatayin

Ihagis mo ang iyong baril
Itaas mo ang iyong kamay
Arestado ka sa salang
Paghalik sa pwet ng amo mong dapat nang mamatay

Berdugo ng kanayunan
Marapat ka nang burahin
Nang ‘di na pamarisan

Sumuko ka na
Wala ka nang tatakbuhan
H’wag kang mag-alala
‘di ka muna namin papatayin

H’wag kang malikot
Nang ‘di na lalo pang masaktan
Magiging matamis
Paghalik ng despalinghadong ari mo sa kutsilyo ko

Berdugo ng kanayunan
Pagpatay sayo’y dahan-dahan
Nang sakit ay iyong lalong maramdaman

Sumuko ka na
Baka sa ami’y may matirang awa pa
Magdasal ka kung sakaling marunong ka
Nang bangkay mo’y
Baka sakaling makilala pa

Putang ina ka
Ilang pamilya
Ang inalisan mo ng
Anak, ama at ina?
Ngayon aming iisa-isahin
Ano kayang magandang unahin
Iyong ulo, kamay o paa?

Berdugo ng kanayunan
Katawan mong dati nang walang kaluluwa
Ni sa impiyerno’y ‘di bibigyang halaga

—

Si kojak ay isang mag-aaral ng batsilyer ng peryodismo sa Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas. mabaho ang paa.

Pagtugis ay Sipagan

Noel Vinoya Gomez

Hindi pelikula ngunit pinilahan
ng mga puki’t titeng kinupitan
ng mga karapatan at katapatan
sa inang bayang gabay at utos
ng mandarayang daga.

At ngayong inakusahan, kinasuhan
naglaho, nakihalubilo,
itinakas ng matitikas
pagtugis ay sipagan
gantihan ng pag-iingat ang sarili
nananatiling buo ang berdugo.

—

Nagtapos ng Bachelor in Secondary Education (Major in English) sa University of Santo Tomas ang makatang si Noel Vinoya Gomez. Isa nang lisensyadong guro at kasalukuyang private tutor.  Mababasa ang ilan sa kanyang mga tula sa www.sandatangnaghihingalongaswang.blogspot.com/

HULING LIHAM PARA KAY BERDUGO*

Lorena Castro

Jovito,

nakalulungkot isiping
nagmaliw na ang iyong pagtingin,
dahil ba sa kagandahang kumupas
o sa aking pagkabirheng dinahas?

Bakit ka tumatakbo Berdugo?
natatakot ka ba sa anyo ko?

Wag kang mag-alala,
matatakpan naman ng “make-up”
ang mga pasa at sugat sa balat.

Pagkatao kong dinungisa’t ginahasa,
matatakpan din ng trahe de boda;
ternuhan pa ng gwantes na malinis
upang kulang na daliri’t kuko’y di mapansin;
Ipinatahi na rin yaring sugat sa ulo
upang bumagay sa ipapatong na belo.

Palparan,
maaari mo silang takbuhan
ngunit ang nalalapit nating pag-iisa
ay di mo matatakasan.

Dahil matapos ang sumpaan
at matagal na takbuhan,
ay mag-iisa rin ang ating buhay
at magsasama panghabambuhay sa hukay!

*Sa punto de bista ng mga kasamang pinaslang ni Palparan.

——

Tubong Cavite at panganay sa tatlong magkakapatid si Lorena Castro. Nagmedyor sa kursong asignaturang Filipino sa Pansekundaryang Edukasyon sa Pamantasang Normal ng Pilipinas. “Sumulat para sa tao at hindi para sa tao”, ito ang matibay na pundasyon ng kanyang pamamantik.

PALPARAN

Jeric Jimenez 

1
lumulukso ang dugo
mariwasa ang tulo
patungo sayong nguso

2
wag mo akong salingin
ikaw sa anyo’t tingin
namayani’y digmaan!

3
puki mo’y nilalasap
aking sinungkit sungkit
lagot sa dilang tinik

4
pati anino’y bugbog
puwit tinusok tusok
sementadong kantutan!

5
tula kong ito’y sayo
sama nunal sa noo
pati pandak na kuko

—

Tubong San Carlos City, Pangasinan ang 23 taong gulang na si Jeric Jimenez, siya ay Jeric ay nagtapos ng Batsilyer ng mga Sining sa Filipinolohiya at naging Katuwang na Patnugot ng The Catalyst, opisyal na publikasyon ng mga mag-aaral ng Politenikong Unibersidad ng Pilipinas (PUP). Kasalukuyang nagtuturo ng asignaturang Filipino sa ICCT Colleges at regular na contributor ng mga maikling kwento sa KAILYAN, isang online community group ng mga kababayang Overseas Filipino Workers (OFW) at ng mga tula sa KM 64

Takbo, Bergago!

Gem Aramil

Takbo, Palparan!
para sa lahat ng binaon mo,

binalatan nang buhay!

Tumakbo ka!
para sa lahat ng nilublob mo sa yelo,
nilunod,
sinunog,
binunutan ng kuko,
sa mga pinaso mo ng sigarilyo,
ginahasa,
pinahirapan, dinukot at pinatay!

Takbo!
Hangga’t may lupang matatapakan!

Takbo!
Berdugo kang tinuringan!

Bilisan mo pa!
Oras na, ikaw naman aming parurusahan!

Takbo patungong impiyerno!
isama mo amo mong si Arroyo!
Para makita mo na mga kapatid n’yong demonyo!
Pareho kayong gago!

Takbo, Palparan!
Dahil oras na ika’y aming abutan,
Leeg mo naman aming gigilitan!

Sa Listahan

Emmanuel Halabaso

Sa mga panahong ikaw ang tagapaglipon
ng mga ulong nakatala sa listahan,

isa-isa mong itatakda
isa-isa mong buburahin
aagawan ng buhay
makikipagkasundo kay kamatayan
iiyak ang naiwan
tatangis ang kamag-anakan
mapapakuyom ang mga kasama.

Mahaba ang nalikha mong listahan.

Ito ang panahong ikaw naman ang lilipunin
ng mga ulong kasama ng nasa listahan,

wala kaming itatakda
wala kaming buburahin
wala nang aagawan ng buhay
makikiusap kay kamatayan
iiyak, maiiwan
itatakwil ng kamag-anakan
hahatulan ng bayan.

Kasama na sa listahan
ang iyong pangalan.

Nakalinya ka nang hatulan

ng bayan.

—

Si Emmanuel ay isang guro sa pampublikong paaralan. Mahilig magbasa at magsulat. Mahilig magkape para makatulog. Mahal sa buhay- kapamilya, kaibigan, kasama at bayan.

PALPARROYO LOVESTORY (HORROR)

Romina Ramos

Palparan,
O, naman
Anak ng tokwa.
Gusto ko lang ipaalala,
‘Di porke’t ikaw ay naglaho,
Isa ka nang
Desaparecido.
Dahil gago
Ang isang tulad mo.

‘Wag ka nang magtago.
Subukan mo mang magkubli
Sa lilim ng saya
Ng iyong ina,
Kayo pa ri’y magtatagpo
Ng mahal mong bossing
Sa loob ng
Komedyang kulungan.

Tama ang ‘yong rinig:
Komedya.
‘Pagka’t s’an ka nakakita
Ng isang tao
Na sukdol gumawa
Ng mga sala
Na hayup sa gara
Kanyang selda?
‘Ka’y mapapanganga.

Malaki,
Magarbo,
De-erkon,
De-tiles,
Guwardyado.
Kaya siguro
Ang mga tao’y inspirado
Gumawa ng katarantaduhan
Kasi naman
Ginhawa’y hantungan.

Kung ako’y bigyan man
Pagkakataong pumili
Ng inyong selda,
Gusto ko ay ‘yung kumpleto
Sa kagamitang pang-torture.
‘Yung unti-unting sakit
Ang ramdam.
Hardcore dre.

Mayroong garote.
Ang talas,
Tulad ng sa bread knife,
Hindi sa leeg
Kundi,
para sa kili-kili.
Ang dila ng magsisinungaling,
Kandila ang papatak,
Papaso.

Ang plais,
Ay para sa mga kukong
Kakabit ng makasalanang
Mga daliri.
Isa-isang huhugutin
At bubudburan
Ng sili’t asin.
Mahapdi, makirot.

Sadista?
Hindi ah.
Kulang pa.
KULANG.
Walang sukat ang hinagpis
Ng mga taong
Naghahanap,
Umaasa,
Kahit sa bangkay
Ng kan’lang
Mahal sa buhay.
Ulila.

Na inyong dinakip,
Tinago,
At ‘di na nakita.
Pagsalungat at pagbubunyag lang
Kan’lang gusto.
Pangit kasi
Ang inyong tambalang
PALPARROYO.
Sakim at berdugo.

Kaya ikaw Palparan,
‘Wag nang mag-tago.
Miss ka na
Ng maraming taong
Galit na galit sa’yo
at sa kumander mo.
Kayo’y magsasama sa selda.
Sa
Hirap
at
Pagpawi.

—

Si Romina ay isang nagpapakakatang makata ng kilometer64-PUP. Makikitang kumakanta at nagsasalita mag-isa sa tabi-tabi.

Relokasyon sa Rodriguez, Rizal: Kalunus-lunos na kalagayan ng ni-relocate na mga mamamayan mula sa Kamaynilaan. (Pher Pasion)

Naalarma ang mga kalahok sa isang fact-finding mission sa kalagayan ng mga mamamayang nakatira sa relocation sites sa Brgy. Kasiglahan at San Isidro sa  Rodriguez, Rizal.

Sa pangmatagala’y di maaaring tirhan ng tao. Lumilikha rin ang kalagayan nila ng iba pang panlipunang problema.

Sabi ni Gabriela Rep. Emmi de Jesus, sa daming kakulangan sa serbisyo at istandard ng pabahay sa mga relokasyong ito, tinitiyak umano niyang hindi papasa ang mga ito sa mga istandard ng United Nations sa makataong pabahay.

Kabilang sa mga nasa relocation site sa Rodriguez, Rizal ang mga pamilyang pinalikas mula sa sa Brgy. Corazon de Jesus sa San Juan, San Roque, North Triangle sa Quezon City, gayundin sa Brgy. Tatalon sa Quezon City at sa Navotas.

Siksikan sa isang traysikel ang mga batang pauwi mula sa eskuwela. (Pher Pasion)

Sa naturang misyon na pinangunahan ng Gabiela, Gabriela Women’s Party at Akap-Bata Party-list at sinamahan ng Pinoy Weekly noong Pebrero 2, napag-alamang substandard ang pagkakagawa ng mga bahay na pinagawa ng gobyerno para sa mga dinemolis na mga mamamayan.

Ilan lamang sa mga napansin ng lumahok sa misyon: Madaling bumitak ang mga pader; mahina ang pundasyon ng mga bahay; matinding problema sa drainage system; at hanggang leeg ang baha kapag umuulad nang malakas, kaya hindi panatag ang mga naninirahan.

“Hindi ito yung pabahay na inaasahan mong magbibigay ng isang malusog na atmosphere sa mga mamamayan,” dagdag ni De Jesus.

Ayon sa mga residente, dating palayan ang relocation site at tinambakan lamang ito.

“Nung una, pagdating namin dito wala kaming dinatnang tubig at kuryente tulad ng pangako nila. Inabot pa halos ng isang taon bago kami nagkaroon tapos mahina pa,” ayon sa isang residente.

Nagiging problema rin ng mga residente ang “sobrang taas ng singil ng kuryente” sa kanila at ang suplay nito. Anila, wala silang sariling mga kuntador, kaya ang “Home Owners’ Association” ang kumukontrol ng ilaw. Hiling nila na ibalik sa block leader.

Problema rin umano ang metro sa kanila dahil sa sobrang laki ng binabayaran na umaabot sa P30,000 ang pinakamataas.

Lokasyon ng kahirapan

Isa sa pangunahing daing ng mga mamamayan dito ang kawalan ng kabuhayan sa kanilang nilipitang lugar. Tuloy, marami sa kanila ang nagsisibalikan sa Maynila. Anila, hindi sapat na may bahay ka lamang, kinakailangang mayroon ka ring ikabubuhay para makakain ang pamilya.

Parang kahon ng posporo ang mga bahay -- na kulang na kulang din sa pasilidad, ayon sa mga residente. (Pher Pasion)

“Hindi naman puwedeng magtayo ng sari-sari store ang lahat ng pamilya rito para mabuhay,” ayon kay Corazon Giducos, residente mula sa Navotas. Maraming residente na kasi ang nagtayo ng mga tindahan, sa akalang kahit papaano’y kikita sila. Pero sa dami nilang nagtitinda, halos wala nang namimili.

Ayon pa sa mga residente, dulot ng kahirapa’y nagbabahay-bahay ang iba para makikain. Sa maraming pagkakataon, anila, prostitusyon ang nagiging kapalit.

Sa bahagi ng National Housing Authority, nagpasimula sila ng programang livelihood. Ang problema, hindi naging maganda ang kalidad (ng paggawa ng sabon) kaya naitigil, ayon sa mga residente.

Ang kalayuan din ng relocation site ang isa sa mayor na problema ng mga residente. Napakalayo nito sa kanilang mga trabaho, eskuwelahan at ospital.

“’Yung kikitain mo, maiuuwi mo na lang P100 dahil sa layo at mahal ng pamasahe. Sa puhunan, sa pagod, kung P100, lugi ka. Hindi katulad nung nasa Maynila kami, maliit lang ang gastos kumpara rito,” sabi ni Margie Catibo, isa sa mga residente.

Dagdag pa ni Margie, kailangan pang maglakad nang halos kalahating oras ang kanyang anak na may bitbit pang upuan para makapasok sa pinakamalapit na elementary school. Dito, nagsisiksikan ang humigit-kumulang isang daang estudyante sa isang klasrum.

“’Yung anak ko nga, nung magka-dengue, ang pinakamalapit na ospital dito ay pribado pa. Kaya check-up lang, P350 na. Wala pa doon ang gamot. ’Yung pinakamalapit na publikong ospital dito, tatlong oras ang bibilangin bago ka makarating,” kuwento ni Margie.

Ayon sa mga tagapanguna ng misyon mula sa Gabriela, Gabriela Women's Party at Akap-Bata Party-list, kailangang maorganisa ang mga relocatee at maralita nang magkaisa sila sa pagtutol sa demolisyon at igiit ang karapatan sa disenteng pabahay. (Pher Pasion)

Negosyong pabahay

Bagamat inilipat at binigyan ng matitirhan, hindi rin libre ang pagkakaroon ng mga bahay sa relocation sites. Ayon sa mga residente, wala silang hinahawakang titulo kundi “entry pass” lamang.

“Sabi sa amin, may isang taon kami na palugit para bayaran ang mga bahay. Kapag nakaisang taon na kami dito, magbabayad din kami ng P200 kada buwan sa unang limang taon hanggang sa umabot ito ng P700 kada buwan,” ayon sa isang residente.

Dagdag pa ng mga residente, may kaakibat pa itong buwanang interes at paalisin ang hindi makakabayad. Ito ang kanilang kailangang bayaran sa loob ng 25 hanggang 30 taon. Mas mahirap ito, anila, kung wala namang kabuhayan at pagkukunan ng pambayad.

May nakapagkuwento pang residente na kung walang pambayad ang iba, isinasangla o ibinebenta mismo nila ang kanilang yunit sa mga tauhan ng NHA.

Winasak na katauhan

Ayon kay De Jesus, pumunta ang iba dahil walang pagpipilian at bumababa ang kalidad na kanilang pagkatao sa mentalidad na tanggapin na lang kaysa wala.

“Nakakabahala ito, dahil ganito ang pinatatanggap sa kanila ng gobyerno na ’yan lang ang sapat sa inyo at iyon ang nagiging mentalidad ng mga mamamayan sa relocation site – na ’yan lamang sila. Bumababa ang kanilang pagkatao sa ganitong mentalidad at kalagayan,” paliwanag niya.

Ayon kay Arlene Brosas ng Akap-Bata, hindi maganda ang ganiton senaryo na naglalagay sa mga bata sa mas mapanganib na sitwasyon. Binigyang-diin ng grupo ang importansiya ng tirahan na kaaya-aya para sa mga bata para sa kanilang paglaki.

Sinabi rin ng mga residente ang iba’t ibang mga krimen sa kanilang lugar tulad ng nakawan. May ilang babaing residente nagsabing muntik na silang magahasa sa isang pagkakataong umuwi sila nang gabi. Malaking problema ang seguridad: Sa lawak ng lugar at dami ng kabahayan, halos walang seguridad gaya ng pulisya o opisyal ng barangay.

Paliwanag ng Akap-Bata, ang demolisyon mismo ay isang nakaka-trauma na pangyayari sa mga bata. Habang nananatili sa relocation site ang mga bata, tumatagal ang kanilang paghihirap na makakaapekto sa kanilang paglaki. Nakasalalay dito, anila, ang kinabukasan ng mga kabataan na mas mahalaga kaysa sa multi-milyong pisong city hall – tulad ng itatayo sa lugar ng dati nilang mga bahay sa Brgy. Corazon de Jesus sa San Juan.

“Sa agaran, kailangang magkaroon ng moratoryo sa demolisyon hangga’t walang malinaw na housing plan. Subalit kailangang organisado rin ang mga mamamayan, dahil kaming mga kongresista, ano man ang aming talas at galing sa loob ng Kongreso, kung wala ang presyur ng mga mamamayan mula sa labas, hindi namin ito magagawa na kami lang. Kaya kailangang tuluy-tuloy ang pag-oorganisa sa mga mamamayan,” sabi ni De Jesus.

Panoorin ang bidyo: Paghihirap ng kababaihan sa Montalban

KC Concepcion: Mas daring pa kaysa dito sa isang lifestyle magazine.

Isa na namang makulay, madula, matsismis, madrama, malalim, matunggali, malawak, matintriga, masalimuot at komprehensibong showbiz ang umikot at inikutan nating lahat sa linggong, namamalayan man natin o hindi sa gitna ng matitindi ring kaganapan sa labas ng industriya na kumikipil ng kamalayan ng bawat isa sa atin.

Sumalipawpaw ang pagpapakita ni KC Concepcion ng kanyang pige (bagamat naka-bikini) at nagulat ang marami samantalang nagtatawa lang ang kanyang inang si Sharon Cuneta at ipinagtatanggol naman siya ni Boy Abunda.

Sinilipan naman ito ng mga intrigero’t intrigera ng isyu at sinabing mula nang magkahiwalay sila ni Piolo Pascual ay naging mas mapangahas ang batang aktres.

Samantala’y patuloy ang post-production ng nakakaintriga at kontobersyal na Fil-Briton na filmmaker na si Jowee Morel para sa pelikula ni Pilar Pilapil tungkol sa pagtatrabaho ng Overseas Filipino Worker sa London na “Leona Calderon.”

Kumuha naman ng transcript of records ang bulag na mister ni Pia Pilapil na si Gerry Gonzalo sa De La Salle University sa Taft Avenue sa Maynila para sa pagtatrabaho niya dito man o sa ibayong-dagat.

Pumirma naman ng sampung taong kontrata sa Regal Entertainment ang batang aktres na si Ria Garcia, ang katambal ni Jason Abalos sa pag-i-endorso ng Cotton Club at tuwang-tuwa ang ina nitong si Puloy Cadayona.

Sa gitna ng paglagdang ito ni Ria ay lumuha si Victor Wood sa mga komposisyon ng anak na singer at kompositor na si Simon Wood dahil nagbunga na ang pag-aalaga ng ama sa mga talento ng anak sa musika.

Nagtapat naman si Eric Vijandre kay Garcia na iniyakan niya ang pakikipagkalas sa relasyon kay Marian Rivera na humigit-kumulang sa pitong taon nilang pag-iibigan.

Inaakusahang kleptomaniac ang batang aktres na si Mara Yokohama pero itinanggi niya ito at dedma lang sa mga paratang pero alam niya kung saan nagmumula ang mga intriga sa hanay nilang mga natitira pang kalahok sa “Survivor Philippines Celebrity Doubles” ng GMA Network.

Lumipat naman mula sa Channel 7 at Channel 11 si Iza Calzado para pumirma ng kontrata sa ABS-CBN dahil tinupad niya ang hiling ng namayapang amang si Lito Calzado na pagbigyan ang ibang himpilan at dahil nais din niyang lumawak pa ang kanyang karanasan.

***

Hinarana naman nang bonggang-bongga ni Xian Lim si Kim Chiu at sapat na nga kaya ito para mapaibig niya ang mestisang Koreyana?

Paano na si Gerald Anderson na balitang patay na patay kay Sarah Geronimo at ang dalaga naman ay naiuulat na may espesyal na relasyon kay John Lloyd Cruz?

Patuloy namang nagniningning ang relasyong Angel Locsin at Phil Younghusband at magiging mas pulang-pula at rosas na rosas ang kanilang nalalapit na Valentine’s Day.

Makikipagtuos naman mula sa ika-9 ng Pebrero ang “Captive” ng 2009 Cannes International Film Festival Palm d’Or Best Director na si Brillante Mendoza sa 62^nd Berlin International Film Festival kung saan matitinik na mga pelikula mula sa iba’t ibang bansa ang makakalaban ng kanyang obra.

Kababaihan, hirap sa buhay sa relokasyon (Pher Pasion)

Mula sa iba’t ibang dinemolis na komunidad sa Metro Manila, nagsisikap ang kababaihan sa relokasyon sa Montalban, Rizal na buhayin ang kani-kanilang pamilya. Tila napakahirap nito sa pabahay ng gobyerno na malayo sa hanapbuhay, walang akses sa batayang mga serbisyo, substandard, at wala pa ring kaseguruhan na mapapasakanila.

Ayon sa Gabriela at Defend Job Philippines na nagsagawa ng Fact-Finding Mission sa Montalban noong Pebrero 2, hindi papasa sa pamantayan sa pabahay ng United Nations ang pabahay na ngayo’y tinitirhan ng libu-libong pamilyang Pilipino.

Matapos ang 113 taon, tumitindi ang presensiyang militar ng US sa Pilipinas, giit ng militanteng mga grupo, sa pangunguna ng Bagong Alyansang Makabayan (Bayan). (KR Guda)

Ginunita ng militanteng mga organisasyon sa pamamagitan ng protesta ang digmaan sa pagitan ng mga Pilipino at mananakop na armadong puwersa ng US noong Pebrero 4.

At ginanap ito sa mismong harap ng embahada ng US sa Roxas Boulevard sa Manila, sa unang pagkakataon matapos ang matagal na panahon.

Mula sa Plaza Salamanca sa Taft Avenue, nagmartsa ang mga militante patungong embahada ng US. Nang tangkaing harangin ng mga pulis, bahagyang tumakbo sila patungo sa harap ng embahada at doon nagsagawa ng programa.

Para sa mga lider-militante sa ilalim ng Bagong Alyansang Makabayan (Bayan), makabuluhan ang pagprotesta kontra sa gobyerno ng US ngayon dahil sa balak ng huli na paigtingin pa ang presensiyang militar sa Asya-Pasipiko, laluna sa Pilipinas, para tapatan ang lumalakas na impluwensiyang pang-ekonomiya ng bansang Tsina.

“Hindi natin nakalilimutan ang Fil-Am War (digmaang Pilipino-Amerikano) na nagmarka ng pagsisimula ng relasyong kolonyal ng US sa Pilipinas at naglatag ng batayan para sa sumunod na relasyong neokolonyal. Noon at ngayon, nais ng US na iabante ang sariling imperyalistang interes sa ikapapamahak ng ating pambansang interes,” pahayag ni Renato Reyes Jr., pangkalahatang kalihim ng Bayan.

Ipinaaalala ng Bayan at iba pang grupo ang kalupitan ng tropang US noong Pihlippine-American War. (KR Guda)

Sa bagong estratehiyang pandepensa na inilatag ng administrasyon ni US Pres. Barack Obama, binigyang-diin ang Asya-Pasipiko bilang rehiyong kailangang paigtingin ang presensiya ng US. Sa kasalukuyan, anito, lumalakas ang pang-ekonomiyang impluwensiya ng Tsina sa pamamagitan ng pakikipagnegosyo sa iba’t ibang bansa rito, tulad ng Pilipinas, Vietnam, Burma, at iba pa.

Lumabas sa Amerikanong mga pahayagan ang ulat hinggil sa nakaambang kasunduan diumano ng mga gobyerno ng US at Pilipinas hinggil sa pagpapaigting ng mga ehersisyong militar sa Pilipinas. Una nang ipinaplano ng dalawa ang paglulunsad ng ehersisyong militar na Balikatan sa Palawan, malapit sa kontrobersiyal na mga isla ng Spratly, na pinag-aagawan ng Pilipinas, Vietnam, Malaysia at Tsina.

Paliwanag ni Reyes, tila hindi pa rin natututunan ng gobyernong Pilipino ang mga leksiyon ng digmaang 113 taon na naganap. Noon, tulad ngayon, pangunahing layunin ng US na palawakin ang mga merkado para sa mga produkto ito, paigtingin ang negosyo nito sa Pilipinas, at lalong buksan ang bansa sa eksploytasyon ng likas-na-yaman nito. Mahalaga ito sa US lalupa’t tumitindi ang krisis sa ekonomiya nito.

At magagawa lamang ito ng US kung paiigtingin nito ang presensiyang militar sa Asya-Pasipiko.

“Kahit hindi na kolonya (ng US ang Pilipinas), tila gusto ng administrasyong Aquino na gawing colonial outpost ang bansa para sa mga tropa at barkong US,” sabi pa ni Reyes.

Ayon sa Bayan, malinaw na dehado ang Pilipinas sa mga kasunduang militar at pang-ekonomiya nito sa US. Lalong sasalaulain ng nakaambang kasunduang militar ang pambansang soberanya ng Pilipinas.

Samantala, sinabi naman ni Liza Maza, dating kinatawan ng Gabriela Women’s Party sa Kamara at ngayo’y tagapangulo ng International Women’s Alliance (IWA), na tiyak na titindi ang pang-aabuso ng mga tropang US sa mga Pilipino kung paiigtingin ang presensiya nito sa bansa.

“Ang pag-igting ng presensiyang militar ng US ay iigting din sa prostitusyon at sex trafficking ng mga Pilipina sa loob at labas ng hangganan ng Pilipinas,” paliwanag niya.

Sa kasalukuyan, ani Maza, mga Pilipina na, kasama ang kababaihang Russian, ang kumakatawan sa mayorya ng dayuhang “entertainers” na nagtatrabaho sa mga bar malapit sa mga baseng militar ng US sa South Korea at Japan.

Sinabi pa ni Maza na tila ginagawang dahilan lamang ng US ang sigalot sa Spratlys para sa lalong militarisasyon ng rehiyon. Tinukoy niya ang pahayag ni Hillary Clinton, secretary of state ng US, na nagsabi noong Nobyembre 2011 na kailangan ng US na paigtingin ang negosyo nito sa Asya-Pasipiko para makatulong sa papabagsak na lokal na ekonomiya ng US.

“Bibigyan ang US ng pagbubukas ng mga merkado sa Asya ng bagong mga oportunidad para sa investment, kalakaran at akses sa makabagong teknolohiya. Nakadepende ang pagrekober ng ekonomiya natin sa mga eksport at sa abilidad ng mga kompanyang Amerikano na makapasok sa malaki at lumalaking base ng mga konsiyumer sa Asya,” sabi ni Clinton, sa wikang Ingles, sa APEC Leader’s Week sa Hawaii noong panahong iyon.

Rebyu ng Free Ericson Acosta! (2011)

Ang Free Ericson Acosta! ay isang kalipunan ng mga video—mga trailer na nakakapanghimok ng pakikilahok—para sa pagpapalaya kay Acosta, isang detenidong politikal sa Calbayog, Samar.

Ang imahen ng “tinig” ay sentral sa videos.  Sa pangkalahatan, iwinawala ng estado ang tinig ng uring anakpawis at mahihirap nang mamanduhan ito tungo sa normalisasyon ng kanilang kaapihan.  Ang pagkapiit, kung gayon, ay dobleng pambubusal ng estado.  Pinili ang detenido para sampolan at hindi na tularan ang kanyang aktibong buhay sa pakikibaka.

Kaya makapangyarihan ang videos dahil muling nilalapatan ng tinig ang politikal na nilalang na nilalayon ng estadong gawing pipi’t hindi nakikita.  Artist si Acosta, nakapag-aral sa U.P., naging editor ng Philippine Collegian (ang ofisyal na publikasyon ng estudyante) kaya natural ang matalas na artikulasyon—talumpati, tula at awit—ng pakikitunggali.

Inglisero, si Acosta ay bumigkas ng tila manifesto ng isang artist na laban sa bagahe ng metapsika, star complex, at solitaryong gawain.  Sa “Who is Ericson Acosta” (http://www.youtube.com/watch?v=q3fRT8zNlgk), hindi lamang ang politikang ipinaglalaban—sa sining at kilusan–ni Acosta ang tumatampok kundi ang pangangailangang maging mapangahas sa gamit nitong politika sa sistemikong pandarambong ng estado at ng pangunahin nitong galamay, ang presidensiya ni Noynoy Aquino.

Sa isa sa pinakamabisang video—tagisan ng masining na politika sa tula, awit at imahen—“Isang Minutong Katahimikan” (http://www.youtube.com/watch?v=hDPw8NxSzTg), ang karaniwang sandali ng paggunita sa mga nawala’t nawalay ay nakapagluwal ng bagong sensibilidad: “narinig ang pagpatak ng ulan sa dahon… paghihinayang ng anak sa ama na ibinuwal na walang kalaban-laban…”  Sa politikal na patlang na sandali, ang ganda at dalamhati ng pang-araw-araw na ligaya’t karahasan ay epektibong nailarawan, nabigyan-buhay, napukaw.

Mapanlaro’t erehe si Acosta, lalo na sa “Walang Kalabaw sa Cubao” (http://www.youtube.com/watch?v=A5NyWRjeAnQ).  Ang Cubao ang kanyang Quiapo, ang kili-kili ng Manila:  “Ang inalmusal na rugby sa may 7-11/ Ang tinanghaliang bilog/ At idlip sa gilid ng Tiririt/ Ang hinapunang jakol/ Sa CR ng Ali-Mall.”  Natutuwa ako rito dahil ganito rin ang pagdanas ko sa pre-Gateway na Cubao na ngayo’y nagluluwal ng aspirasyong higit na gentrifikasyon.

Ang pinakanakakaantig na damdamin na video ay ang back-to-back na pag-awit ni Acosta at pagtugtog na kanyang anak ng gitara ng “Pambihira” (http://www.youtube.com/watch?v=JFEXrMMctbU) at “Stand by Me” (http://www.youtube.com/watch?v=GTYxWXVn6WM).  Nagiging tao ang politikal na detenido, at ang makataong pagkatao nito ang siya ring nagpapaigting ng kabaligtaran ng mukha ng estadong sumusupil sa kanya, sa kanyang anak at mahal sa buhay, sa kilusang mapagpalaya.

Mahaba ang kasaysayan ng prison poetry sa bansa:  mula kay Jose Rizal at sa pagtakas ng kanyang kapatid ng huling tula nito, kay Amado V. Hernandez at ang pagtakas ng kabiyak Atang de la Rama ng manuskrito nito palabas ng Bilibid, at hanggang kay Jose Ma. Sison.  Ang posisyonalidad ng ikinulong na makata’t manunulat ay natatangi dahil sa kapasidad nitong lumikha ng kagandahan at politika sa gitna ng pagbulusak, pagkapiit, at pagharap sa mukha’t pangil ng estado.

Ang pagsasama-sama ng mga trailer para sa kampanyang Free Ericson Acosta!  Free all political detainees! ay napapanahon dahil sa patuloy na pag-anod ng karapatang pantao.  Ang inobasyon ng mga ito ay ang paggamit ng makabagong porma ng video, na wala pa sa panahon ni Hernandez at Sison, pati ang kontemporaryong lapat ng musika.

Ang panawagan ng masaklaw na diseminasyon ng kampanya para kay Mao Zedong ay bookended ng isyu ng popularisasyon at pagtaas ng kamulatan.  Ang mga video, awit, tula, at musika sa Free Ericson Acosta! ay patunay na pagsapol sa popular na pormang nakakapagtaas ng antas ng kamulatan at diskusyon.  At ang pruweba ng pagpupursiging ito ay ang pagkatampok ni Acosta bilang isa sa pangunahing detenidong politikal ng bansa.

Gayunpaman, ang tagumpay ng videos at kampanya ay ang sandali ng pagpapalaya kay Acosta at sa lahat ng detenidong politikal.  Kung dati, ang souvenir sa pagdalaw at karanasan ng detenidong politikal ay mga pendant (unang yari sa buto ng mga sinalvage), postcard at art work, ang kasalukuyang videos ay hindi lamang memento’t alaala kundi aural na pag-aalaala sa kanilang patuloy na nilalabag ang karapatan at sa atin na kailangang ipaglaban ang ganitong katiwalian.

Kasabay ng pagpanawagang ibaba ang presyo ng batayang mga bilihin, nananawagan din ang Gabriela ng pagtaas ng sahod ng mga manggagawa. (Macky Macaspac / PW File Photo)

Umalma ang grupong pangkababaihan na Gabriela sa pagtaas ng P6/kg, o kabuuang P66 kada 11-kg na tangke, sa presyo ng liquefied petroleum gas (LPG) ngayong Pebrero.

Ayon sa Gabriela, magdudulot umano ito ng “masakit na hagupit sa naghihingalo na ngang badyet ng karaniwang pamilyang gumagamit ng LPG.” Ito umano ang pinakamataas na LPG price hike na kanilang naitala sa ilalim ng administrasyong Aquino.

“Dagdag itong panibagong pagtaas sa presyo ng LPG sa mahabang listahan ng mga bilihin at bayarin gaya ng yutilidad na walang awat na nagtataasan,” sabi ni Lana Linaban, pangkalahatang kalihim ng Gabriela.

Sinabi pa ni Linaban na “hindi na magkandaugaga” ang mga nanay sa maralitang mga komunidad sa kung paano pagkakasyahin ang dumadausdos na halaga ng kita ng pamilya.

Galit din umano sila sa “pagiging kampante at walang aksiyon (ng administrasyong Aquino) para kontrolin ang pagtaas ng presyo ng mga bilihin at bayarin na matagal nang nagpapahirap sa kababaihan at kanilang pamilya.”

Sa kabila ng mga pagtaas ng presyo ng langis at mga produktong petrolyo, sinabi ng Gabriela na nararapat lang na seryoso at sa kagyat ay dinggin na ng gobyerno ang matagal nang panawagang ibasura ang Oil Deregulation Law na siyang “nagbibigay kapangyarihan sa mga dambuhalang korporasyon ng langis na manipulahin ang presyo.”

Iminungkahi din nila ang pagtanggal sa ipinapataw na 12-porseiyentong Value-Added Tax (VAT) sa langis at mga pangunahing bilihin para mapababa ang presyo at magbigay luwag sa dibdib ng mga konsiyumer, laluna sa maralitang kababaihan.

Sinabi ng Gabriela na magsasagawa sila ng malawakang kampanya sa mga palengke para suportahan ng mga mamamayan ang laban sa pagtaas ng presyo.

Hen. Jovito Palparan: Kinakanlong ng militar? (Boy Bagwis / PW File Photo)

Kailangang hayagang utusan ni Pang. Benigno Aquino III ang Armed Forces of the Philippines (AFP) na arestuhin at huwag kanlungin ang nagtatagong suspek sa mga paglabag sa karapatang pantao na si retiradong Hen. Jovito Palparan Jr.

Ito ang pahayag ng Human Rights Watch (HRW), pandaigdigang grupong pangkarapatang pantao, matapos muling kumalat ang balitang kinakanlong diumano ng militar si Palparan, na pinaghahanap ng mga awtoridad kaugnay ng pagdukot sa dalawang estudyante ng Unibersidad ng Pilipinas noong 2006.

Dinukot ng pinaghihinalaang mga tauhan ni Palparan sa 7th Infantry Division ng Philippine Army sina Karen Empeño at Sherlyn Cadapan, kasama pa si Manuel Merino, noong Hunyo 2006 sa Hagonoy, Bulacan.

“President Aquino should get the message to the military that the years of protecting Palparan for grievous abuses are over,” pahayag ni Elaine Pearson, deputy Asia director  ng HRW.

Sinabi pa ng grupo na dapat na ilinaw ng Pangulo na mananagot ang sinuman sa pagharang sa pag-aresto o pagbibigay proteksiyon sa dating heneral. “Officers and soldiers alike should be on notice that if they block civilian authorities in arresting Palparan, they too will face legal consequences,”  paliwanag ni Pearson.

Nangangamba rin ang grupo na maaring nakikialam ang militar sa proseso ng hudikatura, dahil sa pagpapahintulot ng Malolos Regional Trial Court sa mosyon ng dalawang iba pang akusado na mailipat sa kustodiya ng militar matapos silang sumuko.

Sa sulat noong Enero 9 ni Sek. Leila de Lima ng Department of Justice (DOJ) kay Sek. Voltaire Gazmin ng Department of National Defense (DND), kinuwestiyon umano ni De Lima ang ginawang paglipat sa dalawang akusadong sina Lt. Col. Felipe Anotado Jr. at Staff Sgt. Eduardo Osorio sa Army Custodial Management Unit sa Fort Bonifacio sa Taguig City.

Sinabi ni De Lima na hindi pa nga nabigyan ang DOJ ng kopya ng kautusan ng korte at walang paunang sabi ang militar na mayroon silang planong magsampa ng motion to transfer.

“As the primary prosecuting arm of the government, we are entitled to timely official information from the AFP [Armed Forces of the Philippines] or the Philippine Army as to where the accused are presently confined and if they are confined at all,”  bahagi ng sulat ni De lima kay Gazmin.

Ayon naman kay Pearson, dapat umanong maging aktibo ang DOJ sa paghabol sa lahat ng mga paglabag sa karapatang pantao. “It took five years after the alleged abuses for Palparan to be charged, but this is really due to the efforts of the victims’ families,” ani Pearson.

Nagiging simbolo na umano si Palparan ng malawakang kawalan ng pananagutan ng mga salarin sa mga paglabag sa karapatang pantao sa Pilipinas ngayon.

Insulto sa kaanak

Nagpahayag ng disgusto ang militanteng organisasyon ng kabataan na Anakbayan sa naging mga pahayag ng abogado ni Palparan na may nakapagsabi sa kanilang nananatiling buhay pa ang dalawang estudyanteng sina Karen Empeño at Sherlyn Cadapan.

“Nilalansi lamang ni  (Jesus) Santos (abogado ni Palparan) ang mga awtoridad sa paghahanap kay Palparan, kung talaga ngang ginagawa ng mga ito ang kanilang trabaho,” anas ni Vencer Crisostomo, tagapangulo ng Anakbayan.

Dugtong pa niya na magpakita na lamang si Santos ng pruweba na buhay pa nga ang dalawang nawawalang estudyante kaysa sa maglabas ng mga pahayag sa publiko.

Sinuportahan din ng Anakbayan ang sentimyento ng legal counsel nina Empeño at Cadapan na si Edre Olalia na kung totoo man ang sinabi ni Santos, magpapatunay ito na magkakasala pa sina Palparan at kapwa niyang mga akusado.

Sinabi ni Crisostomo na lalong pinalalala ng di-pag-aresto kay Palparan ang kawalan ng pananagutan ng militar sa mga paglabag nila sa karapatang pantao ng mga mamamayan, kabilang ang mga estudyanteng tumutungo sa kanayunan para magpalalim ng kaalaman sa kalagayan ng ordinaryong mga magsasaka at mamamayan.

Hinaras kamakailan ng mga militar ang tatlong estudyante ng UP na nagsasagawa ng field work para sa kanilang akademikong rekisito sa Porac, Pampanga.

“Ito ang nangyayari tuwing nakikita ng mga ‘berdugong naka-uniporme’ na hindi nila kailangang panagutan ang mga krimen nila. Inaatake na rin nila maging ang mga pang-akademikong aktibidad ng mga unibersidad,” sabi pa ni Crisostomo.

Martsa ng mga kabataan at beteranong aktibista bilang paggunita sa makasaysayang First Quarter Storm ng 1970. (Pher Pasion)

Maria Lorena Barros, Emmanuel Lacaba, Rizalina Ilagan, Edgar Jopson, Remberto De La Paz, Juan Escandor, Santiago Arce, Liliosa Hilao, Abraham Sarmiento Jr.

Ilan lamang sila sa mga pinili ang daan ng paglaban para sa bayan noong panahon ng diktadurang Marcos. Ilan din sila sa maraming kabataang naging kalahok sa isang makasaysayang yugto ng pag-aalsa at radikal na pakikilahok sa pagbabago ng lipunang Pilipino, na tinaguriang First Quarter Storm (FQS) o Sigwa ng Unang Kuwarto noong 1970.

Ginunita ang ika-42 anibersaryo ng naturang yugto sa kasaysayan, sa serye ng mga pagtitipon, programa at martsa ng mga kalahok nito at panibagong mga aktibista sa Unibersidad ng Pilipinas-Diliman hanggang Bantayog ng mga Bayani sa pangunguna ng Anakbayan, First Quarter Storm Movement at Congress of Teachers/Educators for Nationalism and Democracy (Contend) – UP.

“Ang kadena ng napakaingay na kaganapan na sumaklob sa FQS ay nag-iwan ng isang permanenteng marka sa kasaysayan ng bansa. At hindi lamang isang marka, ngunit ang isang patuloy na epekto sa pampulitikang buhay ng bansa, kung saan ay dapat natin pakasaliksikin sa bawat sandali,” sabi ni Satur Ocampo, isa sa mga kilalang aktibista mula pa noong panahon ng FQS at ang sumunod na diktadura ni Ferdinand Marcos.

Si Ocampo ang panauhing pandangal sa nasabing porum. Isa siya sa  mga kilalang personahe na nakipaglaban, nakulong at natortyur sa paglilingkod sa bayan.

Isinalaysay ni Ocampo ang mga ganapan noong magsimula ang FQS at ang mga banggaan sa pagitan ng mga konserbatibo (Social Democrats o SocDem) at mga radikal. Isinalaysay din ng dating kongresista ang mga aral ng FQS at kung ano ang kahalagahang naiambag nito sa lumalabang sambayanan.

“Ang pinakamalaking ambag ng FQS sa pulitika ng bansa ay nagluwal ito ng pinakamatatalino at pinakamahuhusay na kadre at aktibista sa pambansang-demokratikong kilusang lihim at maging sa hayag,” ani Ocampo.

Kabataang tagapagmana

Sa pagtatagpo ng mga henerasyon na nagpapatuloy ng diwa ng FQS, sinabi ni Bonifacio Ilagan, tagapangulo ng First Quarter Storm Movement, na nasa balikat ng kabataan hindi lamang ang mga aral kundi ang paninindigan ng FQS.

Para kay Prop. Choy Pangilinan ng College of Mass Communication, malaki ang papel ng kabataan bilang muog ng pagpapatibay ng pakikibaka. Ang pakikipag-ugnay sa mga manggagawa at magsasaka.

Nagbigay naman ng sariling pananaw at obserbasyon ang mga kabataan sa pangunguna ni Kabataan Rep. Raymond Palatino. Aniya, maraming mga aral ang maaaring mapulot sa naturang makasaysayang yugto. Isa sa mga gintong aral na mapupulot mula sa FQS ay hindi magiging mapagpalayang sektor ang kabataan kung hindi aanib sa iba pang aping sektor ng lipunan.

“Nauna nang naituro sa atin ng FQS na hindi lamang presidente ang dapat palitan kundi ang sistema,” dagdag ni Palatino.

“Saklot pa rin tayo ng dayuhan, naghahari ang iilan at naghihirap pa rin ang mga mamamayan. Subalit hindi habang buhay tatangu-tango na lamang ang mga mamamayan,” sabi ni Vencer Crisostomo ng Anakbayan.

Ayon kay Crisostomo, ang FQS ay nananatiling tanong sa mga kabataan at patuloy na tinatanganan ng mga kabataan.

“Hindi lamang paglagpas sa bakod ng edukasyon ang FQS kundi isang tugon sa pagbabagong panlipunan,” dagdag ni Pangilinan.

Sa pagpapatuloy ng Sigwa

Lumipas ang mga taon at dekada, may mga nagbago ng prinsipyo. May yumakap sa paninindigan at may mga tumangan ng pinakamataas na paglaban sa kabila ng mga sumuko at piniling manatili sa kumportableng posisyon ng lipunan.

Ayon kay Ilagan, nananatili ang katumpakan ng FQS sa ating panahon.  Aniya, kahit paano pa pagtakpan o pagandahin ang mga termino nananatili itong imperyalismo, pyudalismo at burukrata kapitalismo ang ugat ng kahirapan ng bayan.

Para kay Ocampo, kahit gaano mang karaming tao, o maaaring magandang bilang ng tao, na tinitignan ang patuloy na halaga nito sa ating bayan o tunguhin upang maisakatuparan ang mga mithiin nito, ang pambansang-demokratikong reolusyon ay hindi maitatatwang buhay.

“Sa paggunita natin ng ika-42 na anibersaryo ng First Quarter Storm, ating pasinungalingan ang pagtingin ng iba na ito ay isang bagay na lang para gunitain at babalikan. Bagkus ating ihayag na ang FQS bilang isang mahabang panahon na kaganapan ang epekto at bisa kung patuloy at mas matindi ang pagdaloy mga dugong nagpatuloy sa pambansang-demokratikong pakikibaka na rebolusyonaryo,” dagdag ni Ocampo.

“Ang FQS ay ang inspirasyon at deklarasyon na hindi lahat ng panahon ay panahon ng pagtitiis. May panahon para sa pagtutuos,” ayon kay Crisostomo.

“Tayo pa rin ang First Quarter Storm dahil sama-sama tayong magpapatuloy,” sabi naman ni Prop. Sarah Raymundo ng UP Diliman.