Kasabay ng ikatlong pagdinig sa kaso ni dating Hen. Jovito Palparan, nagpiket ang mga tagasuporta ng mga biktimang sina Karen Empeno at Sherlyn Cadapan sa harap ng korte sa Malolos, Bulacan. (Macky Macaspac)

Inatasan ng hukom sa kaso laban kay retiradong Hen. Jovito Palparan Jr., at iba pang militar, ang magkabilang panig na kasama sa korteng inspeksiyunin ang  Army Custodial Management Unit sa Fort Bonifacio at PNP Custodial Center sa Camp Crame, Quezon City.

Ito’y para mapag-alaman ang tunay na lagay sa naturang detention centers ng mga kapwa akusado ni Palparan na sina Lt. Col. Felipe Anotado Jr. at Staff Sgt. Edgardo Osorio, ayon kay Judge Teodoro Gonzales ng Malolos Regional Trial Court, Branch 14, sa ikatlong pagdinig sa kasong kidnapping at serious illegal detention sa dalawang aktibistang estudyante noong 2006 na sina Karen Empeno at Sherlyn Cadapan.

Ang kautusa’y bunsod na rin sa mosyon ng prosekusyon na dapat ay nasa kulungang pang-sibilyan ang dalawang akusadong sina Lt. Colonel Felipe Anotado Jr. at Staff Sergeant Edgardo Osorio.

Sinabi rin ng prosekusyon na mas mahusay na sa PNP Custodial Center sa Crame makulong ang dalawa dahil mas malapit ito sa korte. Hindi naman tinutulan ng mga abogado ng dalawanag akusado ang gagawing pagsisiyasat.

Kasabay ng kautusan, binigyan ng korte ng limang araw ang depensa upang sagutin ang panibagong mosyon ng prosekusyon na nagpapanawagang ibasura ang mosyon ng abogado ni Palparan na magkaroon ulit ng preliminary investigation sa kaso.

Kasama rin sa pinasasagot ng korte sa depensa ang mosyon na kumukuwestiyon ng prosekusyon kay Jesus Santos, abogado ni dating Unang Ginoo Mike Arroyo na tumatayong abogado rin ni Palparan.

Itinakda ng korte ang pagsisiyasat sa dalawang kulungan sa Enero 10.

Hindi ako pugante – Palparan

Samantala, nagpamudmod ng mensahe ang nagtatagong dating heneral sa pamamagitan ni Santos.

Sa kanyang mensahe, sinabi ni Palparan na hindi siya pugante at ilegal umano ang warrant of arrest na inilabas ng korte. “It is a by-product of an improper preliminary investigation,” sabi ni Palparan sa kanyang mensahe.

Sinabi rin ng dating heneral na minadali umano ang pagsampa ng Department of Justice (DOJ) ng bagong kaso ng kidnapping at serious illegal detention, sa kabila umano na napawalang bisa ang walong kaso laban sa kanya.

Giit ng dating heneral, inosente siya sa mga akusasyon. “What I am pleading for is a chance for my side to be heard in a preliminary investigation to show that I am an innocent man,” ani Palparan.

Ngunit sinabi ni Palparan na hindi pa rin siya susuko. “I am just around but I will try my best not to surrender,” aniya.

Duda naman ang mga kaanak at abogado ng biktima sa mensaheng ipinadala ni Palparan. Ayon kay Erlinda Cadapan, ina ng biktimang si Sherlyn, kung totoong mensahe ni Palparan ang ipinamudmod ni Santos, nakapagtatakang wala umanong pirma rito ang dating heneral.

“Mas makakabuti sa kanya na humarap na lamang sa korte at doon niya patunayan na wala siyang kasalanan,” ani Cadapan.

Pinabulaanan din ni Cadapan na minadali ang pagsampa ng kaso laban sa dating heneral. Aniya, dumaan sa mahaba at matagal na proseso ang paghahabol nila upang maisampa ang naturang kaso.

“Ang paghahabol namin sa katarungan ay hindi ginawa sa isang araw lamang, halos anim na taon na.  dumaan na ito sa Korte Suprema, Court of Appeals at sa DOJ.  Hindi namin kinaligtaan ang due process na sinasabi ni Palparan, sinunod namin ito,” giit ni Cadapan.

“It is ridiculous,” sabi naman ni Edre Olalia, abogado ng kaanak ng mga biktima at pangkalahatang kalihim ng National Union of People’s Lawyers (NUPL) sa mensahe ni Palparan. Sinabi ni Olalia na nagpapaawa lang umano si Palparan sa kabila ng napakaraming nabiktima niya sa iba’t ibang lugar na destino niya.

Ayon pa kay Olalia, nakapagtataka na hindi alam ng mga abogado ng dating heneral ang kanyang kinaroroonan.

“They (kampo ni Palparan) are pulling our legs actually, that they don’t know where he is,” aniya. Sinabi rin ni Olalia na mahirap para sa isang abogado ang pagdepensa sa isang akusado na hindi makausap nang personal.

“It is impossible for a client to get services without thorough consultation and representation, especially with a case like this, you just can’t leave it with your lawyers,” ani Olalia.

Dagdag pa niya, hindi rin totoong napawalang bisa ang mga kaso ni Palparan. Ibinigay niyang halimbawa ang nakasalang na kaso sa Ombudsman na isinampa ni Raymond Manalo, ang resolusyon ng Commission on Human Rights hinggil naman sa kaso nina Eden Marcellana at Eddie Gumanoy at ang UN Resolution hinggil dito.

Samantala, bukod sa mga lokal na mga organisasyong nanawagan na maaresto agad ang dating heneral, nagpaabot din ng pagsuporta sa kaso ang iba’t ibang pandaigdigang grupo ng mga abogado tulad ng International Association of Peoples’ Lawyers, National Lawyers Guild of the US,  Progress Lawyers Network of  Belgium at ang Haldane Society of Socialist Lawyers (UK).

“The victims and families have been waiting for justice for the longest time. There are prevalent doubts from the victims and their families whether the (Aquino) administration itself has in fact made any serious, systematic  and concrete effort  to initiate the effective and genuine investigation and prosecution of human rights violators of the past and the present,” ani Liz Davies, tagapangulo ng Haldane Society.

Kasabay ng mga panawagan, inatasan ng Communist Party of the Philippines ang New People’s Army na hanapin at arestuhin si Palparan at isuko sa mga kinauukulang awtoridad.

Kung Ano ang Katuturan ng Kagitingan

Alexander Martin Remollino

Dati nang nasabitan ng Medalya ng Kagitingan
si Jovito Palparan, Jr.
Hindi raw magiging heneral si Palparan
kung hindi isang “tunay na lalaki,”
ayon sa dating heneral na si Eduardo Ermita –
na ang pagpapakahulugan sa pagiging isang “tunay na lalaki”
ay pagiging isang huwaran ng katapangan.

Ano ang katuturan ng kagitingan?

Itanong natin sa mga paslit na Tausug
na pinagpapatay ng mga sundalo sa Sulu
upang, diumano,
huwag nang makasapi pa sa “rebeldeng” mga Moro.
Itanong natin kay Marcelo Fakila,
ulama sa isang baryo sa Sagada –
dinukot at pinahirapan ng mga sundalo.
Itanong natin sa lilimahing taong gulang na batang
pinaslang sa Laguna;
at kay Niña Angela Apolinar,
walong taong gulang,
na ginapos sa mga kamay
bago kinitlan ng buhay sa Oriental Mindoro.
Itanong natin kay Marvin Montabon,
binaril at sinilaban isang madaling-araw
sa sariling tahanan.
Itanong natin kina Karen Empeño at Sherlyn Cadapan:
sinugod sa dampang tinuluyan habang natutulog,
binati sa paggising ng nakatutok na mga baril,
piniringan — at sariling kamisetang hinubad kay Karen
ang ipinampiring sa kanya –
binitbit at hindi ilitaw ng mga sundalo.

Itanong natin sa mga Expedito at Manuela Albarillo,
sa mga Choy Napoles, Eden Marcellana, Eddie Gumanoy,
Felidito Dacut, at Orlando Rivera –
mga walang sandata, pawang pinagbabaril hanggang mamatay.

Sila ang makapagsasabi
kung kagitingan nga bang maituturing
ang manakit ng mga di-makalaban,
ang pumatay ng mga di-makapagtanggol ng sariling buhay
laban sa mga baril.

2006, Setyembre 13

—

Lingid tiyak sa marami si Alexander Martin Remollino o Alex ay mahilig kumanta at maggitara. Ilan sa mga paborito niyang tugtugin ay ang mga kanta nina Gary Granada at Jess Santiago. Nung mga panahong hindi pa uso ang mga iPod at mp3 player, hindi mawawala sa bag niya ang kanyang cd player at isang dangkal na audio cd.

MGA BUGTONG NA HINDI PALPALARAN*

Mark Angeles

Nang munti pa’y minamahal,
nang umalma na’y pinugutan.

Sagot: ____________

……………

Nagtago si Jovito, labas ang ulo.

Sagot: ____________

……………

Baston ni Palparan,
hindi mabilang-bilang.

Sagot: ____________

*palpalaran – “padalus-dalos” sa wikang Pangasinense

—

Awtor ng dalawang bonggang libro si Mark Angeles, ang Patikim at Emotero. Makakabili nito sa Bookay Ukay sa 55 Maginhawa, QC

Sumuko ka na!

Kojak Yo Brown

Sumuko ka na
Napapaligiran ka na namin
H’wag kang mag-alala
‘di ka namin papatayin

Ihagis mo ang iyong baril
Itaas mo ang iyong kamay
Arestado ka sa salang
Paghalik sa pwet ng amo mong dapat nang mamatay

Berdugo ng kanayunan
Marapat ka nang burahin
Nang ‘di na pamarisan

Sumuko ka na
Wala ka nang tatakbuhan
H’wag kang mag-alala
‘di ka muna namin papatayin

H’wag kang malikot
Nang ‘di na lalo pang masaktan
Magiging matamis
Paghalik ng despalinghadong ari mo sa kutsilyo ko

Berdugo ng kanayunan
Pagpatay sayo’y dahan-dahan
Nang sakit ay iyong lalong maramdaman

Sumuko ka na
Baka sa ami’y may matirang awa pa
Magdasal ka kung sakaling marunong ka
Nang bangkay mo’y
Baka sakaling makilala pa

Putang ina ka
Ilang pamilya
Ang inalisan mo ng
Anak, ama at ina?
Ngayon aming iisa-isahin
Ano kayang magandang unahin
Iyong ulo, kamay o paa?

Berdugo ng kanayunan
Katawan mong dati nang walang kaluluwa
Ni sa impiyerno’y ‘di bibigyang halaga

—

Si kojak ay isang mag-aaral ng batsilyer ng peryodismo sa Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas. mabaho ang paa.

Pagtugis ay Sipagan

Noel Vinoya Gomez

Hindi pelikula ngunit pinilahan
ng mga puki’t titeng kinupitan
ng mga karapatan at katapatan
sa inang bayang gabay at utos
ng mandarayang daga.

At ngayong inakusahan, kinasuhan
naglaho, nakihalubilo,
itinakas ng matitikas
pagtugis ay sipagan
gantihan ng pag-iingat ang sarili
nananatiling buo ang berdugo.

—

Nagtapos ng Bachelor in Secondary Education (Major in English) sa University of Santo Tomas ang makatang si Noel Vinoya Gomez. Isa nang lisensyadong guro at kasalukuyang private tutor.  Mababasa ang ilan sa kanyang mga tula sa www.sandatangnaghihingalongaswang.blogspot.com/

HULING LIHAM PARA KAY BERDUGO*

Lorena Castro

Jovito,

nakalulungkot isiping
nagmaliw na ang iyong pagtingin,
dahil ba sa kagandahang kumupas
o sa aking pagkabirheng dinahas?

Bakit ka tumatakbo Berdugo?
natatakot ka ba sa anyo ko?

Wag kang mag-alala,
matatakpan naman ng “make-up”
ang mga pasa at sugat sa balat.

Pagkatao kong dinungisa’t ginahasa,
matatakpan din ng trahe de boda;
ternuhan pa ng gwantes na malinis
upang kulang na daliri’t kuko’y di mapansin;
Ipinatahi na rin yaring sugat sa ulo
upang bumagay sa ipapatong na belo.

Palparan,
maaari mo silang takbuhan
ngunit ang nalalapit nating pag-iisa
ay di mo matatakasan.

Dahil matapos ang sumpaan
at matagal na takbuhan,
ay mag-iisa rin ang ating buhay
at magsasama panghabambuhay sa hukay!

*Sa punto de bista ng mga kasamang pinaslang ni Palparan.

——

Tubong Cavite at panganay sa tatlong magkakapatid si Lorena Castro. Nagmedyor sa kursong asignaturang Filipino sa Pansekundaryang Edukasyon sa Pamantasang Normal ng Pilipinas. “Sumulat para sa tao at hindi para sa tao”, ito ang matibay na pundasyon ng kanyang pamamantik.

PALPARAN

Jeric Jimenez 

1
lumulukso ang dugo
mariwasa ang tulo
patungo sayong nguso

2
wag mo akong salingin
ikaw sa anyo’t tingin
namayani’y digmaan!

3
puki mo’y nilalasap
aking sinungkit sungkit
lagot sa dilang tinik

4
pati anino’y bugbog
puwit tinusok tusok
sementadong kantutan!

5
tula kong ito’y sayo
sama nunal sa noo
pati pandak na kuko

—

Tubong San Carlos City, Pangasinan ang 23 taong gulang na si Jeric Jimenez, siya ay Jeric ay nagtapos ng Batsilyer ng mga Sining sa Filipinolohiya at naging Katuwang na Patnugot ng The Catalyst, opisyal na publikasyon ng mga mag-aaral ng Politenikong Unibersidad ng Pilipinas (PUP). Kasalukuyang nagtuturo ng asignaturang Filipino sa ICCT Colleges at regular na contributor ng mga maikling kwento sa KAILYAN, isang online community group ng mga kababayang Overseas Filipino Workers (OFW) at ng mga tula sa KM 64

Takbo, Bergago!

Gem Aramil

Takbo, Palparan!
para sa lahat ng binaon mo,

binalatan nang buhay!

Tumakbo ka!
para sa lahat ng nilublob mo sa yelo,
nilunod,
sinunog,
binunutan ng kuko,
sa mga pinaso mo ng sigarilyo,
ginahasa,
pinahirapan, dinukot at pinatay!

Takbo!
Hangga’t may lupang matatapakan!

Takbo!
Berdugo kang tinuringan!

Bilisan mo pa!
Oras na, ikaw naman aming parurusahan!

Takbo patungong impiyerno!
isama mo amo mong si Arroyo!
Para makita mo na mga kapatid n’yong demonyo!
Pareho kayong gago!

Takbo, Palparan!
Dahil oras na ika’y aming abutan,
Leeg mo naman aming gigilitan!

Sa Listahan

Emmanuel Halabaso

Sa mga panahong ikaw ang tagapaglipon
ng mga ulong nakatala sa listahan,

isa-isa mong itatakda
isa-isa mong buburahin
aagawan ng buhay
makikipagkasundo kay kamatayan
iiyak ang naiwan
tatangis ang kamag-anakan
mapapakuyom ang mga kasama.

Mahaba ang nalikha mong listahan.

Ito ang panahong ikaw naman ang lilipunin
ng mga ulong kasama ng nasa listahan,

wala kaming itatakda
wala kaming buburahin
wala nang aagawan ng buhay
makikiusap kay kamatayan
iiyak, maiiwan
itatakwil ng kamag-anakan
hahatulan ng bayan.

Kasama na sa listahan
ang iyong pangalan.

Nakalinya ka nang hatulan

ng bayan.

—

Si Emmanuel ay isang guro sa pampublikong paaralan. Mahilig magbasa at magsulat. Mahilig magkape para makatulog. Mahal sa buhay- kapamilya, kaibigan, kasama at bayan.

PALPARROYO LOVESTORY (HORROR)

Romina Ramos

Palparan,
O, naman
Anak ng tokwa.
Gusto ko lang ipaalala,
‘Di porke’t ikaw ay naglaho,
Isa ka nang
Desaparecido.
Dahil gago
Ang isang tulad mo.

‘Wag ka nang magtago.
Subukan mo mang magkubli
Sa lilim ng saya
Ng iyong ina,
Kayo pa ri’y magtatagpo
Ng mahal mong bossing
Sa loob ng
Komedyang kulungan.

Tama ang ‘yong rinig:
Komedya.
‘Pagka’t s’an ka nakakita
Ng isang tao
Na sukdol gumawa
Ng mga sala
Na hayup sa gara
Kanyang selda?
‘Ka’y mapapanganga.

Malaki,
Magarbo,
De-erkon,
De-tiles,
Guwardyado.
Kaya siguro
Ang mga tao’y inspirado
Gumawa ng katarantaduhan
Kasi naman
Ginhawa’y hantungan.

Kung ako’y bigyan man
Pagkakataong pumili
Ng inyong selda,
Gusto ko ay ‘yung kumpleto
Sa kagamitang pang-torture.
‘Yung unti-unting sakit
Ang ramdam.
Hardcore dre.

Mayroong garote.
Ang talas,
Tulad ng sa bread knife,
Hindi sa leeg
Kundi,
para sa kili-kili.
Ang dila ng magsisinungaling,
Kandila ang papatak,
Papaso.

Ang plais,
Ay para sa mga kukong
Kakabit ng makasalanang
Mga daliri.
Isa-isang huhugutin
At bubudburan
Ng sili’t asin.
Mahapdi, makirot.

Sadista?
Hindi ah.
Kulang pa.
KULANG.
Walang sukat ang hinagpis
Ng mga taong
Naghahanap,
Umaasa,
Kahit sa bangkay
Ng kan’lang
Mahal sa buhay.
Ulila.

Na inyong dinakip,
Tinago,
At ‘di na nakita.
Pagsalungat at pagbubunyag lang
Kan’lang gusto.
Pangit kasi
Ang inyong tambalang
PALPARROYO.
Sakim at berdugo.

Kaya ikaw Palparan,
‘Wag nang mag-tago.
Miss ka na
Ng maraming taong
Galit na galit sa’yo
at sa kumander mo.
Kayo’y magsasama sa selda.
Sa
Hirap
at
Pagpawi.

—

Si Romina ay isang nagpapakakatang makata ng kilometer64-PUP. Makikitang kumakanta at nagsasalita mag-isa sa tabi-tabi.

Rebyu ng Free Ericson Acosta! (2011)

Ang Free Ericson Acosta! ay isang kalipunan ng mga video—mga trailer na nakakapanghimok ng pakikilahok—para sa pagpapalaya kay Acosta, isang detenidong politikal sa Calbayog, Samar.

Ang imahen ng “tinig” ay sentral sa videos.  Sa pangkalahatan, iwinawala ng estado ang tinig ng uring anakpawis at mahihirap nang mamanduhan ito tungo sa normalisasyon ng kanilang kaapihan.  Ang pagkapiit, kung gayon, ay dobleng pambubusal ng estado.  Pinili ang detenido para sampolan at hindi na tularan ang kanyang aktibong buhay sa pakikibaka.

Kaya makapangyarihan ang videos dahil muling nilalapatan ng tinig ang politikal na nilalang na nilalayon ng estadong gawing pipi’t hindi nakikita.  Artist si Acosta, nakapag-aral sa U.P., naging editor ng Philippine Collegian (ang ofisyal na publikasyon ng estudyante) kaya natural ang matalas na artikulasyon—talumpati, tula at awit—ng pakikitunggali.

Inglisero, si Acosta ay bumigkas ng tila manifesto ng isang artist na laban sa bagahe ng metapsika, star complex, at solitaryong gawain.  Sa “Who is Ericson Acosta” (http://www.youtube.com/watch?v=q3fRT8zNlgk), hindi lamang ang politikang ipinaglalaban—sa sining at kilusan–ni Acosta ang tumatampok kundi ang pangangailangang maging mapangahas sa gamit nitong politika sa sistemikong pandarambong ng estado at ng pangunahin nitong galamay, ang presidensiya ni Noynoy Aquino.

Sa isa sa pinakamabisang video—tagisan ng masining na politika sa tula, awit at imahen—“Isang Minutong Katahimikan” (http://www.youtube.com/watch?v=hDPw8NxSzTg), ang karaniwang sandali ng paggunita sa mga nawala’t nawalay ay nakapagluwal ng bagong sensibilidad: “narinig ang pagpatak ng ulan sa dahon… paghihinayang ng anak sa ama na ibinuwal na walang kalaban-laban…”  Sa politikal na patlang na sandali, ang ganda at dalamhati ng pang-araw-araw na ligaya’t karahasan ay epektibong nailarawan, nabigyan-buhay, napukaw.

Mapanlaro’t erehe si Acosta, lalo na sa “Walang Kalabaw sa Cubao” (http://www.youtube.com/watch?v=A5NyWRjeAnQ).  Ang Cubao ang kanyang Quiapo, ang kili-kili ng Manila:  “Ang inalmusal na rugby sa may 7-11/ Ang tinanghaliang bilog/ At idlip sa gilid ng Tiririt/ Ang hinapunang jakol/ Sa CR ng Ali-Mall.”  Natutuwa ako rito dahil ganito rin ang pagdanas ko sa pre-Gateway na Cubao na ngayo’y nagluluwal ng aspirasyong higit na gentrifikasyon.

Ang pinakanakakaantig na damdamin na video ay ang back-to-back na pag-awit ni Acosta at pagtugtog na kanyang anak ng gitara ng “Pambihira” (http://www.youtube.com/watch?v=JFEXrMMctbU) at “Stand by Me” (http://www.youtube.com/watch?v=GTYxWXVn6WM).  Nagiging tao ang politikal na detenido, at ang makataong pagkatao nito ang siya ring nagpapaigting ng kabaligtaran ng mukha ng estadong sumusupil sa kanya, sa kanyang anak at mahal sa buhay, sa kilusang mapagpalaya.

Mahaba ang kasaysayan ng prison poetry sa bansa:  mula kay Jose Rizal at sa pagtakas ng kanyang kapatid ng huling tula nito, kay Amado V. Hernandez at ang pagtakas ng kabiyak Atang de la Rama ng manuskrito nito palabas ng Bilibid, at hanggang kay Jose Ma. Sison.  Ang posisyonalidad ng ikinulong na makata’t manunulat ay natatangi dahil sa kapasidad nitong lumikha ng kagandahan at politika sa gitna ng pagbulusak, pagkapiit, at pagharap sa mukha’t pangil ng estado.

Ang pagsasama-sama ng mga trailer para sa kampanyang Free Ericson Acosta!  Free all political detainees! ay napapanahon dahil sa patuloy na pag-anod ng karapatang pantao.  Ang inobasyon ng mga ito ay ang paggamit ng makabagong porma ng video, na wala pa sa panahon ni Hernandez at Sison, pati ang kontemporaryong lapat ng musika.

Ang panawagan ng masaklaw na diseminasyon ng kampanya para kay Mao Zedong ay bookended ng isyu ng popularisasyon at pagtaas ng kamulatan.  Ang mga video, awit, tula, at musika sa Free Ericson Acosta! ay patunay na pagsapol sa popular na pormang nakakapagtaas ng antas ng kamulatan at diskusyon.  At ang pruweba ng pagpupursiging ito ay ang pagkatampok ni Acosta bilang isa sa pangunahing detenidong politikal ng bansa.

Gayunpaman, ang tagumpay ng videos at kampanya ay ang sandali ng pagpapalaya kay Acosta at sa lahat ng detenidong politikal.  Kung dati, ang souvenir sa pagdalaw at karanasan ng detenidong politikal ay mga pendant (unang yari sa buto ng mga sinalvage), postcard at art work, ang kasalukuyang videos ay hindi lamang memento’t alaala kundi aural na pag-aalaala sa kanilang patuloy na nilalabag ang karapatan at sa atin na kailangang ipaglaban ang ganitong katiwalian.

Hen. Jovito Palparan: Kinakanlong ng militar? (Boy Bagwis / PW File Photo)

Kailangang hayagang utusan ni Pang. Benigno Aquino III ang Armed Forces of the Philippines (AFP) na arestuhin at huwag kanlungin ang nagtatagong suspek sa mga paglabag sa karapatang pantao na si retiradong Hen. Jovito Palparan Jr.

Ito ang pahayag ng Human Rights Watch (HRW), pandaigdigang grupong pangkarapatang pantao, matapos muling kumalat ang balitang kinakanlong diumano ng militar si Palparan, na pinaghahanap ng mga awtoridad kaugnay ng pagdukot sa dalawang estudyante ng Unibersidad ng Pilipinas noong 2006.

Dinukot ng pinaghihinalaang mga tauhan ni Palparan sa 7th Infantry Division ng Philippine Army sina Karen Empeño at Sherlyn Cadapan, kasama pa si Manuel Merino, noong Hunyo 2006 sa Hagonoy, Bulacan.

“President Aquino should get the message to the military that the years of protecting Palparan for grievous abuses are over,” pahayag ni Elaine Pearson, deputy Asia director  ng HRW.

Sinabi pa ng grupo na dapat na ilinaw ng Pangulo na mananagot ang sinuman sa pagharang sa pag-aresto o pagbibigay proteksiyon sa dating heneral. “Officers and soldiers alike should be on notice that if they block civilian authorities in arresting Palparan, they too will face legal consequences,”  paliwanag ni Pearson.

Nangangamba rin ang grupo na maaring nakikialam ang militar sa proseso ng hudikatura, dahil sa pagpapahintulot ng Malolos Regional Trial Court sa mosyon ng dalawang iba pang akusado na mailipat sa kustodiya ng militar matapos silang sumuko.

Sa sulat noong Enero 9 ni Sek. Leila de Lima ng Department of Justice (DOJ) kay Sek. Voltaire Gazmin ng Department of National Defense (DND), kinuwestiyon umano ni De Lima ang ginawang paglipat sa dalawang akusadong sina Lt. Col. Felipe Anotado Jr. at Staff Sgt. Eduardo Osorio sa Army Custodial Management Unit sa Fort Bonifacio sa Taguig City.

Sinabi ni De Lima na hindi pa nga nabigyan ang DOJ ng kopya ng kautusan ng korte at walang paunang sabi ang militar na mayroon silang planong magsampa ng motion to transfer.

“As the primary prosecuting arm of the government, we are entitled to timely official information from the AFP [Armed Forces of the Philippines] or the Philippine Army as to where the accused are presently confined and if they are confined at all,”  bahagi ng sulat ni De lima kay Gazmin.

Ayon naman kay Pearson, dapat umanong maging aktibo ang DOJ sa paghabol sa lahat ng mga paglabag sa karapatang pantao. “It took five years after the alleged abuses for Palparan to be charged, but this is really due to the efforts of the victims’ families,” ani Pearson.

Nagiging simbolo na umano si Palparan ng malawakang kawalan ng pananagutan ng mga salarin sa mga paglabag sa karapatang pantao sa Pilipinas ngayon.

Insulto sa kaanak

Nagpahayag ng disgusto ang militanteng organisasyon ng kabataan na Anakbayan sa naging mga pahayag ng abogado ni Palparan na may nakapagsabi sa kanilang nananatiling buhay pa ang dalawang estudyanteng sina Karen Empeño at Sherlyn Cadapan.

“Nilalansi lamang ni  (Jesus) Santos (abogado ni Palparan) ang mga awtoridad sa paghahanap kay Palparan, kung talaga ngang ginagawa ng mga ito ang kanilang trabaho,” anas ni Vencer Crisostomo, tagapangulo ng Anakbayan.

Dugtong pa niya na magpakita na lamang si Santos ng pruweba na buhay pa nga ang dalawang nawawalang estudyante kaysa sa maglabas ng mga pahayag sa publiko.

Sinuportahan din ng Anakbayan ang sentimyento ng legal counsel nina Empeño at Cadapan na si Edre Olalia na kung totoo man ang sinabi ni Santos, magpapatunay ito na magkakasala pa sina Palparan at kapwa niyang mga akusado.

Sinabi ni Crisostomo na lalong pinalalala ng di-pag-aresto kay Palparan ang kawalan ng pananagutan ng militar sa mga paglabag nila sa karapatang pantao ng mga mamamayan, kabilang ang mga estudyanteng tumutungo sa kanayunan para magpalalim ng kaalaman sa kalagayan ng ordinaryong mga magsasaka at mamamayan.

Hinaras kamakailan ng mga militar ang tatlong estudyante ng UP na nagsasagawa ng field work para sa kanilang akademikong rekisito sa Porac, Pampanga.

“Ito ang nangyayari tuwing nakikita ng mga ‘berdugong naka-uniporme’ na hindi nila kailangang panagutan ang mga krimen nila. Inaatake na rin nila maging ang mga pang-akademikong aktibidad ng mga unibersidad,” sabi pa ni Crisostomo.

Kasabay ng rali ng Kadamay sa Korte Suprema, nagpiket din sa Quezon City Hall ang Kadamay-National Capital Region at Bagong Alyansang Makabayan o Bayan - NCR para ikondena ang paggamit ng dahas ng lokal na gobyerno ng Quezon City para idemolis ang mga maralitang komunidad. Sinubukan ng mga taong panseguridad ng City Hall na itaboy ang mga maralita, pero nanindigan sila. (Kontribusyon)

Hiniling sa Korte Suprema ng iba’t ibang grupo ng mga maralitang lungsod sa ilalim ng Alyansa Kontra Demolisyon (AKD) na maglabas ng temporary restraining order (TRO) sa demolisyon sa mga maralitang komunidad.

Sa piket ng mga maralita sa harap ng tanggapan ng Korte Suprema, sinabi ni Carlito Badion, pambansang pangalawang tagapangulo ng Kalipunan ng Damayang Mahihirap (Kadamay) at tagatipon ng AKD, na kailangan nang makialam ang kataas-taasang hukuman sa mararahas na demolisyon na nagaganap ngayon sa bansa.

“Sa dami rin ng mga kasong nakabinbin sa Korte Suprema at sa mga regional trial court hinggil sa usapin sa paninirahan, dapat kaagad mag-isyu ang Korte Suprema ng isang TRO laban sa mga nagaganap na demolisyon sa buong bansa,” sabi ni Badion.

Nanawagan din si Badion sa Korte Suprema na “paramihin…ang mga desisyon na pabor sa mga nakararaming maralita sa bansa, kagaya naging desisyon nito sa kaso ng Hacienda Luisita.”

Kaugnay nito, nanawagan din ang mga maralita na ibasura ng Korte Suprema ang Republic Act 7279 o Urban Development and Housing Act, na anila’y nagagamit ng administrasyon “para itaboy ang higit sa isang milyong maralitang pamilya sa buong bansa patungo sa mga ‘kalbaryong relokasyon’,” sabi pa ni Badion.

Mula sa Korte Suprema, tumungo rin ang mga maralita sa paanan ng Mendiola Bridge malapit sa Malakanyang para kondenahin ang administrasyong Aquino sa pagpapahintulot umano ng sunud-sunod na mga demolisyon sa iba’t ibang maralitang komunidad sa Kamaynilaan.

Binansagan nilang “Demolition King” si Aquino.

Gayunman, nanawagan sila kay Aquino na pumanig sa mga maralita at itigil ang iba pang nakaambang pagdedemolis sa mga maralitang komunidad at pigilan ang pagsiklab ng karahasan sa mga maralita tulad ng nangyari sa Brgy. Corazon de Jesus sa San Juan City noong Enero 10.

Sinabi pa ni Badion na patuloy na tututulan ng mga maralita ang demolisyon at relokasyon sa relocation center na malalayo sa kanilang pinagkukunan ng kabuhayan.

Kasama sa pagkilos ang mga maralitang lungsod mula sa North Triangle, Quezon City, gayundin sa iba pang komunidad na binabantaan din ng mga lokal at pambansang ahensiya ng gobyerno na idemolis.

Lumahok din sa kilos-protesta ang mga relocatee mula sa Montalban, Rizal.

Press conference ng iba't ibang sektor ng UP para kondenahin ang panghaharas ng militar sa mga estudyante ng pamantasan. (Pher Pasion)

Muling nagulantang ang komunidad ng Unibersidad ng Pilipinas sa Diliman, Quezon City sa bagong kaso ng paglabag sa karapatang pantao sa tatlong mag-aaral nito sa kamay ng pinaghihinalaang mga militar sa Porac, Pampanga nitong ika-21 ng Enero.

Sa press conference na ginanap sa Quezon Hall ng UP Diliman, isinalaysay ni Rafael Antonio Dulce ang kanilang karanasan sa kamay ng hinihinalang mga miyembro ng militar nang sila’y interogahin nang masalubong sila sa kanilang paglalakad patungo sa Barangay Kamias.

Si Dulce at ang tatlo pa niyang kasamahan ay pawang mag-aaral sa College of Social Work and Community Development. Nasa field work sila noon bilang rekisito sa kanilang kinukuhang kurso noon pang Hulyo at Disyembre noong nakaraang taon sa komunidad ng mga Aeta sa Brgy. Planas Porac, Pampanga.

“Inisip ko na noon na iyon na ang katapusan namin. Naramdaman ko talaga na napaka-hopeless na wala kang magawa kahit na gusto mong lumaban. Walang epekto kahit na sabihin o makipagdebate ka pa tungkol sa iyong karapatang pantao,” kuwento ni Dulce sa Pinoy Weekly.

Sinabi pa ni Dulce na marami na siyang nabasa at narinig na kuwento pero iba pa rin umano ang pakiramdam noong siya na ang nandoon sa sitwasyong iyon.

Ayon kay Dulce, sinita sila ng tatlong di-unipormadong lalaki na nagpakilala bilang mga kawani ng Department of Public Works and Highways Region 3 sa pagpunta nila sa Brgy. Kamias katanghalian noong ika-21 ng Enero.

Ininteroga sila ng nagpakilalang Paul at sa bandang huli sinabihan sila na mga miyembro raw sila ng rebeldeng New People’s Army. Kahit na anong paliwang nila ay ibinilad sila sa init ng araw ng mahigit isang oras. Si Dulce naman ay hinamon ng suntukan ng isa at itinulak-tulak hanggang sa dulo ng bangin. Kinunan pa sila ng litrato sa cellphone at tinangkang kunin ang bag ni Dulce.

“Bumigay na ‘yung isang kasama ko sa sobrang takot at humagulgol ng iyak. Tinangka kong mag-text doon sa isang kasama namin na naiwan sa barangay tungkol sa nangyari sa amin pero tinulak na ako hanggang sa bangin. ‘Yung mga nagdaraan binantaan din na umalis na sila kung ayaw nilang madamay,” salaysay ni Dulce.

Tugon ng UP

Ikinalarma naman ng komunidad ng UP ang pangyayaring ito. Habang patuloy pa rin ang paghahanap sa dalawang UP students na sina Karen Empeno at Sherlyn Cadapan, panibagong atake na naman nakaranasan ng mga mag-aaral ng UP.

Sina Karen at She ay pinaniniwalaang dinukot ng mga elemento ng militar sa Bulacan at hindi pa nakikita sa kasalukuyan kung saan pangunahing suspek na si Ret. Major Gen. Jovito Palparan na kasalukuyang pinaghahanap ng batas.

“Hindi natin hahayaan na mapalampas na lamang ang ganitong pangyayari. Kailangang imbestigahan ito at mapanagot ang mga may pagkakasala,” ayon kay Alfredo Pascual, presidente ng UP, sa panayam ng Pinoy Weekly.

UP Pres. Alfredo Pascual at Anton Dulce, isa sa mga estudyante na hinaras ng militar sa Pampanga. (Pher Pasion)

Sinabi ni Pascual na kailangang respetuhin ng mga nasa awtoridad ang karapatang pantao. Suportado ito ng komunidad ng UP kung sino man ang mapatunayang nagkasala sa insidenteng ito aniya.

Ayon naman kay Mykel Andrada, propesor sa UP at presidente ng All-UP Academic Employees’ Union, nagiging iba na ang tingin sa mga taga-UP kung saan hindi na halos ineenganyo ang mga mag-aaral sa Unibersidad dahil sa mga insidenteng tulad nito.

Ayon kay Dulce, maaring hindi nagkataon ang nangyari sapagkat ilang buwan na silang naroroon at maraming Citizen Armed Forces Geographical Units o CAFGUs sa komunidad na kanilang tinutuluyan at sila ay minamanmanan sa dahilan sila ay taga-UP.

Nakakaalarma ayon kay Andrada, sapagkat lehitimong bahagi ng kurikulum ng mga kurso ang pagpunta sa kanayunan para maisapraktika ng mga mag-aaral ang kanilang natutunan.

“May pagtatangi sa UP students ang mga militar at nakalungkot ito. Ang community work ay bahagi ng academic requirement dito sa UP. Maging ang College of Medicine halimbawa ay may requirement sa kanilang mag-aaral na magkaroon ng community medical work,” ayon kay Krissy Conti, student regent ng UP.

Maging si Andrada ay nakararanas umano ng panghaharas ng mga militar sa tuwing pumupunta siya sa kanayunan tulad ng nangyari sa kanila sa kanilang basic masses integration sa Nueva Vizcaya noong nakaraang taon. Aniya, nasa labas ng UP ang sistematikong karahasan ng estado kaya laging naririyan ang banta.

“Hindi lamang natuto ang mga mag-aaral sa teorya. Laging kailangan ng praktika kung saan lehitimong bahagi ng akademiko ang lumubog ang mga mag-aaral sa aktuwal na kalagayan ng mga nasa kanayunan,” ani Andrada.

Hindi lamang laban ng UP

Ayon kay Kabataan Rep. Raymond Palatino, hindi lamang laban ng UP ang mga karahasang nagaganap sa kanayunan, at di lamang sa mga estudyante ng UP kundi maging sa ordinaryong mga mamamayan na nagiging biktima ng militarisasyon.

“Ang mga programa ng UP tulad ng sa Department of Community Development ay  nagpapatuloy upang maging makahulugan ang pag-unawa at pagtugon sa mga problemang panlipunan. At ang Armed Forces of the Philippines ay dinidirekta ang karahasan sa mga programang ito ng UP. Ipinakikita lamang ng militar ang kanilang anti-pag-unlad at anti-kapayapaan,” sa pahayag ng Anakbayan.

Ibinahagi naman ni Conti ang iba pang mga kaso ng mga estudyante ng UP tulad nila Karen at She, Maricon Montajes ng College of Mass Communication na hinuli sa Batangas at kasalukuyang nakapiit bilang isa sa pinakabatang bilanggong pulitikal, si Ericson Acosta na hinuli sa Samar at James Balao na dinukot sa Benguet ay pawang nagmula sa UP.

Nanawagan din si Conti sa pagtulong sa paghahanap kay Palparan upang mabigyang hustisya ng pagkawala nila Karen at She. Sinabi ni Conti na mahigit silang 50,000 na nakakalat sa buong bansa at tutulong sa paghahanap kay Palparan upang madala sa bilangguan.

Isang House Resolution No. 2055 naman ang inihapag ng Kabataan Party-list sa Kamara upang tumulong ang mga kongresista sa paghahanap kay Palparan at huwag hayaang sa kanilang distrito magtago ang heneral.

Dec. 8, 2011

Ka Alan, Ka Edong, Ka Ed,

Mabuhay! Binabati ko po kayo sa matagumpay ninyong paglulunsad ng mga aktibidad para sa International Day of Solidarity for Political Prisoners at sa isang linggong pagdiriwang ng International Human Rights Day.

Bagamat ni kibot ay wala na naman tayong narinig mula kay Aquino, matagumpay ang mga pagkilos na ito sa ibayong pagpapataas ng ating palabang diwa. Malaking ambag ang mga ito sa paghamig ng mas malawak pang suporta para sa mga panawagan ng mga poldet (“Political Detainees” – Ed). Sa patuloy na paglawak ng pakikiisa ng iba’t ibang sektor ng mamamayan sa ating partikular na kampanya at sa demokratikong kilusang masa sa pangkalahatan, asahan nating sa malao’t madali ay maitutulak din natin ang Malakanyang sa isang posisyon para seryosong harapin ang hamon ng pagdedeklara ng general at unconditional amnesty para sa mga poldet.

Gaya ninyo at ng iba’t ibang poldet sa iba’t ibang lugar ng detensyon, ay naka-hunger strike din po ako ngayon (mula 3 hanggang 10 ng Disyembre). Bukod sa pangkalahatan nating mga panawagan at sa pagtatampok sa mga kaso ng tinatawag nating prayoridad na mga poldet gaya ng mga may edad na, may karamdaman at kababaihan, dala-dala ng aking pagha-hunger strike ang ilan kong partikular na usapin.

Isa na rito ang demandang paalisin ang mga sundalong nakakampo ngayon dito mismo sa dapat ay sibilyang pasilidad ng Calbayog sub-provincial jail. Kung sa Mendiola ay mayroon tayong camp-out laban sa krisis, ang panawagan naman natin dito ay “out with the camp now!” Noong huling linggo ng Hulyo ay isang platun ng 87^th IB ang idineploy dito;  mula October hanggang ngayon, naging isang iskwad ito mula sa 14^th IB.

May panahong malayang nakakabalandra ang mga ito, dala ang kanilang mahahabang baril, hanggang sa pasilyo mismo ng gusali ng presohan. Bandang Agosto, may mahigit isang linggo na tuwing umaga ay para akong si Lolong o kung anumang hayop sa zoo na dinudungaw nila sa aking selda. Nang minsang tanungin ko ang isa sa kanila kung bakit sila narito, ang sagot niya ay dahil daw may operasyon sila sa karatig-baryo at nakikiigib lang daw sila dito sa jail. Nang sabihin ko sa kanila na hindi kaya’t kaya sila narito ay para bantayan ako, sinigawan niya ako ng ganito: “Bakit? Sino ka ba? Sikat ka ba? Artista ka ba?” Pero nakumpirma ko rin agad na ako nga ang sadya ng deployment na ito.

Nung una ay sa bandang likod lang sila ng compound naka-himpil. Nitong Nobyembre ay lumipat na sila sa harapan, sa gilid ng kalsada at sa isa pang pusisyon na nasa tabi mismo ng multi-purpose room. Nung dinalaw ako ni Ka Paeng Mariano noong 3rd week ng November, nasaksihan niya kung paano nakikiusyoso ang mga sundalong ito sa kumbersasyon ko sa aking mga bisita. Nalaman ko rin na tsini-check ng mga sundalo ang logbook ng jail para makuha ang pangalan ng mga dumadalaw sa akin.

Malinaw na tahasang pagbabalewala ito sa silbilyang katangian ng jail na ito. Isang hamon ko sa mga jail officer dito na manindigan sila laban sa pagsagasang ito ng militar sa civilian authority.

Mamayang hapon ay may iskedyul ako sa Calbayog city Hall of Justice. Maghahapag daw ang prosecutor ng request sa korte na ilipat ako ng detensyon – sa Catbalogan Provincial Jail daw. Matinding presyur ang ibinigay ng military sa mga jail officer dito hanggang sa mapapayag ang warden na mag-request na i-transfer ako mula rito. Ang dahilan ng request ay dahil iginigiit ng militar na may impormasyon sila diumano na ire-rescue ako ng mga NPA. Pakana ito para matiyak ng militar na mas mabisa nila akong masusupil at mamamanmanan gayundin ang aking mga dalaw at tagasuporta, laluna dahil ang headquarters ng 8^th ID ay nasa Catbalogan.

Matalas ang isang kosa. Sabi niya, “Huwag kang papayag, kosa Eric, kasi pag andun ka na sa provincial jail sa Catbalogan, ang susunod nilang sasabihin ay may info sila na dun naman ire-rescue ng NPA kaya ire-request ka na nila na ilipat na muna sa 8^th ID mismo.”

Kahapon tinanong ako ng taga-Bulatlat.com kung ano ang masasabi ko sa ipinagkakalat ng militar na sasalakayin nga daw ang Calbayog jail. Sabi ko, noong July pa ito sinalakay; at ang militar mismo ang sumalakay. May isang casualty – civilian authority.

Salamat nga po pala sa pinadala ninyong postcard. Ka Alan, Ka Edong, salamat sa pagsagot ninyo sa sulat ko. Binabati ko rin kayong dalawa – naibalita sa akin na naglunsad po pala kayo ng exhibit ng inyong mga artwork. Interesado akong makita ang mga obrang ito; sana ay mapadalhan ako ng FEAC ng mga photo nito.

Sige hanggang dito na lang muna. Maghahanda pa po ako para sa pagpunta ko sa korte mamaya. Tatadtarin ko ng mga sticker na “Free All Political Prisoners” yung isusuot kong orange t-shirt.

Padayon,

Ka Eric

P.S.

Pasensya na kung medyo magulo at maraming bura. Mukhang isang epekto kasi ng hunger strike para sa akin ay yung parang groggy na pakiramdam at panakanakang pagkalula. Pero OK pa naman po ako. Sana ay kayo rin.

______________________

(Sulat para kay Gang Badoy ng Rock Ed Philippines)

Dec. 7, 2011

Dear Gang,

Happy International Human Rights Day. Bagamat hindi naman talaga happy ang human rights situation sa bansa, happy tayo dahil alam nating maraming sektor ng mamamayan ang nagkakaisa at determinado sa pagtatanggol sa karapatang-tao at sa paghahanap ng hustisya.

Ang mga bilanggong pulitikal sa buong bansa ay happy ring nakikiisa sa mga sektor na ito bagamat sa ngayon ay mas matingkad ang aming pagiging hungry kaysa happy. Nasa gitna kami ngayon ng hunger strike para dramatikong ipahayag an gaming panawagan at ang labis na inhustisyang aming patuloy na dinaranas sa kamay ng estado.

Pangatlong pagkakataon na ito ngayong taon na maglunsad ng pambansang koordinadong hunger strike ang mga poldet. Pero wala pa ring kibo ang gobyerno hanggang ngayon. Wala pa rin itong ginagawang hakbang para pasimulan ang proseso ng pagbabalangkas ng isang general, unconditional at omnibus amnesty declaration para palayain ang lahat ng political prisoners. Wala pa rin itong tugon sa kagyat na kahilingan na palayain na ngayon din, on humanitarian grounds ang mga poldet na may karamdaman, may edad na gayundin ang kababaihan. Wala pa rin itong intension na palayain ang lahat ng NDFP consultants para sa peace process bilang pagkilala sa Joint Agreement on Safety and Immunity Guarantees at pagbibigay ng sinserong commitment sa usapang pangkapayapaan.

Nakakapikon ang ganitong pagkikibit-balikat ng mga nasa poder laluna dahil halos 25% ng 360 poldet ay bunga na ng mga kaso ng ilegal na pang-aaresto at detensyon sa ilalim ng kasalukuyang administrasyon. Mas nakakagalit ang tahasang pagmamalaki/pagsisinungaling ng Malakanyang na ang kasalukuyang bilang dawn g detinidong pulitikal sa bansa ay isang matabang-matabang zero.

Napakahalaga kung gayon na palawakin pa ang suporta ng iba’t ibang sektor para sa panawagan ng mga poldet. Sadyang napakapositibo, kaugnay nito, ang balita na sa isang antas ay naisasama ninyo sa inyong mga advocacy ang tungkol sa amin. Maraming salamat.

Nabalitaan ko noon ang tugtugan ninyo sa Bilibid. Ang galing. Naaalala ko siyempre si Johnny Cash, Metallica at BB King. Sa loob-loob ko naman ngayon, syempre ay mainam kung makakagawi rin kayo rito (although para ngang napakahirap dahil sa layo ng Samar). Ihahanda ko na ang “Jailhouse Rock” ni Elvis kung sakali. O “Unplayed Piano” ni Damien Rice. O “Jail” ng Wuds (Armstalk). Pero mas madali, dahil mas malapit sa inyo, kung bumalik kayo halimbawa sa Munti – ang alam ko ay may mahigit 40 na poldet doon. O kaya ay sa PNP Custodial Center  sa Crame, pwede kayong makipag-jamming doon (curacha!) kay Ka Edong Sarmiento o sa makat ng bayan na si Ka Alan Jazmines (pero gudlak dahil isa ito sa pinakamahigpit na detention facility pati toothpaste minsan daw ay kinukumpiska ng mga praning na prison official dahil pwede raw itong ingredient ng explosive!) O kaya naman ay sa Camp Bagong Diwa sa Bicutan, naroon naman ang karamihan sa kapatid nating Muslim na poldet. O sa Batangas Provincial Jail, andun ang kababaihang sina Charity Dino at Maricon Montajes (filmmaker from UP) kasama ang Batangas 6. O, medyo malayo pero Luzon din, sa BJMP Ilagan, Isabela andun si Ka Randy Malayao na may malupit na baritone.

Kung matuloy man kayo, padalhan na lang ninyo ako ng CD kung pwede (may marerentahan ditong CD/DVD player).

Sige sa susunod na lang uli. Muli maraming salamat sa inyo at mabuhay ang Rock Ed.
Para sa kalayaan,

Ericson

Piket ng Selda sa isang kampo sa Quezon City noong nakaraang taon. Patuloy nilang iginigiit ang paglaya ng mga bilanggong pulitikal, kabilang ang mga konsultant ng NDF sa usapang pangkapayapaan. (KR Guda/PW File Photo)

Ipinrotesta ng Samahan ng Ex-Detainees Laban sa Detensyon at Aresto (Selda) ang paglipat ng isang bilanggong pulitikal mula sa regular na kulungan patungo sa kampo ng militar sa Central Visayas.

Ang bilanggong pulitikal na si Ramon Patriarca ay isang konsultant ng National Democratic Front (NDF) sa usapang pangkapayapaan nito sa gobyerno. Ayon sa Selda, inilipat si Patriarca matapos ang pagdalo niya sa pagdinig sa kaso niya sa Cebu City.

“Ang paglipat kay Patriarca sa kustodiya ng militar ay may bahid ng panlilinlang at may masamang layunin: upang patahimikin ang mga bilanggong pulitikal, gayundin upang mabinbin pa ang usapang pangkapayapaan,” ani Angie Ipong, pangkalahatang kalihim ng Selda.

Kuwento ni Ipong, napag-alaman nila mula sa ulat ng Karapatan-Central Visayas, na hindi ibinalik sa Cebu Provincial Detention and Rehabilitation Center (CPDRC) si Patriarca at sa halip ay dinala sa kampo ng Visayas Central Command (Centcom) ng Armed Forces of the Philippines na walang pahintulot sa kanya (Patriarca) at maging sa kanyang mga abogado.

Sa kampo ng Centcom umano unang dinala si Patriarca matapos arestuhin siya noong Pebrero 2009.

“Peace consultant siya ng NDF noong dukutin siya ng mga elemento ng AFP Central Command na nakabase sa Camp Lapu-lapu,” paliwanag ni Ipong. Idinagdag pa ni Ipong na sa Centcom ay nakaranas ng tortyur at matagal na naging inkomunikado si Patriarca.

Ayon sa militar, natatakot umano silang baka itakas si Patriarca ng mga rebeldeng New People’s Army (NPA).

Pero sinabi ni Ipong na “kabaliwan” ang idinadahilang paglipat kay Patriarca. “Imbento lamang ito ng (militar). Dahil habang inaakusahan nila si Patriarca, patuloy naman nilang ipinagyayabang na wala nang NPA sa Cebu.”

Sinabi pa ni Ipong na hindi sinasabi ng militar ang tunay na dahilan ng paglipat, na patuloy na paggiit ni Patriarca sa mga karapatan niya at mga kapwa bilanggo, sa kabila ng masamang kalagayan sa kulungan.

Muling iginiit ng Selda sa administrasyong Aquino na kagyat na palayain ang mahigit sa 300 bilanggong pulitikal, laluna ang 13 konsultant ng NDF sa usapang pangkapayapaan.

Isa lamang si Patriarca ay mga konsultant ng NDF na nakakulong sa kabila ng pag-anunsiyo ng gobyerno na palalayain sila bilang “confidence building measure” sa usapang pangkapayapaan sa pagitan nito at ng NDF na naglulunsad ng armadong rebolusyon sa bansa.

Hinuli ng pinaghihinaalang mga elemento ng pulis at militar si Patriarca noong Pebrero 5, 2009 sa Concolacion, Cebu. Tinortyur siya ng at naging incommunicado ng ilang araw. Kinumpirma ito ng korte na unang nagdinig sa kanyang kaso noong 2009.

Gary King ng Amnesty International-Minneapolis, USA. (Ilang-Ilang D. Quijano)

Pinaalalahanan ng mga pandaigdigang grupong pangkarapatang pantao ang administrasyong Aquino na tupdin ang mga pangakong pagrespeto sa karapatang pantao ng mga mamamayan.

Nagsalita ang isang kinatawan ng Amnesty International sa US para ihayag ang pagkaalarma sa laganap pa ring mga abuso ng mga ahente ng gobyerno sa ordinaryong mga mamamayan, laluna ang mga aktibista at lumalaban sa gobyerno.

Nasa Pilipinas si Gary W. King, pinuno ng Minneapolis Chapter ng Amnesty International USA, para imbestigahan ang kaso ng detenidong pulitikal na si Ericson Acosta at desaparecido na si James Balao.

“President Aquino has done nothing of substance to change the human rights situation here,” sabi ni King, sa isang press conference sa Quezon City.

Samantala, naghayag naman ang Human Rights Watch (HRW), isang institusyong nakabase sa New York, na nadidismaya sila sa tila hindi pagtupad ng administrasyong Aquino sa mga ipinangako nitong mga hakbang upang matapos ang  impunity, o kawalan ng pananagutan sa mga abuso.

“After a year and a half in office, President Aquino should be delivering on his promise to end impunity for rights abuses,” ani  Elaine Pearson, deputy director sa Asya ng HRW. “His administration will ultimately be measured by what it achieves, not by his stated intentions.”

Sinabi rin ni King na wala masyadong pagbabago ang sitwasyon ngayon ng karapatang pantao sa bansa kumpara noong 2006, nang maglabas ang Amnesty International ng ulat hinggil dito.

Hindi rin natutuwa ang HRW sa patuloy na di-pagkahuli ng gobyerno kay dating heneral Jovito Palparan Jr., na pangunahing suspek sa maraming kaso ng paglabag sa karapatang pantao at may warrant of arrest na inilabas ng Malolos Regional Trial Court.

“The arrest and prosecution of Palparan would be the most significant move against impunity for military abuses in the last decade,” sabi pa ni Pearson. “But the government should be more proactive in investigating killings and torture, arresting suspects, and vigorously prosecuting them.”

Sinabi ng HRW na patuloy silang nakakapagtala ng mga kaso ng pamamaslang at pagdukot, tulad ng pitong kaso ng extrajudicial killings at tatlong kaso ng sapilitang pagkawala sa ilalim ng administrasyong Aquino.

Ibinigay na halimbawa ng grupo ang kaso ni Abdul-Khan Balinting Ajid na isang panadero sa Basilan, na hinubaran ng mga sundalo, inabuso at sinunog ng buhay ngunit nananatiling “restricted” sa baraks ang mga sundalong nasasangkot at walang kasong isinampa laban sa mga ito.

Di rin natuwa ang HRW na dinepensahan pa ni Aquino ang militar, na aniya’y kulang sa kasanayang militar laban sa komunista at mga armadong grupo sa Mindanao.

Nakakadismaya rin umano ang kabiguan ng adminstrasyong Aquino na buwagin ang mga private army ng mga pulitiko, panginoong maylupa at iba pang maimpluwensiya sa bansa. Itinanggi kasi ni Aquino na ibasura ang Executive Order 546, na ginagamit ng mga pulitiko upang magkaroon ng pribadong puwersa.

“It beggars belief why two years after the Maguindanao massacre, Aquino still has not dismantled the country’s paramilitary forces.  Both government forces and armed rebels should ensure compliance with the laws of war and protect ordinary civilians, who bear the brunt of the conflict,”  ani Pearson.

Sumang-ayon dito si King ng Amnesty International, na nagsabing halip na lusawin ni Aquino ang mga tropang paramilitar at private armies, lalo pa niya tong pinalakas sa pamamagitan ng deklarasyon noong 2011 na dapat tumulong ang private armies sa seguridad ng mga kompanya ng pagmimina.

“We don’t think that private armies have any role in law enforcement…We also have issues with the recognized para-military groups such as the Cafgu (Citizens Armed Forces Geographical Units), with how well they are controlled and monitored,” ani King.

Pagtatapos ni King, palagay niyang alam ng gobyerno kung ano ang dapat gawin. Mayroon umano itong mga batas at rekurso, pero tila di ito desididong itigil ang impunity sa bansa.

Mabagal na Hustisya. Isang taon matapos paslangin ang brodkaster at environment advocate na si Dr. Gerry Ortega sa Palawan, hindi pa rin ipinapalabas ng DOJ ang resolusyon hinggil sa kaso nito. Ayon sa iba't ibang grupo, nasa laya pa rin ang mastermind ng kaso at hindi kinasuhan ng DOJ sa kabila umano ng pagtuturo dito ng mga akusadong nahuli na. (Macky Macaspac)

Wala pa ring nakakamit na hustisya ang mga kaanak ng pinaslang na mamamhayag at environment advocate na si Dr. Gerry Ortega sa Puerto Princesa, Palawan, isang taon matapos siyang paslangin.

Kinondena ito ng iba’t ibang grupong pangkarapatang pantao, pangmidya at pangkalikasan, sa isang piket sa tanggapan ng Department of Justice (DOJ). Nadismaya umano sila sa mabagal na pag-usad ng katarungan para kay Ortega, sa kabila na malakas na ebidensiya laban sa mga akusado.

Isang taon, wala pa ring hustisya. (Macky Macaspac)

Sa preliminary investigation na isinagawa ng DOJ, isinangkot ng mga akusado ang dating gobernador ng Palawan na si Joel Reyes, ngunit hindi siya inilagay ng DOJ bilang akusado sa kaso. Umapela ang pamilya ni Ortega upang muling imbestigahan ng DOJ ang kaso at mailagay bilang akusado si Reyes.

“Hindi lahat ng kaso (human rights violations) malakas ang ebidensiya, tulad ng kaso laban sa mastermind sa pagpatay kay Ortega. Umaasa kami na ang mga naipakitang ebidensiya ay magpapabilis sa resolusyon ng kaso. Pero ang kabagalan ng pag-usad ng  paglilitis at nagpapakita ng impunity dahil patuloy pa ring nakakalaya ang mga salarin,” ani Cristina Guevarra, pangkalahatang kalihim ng Hustisya, grupo ng mga biktima ng paglabag sa karapatang pantao.

Ayon naman sa Kalikasan-People’s Network for the Environment, dapat pagsikapan ng administrasyong Aquino na mabigyan ng pantay na paglilitis ang kaso ni Ortega, tulad ng prosekusyon sa impeachment trial ni Chief Justice Renato Corona.

“Ipokrito si Pangulong Aquino, dahil sa kabila ng pagtutulak niya na mahatulan si Corona, ang mga korte, partikular na ang DOJ, ay bigong patigilin ang mga pagpaslang sa mga environmentalist sa ilalim ng kanyang pamumuno. Walang kahit isang nahatulan sa mga salarin sa mga pagpaslang na ito,” sabi ni Clemente Bautista, pambansang tagapag-ugnay ng Kalikasan.

Sinabayan naman ng isang candle lighting protest sa Palawan ang anibersaryo ng pagkakapaslang kay Ortega. Nanawagan si Patty Ortega, asawa ni Gerry Ortega, sa administrasyon na mabigyan ng katarungan ang kanyang asawa.

Inihalintulad din niya ang mabagal pag-usad ng imbestigayson sa nauupos na kandila.

Piket ng mga grupong pangkalikasan at pangkarapatang pantao sa harap ng DOJ. (Macky Macaspac)

“Hindi po naging madali ang ating pakikipaglaban. Parang pilit na hinihipan ng hangin, patuloy pa rin tayong nagsisindi at pinapawi ang dilim,” aniya.

Ngunit ayon kay Patty, hindi sila titigil hangga’t hindi nasisilayan ang liwanag ng katarungan.  “Nakita po natin ito sa mga Palawenyo, sa mga Pilipinong patuloy na sumusuporta sa ating panawagan para sa katarungan ng lahat ng mga pinaslang,” aniya.