Mapa ng Camarines Norte (Google Maps)

Kinondena ng iba’t ibang grupo ang reyd sa tanggapan ng militanteng mga grupo at pag-aresto sa apat lider nito sa Camarines Norte noong Nobyembre 22.

Ayon sa  Karapatan-Bikol ang reyd umano sa opisinang pinaghahatian ng Karapatan, Makabayang Koalisyon ng Mamamayan (Makabayan) at Kilusang Magbubukid ng Pilpinas (KMP-Camarines Sur) ay “mistulang martial law.”

Pinabulaanan din ng Karapatan-Bikol ang pahayag ng militar na ang lugar na nireyd ay “safe house” ng rebeldeng New People’s Army (NPA).  Na ayon sa pahayag ng militar,

diumano’y nakakumpiska sila ng mga gamit sa paggawa ng bomba at subersibong dokumento at lunsaran ng pagrerekluta ng mga rebelde ang lugar.

“Kalokohan ang binabanggit ng militar na safe house o isang lugar para sa recruitment ng mga rebelde. Unang-una, legal na opisina ito ng Karapatan-Camarines Norte, legal na opisina ng Makabayan at KMP. Paano nila sasabihin na safe house ito ng NPA?” ani Vince Casilihan, documentation head ng Karapatan-Bikol.

Inaresto sa nasabing reyd sina Esmeraldo Bardon, tagapangulo ng KMP-Camarines Norte, Denver Bacolod, istap ng  Karapatan at provincial coordinator ng Alliance of Concerned Teachers (ACT), Mherlo Bermas, kasapi ng Kabataan Party-list at  Elpidio de Luna, na isang dating bilanggong pulitikal at kalalaya lang noong Oktubre.

Kinasuhan ng illegal possession of explosives at inciting to sedition ang apat. Si Bardon naman ay sinampahan din ng kasong murder. Ayon pa sa Karapatan, imposibleng magkaroon ng bomba sa loob ng kanilang opisina at hinala nila, itinanim ang mga ito.

“Nakakalungkot para sa amin ’yung pagtatanim ng bomba. Unang-una, hindi nila pinapasok ang aming mga lider doon sa opisina, simula ng pagreyd nila bandang 10:30 hanggang alas-tres ng hapon, upang makita ang nangyayari sa loob. Masasabi namin na itinanim lang ng militar at PNP (Philippine National Police) ang mga ito,” ani Casilihan.

Ayon sa grupo, apat na trak nang pinagsanib na puersa militar sa ilalim ng 9th Infantry Division at PNP ang diumano’y pumasok sa bakuran ng kanilang opisina at sa loob ng limang oras ay nananatili sa loob nito.

Diumano, sa kabila ng pagpapakilala at pag-ako na kanilang opisina ang nireyd, hindi pa din pinayagang makapasok ang lider ng Bayan-Muna na si Santiago Mella Jr at kasalukuyang administrador ng Munsipyo ng Daet.

Ayon pa kay Casilihan, bahagi umano ang pag-aresto sa apat ng panggigipit sa progresibong mga grupo sa Kabikulan.

“Ang pagkaso sa mga lider na inaresto sa reyd, tulad nina Esmeraldo Bardon at Denver Bacolod ay hindi hiwalay sa nangyari sa  ‘Bikol 8’ na mga Bikolanong sinampahan ng gawa-gawang kaso tulad ng murder, carnapping at malicious mischief.  Kaya’t bahagi pa rin ito ng panggigipit ng gobyerno sa mga  lider at progresibong organisasyon sa Bikol,” aniya.

Kinondena din ni Antonio Flores, tagapagsalita ng KMP at co-convenor ng Tanggol Magsasaka ang aniya’y mistulang martial law na tipo ng reyd at paghalintulad sa kaso ng Morong 43.

“Ang patuloy na pagtarget at panunupil sa progresibong mga lider at aktibista ay hindi na katanggap tanggap, nakakapagpuyos ito ng damdamin.  Tulad sa kaso ng Morong 43, na sa kabila ng presyur ng buong mundo ay hindi pa rin napapalaya ni Pangulong Aquino, ito na naman ang baliw at praning na mga militar at kapulisan na nagdadagdag ng mga inosenteng aktibista sa loob ng bilangguan,” ani Flores.

“Si tatay Smith (Bardon) ay matanda na at survivor ng stroke, ngunit tinarget pa din siya. Ang mandamyento de aresto hinggil sa kasong murder laban sa kanya ay lumabas lamang noong nasa kulungan na siya,” dagdag pa ni Flores.

Ayon naman kay Marie Hilao-Enriquez, pambansang tagapangulo ng Karapatan, nakaka-alarma diumano ang pagreyd sa legal na mga opisina ng non-government at human rights organizations, kasama na umano ang pagtatanim ng mga ebidensiya at pagbabansag na  “safe house” ito ng mga rebelde.

“Ipinapakita lamang nito na patuloy pa rin ang operasyon ng Oplan Bantay Laya, na ginagamit ng puersang panseguridad ng estado upang patahimikin ang mga lehitimong karaingan at pagpuna ng mamamayan,” ani Hilao.

Sinabi din ni Hilao na ang insidente ang direktang pag-atake sa legal at progresibong mga organisasyon, maging ang mga tagapagtanggol ng karapatang pantao.

Nanawagan din sila sa kagyat na pagpapalaya sa apat na inaretso at umaasang hindi matutulad ito sa kaso ng Morong 43, na umano’y tinanggihang palayain ni Aquino.

Dibuho ni Neil Doloricon

Una sa lahat, nagbibigay pugay ang Pinoy Weekly Online sa mga mamamayang Pilipino para sa matagumpay na pagpapaalis sa puwesto kay Gloria Macapagal-Arroyo. Sa kabila ng grandiyosong mga pakana, nabigo si Arroyo  para makapanatili sa kapangyarihan nang lampas sa siyam na taon.

Hindi naging biro para sa masang Pilipino ang pinagdaanang kahirapan at panunupil sa loob ng siyam na taon ng isang pangulong sagad at lantaran ang korupsiyon, pandaraya, pasismo, at kasama ng mga kontra-mamamayang mga polisiya ay naglugmok ng bansa sa pinakamatitinding krisis pang-ekonomiya at pampulitika.

Wala nang hihigit pa sa aktibismong ipinakita nito laban sa rehimeng Arroyo. Sa mahabang panahon, ang mga mahihirap at api ang nasa unahan ng mga pakikibakang nagnanais patalsikin si Arroyo.  Sumakay lamang dito ang mga tradisyunal na pulitiko hanggang  noong eleksiyon na nagkorona sa kanila bilang mga bagong hari’t reyna ng isang sistemang bulok. Naturingang makabago ang teknolohiya sa nakaraang eleksiyon subalit mas masahol pa ang pandaraya dito kaysa luma.

Silang nagpupundar sa yaman ng bansa ngunit walang makatarungang sahod o sariling lupa, silang araw-araw na nagdurusa sa kasalatan ng serbisyong sosyal at pagtaas sa presyo ng mga bilihin, silang nangingibang-bansa ngunit kinukurakot ang kanilang ambag sa kaban ng bayan, silang pinapalayas sa kanilang mga tahanan sa ngalan ng ‘kaunlaran’ na kailanman ay hindi matitikman—sila at ang kanilang mga organisasyon ang tunay na lumaban sa rehimeng Arroyo sa kanayunan man o kalunsuran.

Nagpunyagi silang itulak ang mga lehitimong karaingan at kahilingan. Nagbingi-bingihan man si Arroyo, maraming katulad nila ang nakinig at namulat, naorganisa at nakibaka. Itinaguyod nila ang mga dapat baguhin sa lipunan, at kumilos para dito sa hindi mabilang na mga kilos-protesta, maliit man o malaki, mula sa loob ng mga komunidad, pabrika, o paaralan hanggang sa mga lansangan at paanan ng Malakanyang. Kumilos sila dahil hangad nila ang tunay na mga repormang panlipunan—at dahil hindi ito maibigay ng estado, sila’y binansagang ‘kaaway’.  Mula sa kanilang  hanay daan-daan ang pinatay, dinukot para hindi na muling ilitaw, ilegal na inaresto, tinortyur at sinampahan ng gawa-gawang mga kaso, at sa pangkalahata’y sinupil ang demokratikong mga karapatan.

Sa kabila nito, patuloy nilang sinikap na palakasin ang kanilang mga organisasyon bilang tanda ng kanilang pagkakaisa at prinsipyo. Hindi sila umatras sa anumang labanan, isa na riyan ang labanang elektoral. Itinaguyod nila ang progresibong mga kandidato sa Senado na sina Satur Ocampo at Liza Maza, at party-list ng iba’t ibang sektor. Nangampanya sila hindi lamang para sa puwesto, kundi para ipalaganap ang isang programang pambansa-demokratiko na naglalatag ng pangmatagalang pagbabago. Ang nakabubuhay na sahod, tunay na repormang agraryo, paglikha ng lokal na mga industriya’t trabaho, at pagtataguyod ng pambansang soberanya ang ilan lamang sa mga sangkap ng programang ito.

Nakakuha ng kabuuang tatlong milyong boto ang mga progresibong party-list na Bayan Muna, Gabriela, Anakpawis, Kabataan, ACT Teachers at Akap Bata.  Mas mataas ito sa 2.3 milyong boto na kanilang nakuha noong eleksiyong 2007. Bukod pa rito, nakakuha sina Ocampo at Maza ng halos apat na milyong boto bawat isa. Totoo, hindi naging sapat ang mga boto na ito para mailuklok ang dalawang progresibong mambabatas sa Senado. At, dahil na rin sa pagdagsa ng ‘pekeng’ mga party-list na pinondohan ng Malakanyang at nagpalobo sa kabuuang bilang ng mga boto para sa party-list, tinatayang pito lamang na kinatawan ng mga progresibong party-list ang makakaupo sa Kongreso.

Gayunpaman, maituturing itong malaking tagumpay. Simula’t sapul, ang eleksiyon ay isang tagibang na paligsahan ng salapi at tusong taktika ng tradisyunal na mga pulitiko. Simula’t sapul, naging target ng black propaganda at panunupil ng estado ang mga progresibo. Sa kabila nito, mananatili sa Kongreso ang isang blokeng maaasahang dedepensa sa mga karapatan ng mamamayan, magsusulong ng kanilang lehitimong mga kahilingan, at magsisigurong mapapanagot si Arroyo sa kanyang sanlaksang krimen laban sa taumbayan. At sa masang Pilipino na namulat sa programa ng mga progresibo na inilako noong panahon ng kampanya, siguradong may naghihintay na mga pakikibaka para isulong ito.

Sapagkat walang pundamental na pagbabagong maaasahan mula sa bagong rehimen ni Benigno “Noynoy” Aquino III. Ang totoong makikinabang sa kanyang pagkapanalo ay hindi ang masang Pilipino kundi  ang angkang Cojuangco-Aquino na hahawak muli ng pampulitika at pang-ekonomiyang kontrol sa bansa; ang mga asyendero at negosyante na papaboran ng bagong rehimen; at ang gobyerno ng Estados Unidos na nais na ring maialis sa puwesto ang kinamumuhian-ng-taumbayan na si Arroyo para maproteksyunan ang sarili at dayuhang interes sa bansa.

Asahan nang magbabantay ang mamamayan na tuparin ni Aquino ang mga pangako nito, Asahan nang hihilingin ng masa ang mga pundamental na solusyon sa kanilang mga problema. At asahan nang patuloy ang aktibismo at pagbalikwas sa rehimeng hahadlang sa katuparan ng kanilang mga karapatan at kahilingan.

Noynoy Aquino: Kampeon o kaaway ng demokrasya? (Keith Bacongco)

Kung para sa demokrasya si Noynoy Aquino, hindi niya dapat isasantabi at sisiraan ang mga progresibo, ayon sa bidyo-ulat na ito ng Pinoy Weekly hinggil sa pakikitungo sa Kaliwa ng nangungunang kandidato sa pagkapangulo.

Ang pagiging malapit ni Aquino sa social democrats at hindi pagtugon sa ugat ng rebelyon ay senyales umano na posible ang pinakamasasahol na paglabag sa karapatang pantao sa ilalim ng kanyang rehimen, kung sakaling manalo.

Noynoy Aquino: Anong Demokrasya? from Pinoy Weekly on Vimeo.

Naglipana sa buong bansa ang mga materyales na tinataguriang itim na propaganda laban sa progresibong mga kandidato sa pagkasenador na sina Satur Ocampo at Liza Maza. (Contributed Photo)

Una, ang itim na propaganda. Sunod, ang itim na laso.

Nang maging abogado si Katrina Castillo noong 2007–ang pinakabatang pumasa ng bar exams sa taong iyon–nagsimula rin ang panghaharas at paninira sa kanya. Mga magsasaka na ikinulong at pinagbintangang komunista kasi ang kanyang piniling pagsilbihan, bilang human rights lawyer (sa edad na 25, sinasabing ang pinakabata sa buong bansa). Sinusundan siya ng mga pinaghihinalaang ahente ng militar sa mga pagdinig sa korte. Sa programa sa radyo ng 8th Infantry Division, inaakusahan siyang “legal counsel” ng National Democratic Front of the Philippines.

Si Castillo ngayon ang ikatlong nominado ng Kabataan, isang progresibong party-list na kumakatawan ng sektor ng kabataan sa Kongreso. Noong Abril 16, nakatanggap ng sulat ang kanyang ina. May kalakip itong itim na laso.

Ang sabi sa sulat: ““It seems that you are not truthful and serious in serving the public. We found out that you continue your alliance with the enemies of democracy, progress and peace – the CPP-NPA-NDF and its partylists. Your alliance with them is an admission that you are one of them who adhere to the nonsense communism. WITH THIS LETTER IS A BLACK RIBBON THAT WILL REMIND YOU THAT YOUR LIFE, AS WELL AS YOUR FAMILY, IS ONLY A PRIVILEGE. IF DEATH BECOMES YOU, MAY YOU REST IN PEACE. For the Filipino people, country, and democracy.”

Sulat ng babala at itim na laso para kay Katrina Castillo, isang human rights lawyer at ikatlong nominado ng Kabataan Party-list. (Contributed Photo)

Halos ganoon din ang natanggap noong Marso 23 ni Arthur Allad-iw, isang dating mamamahayag at ngayo’y tumatakbo bilang konsehal ng Baguio City. Ipinadala sa kanyang bahay ang isang sulat na nagsasabing, “Aming napatunayan na patuloy ang iyong pakikipag-alyado sa kaaway ng demokrasya, ang CPP-NPA.” Kalakip nito ang itim na laso na “babala na ang iyong buhay gayundin ng pamilya mo ay hiram lamang.”

“Noong una, I was disturbed by it kasi parang hindi lang ako, kundi pati ang pamilya ko ang threatened. Pero nalalampasan ko ito dahil na rin sa suporta ng aking mga kasamahan at ng midya,” sabi ni Allad-iw sa panayam ng Pinoy Weekly.

Kandidato si Allad-iw ng Makabayan, koalisyon ng mga party-list at iba pang progresibong kandidatong tumatakbo sa eleksiyon. May isang pagkakataon sa Session Road sa Baguio City, kuwento ni Allad-iw, na itinaas ng mga kandidato ng Makabayan sa pagkasenador na sina Satur Ocampo at Liza Maza ang kanyang kamay.

Lumang akusasyon, bagong puntirya

Sa isang press conference a Quezon City noong Abril 24, ipinakita nina Ocampo at Maza sa midya ang mga kopya ng sulat na ipinamimigay sa daan-daang kandidato sa iba’t ibang bahagi ng bansa. Anila, sumusuporta sa Makabayan ang mga pinapadalhan ng ganitong sulat. Dahil iisa lamang ang laman ng sulat, umano’y malinaw na isa itong sistematiko at pambansang kampanya ng panunupil.

Sa sulat, tinukoy ang mga party-list na Bayan Muna, Anakpawis, Gabriela, Kabataan, Katribu, ACT Teachers, at Akap Bata na mga “kasangkapan ng Partido Komunista ng Pilipinas” na layuning “mapasok muli ang ating demokratikong institusyon upang sirain mula sa kaloob-looban.”

Tinukoy si Ocampo na dating namumuno ng mga rebeldeng New People’s Army na diumano’y sangkot sa pagpatay sa pinaghihinalaang mga ahente ng gobyerno noong dekada ’80. Samantalang si Maza, inakusahang nagpapatay diumano ng mga kaanib ng grupong Akbayan sa Nueva Ecija.

Hinikayat ang mga kandidato na huwag “magpalinlang, makipagalyado, sumuporta, o humingi ng tulong sa mga komunista.” “Ito ay paunang babala!” pagtatapos ng sulat na pinirmahan ng isang grupong nagngangalang Samahan Kontra Korapsyon.

Dibuho ni Neil Doloricon

Bago pa man matapos ang huling sesyon ng ika-14 na Kongreso, tila campaign season na sa loob ng Mataas na Kapulungan ng Kongreso.

Anumang layuning paglingkuran ang interes ng publiko sa pamamagitan ng imbestigasyon sa pagkakasangkot diumano ni Sen. Manny Villar sa kontrobersiyal na konstruksiyon ng C-5 ­extension project, tila naglaho na sa pulitikal na mga pagdinig sa Senado. Nagkakampu-kampuhan na sila, nagbabatuhan ng putik. Maaanghang – minsan pa nga’y bastusan na – ang pananalita. Ang isang kampo, na siyang Mayorya, sa pangunguna ni Senate President Juan Ponce Enrile, iginigiit na humarap si Villar sa sesyon. Pinangunahan niya ang paglagda ng rekomendasyon ng Senado na nagsasabing maysala si Villar. Nakahanay dito ang mga katunggali ni Villar sa susunod na halalan: Sen. Jamby Madrigal at Sen. Noynoy Aquino, na tumatakbo sa pagkapangulo, Sen. Mar Roxas na tumatakbo sa pangalawang tagapangulo sa ilalim ni Aquino, at iba pang kapartido o kaalyado ni Aquino at Enrile.

Sa kabilang kampo, nariyan ang mga tagadepensa ni Villar, mula kay Sen. Joker Arroyo at Sen. Miriam Santiago hanggang kay Sen. Aquilino Pimentel Jr. at Sen. Alan Peter Cayetano. Iginigiit nila ang kawalan ng sala ni Villar at pinararatangan ang Mayorya na namumulitika para siraan ang kandidatong pinakamalaking banta sa kandidatura ni Aquino sa halalang pampanguluhan.

Tulad ng sinasabi ni Bayan Muna Rep. at kandidato sa pagkasenador Satur Ocampo, ideyal pa ring humarap ang senador sa kanyang mga kasamahan sa Senado. Paninindigan ng Makabayan, koalisyon ng progresibong mga partido at indibidwal na nagpapatakbo kina Ocampo at Gabriela Rep. Liza Maza sa pagkasenador at nakikipag-alyado sa Nacionalista Party, na hindi nito dedepensahan si Villar. Kayang depensahan ni Villar ang sarili niya. Ngunit batid ng mga progresibo ang matinding pulitika na umiiral ngayon sa mga sesyon ng Senado. Sinabi rin diumano ni Villar kay Ocampo na pinangangambahan niya ang “pambabastos” ng mga kapwa senador niya – isang palatandaang grabe na ang tindi ng hidwaan, nagiging desperado na ang sitwasyon. Iginigiit umano ni Ocampo sa senador na pangibabawan ang pangamba niya, kung talagang may matibay na mga ebidensiya siyang hawak na nagpapatunay ng kawalan ng sala niya sa akusasyon.

Tama ang mga kritiko ni Villar na kailangang malaman ng madla ang katotohanan sa kontrobersiyal na C-5 Road Extension Project. Totoo bang ginamit ni Villar ang kanyang pagiging senador para makinabang ang kanyang kompanya sa proyektong ito ng gobyerno? Isyu ng malinis na paggogobyerno ito, at marapat lamang na ipagpaliwanag ang isang kandidato sa pagkapangulo dahil matagal nang mithiin ng mga mamamayan ang isang gobyernong malinis at hindi nagsasamantala sa kaban ng bayan para sa kapakinabangan ng iilang nasa poder.

Ayon sa kampo ni Villar, marami silang hawak na ebidensiya na nagpapawalang-sala kay Villar. Gayundin ang sinasabi nina Sen. Madrigal. Ang mahirap ngayon sa isang pulitisadong sesyon, isang prosesong tila nabahiran na ng laro sa pulitika, ay ang mahihirapan nang masala ng mga mamamayan kung alin sa ebidensiya ng dalawang panig ang mas matimbang.

Marahil, ito ang nais ng mga kalaban ni Villar sa Senado: na lalong bahiran ng dumi ang reputasyon sa publiko ni Villar para maparahan ang pag-angat ng kanyang kalagayan sa mga sarbey (Sa pagkakasulat ng artikulong ito, lumabas ang huling resulta ng sarbey ng Social Weather Station, kung saan 7 puntos na lamang ang lamang ni Aquino kontra kay Villar). Hindi talaga katotohanan kundi pagbagsak ni Villar ang maaaring layunin ng mga pagdinig na ito.

Samantala, noong nakaraang linggo, naganap ang Lakbayan, martsa ng mga magsasaka mula Mindanao at Hilagang Luzon patungong Mendiola para igiit ang panlipunang katarungan at tunay na repormang agraryo. Layunin ng Lakbayan na mapag-usapan sa midya at publiko ang dalawang isyung ito. Layunin din nilang gawing usaping elektoral ang naturang mga hiling ng mga magsasaka. Sa dalawang isyung ito, malaki ang pananagutan ng kalaban ni Villar na si Aquino. Hanggang sa kasalukuyan, hindi pa rin nakakamit ang hustisya para sa mga 13 biktima ng masaker noong Nobyembre 2004 sa Hacienda Luisita na pag-aari ng pamilya Cojuangco ni Aquino. Patuloy ring hinaharang ng mga Cojuangco ang pagbawi ng mga magsasaka sa mga lupaing pinagtatamnan nila sa Luisita. Samantala, sa kalagitnaan ng kontrobersiyal na asyenda, biglaang pinatayo ng gobyerno ang Subic-Clark-Tarlac Expressway (SCTex). Bukod sa mistulang pag-agaw sa lupaing para sana sa mga magsasaka, pinaghihinalaang pinaboran nito ang pamilya Cojuangco, na maaaring kumita sa pagbenta ng lupa at pagkakaroon ng aksesibilidad sa mga proyektong gusto nitong gawin at pagkakitaan sa loob ng asyenda. Hindi natin tanggap ang palusot ng kampo Aquino na maliit lang daw ang pag-aari ng senador sa asyenda. Pamilya pa rin niya ang mayoryang may may-ari sa asyenda. Katunayan, noong kasagsagan ng masaker sa Luisita, si Aquino mismo ang nagsilbing tagapagsalita ng asyenda at ng pamilya Cojuangco para pabulaanan ang kanilang mga pananagutan sa masaker.

Nasaan ngayon ang mga na imbestigasyon sa Senado hinggil dito?

Ipinapakita lamang ng pagkakasangkot din ni Aquino sa mga kontrobersiya sa Luisita na wala siyang pinag-iba sa inaakusahan niyang si Villar. Gayundin naman ang progresibong pagsusuri sa halalang ngayon. Wala namang iisang kandidatong masasabing babasag sa bulok na pulitika ng bansa, sa pagsasamantala ng iilan sa nakararaming mga mamammayan, sa pangangayupapa ng bansa sa dayuhang mga interes. Kaalyado ni Villar ang progresibong koalisyong Makabayan nina Ocampo at Maza batay sa progresibong platapormang sinang-ayunan ng nauna. Mas mainam ang ginawa ni Villar na pagtanggap sa plataporma at dalawang kandidato ng Makabayan. Pero batid ng mga progresibo, lalung laluna nina Maza at Ocampo, na hindi dapat magtigil dito. Kailangang naging mapagmatyag sa pagpapatupad ng platapormang makabayan at maka-mamamayan, sinuman ang talagang magwagi sa halalan sa Mayo 2010.

Para sa sinumang nakakaaalam ng rekord ni Pangulong Arroyo, ang pagboto o pagkampanya para sa sinumang tatakbo laban sa kanya ay halos kasing dali lang ng pagbasa ng ABKD.

Ito ang naging pahayag ng mga katutubong Aeta sa pagtakbo ni Pangulong Arroyo sa ikalawang distrito ng Pampanga.

“Tanong pa ba kung sino ang iboboto ng mga aeta sa Pampanga?” ayon kay Nelson Mallari, pangkalahatang kalihim at third nominee ng Katribu Partylist.

Sinabi ni Mallari, isang katutubong Aeta mula sa Brgy. Nabuclod, Floridablanca na wala sanang lalaban kay Pangulong Arroyo sa pagkakongresista kung gusto ng kanyang mga “kabalen” na irepresenta sila nito.

Paliwanag ni Mallari, mahigpit silang mangangampanya laban kay Pangulong Arroyo, na tubong Lubao, dahil matindi ang kahirapang naranasan ng mga Filipino sa ilalim ng panunungkulan nito.

Hindi rin umano nakaligtas sa kahirapang ito kahit ang kanyang mga “kabalen.” Ibinigay na halimbawa ni Mallari ang karanasan ng mga Aeta na pinaniwala umanong “may puso para sa mga katutubo si Pangulong Arroyo,” samantalang itinutulak naman niya ang pagpasa ng nirebisang regulasyon ng Indigenous Peoples Rights Act o IPRA.

Karamihan ng mga Aeta ay naninirahan sa Floridablanca at Porac, na parehong saklaw ng ikalawang distrito ng Pampanga.

Iginiit ni Mallari na hindi iboboto ng mga taga-Pampanga si Pangulong Arroyo dahil sinuportahan nito ang malawakang pangangamkam ng lupa sa pamamagitan ng pag-isyu ng permit sa pagmimina at pagka-quarry, paglatag ng Subic-Clark Expressway (SCTex), proyektong eco-tourism sa Pinatubo at pagbigay ng malawak na bahagi ng lupain para sa jathropa, na pawang kumamkam sa kabuhayan ng mga Aeta.

Hindi rin umano dapat maging masaya ang mga Aeta na nabigyan ng certificates of ancestral domain titles o CADT dahil iniinstitusyonalisa lamang nito ang pangangamkam ng lupa.

“Kaalinsabay ng pagbibigay ng mga CADT, nariyan naman ang mga proyektong nang-aagaw ng mga lupaing ninuno,” ayon kay Mallari patungkol sa nakaambang pagka-quarry sa Nabuclod, na nauna nang nabigyan ng 7440-ektaryang CADT.

Patungkol naman sa SCTeX, sinabi ni Mallari “magiging mabilis ang pagpasok sa mga lupang ninuno dahil sa mga highway na iyan kaya naman ‘yung mga proyektong tulad ng mina at iba na umaagaw ng lupa namin ay mabilis din ang pasok.

Samantala, suportado naman ng Katribu party-list at mga Aeta ang kandidatura ni Architect Adonis Simpao na nauna nang inendorso ni Bayan Muna Partylist Rep. at Makabayan Senatorial bet Satur Ocampo, na mula naman sa bayan ng Sta. Rita, na saklaw rin ng ikalawang distrito.

Liza Maza at Satur Ocampo, matapos ang pagsumite ng kanilang certificates of candidacy sa Comelec. Kasama nila ang mga kinatawan ng mga progresibong party-list. Mula kaliwa: Rep. Mong Palatino ng Kabataan, Rep. Teddy Casino ng Bayan Muna, Rep. Rafael Mariano ng Anakpawis, sina Ocampo at Maza, Rep. Luz Ilagan ng Gabriela, Nelson Mallari ng Katribu, Connie Bragas-Regalado ng Migrante, (bahagyang natatakpan) Ferdinand Gaite ng Courage, at Frances Castro ng ACT Teachers. (KR Guda)

Ngayon pa lamang, inaasahang walang kasinggulo, walang kasing-kontrobersiyal ang halalan sa Mayo 2010.

Habang naghahanda ang Commission on Elections sa kauna-unahang automated elections sa ating kasaysayan, walang-tigil naman ang pihit ng mga puwersang pamulitika. Nagaganap ang mga ito nang nagulantang ang bansa ng karumaldumal na pamamaslang sa 57 katao sa Ampatuan, Maguindanao – tila nagsasabing heto na ang halalan. Heto na ang karahasan.

Samantala, naghahanda naman para sa 2010 ang puwersang pampulitika na matagal nang itinuturing na mga puwersa ng pagbabago sa lipunang Pilipino. Tagurian man silang Kaliwa, kilusang masa, o militante, isa sa natatanging magandang balita sa halalang 2010 ang aktibong paglahok nila sa halalan. Sa wakas, ayon sa ilang tagamasid, may malakas nang puwersa ng pagbabago na iinog sa darating na eleksiyon.

Kasado na ang pagtakbo sa pagkasenador ng dalawang matatayog na personahe sa militanteng oposisyon: sina Satur Ocampo at Liza Maza. Kasado na rin ang pagtakbo ng limang (walo sana, bago di-maipaliwanag na pinigilan ng Comelec) grupong party-list sa Kamara. Kasabay nito, nababalitaan din ang pakikipag-alyado ng progresibong mga puwersa sa isang kandidato sa pagkapangulo – sa unang pagkakataon sa kasaysayan ng Kaliwa.

Sen. Noynoy Aquino at Sen. Mar Roxas ng Liberal Party: Sinara ang pinto sa "Kaliwa." (Contributed Photo)

Negosasyon sa oposisyon

“Nakipag-usap tayo sa lahat ng kandidato ng oposisyon,” paliwanag ni Rep. Ocampo ng Bayan Muna.

Halos sabay-sabay na kinausap sina dating pangulong Joseph Estrada, Sen. Manny Villar, Sen. Jamby Madrigal, Sen. Chiz Escudero, at noo’y si Sen. Mar Roxas. Pati si Sen. Noynoy Aquino, nang nagdesisyon siyang tumakbo, ay sinikap na kausapin. Ang layunin: Ihapag sa kanila ang plataporma ng mga militante, alamin kung may puwang para sa posibleng pagtutulungan at pakikipag-alyansa, at alamin kung maaaring kunin sina Ocampo at Maza bilang guest candidates sa kanilang mga senatorial slate.

Ipinaliwanag din ni Ocampo na simula’t sapul ay hindi na opisyon ang mga kandidato ng administrasyon, tulad ni Gilbert Teodoro o Bayani Fernando. Malinaw ang dahilan: Pinakamasahol na kaaway ng mga mamamayan si Pang. Gloria Macapagal-Arroyo.

Sa pangunguna ng Makabayang Koalisyon ng Mamamayan (Makabayan), kinausap ng mga militante si

Joseph Estrada. Pinaliwanag sa kanya na hindi maaari siyang suportahan ng mga militante dahil napatalsik na siya noong Enero 2001 sa Edsa Dos. Mga militante rin ang panguna sa kampanyang pagpapatalsik kay Estrada.

Samantala, itinuturing ng Makabayan na malapit na alyado sa Senado sina Madrigal at Escudero. Si Madrigal, matagal na nakasama ng progresibong mga grupo sa mga isyu, mula sa pagbatikos kay Pang. Arroyo hanggang sa pagtutol sa Visiting Forces Agreement at kahit sa Japan-Philippines Economic Partnership Agreement (JPEPA). Gayundin si Escudero, na nanguna sa taunang pagsampa sa impeachment complaint labay kay Arroyo noong kasamahan pa lamang siya nina Ocampo at Maza sa Kamara.

Ngunit itinuring nilang “hindi seryosong” kandidato ang dalawa. Si Madrigal, hindi aktibong nagpahayag ng kanyang intensiyon sa halalang 2010, samantalang si Escudero naman, matagal na ipinagliban ang deklarasyon kung tatakbo o hindi, matapos kumalas sa Nationalist People’s Coalition. Hanggang sa inanunsiyo niya noong nakaraang buwan hindi na nga siya tatakbo.

Naiwan na lamang sina Villar at Roxas. At nang umatras si Roxas sa kandidatura niya sa pagkapangulo para maging bise presidente ni Aquino, kinausap din ang huli. Pero sa matagal na panaho’y tumangging makipag-usap sa mga militante si Aquino, ayon kay Ocampo. Masama umano ang loob ni Aquino sa “pag-uungkat” ng mga militante sa isyu ng paghangad ng hustisya para sa mga biktima ng masaker sa Hacienda Luisita.

Pero sagot naman ng mga militante, mahalagang isyu ang Luisita. “Ang isyu sa lupa, ang isyu ng distribusyon ng mga lupain ng Hacienda Luisita ay isyu ng panlipunang hustisya, isyu ng demokratikong karapatan ng mga magsasaka. Isa itong pambansang isyu,” sabi ni Anakpawis Rep. Rafael Mariano. Hindi umano maaaring iatras ng mga militante ang hangad para sa hustisya at makatarungang distribusyon ng lupa sa Luisita para lamang mapahupa ang sama-ng-loob ni Aquino.

Gayunman, sa tulong ni Quezon Rep. Erin Tanada ng Liberal Party, nakapag-usap ang mga kinatawan ng Makabayan at si Aquino noong Nobyembre. Sa pagpupulong, inilinaw ng mga militante na kaisa nito si Aquino sa oposisyon, sa kabila ng paninindigan ng mga militante sa Luisita. Hindi pa rin pumayag si Aquino sa pagpasok ng mga militante sa kanyang senatorial lineup.

Pormal na inanunsiyo ng partidong Makabayan noong Dis. 14 ang pagsuporta kina Sen. Manny Villar at Sen. Loren Legarda para sa pagkapangulo at pangawalang pangulo sa halalan sa 2010. Inanunsiyo din ang pagsali nina Bayan Muna Rep. Ocampo at Gabriela Rep. Liza Maza bilang adopted candidates sa senatorial ticket ng Nacionalista Party. (Angelica Carballo)

Basahin ang kaugnay na istorya:

Puwersa ng pagbabago sa halalang 2010