Melissa Roxas, Fil-Am na biktima ng toryur, pinarangalan para sa patuloy na pagsisilbi sa interes ng mahihirap at inaapi (PW File Photo/Jay Davis)

Kamakailan, pinarangalan ang Filipino-American na si Melissa Roxas na kabilang sa 100 Most Influential Filipina American Women. Handog ng Filipina Women’s Network (FWN) ang parangal na iginagawad taun-taon, simula 2006, sa mga Pinay na namumukod-tangi sa kani-kanilang larangan dahil sa ipinamalas na katangian ng pagiging lider at iba pang makabuluhang nakamit.

Nakilala sa Pilipinas si Roxas bilang isa sa mga biktima ng paglabag sa karapatang pantao ng nagdaang administrasyong Arroyo. Noong 2009, habang nagsasagawa ng medical mission sa Tarlac, dinukot siya at dumanas ng matinding tortyur sa kamay ng militar. Dalawang taon ang makaraan, tila nalampasan na ni Roxas ang malagim na yugtong iyon ng kanyang buhay, at patuloy sa pagsisilbi sa interes ng mahihirap at inaapi.

Melissa Roxas (MR): I received the Policymakers and Visionaries Award which recognizes Filipina women leaders who have made or are making a difference in U.S. government policies or laws that impact business, industry and society and who enrich the lives and careers of others by sharing the benefits of their wealth, experience, and knowledge.

PW: What experiences come to mind from your background that has helped other Fil-Am women within the Los Angeles area, US, and the Philippines?

MR: I have traveled to different parts of the U.S. (and Canada) to give human rights workshops and talks about the human rights situation in the Philippines and about the human rights violations that continue to happen including killings, disappearances, torture, militarization, illegal arrests, etc.

This important issue is unfortunately not talked about very often or widely known, even amongst the Filipino community.  There needs to be more advocacy and more action to expose the human rights violations in the Philippines, especially because millions of dollars in U.S. military aid go to the Philippine military and government every year.  Our taxpayer dollars are going towards funding the Philippine military who is guilty of committing these heinous human rights violations.  As concerned citizens, we should be aware of this and take action.

PW: Where and when did you start to become motivated and feel the need to fight for human rights?

MR: There are several things in my life that eventually led me to focus more on social justice work in the Philippines.

From a very young age, I felt compelled to do community work especially working with the poor and oppressed communities.  I have been a human rights advocate for over 15 years of my life, working in various under-served and under-privileged communities.  I was particularly interested in the medical field and access to health care. Among other activities during college, I studied abroad in Chile where I worked with and did research on the Mapuche community, a marginalized indigenous community in southern Chile.  I learned about the challenges they faced in accessing affordable health care and their efforts to create their own intercultural community health centers.

After college, I started traveling back and forth from the Philippines doing human rights and health care work.  I became more politicized and dedicated my time doing more social justice work.  Along with the late artist Papo de Asis and a friend, Jennifer True, we formed Habi Arts which became a founding member organization of Bayan USA, an alliance of progressive Filipinos in the United States that advocate for genuine freedom and democracy in the Philippines.  As the first regional coordinator for Bayan USA in Southern California, I helped coordinate campaigns for local issues like immigration and workers rights, and we also led campaigns for human rights in the Philippines.  I also participated in international human rights missions to the Philippines.  I decided to spend more time in the Philippines doing health and social justice work.  It was during that time in the Philippines in May 2009 that I was abducted and tortured by the Philippine military.  I continue to speak out against human rights violations and I continue to call for justice, not only for me, but the thousands of other victims of human rights violations in the Philippines.

PW: How can today’s Fil-Am woman be influential while surrounded by patriarchal traditions and First World problems?

MR: As women, in order to break the chains of our oppression under these patriarchal conditions, it is imperative that we actively participate in changing society to bring down these systems of oppression and exploitation.  Patriarchy is allowed to exist because we live in a world where the powerful 1% of the population has control over the economy, politics, society and culture; these serve to maintain their dominance and contributes to the negative images of women and the view of women as objects or commodities.  Women of color carry double or triple the burden because we bear the brunt of this exploitation.  Even the phenomenon of migration is a product of this current system, especially in the Philippines where the labor-export policy program promoted by the Philippine government has led to Filipina women being exported to different parts of the world and exploited for their cheap labor, making them vulnerable to abuse.  As Fil-Am women, we need to be aware of these issues and not forget our roots, that our families came here to the United States because of these conditions and this history.

As Fil-Ams, we have to know our history and know where we came from and why the world exists as it does today. We have to actively participate in making change happen in the world to fight against exploitation and oppression anywhere it happens.  It is only when we do this can we truly be liberated as women.

PW: Name one person you met at the Filipina Women’s Network 100 Most Influential Filipina Women awards ceremony.  Explain why you find her influential.

MR: It is hard to mention only one because I was in a roomful of women who are amongst the most respected and accomplished in their fields.  I think what they had in common was their passion and commitment to their work.  Many of the women had to overcome discrimination in fields mostly dominated by men and many described the various challenges they faced as women of color.  The women who especially inspired me at the event were the ones that are able to combine success with giving back to the community.

Fidel Agcaoili, tagapangulo ng NDFP Human Rights Monitoring Committee. (KR Guda)

Binatikos ni Fidel Agcaoili, tagapangulo ng Human Rights Monitoring Committee ng National Democratic Front of the Philippines (NDFP) ang gobyerno ng Pilipinas (GPH) sa pagharang sa usapang pangkapayapaan sa pamamagitan ng “malisyosong antics” ni Etta Rosales, tagapangulo ng Commission on Human Rights.

Sinabi ni Agcaoili na “ginagamit ni Rosales” ang kanyang puwesto para labagin ang Comprehensive Agreement on Respect for Human Rights and International Humanitarian Law (Carhrihl), sa pamamagitan ng pag-akusa sa New People’s Army (NPA) na siyang dumukot umano sa Fil-Am na aktibistang si Melissa Roxas kahit “wala itong katiting na ebidensiya” na maiprisinta.

Inilalagay sa alanganin ng “walang batayang akusasyong” ito ang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng rebolusyonaryong kilusan at gobyernong Aquino, ayon pa kay Agcaoili.

Sa proseso ng “pagdiskaril sa usapang pangkapayapaan,” inabsuwelto umano ng CHR ang Armed Forces of the Philippines sa pagdukot, ilegal na aresto, detensiyon at tortyur kay Roxas.

“In the pursuit of her personal vendetta against alleged erstwhile comrades in the national democratic movement, Etta has turned the GPH’s Commission on Human Rights into an inquisition arm of the Aquino regime. Her actions are bound to destroy the GPH-NDFP peace negotiations,” sabi pa ni Agcaoili.

Tinukoy pa ni Agcaoili ang pagpayag diumano ng CHR ni Rosales na tanggalin ang mahigit 2,000 complainant na biktima ng diktadurang Marcos sa talaan ng maaaring bigyang kompensasyon.

Sang-ayon ang kompensasyong ito sa kasong isinampa ng naturang mga complainant laban kay Marcos sa isang korte sa Hawaii sa US.

“Etta has used the GPH’s Commission on Human Rights to perpetrate the unjust scheme of denying
the victims of their rightful claim to the Marcos estate. She has not only violated the victims’ human rights but has also trampled upon the Carhrihl that has provided for a fair and equitable distribution of the proceeds of the court case,” ani Agcaoili.

Etta Rosales, tagapangulo ng GPH Commission on Human Rights. (KR Guda)

Naunang naglabas ng ulat ang CHR ni Rosales hinggil sa kaso ni Roxas. Dito nakasaad na “kapani-paniwala” ang testimonya ni Roxas hinggil sa kanyang karanasan noong Mayo 2009. Kabilang sa testimonya ni Roxas ang paghinala niyang mga sundalo ang dumukot sa kanya at dinala siya sa isang kampo ng militar na may airstrip.

Sinagot na rin ni Rosales ang akusasyong inaabuwelto ng CHR ang militar. Sinabi ni Rosales na sinasabi lamang nilang walang ebidensiyang tumturo sa AFP sa pagdukot kay Roxas.

Samantala, sa isang pahayag sa midya, sinabi ni Roxas na nadismaya siya sa resulta ng imbestigasyon ng CHR.

Kabilang sa kinadismaya umano ni Roxas ang pagpasa nito sa Philippine National Police (PNP) para sa resolusyon ng kaso ng pagdukot at pagmamalupit sa kanya.

“I suffered trauma and injuries from the abduction and torture by State agents. What kind of justice do I expect to get if the very institutions that are responsible for my abduction and torture are left to investigate my case?” ani Roxas.

Simula pa lamang, puno na ng tensiyon ang maliit na conference room ng Commission on Human Rights. Noong araw na iyon, Hulyo 29, 2009, pupunta si Jovito Palparan, ang tinaguriang “berdugo”, kasama ang isa pang anti-komunistang ngayo’y kapwa kongresista na. Magsusumite umano sila ng ebidensiya na magdidiin kay Melissa Roxas, biktima ng pagmamamalupit diumano ng militar noong Mayo 2009. Rebelde umano si Melissa. Na para bagang kung totoo mang rebelde, ayos lang ang tortyur sa kanya.

Pero hindi lang si Melissa ang nakaharap ni Palparan. Nandoon din si Rep. Satur Ocampo, na paulit-ulit na niyang inaaukusahang lider-rebelde pa rin, kahit walang ebidensiya. Nandoon ang kaanak ng mga nawawala — sina Edita Burgos, Linda Cadapan, Belet Batralo, Lolita Robiños, at iba pa. At nandoon si Raymond Manalo, isa sa dalawang magkapatid na dinukot ng mga tauhan diumano ni Palparan noong Pebrero 2006. Pinaratangan, sinaktan, pinagbantaan — hanggang nakatakas ang magkapatid. Saksi rin diumano sila sa pagpapahirap sa iba pa.

Nagkaharap sila. Hangad ng isang panig, patindihin pa ang pagsupil sa pinagbibintangang mga rebelde’t kaaway ng estado. Hangad ng kabilang panig, hustisya. Hustisyang mata sa mata.

(Sundan ang mga larawan. I-klik ang Next Page)

Nadiin ang Armed Forces of the Philippines (AFP) sa akusasyong ito ang nasa likod ng pagdukot at pagtortyur sa Filipino-Amerikanong aktibista na si Melissa Roxas sa pagdinig na isinagawa sa Commission on Human Rights noong Hulyo 29.

Sa nasabing pagdinig, inihain ni Alliance for Nationalism and Democracy (ANAD) Partylist Rep. June Alcover at Jovito Palparan, retiradong hereral ng AFP, ang isang bidyo na naglalaman ng umano’y mga kuha kay Roxas kasama ang mga kasapi ng NPA. Ayon kay Alcover, patunay ang bidyo na kasapi siya ng NPA na kumikilos sa probinsiya ng Aurora.

Sinabi naman ni Roxas na kinuha mula sa bidyo ang mga larawang iprinisenta ni Palparan at Alcover sa CHR. Dinagdag pa ni Roxas na ito rin ang mga larawang ipinakita sa kanya habang siya ay hawak ng hinihinalang mga militar. Ayon sa kanyang abogado na si Atty. Rex Fernandez, maaaring patunayan nito na AFP nga ang nasa likod ng pagdukot kay Roxas.

Samantala, itinanggi ni Roxas na siya ay kasapi ng NPA. Sa kanyang paunang salita sa harap ng mga commissioner ng CHR, sinabi niyang “Ako ay aktibista. Hindi ako kasapi ng NPA.” Pumunta umano siya sa Pilipinas para pag-aralan ang kanyang pinagmulan at malaman ang kalagayan ng naghihirap niyang mga kababayan. Gagamitin niya umano ang kanyang masasaliksik para sa isang “writing project.” Manunulat si Roxas at kasapi ng Bagong Alyansang Makabayan-USA at Habi Arts, isang pangkulturang organisasyon sa Los Angeles.

Kasalukuyan namang nagsasagawa ng imbestigasyon ang AFP sa background ni Roxas, ani Lt. Col. Romeo Brawner, Jr., hepe ng AFP public information.

Matatandaang bumalik si Roxas sa bansa mula sa Estados Unidos noong Hulyo 21 para ipagpatuloy ang kaso laban sa AFP. Sa pahayag ni Roxas, dinukot siya at dalawa pang kasamahan ng hinihinalang mga elemento 7th Infantry Division ng Philipine Army noong Mayo 19 sa La Paz, Tarlac. Matapos ito’y anim na araw umano siyang sinalang sa interogasyon at iba’t ibang klase ng tortyur. Pinapaamin umano siyang kasapi siya ng NPA.

Tumutugma naman ang pagsasalarawan ni Roxas sa lugar na pinagdalhan sa kanila sa Fort Magsaysay sa Nueva Ecija.

Napangalanan din ni Roxas ang lima sa mga sundalong umano’y nagsagawa ng tortur sa kanya.

Nang palayain noong Mayo 25, binalaan umano si Roxas na huwag sasabihin kaninuman ang naganap sa kanya.

Samantala, giniit ni Leila de Lima,  tagapangulo ng CHR, na ang kailangang mapatunayan ay hindi ang sinasabing kaugnayan ni Roxas sa NPA kundi ang naganap umanong  tortyur. Ani de Lima, wala simuman ang may karapatang mangtortyur.

Sinuportahan naman ni Rep. Lorenzo Tañada III, tagapangulo ng House Committee on Human Rights,  ang pahayag ni de Lima. Inihain din ng siyam na kongresista, kasama sina Tañada at Satur Ocampo ng Bayan Muna, ang House Resolution No. 1627 kaugnay ng writ of amparo na sinampa ni Roxas sa Cour of Appeals (CA). Nakatakda  ang pagdinig nito sa CA sa Hulyo 30.

Tumayo at pinagmumura ni Raymond Manalo, biktima diumano ng pagdukot at tortyur sa kamay ng 7th Infantry Battalion ng Philippine Army, si dating heneral at Rep. Jovito Palparan, habang nagsasalita ang huli sa pagdinig ng Commission on Human Rights (CHR).

Nagsasalita si Palparan hinggil sa “pagpatay” umano ng mga rebeldeng komunista habang inaakusahan siyang pumapatay nang tumayo si Manalo. Nagmura ang naturang biktima at sinabing “Tinortyur mo ako!” bago pinaupo ng mga kasamahan at tahimik na lumabas ng conference room ng CHR.

“Walang gagalaw sa kanya, walang gagalaw kay Raymond Manalo,” sabi ni CHR Chair Leila de Lima matapos maghiyawan ng “Ilabas iyan!” ang mga tagasuporta ni Palparan at ng anti-komunistang si ANAD Rep. Pastor Alcover Jr.

Dagliang tinapos ni De Lima ang pagdinig, na unang nagtalakay hinggil sa kaso ng pagtortyur diumano kay Melissa Roxas.

Si Manalo ang isa sa magkapatid na Manalo na dinukot diumano ng Pebrero 14, 2006 ng mga tauhan ni Palparan noong commanding general pa siya ng 7th ID ng Army sa Central Luzon.

Nakatakas si Manalo at ang kapatid niyang si Reynaldo noong 2007. Sa mga pagdinig sa CHR at sa writ of amparo hearing sa Court of Appeals, sinabi nilang nakita nila si Palparan noong nasa piling ng mga militar. Nakita rin umano nila ang nawawalang aktibistang sina Sherlyn Cadapan at Karen Empeño.

Pumunta sa pagdinig ni Roxas sina Palparan at Alcover para iprinsinta ang bidyo na ebidensiya umano na miyembro ng New People’s Army (NPA) si Roxas.

Sa naturang pagdinig, inakusahan ni Palparan si Bayan Muna Rep. Satur Ocampo na siyang may kinalaman umano sa pagdukot kay Roxas. Muling inakusahan nina Palparan at Alcover si Ocampo na miyembro at lider pa nga ng NPA.

Ngunit matapos ang pagtatanong sa dalawa ni De Lima, sinabi ng tagapangulo ng CHR na “wala kayong ebidensiya” sa akusasyon laban kay Ocampo.

Noong Sabado, Hulyo 25, 2009, nagsagawa ng press conference ang Alliance of Concerned Teachers. Sa nalalapit na restawran, nagsagawa rin ng presscon ang anti-komunistang party-list na Alliance for Nationalism and Democracy (ANAD) ni Jun Alcover at Bantay ni dating heneral Jovito Palparan.

Ang bidyo, kinuha ni Prop. Sarah Raymundo ng Congress of Teachers and Educators for Nationalism and Democracy-UP (Contend-UP), ay nagpapakita ng presscon ng ANAD at Bantay at pagtatanong ni Prop. Antonio Tinio, tagapangulo ng ACT, sa dalawang anti-komunista. Binansagan ni Palparan si Tinio na “komunista.”

Ang presscon nina Palparan ay tungkol sa dinukot at tinortyur na Pilipino-Amerikano na si Melissa Roxas. Inakusahan nina Palparan at Alcover si Roxas na “miyembro ng New People’s Army.” Na para bagang makatwiran na siyang itortyur kung totoo mang rebelde siya.

Narito ang isa pang bahagi ng presscon nina Palparan, mula sa bidyo ni Prop. Raymundo:

Itinanggi ng mga kinatawan ng 7th Infantry Division ng Philippine Army na may kinalaman sila sa pagdukot sa Pilipino-Amerikanong si Melissa Roxas at dalawang kasamahan sa La Paz, Tarlac noong Mayo 19.

Gayunman, nagprisinta si Roxas sa pagdinig ng Commission on Human Rights ng ebidensiya na maaaring makatulong sa pagturo ng may salarin. Sinabi rin ni Roxas na nakita niya ang mukha ng isa sa mga dumukot sa kanya bago piniringan noong araw na iyon.

Ayon kay Col. Leonido Bongcawil, na kumawatan sa hepe ng 7th ID na si Maj. Gen. Ralph Villanueva of 7th ID, hindi maaaring sa Fort Magsaysay sa Nueva Ecija ikinulong at tinortyur si Roxas dahil nagsisilbing “tourist destination” diumano ang naturang kampo ng militar.

Sinabi pa ni Lt. Col. Hermilo Barrios, kinatawan ng Army, na “hindi tugma” sa aktuwal na katayuan ng Fort Magsaysay sa pagsasalarawan ni Roxas na lugar kung saan siya dinetine at tinortyur.

Gayunman, pinrisinta ni Roxas ang bag na binigay umano sa kanya ng mga militar bago siya pakawalan ng mga ito sa Quezon City noong Mayo 25. Laman nito ang isang pares ng posas, cookies, isang bibliya, at librong Love in the Time of Cholera ni Gabriel Garcia Marquez.

Pakutyang sinabi ni Leila de Lima, tagapangulo ng CHR na nanguna sa pagdinig, na nag-iwan pa ng “remembrance” kay Roxas ang mga nagdukot sa kanya.

Sinabi ni Roxas na mukhang ang iniwan sa kanyang posas ang siyang posas na ginamit sa kanya noong siya’y piniit at tinortyur. (Basahin ang kaugnay na artikulo)

Determinado umano si Roxas na ipagpatuloy ang pagsampa ng kaso laban sa mga dumukot at nagtortyur sa kanya, at sa mga kasamahang sina Juanito Carabeo at John Edward Jandoc.

Sa Hulyo 30, nakatakdang magtestigo si Roxas sa harap ng Court of Appeals kaugnay ng hiling niya sa korte na protektahan siya at mga kaanak niya sa bisa ng writ of amparo.

Sa parehong araw, makikipagpulong si Pang. Arroyo kay US Pres. Barack Obama sa Washington DC, USA.

Citizen ng US si Roxas pero ipinanganak sa Pilipinas. Miyembro siya ng Bagong Alyansang Makabayan sa US at Habi Arts, isang grupong pangkultura.

Si Melissa Roxas, sa isang press conference sa Echo Park United Methodist Church sa Los Angeles noong Hunyo 30. (Jay Davis)

Pabalik ng bansa si Melissa Roxas, ang Pilipino-Amerikanong aktibista na dinukot at tinortyur diumano ng militar noong Mayo.

Determinado siyang ipagpatuloy ang paghabla sa gobyernong Arroyo sa pagdukot at pagtortyur sa kanya at sa mga kasamahang sina Juanito Carabeo at John Edward Handoc sa La Paz, Tarlac, ayon kay Renato Reyes Jr., pangkahalatang kalihim ng Bagong Alyansang Makabayan (Bayan).

Bago umalis sa bansa noong nakaraang buwan, nagsampa si Roxas ng writ of amparo sa Korte Suprema kontra sa mga dumukot umano sa kanya.

“Pinupuri namin ang tapang niya sa pagbalik sa Pilipinas. Pinabubulaanan lamang ang determinasyon niyang patunayan na dinukot at tinortyur siya ang sabi ng militar na gawa-gawa lamang ang nangyari sa kanya,” sabi ni Reyes.

Mula sa US, kasama ni Roxas ang mga delegado ng California-Nevada Conference ng United Methodist Church sa US. Papunta umano sila sa Pilipinas para sa isang fact-finding mission. Sila rin ang parehong grupo na nag-lobby sa Senado ng US noong 2007 hinggil sa rekord ng gobyernong Arroyo sa pampulitikang pamamaslang.

Nagtakda ng pagdinig ang Court of Appeals sa kaso ng Roxas sa Hulyo 30. Sa parehong araw, nakatakdang makipagkita si Pangulong Arroyo kay US Pres. Barack Obama.

“Dapat magsilbing babala sa gobyerno ng US ang testimonya sa walang-pakundangang suporta ng gobyernong Arroyo na nagresulta sa mga paglabag sa karapatang pantao, kabilang ang laban sa isang American citizen,” sabi pa ni Reyes.