“Paano naman ako?” Ito ang paulit-ulit na itinatanong ni Pamela (di tunay na pangalan) tuwing sinasabihan na hindi maaaring litisin o ipakulong sa Pilipinas si Erick Shcks, isang Panamanian national na diumano’y nanggahasa sa kanya.

Kahapon, tuluyan na ngang umalis ng bansa si Shcks. Isang araw lamang bago nito, inamin ni Department of Justice (DOJ) Sek. Leila de Lima na dahil sa sertipikasyon ng diplomatic immunity na ipinagkaloob ng Department of Foreign Affairs (DFA) kay Shcks, hindi kayang pigilan ng Bureau of Immigration ang pag-alis ni Shcks. Siya mismo ang naghatid ng masamang balita sa biktima, sa isang dayalogo kasama ang mga miyembro ng grupong Gabriela.

Bigong ‘pakiusap’ ng DFA

Si Schks ay isang Technical Officer ng Panama Maritime Authority at may hawak ng diplomatic passport. Noong Abril 24, sinampahan ni Pamela si Shcks ng kasong rape sa Makati Regional Trial Court. Agad na nakipagnegosasyon si Panamanian ambassador Roberto Carlos Moreno para sa pagpapalaya ni Shcks na umano’y may diplomatic immunity. Ayon sa mga ulat, noong una ay itinanggi ng DFA na kasama si Shcks sa listahan ng mga diplomat na may immunity, at sa halip ay iniutos sa Philippine National Police na bigyan ng “special treatment” ang dayuhan, na dinetine sa isang kuwartong air-conditioned. Ngunit noong Abril 30, tuluyang binago ng DFA ang nauna nitong posisyon, at naglabas ng sertipikasyon na agad nagpalaya kay Shcks. Nakabatay ang immunity diumano ni Schks sa 1961 Vienna Convention on Diplomatic Relations.

Sa kabila ng “pakiusap” ng DFA sa gobyerno ng Panama (ayon sa Vienna Convention, ang gobyerno ng Panama lamang ang maaaring mag-waive ng immunity), at sa mga protestang idinaos ng grupong pangkakabaihan sa harap ng embahada ng Panama, opisyal na tinanggihan kahapon ng gobyerno ng Panama ang hiniling na waiver ng DFA. Ang tanging nagawa ng DFA, ideklara si Shcks na persona non-grata (PNG).

Ngunit ayon sa Gabriela, huli na ang deklarasyong ito. “Dapat idineklara ito nang mas maaga ng DFA at DOJ, at pinigilan ang pag-alis ni Shcks sa bansa. Paano na siya mapapanagot ngayon sa kanyang krimen?” ani Gert Ranjo-Libang, deputy secretary general ng Gabriela.

Ayon sa mga istap ng Gabriela na nakakausap ang biktima, ang 19-anyos na si Pamela ang breadwinner ng kanyang pamilya. Hayskul lamang ang kanyang tinapos, ngunit nagpursige siyang makapasok sa maayos na trabaho. Mahilig umano siyang magsulat sa kanyang libreng panahon.

Ngunit nagbago ang kanyang buhay nang gahasain ni Shcks sa loob ng kanyang condominium sa Makati City noong Abril 23. Ayon sa salaysay ni Pamela, nagpakilala lamang si Shcks na isang seafarer sa isang pagtitipon, at inimbita siya sa isang party sa kanyang condominium. Nagulat na lamang umano si Pamela na nag-iisa lamang siyang bisita. Bigla umanong nahilo ang biktima matapos pahithitin ni Schks ng mga dahon na kahawig ng marijuana, at saka siya ginahasa.

Sa panayam ng Pinoy Weekly, inihayag ni Joms Salvador, deputy secretary general ng Gabriela, na ang gobyernong Aquino ay naging “masyadong diplomatic, masyadong hospitable, hanggang sa punto na sinasakripisyo na ‘yung kapakanan ng kababayan natin.” Dagdag pa niya, “Kung ‘yung panghihimasok nga ng Tsina sa ating teritoryo, iginigiit ang gobyerno ang kapangyarihan nito. Pero pagdating sa mga kaso ng rape at karahasan sa kababaihan, may pagmamaliit na ginagawa, hinahayaan na lamang.”

Reklamo laban sa bise-alkalde

Kasabay ng kaso ni Pamela, isinapubliko rin nina Jasmin at Mina (di tunay na mga pangalan) ang panggagahasa sa kanila ng bise-alkalde ng Pantabangan, Nueva Ecija na si Romeo Borja Jr.

Labingwalong taong gulang pa lamang si Jasmin, ngunit walong buwan na siyang nagdadalang-tao dulot ng panggagahasa sa kanya ni Borja.  Anim na beses umano siyang ginahasa mula Hunyo hanggang Setyembre ng taong 2011, matapos siyang makilala ng bise-alkalde sa isang beauty contest. Hindi umano siya makapalag noon kay Borja dahil tinatakot siya nito, at pinagbabantaan.

Hindi lamang umano si Jasmin ang naging biktima, kundi maging ang kasambahay ni Borja na si Mina. Taong 2009 nang gahasain ni Borja si Mina, at nagbunga ng anak ang nasabing krimen. Bagaman nauna nang nagsampa ng reklamo si Mina ng rape at qualified seduction sa Cabanatuan City, wala pa ring pag-usad ang nasabing kaso. Bilang suporta, sinamahan ni Mina si Jasmin sa pagsasampa ng kaso sa DOJ laban kay Borja noong Mayo 7.

May mga ulat ding nakalap ang Gabriela Women’s Partylist sa Pantabangan na mayroon pang ibang mga naging biktima si Vice Mayor Borja, ngunit natatakot na lumitaw o dumulog sa pulisya. “Hinahangaan namin ang katapangan nina Mina at Jasmin. Panawagan ito sa kababaihan na basagin ang kultura ng pananahimik at mangahas na ipaglaban ang kanilang mga karapatan,” sabi ni Gabriela Rep. Luz Ilagan.

Sa dayalogo ng Gabriela sa DOJ, ipinangako na ni De Lima na isasailalim sa Witness Protection Program sina Jasmin at Mina, at kanilang mga pamilya, na nanganganib umano ang buhay. Nangako rin ang kalihim na mamadaliin ang imbestigasyon ng kaso.

Ngunit ayon sa grupo, hangga’t nasa puwesto si Borja, nasa disposisyon niya ang buong makinarya ng lokal na gobyerno, na posibleng gamitin para hadlangan ang isang mabilis at patas na pagdinig. Nanawagan ang Gabriela sa gobyernong Aquino na utusan ang Sandiganbayan na imbestigahan ang mga reklamo laban kay Borja. “Dahil siya ay isang elected public official, maging agresibo rin sana ang gobyerno na habulin siya, dahil the mere fact na may narereklamo ng panggagahasa, ano ang ginagawa ng gobyerno? Nakaantabay lang, na para na ring pagpayag dito,” ani Salvador.

Mas mabigat na parusa

Sa kaso nina Pamela, Jasmine, at Mina, malinaw na ginawa ang karumal-dumal na krimen ng persons of authority. Pinag-aaralan ngayon ng Gabriela kung paano aamyendahan ang Anti-Rape Law of the Philippines o Republic Act 8353 para mapatawan ng mas mabigat na parusa ang mga salarin na nasa posisyon ng awtoridad, gaya ng mga opisyal ng gobyerno, pulis, at militar.

“Dahil sa kanilang kapangyarihan, matapang silang gumawa ng krimen laban sa kababaihan. All the more na dapat mas mabigat ang parusa sa kanila. Dito, nakikita yung limitasyon ng kasalukuyang batas sa rape. Dapat aggravating factor sa rape kapag awtoridad ang gumawa, para maipakita na hindi natin hinahayaang gamitin ang kanilang kapangyarihan para sa karahasan sa kababaihan,” sabi ni Salvador.

Samantala, sinabi ni Ilagan na dapat ding repasuhin ng Kongreso ang Vienna Convention, dahil tila dehado dito ang mga mamamayan gaya ni Pamela. “We cannot have too much hospitality and too much diplomacy all at the expense of Filipino women, all at the expense of justice,” aniya sa isang privilege speech. Inihalintulad niya ang kaso ni Pamela sa kasong panggagahasa kay Nicole noong 2005, kung saan malayang nakaalis ng bansa ang salaring si US Marine Lance Corporal Daniel Smith.

Para sa Gabriela, kapag patuloy na hindi maresolba ang mga kaso ng panggagahasa, lalo ng persons of authority, magpapatuloy ang kultura ng walang pakundangang karahasan sa kababaihan, at pananahimik hinggil dito.

“Ultimately, ang problema talaga dito, ang ating mismong gobyerno ay hindi kayang protektahan ang kababaihan laban sa karahasan. At sa harap ng karahasan, hindi rin niya kayang tiyakin ang pagkakaroon ng hustisya para sa mga biktima,” pagtatapos ni Salvador.