Buwan ng pagmamahalan ang Pebrero: pagmamahal ng bayarin sa edukasyon sa Pilipinas.

Ito ang pahayag ng National Union of Students of the Philippines (NUSP) sa kanilang inilunsad ng Tuition Monitor Network (TMN) sa Maynila upang mangalap ng mga datos sa pagtataas ng mga bayarin sa mga pamantasan sa nasabing lugar.

Batay sa kanilang mga pag-aaral, inaasahang magtaas na naman ng bayarin sa matrikula at iba pang singilin ang iba’t ibang pamantasan sa bansa — at walang ginagawa ang mga ahensiya ng gobyerno para pigilan ito.

Lumalabas umanong umabot sa 257 pamantasan ang nagtaas ng bayarin noong nakaraang taon. Pinayagan ito ng Commission on Higher Education (CHED), na hindi man lamang nag-imbestiga kung daanan ba ang taas-matrikula at taas-singil sa mga konsultasyon sa mga estudyante, ayon sa NUSP.

Nakapagtala rin ang NUSP na 108 porsiyentong average na pagtaas sa matrikula noong nakaraang taon sa buong bansa. Nasa 148% naman ang average na pagtaas sa National Capital Region.

Isang alyansa ang TMN na binuo ng NUSP para magbantay sa mga bayarin sa mga pamantasan at pagbibigay ng impormasyon sa mga rekisitos na kailangan bago magtaas ng bayarin.

Nagsimula nang mangalap at maglunsad ng mga konsultasyon ang TMN sa Lungsod ng Quezon sa Unibersidad ng Pilipinas-Diliman, Cebu, Davao at Negros.

Panimulang datos

Sa Pebrero, nagmamadaling magkaroon ng konsultasyon para sa pagtaas ng matrikula dahil hanggang Pebrero 28 lamang ang pagpapasa sa CHED ng pahintulot.

“Pero hindi umano konsultasyon ang nagaganap, kundi pagpapaabot lamang sa mga mag-aaral na magkakaroon ng pagtataas,” ayon sa NUSP.

Tumaas na nang 75 porsiyento ang matrikula sa University of Santo Tomas sa nakalipas na sampung taon — mula P71 noong 2003 tungo sa P1,249 kada unit sa kasalukuyan, paliwanag ni Mary Jean Lazo ng Alliance of Concerned Thomasians sa TMN-Manila.

“May redundant fees din sa amin sa anyo ng development umano; special development fee na P500-P2,000 depende sa kolehiyo, information development fee at physical infrastructure and development fee,” ayon kay Lazo.

Nakaamba raw ang pagtaas ng kanilang guidance and counseling fee, athletic fee, library fee, at singil sa National Service Training Program o NSTP at Reserved Officers Training Corps o ROTC.

“May mga bayarin din gaya ng installment fee na tumaas mula P600 patungong P1,500. Kaya ka nga nag-i-installment dahil wala kang pambayad. Tapos may penalty fee na P1,500 kapag hindi ka nakabayad agad. At kung credit card ang gagamitin, may 3.5 porsiyentong bank charge,” ayon kay Lazo.

Sa Colegio de San Juan de Letran naman, may plano ang Center for Planning ang Finance na magtaas nang 7 porsiyento sa kanilang matrikula, ayon kay Paolo Domingo, public relation officer ng Alyansa Letranista.

“Kami raw kasi ang nagpapasuweldo sa Letran-Bataan, kaya magtataas daw sila. Tapos ‘yung ginagawang basic education building din ang dahilan. Parang kami ang nagbabayad para sa elementary building tuloy,” ayon kay Domingo.

Nasa P50,000 na dating P40,000 ang matrikula ni Xyza Maleriado, senator for broadcasting ng Alyansa Letranista. Aniya, mahal daw ang kanilang facilities na ginagamit sa kanilang kolehiyo sa komunikasyon.

Nasa P5,155 ang miscellaneous fee, P6,000 ang supplementary fee at P8,300 naman ang laboratory fee, sabi pa ni Maleriado. Paliwanag pa niya, marami ang mga estudyanteng nagbabayad na hindi nakakagamit ng mga pasilidad sa Letran.

Sa Feati University naman, tumaas nang 5 porsiyento ang matrikula noong nakaraang taon at pinangangambahan itong maulit sa susunod na academic year, ayon kay Bong Reyes, presidente ng student council.

“Bukod pa rito, may mga bayarin din kami gaya ng Seminar Survey Inspection Field Trip na P600 kada semestre pero hindi naman kami kada semestre nagkakaroon ng field trip,” sabi pa ni Reyes.

Nasa P40,000 ang matrikula ni Reyes para sa unang semestre. Umaabot sa P12,000 dito ang miscellaneous fee at P1,100 kada unit ang kanyang binabayaran.

“May mga hindi na nga nakapag-enroll dahil sa sobrang taas ng bayarin. ‘Yung iba, kahit ‘yung remaining balance, hindi na kayang bayaran kaya nahinto,” ayon kay Reyes.

Napagtagumpayan

Sa Polyteknikong Unibersidad ng Pilipinas (PUP), napagtagumpayan ng mga mag-aaral ang pag-refund ng P505 sa kanilang miscellaneous fee noong nakaraang semestre dahil sama-samang pagkilos ng mga mag-aaral.

“Hindi dumaan sa konsultasyon ang pagtaas ng miscellaneous fee na P305 para sa PE uniform, P150 sa medical at P50 naman sa insurance. Hindi kami nasabihan sa konseho at nagulat na lang ang lahat sa bayarin na ito,” ani Cristel Constantino, konsehal mula sa konseho ng mga mag-aaral sa PUP.

Bagamat may pagtatangka na tanggalin ang redundant fees sa PUP gaya ng athletic fee at sports developmental fee na hindi aabot sa P150 kada semetre, plano umano ng administrasyon na pag-isahin na lamang ito.

Dahil sa planong ito, pinangangambahan ng mga estudyante na tataas nang P150 ang singil sa kanila. Batay din umano ito sa inisyal nilang nakalap na impormasyon sa konseho, ayon kay Constantino.

Iniulat naman ni Iza Isip, secretary general ng NUSP-National Capital Region, ang nakaambang pagtaas ng matrikula sa Trinity University of Asia at Technological University of the Philippines na parehong wala pang petsa ng konsultasyon.

Nasa 200% umano ang itinaas ng matrikula sa buong system ng TUP noong nakaraang taon mula P50 patungong P150.

Isa pang problema ng TUP ang pagbabayad ng candidate’s fee na P3,800 para sa mga tatakbo sa konseho dahil wala umanong pondo ang unibersidad para rito, ayon kay Isip.

CHED Memo No.3

Ipinaliwanag din ng TMN ang inilabas ng CHED ang Memorandum No. 3, na naglalayong maging gabay umano ng mga pamantasan sa pagtataas ng mga bayarin.

Ayon sa TMN, kasama ang tuition at miscellaneous fee rito at kaiba sa CHED Memo No.13 na ginagamit noon na tuition lamang ang sakop. Pagbigay-katwiran umano ito ng miscellaneous fee, ayon sa TMN.

“Pero hindi covered ng CHED Memo No. 3 ang mga freshman kaya malakas ang loob ng mga administrasyon na magtaas ng matrikula sa mga first year. Pero kailangan pa rin nating tugunan ito,” ayon kay Issa Baguisi, pangkalahatang kalihim ng NUSP-National.

Ang problema pa, ayon kay Baguisi, polisiya mismo ng administrasyong Aquino ang unti-unting pagbabawas ng pondo sa mga state universities and colleges.

 Ito umano ang dahilan kung bakit may mga ladderized tuition increase na ginagawa ang mga pamantasan tulad ng Philippine Normal University. Socialized tuition fee and assistance program naman ang anyo nito sa UP.

“Kailangan ding may representatives ang mga mag-aaral mula sa konseho, organizations at publikasyon na hindi lalampas sa 10 kung may mga konsultasyon. Dapat itong malaman ng mga mag-aaral sa pagpapaskil sa loob ng kampus na mabilis na mapapansin. Aabot sa 15-araw pa bago ang konsultasyon,” ani Baguisi.

Dagdag pa dito, may karapatan umano ang mga mag-aaral na humingi ng financial statements para malaman kung saan napupunta mga karagdagang bayarin sa tuwing may proposal ng tuition increase.

Maaari ring magkaroon ng sariling sarbey ang mga mag-aaral kung may kakayahan bang pangpinansiya ang mga mag-aaral sa pagtaas ng matrikula.

“Kung hindi matutuloy ang konsultasyon, hindi rin magkakaroon dapat ng pagtaas sa tuition at iba pang bayarin,” ayon kay Baguisi.

Pinahihintulutan din umano ang paghahain ng reklamo 30-araw pagkatapos ng konsultasyon.

“Kailangang maging sustinido ang paglaban dahil ang Pebrero paghahain pa lamang ‘yan ng mga pagtaas at Marso hanggang Abril ang approval ng mga ito. Kaya dapat tuluy-tuloy ang paglaban,” ayon kay Baguisi.

Paglawak ng suporta

Nakiisa naman si City Councilor DJ Bagatsing sa isinusulong ng TMN. Pinanguhan ni Councilor Bagatsing ang city ordinance sa Maynila ang pagbabawal ng “no-permit, no-exam policy.”

Ito rin ang siyang isa sa isinusulong ng Kabataan Party-list sa Kamara at may sariling bersiyon naman sa Senado si Sen. Manuel Villar.

Nagpasa din umano si Bagatsing ng resolusyon para itulak ang Kamara na imbestigahan ang mga bayarin gaya ng development fee, athletic fee, energy fee at iba pang bayarin sa pribadong mga pamantasan sa Maynila.

“I will not be behind you. But I will be beside you para rito,” ayon kay Bagatsing.

Isinusulong ng Kabataan sa Kamara ang Tuition Regulation Bill para bigyan ng hangganan ang maaaring magtaas ng tuition.

Layon naman ng Tuition Moratorium Bill na itigil ang pagtaas ng bayarin sa mga pamantasan na isinulong sa panahong dumaan sa matinding kalamidad ang bansa at matinding krisis pang-ekonomiya.

“Kung nag-lobby ang school administrations sa Kamara para huwag matuloy ang mga batas na ito, mas lalo dapat tayong mag-ingay at mag-lobby para matupad ang mga ito at maipasa,” ayon kay Baguisi.