Kapag ang kontratista o agency ba sa isang pagawaan ay may sertipikasyon na galing sa Department  of Labor and Employment  (DOLE), legal na ba ang kontratistang ito? Hindi na ba maaring kuwestiyunin ang  kanyang pangunguntrata kesyo nabigyan na ng lisensiya ng  DOLE?

Sa kasong “San Miguel Corporation vs. Vicente Semillano, et. al.”, (G.R. No. 164257) na hinatulan ng Korte Suprema noong Hulyo 5, 2010, pumasok sina Vicente sa isang  kooperatiba. Ang  kooperatibang ito ay nagbibigay ng mga tao bilang manggagawa sa mga pagawaan. Itinalaga sina Vicente sa kompanya ng San Miguel kung saan ang kanilang gawain ay ang magkamada at maglinis ng mga bote na nilalagyan ng mga inumin at sumunod sa iba pang iuutos sa kanila ng mga tauhan ng San Miguel Corporation. Ganun pa man, sa kontratang pinirmahan sa pagitan ng San Miguel at ng kooperatiba, ang magbabayad sa sahod nina Vicente at ang may kontrol sa kanilang pagtatrabaho ay ang kooperatiba. Kaya nang naka-anim na buwan na sa kanilang mga trabaho sina Vicente ay hindi sila ni-regular ng San Miguel sa dahilang ang kanilang employer ay ang kooperatiba.

Isang araw, hindi na pinapasok sina Vicente sa looban ng San Miguel. Ang sabi sa kanila ng namamahala sa kooperatiba ay aantayin na lamamg kung ano ang sabi ng superbisor ng San Miguel.

Mahigit na isang buwan na ang lumipas ngunit hindi pa rin pinapasok sa kanilang mga trabaho  sina Vicente. Dahil dito, nagsampa ng kasong illegal dismissal sa tanggapan ng Labor Arbiter sina Vicente laban sa San Miguel at sa kooperatiba.

Bilang depensa, sinabi ng San Miguel na hindi siya ang tunay na employer nina Vicente kungdi ang kooperatiba. Ayon sa San Miguel, ang sahod nina Vicente ay binabayaran ng kooperatiba.  Ito rin ang nagbabayad ng kanilang SSS. Ito rin ang may kontrol sa pamamaraan kung paano ginagawa  nina Vicente ang kanilang mga trabaho. May sapat ding kapital ang kooperatiba sa kanyang negosyo.  May lisensiya din ito bilang “labor contractor” mula  sa Dept. of Labor and Employment.

Kaya ang kooperatiba  ang dapat managot kung wala mang trabaho sina Vicente, giit ng San Miguel.

Hindi ito pinaniwalaan ng Labor Arbiter at pinanalo nito sina Vicente. Sa hatol ng Labor Arbiter, sinabi  niya na ‘labor-only  contractor” ang kooperatiba at ayon sa batas , ang dapat ituring na employer nina Vicente ay   ang San Miguel. Inutos niya sa  San Miguel na ibalik sina  Vicente sa kanilang mga trabaho at bayaran ito ng backwages.

Nag-apela sa National Labor Relations Commission (NLRC) ang kompanya. Noong una, kinampihan ng NLRC ang Labor Arbiter ngunit nang humingi ng rekonsiderasyon ang San Miguel.  Binaliktad nito ang desiyon ng huli at deniklarang ang kooperatiba ang employer nina Vicente at walang pananagutan ang San Miguel.

Pumunta sa Court of Appeals sina Vicente. Binaliktad naman ng Court of Appeals ang naging hatol ng NLRC at sinabing ang dapat managot ay ang San Miguel dahil ito ang tunay na employer nina Vicente at labor-only contractor lamang nito ang kooperatiba.

Hindi nag-atubili ang San Miguel at dinala sa Korte Suprema ang kaso. Kinampihan ng Korte Suprema sina Vicente at sinabing tama ang Court of  Appeals.

Ipinagbabawal sa ating batas ang “labor-only contracting,” paliwanag ng Korte Suprema, at kung sakaling mangyayari ito, ang kontratista o agency ay ituturing lamang na ahente ng kompanya at ang huli ang may pananagutan sa mga manggagawa.

Sa ilalim ng batas, ganito ang panununtunan upang malaman kung may “labor-only contracting” ba o wala. Halimbawa, sino ba ang may kontrol sa  proseso at pamamaraan ng paggawa ng mga tao? Kung ang kompanya ang may kontrol nito, maliwanag na may “labor-only contracting.” Kung ang kontratista naman, walang “labor-only contracting.”

Pangalawa, may sapat bang kapital ang kontratista  na direktang ginagamit  sa kanyang negosyo at ang ginagawa ba ng kanyang mga tauhan ay hindi konektado sa hanapbuhay ng kompanya?  Kung ang sagot sa tanong na ito ay pawang oo, walang “ labor-only contracting.”

Sa kaso nina Vicente, maliwanag na ang San Miguel ang may kontrol kung paano nila ginagawa ang kanilang gawain. Bukod sa pagkakamada at paglilinis ng mga bote, maaari pa silang utusan ng ibang utos ng mga tauhan ng San Miguel.

Direkta ring may kinalaman sa negosyo ng San Miguel ang ginagawa nina Vicente. Sa pag-gawa ng beer products, mahalaga ang paglilinis ng bote, sabi ng Korte Suprema.

Hindi rin natin masasabing may sapat na kapital na direktang ginugugol kina Vicente  ang kooperatiba. Bagamat sinasabi ng kooperatiba na may mahigit P2 Milyon itong kapital, walang patunay na ang halagang ito ay ginagamit para sa operasyon nina Vicente .

Kung binigyan man ng DOLE ng certification bilang ‘independent contractor” ang kooperatiba, hindi ito nangangahulugan na hindi na ito maaring magkasala ng “labor-only contracting.” Ang certification ng DOLE ay hindi mapagpasya sa bagay na ito. Dapat pa ring tingnan ang aktuwal na

operasyon ng kooperatiba. Ang operasyon nito ang mapagpasya, hindi ang anumang  sertipikasyon, paliwanag ng Korte Suprema.