Protesta ang naging paraan ng paggunita ng mga kaanak, midya at iba’t ibang sektor sa ikatlong anibersaryo ng malagim na masaker sa Ampatuan, Maguindanao noong Nobyembre 23, 2009.

Sa martsa nila mula Welcome Rotunda sa Quezon City patungong Mendiola, Manila, ipinarada ng mga organisasyon ng midya ang 153 replika ng kabaong—simbolo ng kawalang hustisya sa mga pinaslang na mamamahayag mula noong 1986 at hanggang sa kasalukuyan.

Sa masaker sa Maguindanao, kabilang sa 58 na biktima ng pamamaslang diumano ng angkan ng pamilyang Ampatuan ang 32 mamamahayag.

Sa kanilang nagkakaisang pahayag, pinasaringan ng grupo si Pang. Benigno Aquino III sa tila “kawalan ng interes” nitong resolbahin ang kaso ng masaker gayundin ang pagpapatuloy ng impunity o kawalan ng pananagutan sa mga pag-atake sa mga mamamahayag at iba pang sektor ng lipunan.

“Ipinangako ni Presidente Aquino ang limang mahalagang reporma para mapabilis ang pagkamit natin ng katarungan,” pahayag ng grupo na binasa ni Malou Mangahas ng Philippine Center for Investigative Journalism (PCIJ).Kasama umano rito ang mga reporma sa paggawad ng hustisya sa mga biktima ng ekstra-hudisyal na pamamaslang at pag-atake sa mga alagad ng midya.

Ksama sa ipinangako ni Aquino noong 2010 ang pagpapaunlad sa witness protection program; pagbubuo ng quick reaction team para mag-imbestiga sa mga kaso ng pagpatay sa mga mamamahayag; pagpapabilis sa paglilitis sa mga kaso at pagrebisa sa rules of court para maiwasan ang abuso at manipulasyon sa mga kaso.

Pero ayon sa grupo, sa kabila ng pangakong protektahan ang press freedom, nagpapakita si Aquino ng pagkiling sa mga panukala para supilin ang karapatan sa pamamahayag.

Ibinigay na halimbawa ng grupo ang hindi maipasa-pasang Freedom of Information Bill at pagpasa naman sa Cybercrime Prevention Act, na diumano’y may layuning supilin ang mga kritiko ng gobyerno sa cyberspace.  Gayundin ang muling pagkiling ng pangulo sa Right to Reply Bill.

Kaya naman nawawalan na ng tiwala ang mga kaanak ng mga biktima, ayon sa mensaheng binasa ni Mangahas sa programa.

“Nalulungkot kami, kasi napakabagal ‘yung pag-usad ng kaso.” ani Editha Tiamzon, asawa ng isa sa mga biktima. Sa walong akusado na pawang nasa pamilya ng Ampatuan, dalawa pa lamang ang nababasahan ng sakdal, samantalang aabot pa sa isandaan ang hindi pa naaresto.

“Noong nakausap namin si Undersecretary Francisco Baraan ng Department of Justice, sinabi niya na mababasahan ng sakdal ang mga akusado bago mag-tatlong taon. Eh ngayon tatlong taon na, wala pa rin. Nakakalungkot,” ani Tiamzon sa Pinoy Weekly.

Dismayado rin ang mga kaanak sa desisyon ng Korte Suprema na ipagbawal ang live coverage at nagtakda na lamang ng ilang lugar para sa live streaming sa paglilitis.

“Ang hirap naman noon, taga-Davao kami. Ibig sabihin, pupunta pa ako sa Cagayan de Oro para lang mapanood ang hearing,” sabi ni Juliet Ebardo, ina ng isang biktima.

Bukod sa bagal ng pag-usad ng kaso, ilan sa mga testigo ang pinatay at pinaghihinalaang may kaugnayan sa kaso.  “Ang kawalang hustisya’y hindi natapos sa pagmasaker sa kanilang mga kaanak, patuloy ang pananakot sa mga pamilya ng mga biktima. Patunay na lumalaganap pa rin ang impunity na dapat kondenahin,” pahayag naman ni Cristina Guevarra, pangkalahatang kalihim ng Hustisya, grupo ng mga kaanak at tagasuporta ng mga biktima ng paglabag sa karapatang pantao.

Naglunsad din ng kilos-protesta ang iba’t ibang sektor sa iba’t ibang lugar sa bansa, maging sa loob ng mga kampus, para gunitain ang masaker at igiit ang hustisya para sa mga biktima at sa bayan.

Artikulo ni Macky Macaspac | Larawan nina Macky Macaspac at Darius Galang | Audio recording ng pananalita ni Malou Mangahas ni Macky Macaspac