Sa ika-11 hanggang ika-13 araw ng impeachment proceedings laban kay Pangalawang Pangulong Sara Duterte, iniharap ng prosekusyon si dating Commission on Audit (COA) state auditor Roderick Wamil upang ipaliwanag ang audit procedures at findings ng COA kaugnay ng confidential funds ng Office of the Vice President (OVP).

Nakatuon ang kanyang testimonya sa paraan ng pagsusuri ng COA sa liquidation ng confidential at intelligence funds at sa mga pamantayang dapat sundin ng mga ahensiya ng pamahalaan sa paggamit ng pondo ng bayan.

Ipinaliwanag ni Wamil na bagama’t may mga sensitibong impormasyon na saklaw ng confidentiality, hindi ito nangangahulugan na hindi na sakop ng government auditing rules ang confidential funds.

Aniya, obligasyon pa rin ng bawat ahensiya na magsumite ng sapat na dokumentasyon upang patunayan ang wastong paglabas, paggamit at liquidation ng public funds. Hindi aniya maaaring gamiting dahilan ang confidentiality upang makaiwas sa pagsunod sa itinakdang auditing standards.

Mahalagang bahagi ng kanyang testimonya ang paliwanag tungkol sa paglalabas ng Notices of Disallowance. Ayon sa kanya, naglalabas ang COA ng ganitong notice kapag nakita ng mga auditor na ang isang gastusin ay hindi sumusunod sa umiiral na auditing regulations o kulang ang supporting documents upang mapatunayan ang transaksiyon.

Binigyang-diin niya na ang Notice of Disallowance ay isang administrative audit action na naglalayong pangalagaan ang public funds. Hindi ito awtomatikong nagpapatunay ng criminal liability, korupsiyon o anumang maling gawain ng isang public official.

Batay sa testimonya, nakakita ang COA ng kakulangan sa dokumentasyong isinumite para sa ilang confidential fund transactions. Dahil dito, hindi ganap na napatunayan ng mga auditor ang mga naturang gastusin alinsunod sa umiiral na auditing rules kaya naglabas ang komisyon ng Notices of Disallowance.

Ang confidential funds ay nananatiling sakop ng public accountability at ang lahat ng ahensiyang gumagamit ng mga pondong ito ay kailangang sumunod sa auditing requirements.

Nilinaw ni Wamil na ang audit findings na ito ay tumutukoy lang sa hindi pagsunod sa financial at auditing requirements at hindi pa nangangahulugan ng criminal misconduct o constitutional accountability.

Ipinaliwanag din niya ang hangganan ng kapangyarihan ng COA. Tungkulin lang ng komisyon na alamin kung ang paggamit ng pondo ng pamahalaan ay alinsunod sa auditing laws at financial regulations.

Ang usapin ng criminal responsibility ay nasa hurisdiksyon ng mga kaukulang investigative at prosecutorial agencies, samantalang ang constitutional accountability sa isang impeachment case ay nasa kapangyarihan ng Senado bilang impeachment court.

Ginamit ng prosekusyon ang testimonya ni Wamil upang suportahan ang mga alegasyon nito hinggil sa paggamit at liquidation ng confidential funds ng OVP. Iginiit naman ni private prosecutor Lorna Kapunan na ang confidential funds ay public funds pa rin at nananatiling sakop ng government audit.

Sa pagtatapos ng kanyang pagtatanong sa COA witness, tahasan niyang sinabi, “Kung ako ang tatanungin, scam ito.” Agad itong tinutulan ng depensa dahil umano’y argumentative ang pahayag at hindi ebidensiya. Iginiit naman ng prosekusyon na ito ay pagpapahayag lang ng kanilang theory of the case at hindi isang factual finding.

Patuloy namang iginiit ng depensa na ang audit findings ng COA ay hindi dapat ituring na tiyak na patunay ng misconduct.

Ayon sa kanila, ang Notices of Disallowance ay administrative determinations lang na maaari pang sumailalim sa legal review at hindi sapat upang patunayan ang korapsyon o impeachable conduct. Ipinanindigan din ng depensa na sumunod ang pangalawang pangulo sa mga legal requirements na may kaugnayan sa paggamit ng confidential funds.

Mahalaga ang naging testimonya ni Wamil sapagkat malinaw nitong ipinaliwanag sa Senado ang audit process at ang batayan ng COA sa paglalabas ng audit findings. Pinagtibay nito ang prinsipyong ang confidential funds ay nananatiling sakop ng public accountability at ang lahat ng ahensiyang gumagamit ng mga pondong ito ay kailangang sumunod sa auditing requirements.

Kasabay nito, maingat niyang ipinaalala na magkaiba ang administrative audit findings at ang pagpapasya tungkol sa criminal liability o constitutional accountability.

Sa huli, ang Senado bilang impeachment court ang magpapasya kung gaano kabigat ang magiging timbang ng mga audit findings at ng iba pang ebidensiyang iniharap sa paglilitis.

---