Walong pelikula para sa Buwan ng Kababaihang Anakpawis

March 16, 2021

Walong pelikulang mainam na i-binge watch ngayong Buwan ng Kababaihan.

Madalas makalimutan ang maka-uring ugat ng pagdiriwang ng Pandaigdigang Araw ng Kababaihan noong Marso 8. Madalas maisantabi (mulat man o hindi) ang makasaysayang papel ng uri sa kanilang paglaban para sa karapatan sa loob ng mga pabrika, ng kani-kanilang tahanan, o saanman.

Sa pagpapatuloy ng selebrasyon ngayong buwan ng Marso, balikan natin ang ilang mga pelikulang nagpapakita sa lakas ng babaeng anakpawis, sumasalamin sa mga totoong sirkumstansiyang humubog sa, at nagpapatuloy ng, kanilang pakikibaka.

1. Sister Stella L.

.

Rekta sa punto ang pelikula: umiikot ang kuwento sa isang madreng nasa sangandaan, kinakailangang pumili kung mananatili sa relatibong mas konserbatibong paraan ng pagtulong sa kapwa (pag-aaruga sa mga unwed mothers, runaways, atbp.), o tumungo sa mas radikal na paglahok sa welga ng mga manggagawa ng isang pabrika ng mantika.

Bagamat nakasentro ang karakter ni Sister Stella L. (Vilma Santos), kinakailangan ding alalahanin ang napakalaking ambag ni Auring (Anita Linda), asawa ng presidente ng unyon. Pinakita niya ang halaga ng pagkakasya ng kakarampot na sahod na kinikita ng asawa at ang kabuoang pagsuporta sa piket. Sa libing ng asawa, sinabi niya: “kung tatahimik ka lang, ang kaunting meron ka, aagawin pa sa’yo. At tiyak na mangyayari ito kung hindi ka matututong lumaban.”


2. Babae at Baril

.

Malinaw naman ang paglalagay ng Babae at Baril sa kasalukuyang konteksto ng kultura ng karahasan sa rehimeng Duterte, at ang pagpatong nito sa karahasang dati nang kinakaharap ng babae sa loob at labas ng kanyang trabaho. Ang juxtaposition o pagtatabi ng babae–maging ang pagpoposisyon ng lipunan sa kanya–at ng baril–bilang pinagmumulan ng pulitikal na kapangyarihan–ay makatarungang representasyon sa paggigiit ng Babae (Janine Guttierez) sa kanyang sarili sa lipunan.


3. Sunday Beauty Queen

.

Ang unang dokumentaryong nanalo ng Best Picture sa Metro Manila Film Festival noong 2016, walang pagdadalawang-isip ang Sunday Beauty Queen sa pagpapakita ng tunay na kalagayan ng mga babaeng overseas Filipino workers o OFW sa Hong Kong at ang lingguhang pagdaraos nila ng beauty contest. Sa anim na araw na bugbog ang katawan sa trabaho, pinipili pa rin ng marami ang lumahok, hindi bilang pagtakas sa reyalidad at kasalukuyang kalagayan kundi pagtanto sa iba pang aspekto ng kanilang pagkatao.


4. Barber’s Tales

.

Binabasag ng karakter ni Marilou (Eugene Domingo) ang mga limitasyong ipinapataw sa kababaihan, partikular sa mga kaso ng mga balo: saan kukuha ng pantustos sa sarili, saan tutungo, paano magpapatuloy pagkatapos mamatay ang asawa’t anak. Dagdag pa ang paggapang ng takot sa mga baryo dahil sa ligalig na dulot ng Batas Militar, makikita ni Marilou ang sarili sa gitna ng mga bagay na higit pang mas malaki sa kahong nagkulong sa kanya sa lipunan.


5. Insiang

.

Bagaman kulong sa buhay ni Insiang (Hilda Koronel) ang kuwento ng pelikula, at malimit na pinapaksa ang relasyon niya sa iba’t ibang tauhan sa kanilang maliit na sitio sa Maynila?sa mga kabarangay, sa kaibigan, sa manliligaw, at higit sa kanyang ina at sa nobyo nito?nagsisilbi pa ring salamin ang mga partikular na kalikasan ng mga relasyong ito sa kabuuang kalagayan ng lipunan sa panahong ito.


6. Nanay Mameng

.

Hindi sumasagka ang edad sa pakikibaka. Lantay na ipinapakita ng dokumentaryo ang payak na buhay ni Nanay Mameng, lider-aktibista ng maralitang lungsod. Walang pagkukunwari ang dokumentaryo sa tunay na kalagayan ni Nanay Mameng sa gitna ng paglaban para sa batayang karapatan at kung paano ito dumadaloy sa araw-araw niyang buhay, isang ‘di mahihiwalay na aspekto ng kanyang pagkatao.


7. Women of the Weeping River

.

Namumukod-tangi ang katahimikan ng Women of the Weeping River. Gaya ng ilog na tahimik na dumadaloy sa pamayanan ng mga karakter, nagiging saksi ang kababaihan sa pagdanak ng dugo, at ang mistulang kawalang-tinig at pag-asa sa gitna nito. Gaya ng tubig, kinakalong nila ang katawan ng bawat mahal sa buhay. Sa dulo’y mahahanap nila ang lakas para patidin ang hindi matapos-tapos na siklong ito.


8. Liway

.

Tinanganan ni Liway (Glaiza de Castro) ang armas at nakilahok sa armadong pakikibaka sa panahon ng Martial Law sa ilalim ni Marcos. Bagamat humantong (at uminog) sa pagkakahuli kay Liway ang pelikula, ipinapakita pa rin nito ang patuloy at di matatapos na paglaban sa loob ng bilangguan. Sa kina-partikular ng kalagayan nila, sa kulungan kailangang tuklasin, at kilalanin, ni Liway ang pagiging ina sa gitna ng pakikibaka.

Josh Paradeza

Josh Paradeza

Si Josh Paradeza ay isang manunulat na tubong Zambales. Kasalukuyang estudyante sa University of the Philippines Open University, sinusubukan niyang ipagsama-sama ang pagsibol ng sariling naratibong queer—o anumang attributes nito—sa pinaghalu-halong danas sa iba’t ibang larangan ng buhay, sa iba’t ibang espasyong pinaglanguyan at pinaglagian.