Matagal nang tindera sa labas ng Philippine General Hospital si Elena Palma Politico, 71. Pero kahit malapit sa itinuturing na pinaka-abanteng pampublikong ospital sa bansa, tila di abot-kaya sa kanya ang serbisyong pangkalusugan sa bansa.

May Philippine Health Insurance Corporation (Philhealth) card si Nanay Elena. Pero dahil sa kalagayan niya sa buhay, hindi niya mabayaran ang premium nito. At lalong di niya magagamit ang Philhealth Card ngayong taon na nagtaas na nang 160 porsiyento ang singil sa Philhealth.

“Kapag bumibili ako ng gamot, walang diskuwento,” sabi ni Nanay Elena. “Ito, galing pa ito kay (Manila) Mayor (Alfredo) Lim noon. Ngayon, para sa ano ibinigay ito ng gobyerno na hindi rin namin nagagamit. Namatay na nga anak ko hindi nagamit ito,” aniya. Naalala pa niya ang kanyang anak na naospital sa San Lazaro noong nakaraang taon, pero binawian rin ng buhay.

Malaking bagay aniya ang Philhealth, lalo na sa hikahos niyang pamumuhay na kung susuwertehin ay kikita lamang siya ng P100 kada araw. Pero ang sabi niya, “Hindi na namin inaasahan ito kasi parang balewala na rin.”

Isa lang si Nanay Elena sa milyun-milyong Pilipino na di-nakikinabang sa ipinagmamalaki ng gobyerno na programa para sa “abot-kayang” serbisyong pangkalusugan nito na kabilang ang Philhealth. Kamakailan, sumiklab ang mga protesta ng mga manggagawa at grupo ng Overseas Filipino Workers (OFWs) na nagbabayad ng Philhealth premiums pero di nakikinabang sa serbisyong ito ng gobyerno.

Panawagang itigil ng korte

Nagsumite ang Migrante International, alyansa ng OFWs, kabilang ang Migrante Sectoral Party at United Filipinos in Hong Kong (Unifil-HK), ng petisyon sa Korte Suprema na maglabas ng temporary restraining order (TRO) kontra sa implementasyon ng 160-porsiyentong Philhealth premium hike noong Biyernes, Marso 14.

Ito ang pinakahuling petisyon kontra sa naturang taas-singil sa Philhealth, matapos magsumite ng kaparehong petisyon ang Kilusang Mayo Uno (KMU) at Center for Trade Union and Human Rights (CTUHR) noong Enero.

Nakasaad sa petisyon ng Migrante, atbp. na labag sa Migrants’ Act of 1995, o Republic Act 8042, na inamyendahan sa RA 1002, ang pagtaas ng mga sinisingil ng gobyerno sa mga OFW. Inirereklamo nila ang kawalan ng konsultasyon at “arbitraryong pagpataw ng taas-singil”. Di umano rasonable at di-makatwiran ang taas-singil na ito sa mga OFW.

“Wala namang inilabas na memo ang Philippine Overseas Employment Administration na maningil ang lahat ng mga recruitment agency. Pangalawa, hindi puwedeng mandatory ito,” paliwanag ni Garry Martinez, tagapangulo ng Migrante. Saad niya, mayroon nang health insurance ang mga OFW na ibinibigay ng kanilang mga amo. “May mandatory insurance kami, mayroon kaming OWWA (bayarin sa Overseas Workers’ Welfare Association), magpi-Philhealth pa kami, e patong-patong,” aniya.

Ipinagtataka rin umano ng mga OFW kung bakit pa sila sinisingil ng Philhealth samantalang hindi naman accredited nito ang mga ospital na dudulugan ng mga OFW sa ibang bansa kung magkakasakit sila. ”Ang ipinupunto lang naman nila sa amin, ‘Makaka-reimburse naman kayo, mga around P20,000.’ Pero kung ang pamasahe ko ay P37,000, uuwi pa ba ako para kunin yung P20,000, at sila pa magtatakda kung kailan namin makukuha. Kahit isauli iyan, useless talaga, pabigat ito,” paliwanag ni Martinez

OFWs, ginagatasan

Pinakamahalagang punto pa, ayon kay Martinez, na huwag iasa sa mga OFW ang pagtulong sa pagpapalago ng kaban ng bayan.

“Ang sinasabi (ng gobyerno): ‘Kung hindi ninyo nagamit ang Philhealth, magpasalamat kayong mga OFW dahil hindi kayo nagkasakit at nakakatulong.’ Wala kaming problema sa tulong. Ang problema, mismong yung Philhealth ay pinagmumulan ng korupsiyon,” sabi pa ni Martinez.

Binigyan-diin niya na mayroong P1.6 Bilyon na bonuses ang mga opisyal ng Philhealth, “samantalang ‘yung miyembro ay hindi makakubra nang maayos sa panahong kailangan nila ‘yung serbisyo na ipinapangako nila.”

Hindi naman ikinakaila ng kanyang grupo na nagagamit sa Pilipinas ng mga kaanak ng mga manggagawa ang Philhealth.”Pero ang gawin siyang mandatory, iyon ay legal na panghoholdap o pangongotong sa gitna ng ikaw ay nakapila sa pagpoproseso mo ng papel. Ang inililinaw lang namin dito napakarami nang health insurance na binabayaran ang OFW. Sapat-sapat ito at direktang napapakinabangan sa labas ng bansa.”

Malay sina Martinez na hindi naglilingkod ang Philhealth sa mayorya ng mga mahihirap na nagkakasakit. Marami umano silang mga kamag-anak na tulad ni Nanay Elena na hikahos sa paghahanapbuhay at walang kakayahang magbayad ng Philhealth. At kung makakapagbayad man, hindi pa rin natutugunan ng gobyerno ang mga pangangailangang medikal. Samantala, itinutulak ng administrasyong Aquino ang Public-Private Partnerships o PPP sa pampublikong mga ospital tulad ng Fabella Hospital at Philippine Orthopedic Center.

Mula sa kanyang puwesto sa tapat ng PGH, nasasaksihan ni Nanay Elena ang mga protesta kontra sa Philhealth. At tuwing dumaraan ang mga demonstrador, inilalabas niya ang kanyang Philhealth Card—ipinapakita sa madla bilang protesta sa di-mapakinabangang sistemang pangkalusugan sa bansa.